# Research źródłowy — Marcin Ziółkowski h. Korczak ## Data: 22.IV.2026 noc / Cel: weryfikacja online tradycji rodzinnej z PDF v3 ARG --- ## ⚠️ KLUCZOWE OSTRZEŻENIE METODOLOGICZNE Badania online z 22.IV.2026 **NIE POTWIERDZIŁY** bezpośrednio żadnego niezależnego źródła historycznego potwierdzającego istnienie "Marcina Ziółkowskiego h. Korczak, adiutanta Księcia Józefa Poniatowskiego, kawalera Virtuti Militari za bitwę pod Raszynem 19.IV.1809". W sieci ten konkretny kompleks twierdzeń nie figuruje w żadnej z przeszukanych baz pierwotnych. Trzy hipotezy (wszystkie wymagające weryfikacji offline): 1. **Postać historyczna znana wyłącznie z archiwum rodzinnego Głuchowskich** — należy szukać w AGAD zespół 219 (Heroldia) oraz zespół 175 (Min. Wojny Ks. Warszawskiego) 2. **Pomyłka/konfuzja z innym Ziółkowskim** — np. Ignacy Ziółkowski h. Korczak (1783-1846), kontroler Sądu Cywilnego Warszawa 3. **Mit rodzinny** — dopisany do tradycji rodu w XIX/XX w. --- ## 1. BITWA POD RASZYNEM 19.IV.1809 — FAKTY POTWIERDZONE Źródła: pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_pod_Raszynem_(1809), wojsko-polskie.pl, CBW.wp.mil.pl | Parametr | Wartość | |---|---| | Siły polsko-saskie | ~14 000 (9 259 piechoty, 3 504 kaw., 27 dział, 700 artyl.) | | Dowódca | Książę Józef Poniatowski; szef sztabu gen. Fiszer | | Siły austriackie | ~29 000 (24 500 pieszy, 4 500 kaw., 94 działa) pod arcyks. Ferdynandem | | Straty polskie | ~1 390 (450 +, 900 rannych, 40 jeńców) | | Straty austriackie | ~2 400 (800 +, 1 600 rannych) | | Dowódcy polscy | Sokolnicki, Kamieniecki, Biegański, Godebski (†) | ### Odznaczenia po Raszynie **528 Krzyży Virtuti Militari** — Fryderyk August Saski, rozkaz dzienny 28.IV.1809 (za całą kampanię 1809: Raszyn → Grochów → Sandomierz → Galicja, nie tylko Raszyn!). **Listy kawalerów VM offline** — Bogusław Dybaś, Barbara Konarska-Pabiniak (red.) *"Virtuti Militari 1792-1945. Wybór źródeł"*, t. 2 (2002) — dlibra.tu.koszalin.pl/Content/250/2002_VMt.2.pdf (wymaga ręcznego pobrania PDF, plik zbyt duży do web fetch). **STATUS ONLINE:** Marcin Ziółkowski NIE figuruje w kategorii Wikipedii "Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (Księstwo Warszawskie)" (33 strony biogramów) ani w spisach napoleon.org.pl. --- ## 2. ADIUTANCI KS. JÓZEFA PONIATOWSKIEGO 1807-1813 — BEZ ZIÓŁKOWSKIEGO Potwierdzeni imiennie: - **Płk Józef Szumlański** — "pierwszy adiutant", uczestnik negocjacji austriackich po Raszynie. Baranowski, PHW 2019, DOI 10.32089/WBH005 - **Teodor Karol Leon Szydłowski** (1793-1863) — adiutant od 1.VII.1813, ranny Lipsk, VM - **Gen. bryg. Józef Rautenstrauch** (1773-1842) — "najbliższe grono" - **Ignacy Kruszewski** — adiutant w 1813 - **Szczęsny Potocki, Mikołaj Sokolnicki** — w tradycji historiograficznej **ZAPIS NEGATYWNY:** Order of Battle Raszyn (napolun.com/mirror/napoleonistyka.atspace.com/Raszyn_battle.htm) nie wymienia Ziółkowskiego w sztabie ani w żadnym oddziale. Kompendium offline: R. Morawski, A. Paczuski, A. Nieuważny *"Wojsko Księstwa Warszawskiego. Generałowie, adiutanci, sztaby"* (Karabela, 2018, 328 s., 96 plansz). --- ## 3. ZIÓŁKOWSCY h. KORCZAK — POTWIERDZENIA ARCHIWALNE ✅ ### ⭐ Elżbieta Sęczys, *Szlachta wylegitymowana w Królestwie Polskim w latach 1836-1861* **Definitywny cytat str. 78** (dig.pl/pdf/Szlachta_wylegitymowana.pdf): > ZIÓŁKOWSKI [brak herbu — niepełna weryfikacja] > **ZIÓŁKOWSKI Korczak** **DWIE odrębne gałęzie** legitymowane — jedna herbowo niezidentyfikowana, druga h. KORCZAK. ### ⭐ Biuro Genealogii i Heraldyki Nowina URL: archiwum.szlachta.com.pl/pl/p/Ziolkowski-herbu-Korczak-/2977 - Dokument: **"Wywód rodowitości szlacheckiej"** datowany **22.XII.1802** - 4 strony, fotokopia oryginału, nr arch. 2465 - 3 braci stryjeczno-cioteczno-rodzonych: **Józef, Formencjusz, Wincenty Ziółkowscy** z Gub. Wołyńskiej - Obejmuje 5 pokoleń ~125 lat - Pochodzenie: powiat **owrucki** (Wołyń) - **NIE wymienia Marcina Ziółkowskiego** ### Herb Korczak — charakterystyka - **Blazon:** trzy srebrne wręby (pasy) na czerwonym polu, zwężające się ku dołowi; klejnot: półpies/pólsuczę w złotym kubku - **Pochodzenie:** węgierskie; 3 pasy = rzeki Dunaj/Cisa/Sawa - **Pierwsza wzmianka:** 1368 - **Unia Horodelska 1413:** 47 bojarów litewskich przyjęło - **Etymologia:** "korczak" = kubek/czara (łac. *ciphus*); wg Długosza król Ludwik zamienił pierwotny kubek na węgierskie pasy - **Najznamienitsze rody:** Braniccy, Komorowscy (gen. Bór-Komorowski), Boratyńscy - **Gajl:** ok. 603 nazwisk z herbem Korczak ### Ziółkowscy h. Korczak — gniazda - Ród w krakowskiem od ~1500, w lubelskiem od 1574 - Siedziba: **Ziółków w par. Nowogród, pow. lubelski** - Zbigniew Ziółkowski †1553 — kanonik kat. krakowskiej - Wacław "Więch-Wiechno" Ziółkowski — XV w., Ziółków --- ## 4. ZAGADKA "MARCINA ZIÓŁKOWSKIEGO" ⚠️ ### Marcin Ziółkowski (1790-1864) Wikipedia — ≠ nasz Marcin! URL: pl.wikipedia.org/wiki/Marcin_Ziółkowski Ten WIKIPEDYJNY Marcin: - Ur. 22.XI.1790 Rogoźno/Międzylesie (pow. obornicki), zm. 23.I.1864 Radomsko - Pochowany: **Cmentarz Stary Radomsko** - Prawnik, filantrop, **fundator szpitala Św. Aleksandra w Radomsku** (1839) - 1808: pisarz Sądu Kryminalnego Dep. Poznańsko-Kaliskiego - 1808-1812: pisarz sądowy Wschowa - **Uczestnik kampanii moskiewskiej 1812** — NIE RASZYNA 1809 (miał 18-19 lat, był pisarzem, nie oficerem!) - 1813-1814: niewola rosyjska - 1820-1842: pisarz Sądu Radomsko; **1842-1858: podsędek** (!) - Odznaczenia: **Medal św. Heleny** + **Order Św. Stanisława III kl.** (ros.) — za szpital - **NIE Virtuti Militari, NIE Raszyn, NIE Poniatowski, NIE Korczak, NIE Lipicz** **⚠ UWAGA:** Tradycja rodzinna mogła przenieść "podsędek Radomska 1842-1858" na ogólnie wcześniejszego przodka. --- ## 5. LIPICZE — MAJĄTEK ✅ (KOREKTA LOKALIZACJI!) ### Potwierdzone: genealodzy.czestochowa.pl *"Spis Ziemian w okolicach Częstochowy 1918-1930", sekcja pow. Radomsko:* > **"Ziółkowski Julian — Lipicze 263 ha, gm. Kruszyna"** ### ⚠ KOREKTA KRYTYCZNA: - **MEMORY pisała:** "Lipicz k. Borowna, gm. Konary" - **Rzeczywistość:** **Lipicze, gm. KRUSZYNA**, pow. Radomsko, woj. łódzkie - Konary to wieś w gm. Kłomnice (sąsiedniej do Kruszyny) — nie było majątku Ziółkowskich - Alternatywa: Lipicze w gm. Kłomnice (sąsiednie gminy, podobne nazwy) ### Grób *schronisko.net (Lipicze):* "Na cmentarzu w Kłomnicach grób **Stanisława i Juliany Ziółkowskich** — właścicieli majątku w Lipiczach." --- ## 6. MINAKOWSKI — Ziółkowscy h. Korczak ### Rekord: Stanisław Julian Ziółkowski h. Korczak URL: sejm-wielki.pl/b/zi.7.119.ao - **Ur. 8.X.1863 Marzęcice** (potwierdza MEMORY: Maria ur. 9.IV.1861 Marzęcice = zbieżne!) - **Zm. 21.X.1934**, pochowany Kłomnice - Obywatel ziemski, właściciel majątku - **Ojciec:** "urzędnik Królestwa Polskiego **ur. ok. 1786**" (imię ukryte bez subskrypcji!) - Matka: ur. 1.IV.1837 Trzebinie Stare - Dziadek po matce: Józef Bujakiewicz h. Isiora (1793-1863) - Babka po matce: Magdalena Anna Żeliśławska h. Pilawa - Ślub: 5.II.1887 Restarzew - 6 rodzeństwa (1860-1866) ### Rekord: Julian Józef Stanisław Ziółkowski URL: sejm-wielki.pl/b/le.4410.1.4 - **Ur. 21.VII.1820 Chorzenice, pow. radomski** ← TEN SAM co Marcin w Wikipedii? - Szlachta wylegitymowana (Sęczys) - Małżeństwo 1860 Chlewo; 6 dzieci (1860-1866), syn ur. 1863 (zm. 1934) = Stanisław Julian ### 🔑 HIPOTEZA ROBOCZA: **"Urzędnik Królestwa Polskiego ur. ok. 1786"** (niewymieniony w publicznym dostępie) — 23 lata w 1809, mógłby być oficerem pod Raszynem. **To MOŻE być "Marcin Ziółkowski h. Korczak"** — wymaga subskrypcji Minakowskiego. --- ## 7. ODSŁONIĘCIE POMNIKA PONIATOWSKIEGO 3.V.1923 ### Fakty potwierdzone: - **Plac Saski**, Warszawa, 3.V.1923 (Święto Narodowe 3 Maja) - Pomnik: **Bertel Thorvaldsen** (zamówiony 1817, wrócił do Polski 1922 via Traktat Ryski) - Cokół: Aleksander Bojemski - Zniszczony XII.1944, odbudowa 1948-1951 - **Uczestnicy:** Prezydent Wojciechowski + Marszałek Piłsudski + gen. Sikorski + gen. Sosnkowski (odsłaniał) + reprezentacja francuska z **marsz. Ferdinandem Foch** - Foch otrzymał buławę Marszałka Polski 3.V.1923 Belweder + VM Krzyż Wielki - Film dokumentalny zarejestrowany (IMDB tt1051845): *"Marszalek Foch w Polsce i odsloniecie pomnika ks. Józefa Poniatowskiego"* **Obecność Stanisława Ziółkowskiego (jeśli istnieje pocztówka ARG):** NIE POTWIERDZONA online. Wymaga kwerendy: - Arch. Polskiej Kroniki Filmowej 1923 - Kurier Warszawski R.102 1923 nr ≥ 3.V (Polona) - Tygodnik Ilustrowany maj 1923 (Polona) - Pocztówki MW, MNW, MHM --- ## 8. Marcin Malewski "Wizyta u myśliwego" **BRAK w NUKAT, Polonie, BN online.** Maszynopis prawdopodobnie unikat — tylko w archiwum rodzinnym Głuchowskich lub w niezdigitalizowanych zasobach BN. --- ## 9. Ignacy Ziółkowski h. Korczak (1783-1846) — TROP POBOCZNY polishgenealogy1.blogspot.com: - Kontroler funduszu depozytów Sądu Cywilnego Woj. Mazowieckiego/Warszawskiego - Żona: Joanna Witkowska - **Pichlic** (miejscowość macierzysta) - Córka Magdalena (ok. 1820) × Teodor Otocki (ziemianin Wierzchlas) - **Linia amerykańska:** pra-pradziadek **Korczaka Ziółkowskiego (1908-1982)** — twórcy Crazy Horse Memorial (Dakota Południowa) **Profil Ignacego (kontroler Sądu Cywilnego, ~1783-1846) zgodny z "urzędnikiem Król. Pol. ok. 1786"** z rekordu Minakowskiego Stanisława Juliana Ziółkowskiego. **Mogą być TĄ SAMĄ OSOBĄ!** — albo dwóch braci. **Jeśli tak:** tradycja Głuchowskich błędnie nazwała go "Marcinem" + dopisała elementy militarne nienależące do historii Ignacego. --- ## 10. PODSUMOWANIE ŹRÓDŁOWE | # | Twierdzenie | Status | Źródło | |---|---|---|---| | 1 | Raszyn 1809 siły, przebieg, VM liczba | ✅ potwierdzone | Wikipedia, CBW | | 2 | Ziółkowscy h. Korczak legitymowani 1836-1861 | ✅ **DEFINITYWNE** | Sęczys str. 78 | | 3 | Herb Korczak = Ziółkowskich (jedna z gałęzi) | ✅ potwierdzone | szlachta.com.pl, Minakowski | | 4 | Julian Ziółkowski Lipicze 263 ha | ✅ potwierdzone | genealodzy.czestochowa.pl | | 5 | Lipicze w gm. **KRUSZYNA** (nie Konary!) | ⚠ **KOREKTA MEMORY** | genealodzy, Wikipedia | | 6 | Marcin Ziółkowski adiutant Poniatowskiego VM Raszyn | ❌ **BRAK ONLINE** | — | | 7 | Wikipedyjny Marcin Ziółkowski (1790-1864) ≠ nasz | ⚠ inna postać | Wikipedia | | 8 | "Urzędnik Kr. Pol. ok. 1786" = ojciec Stanisława Juliana | ✅ istnieje w Minakowskim | sejm-wielki.pl | | 9 | Ten urzędnik = Marcin? | ❓ **HIPOTEZA** | wymaga subskrypcji | | 10 | Stanisław Ziółkowski 1923 Foch | ❌ niepotwierdzone | — | | 11 | Maszynopis Malewskiego | ❌ brak w sieci | — | | 12 | Ignacy Ziółkowski h. Korczak (1783-1846) | ✅ potwierdzony | polishgenealogy1 | --- ## ZALECENIA KOLEJNE (OFFLINE) 1. **AGAD Warszawa zespół 219** (Heroldia Król. Pol.) — teczki "ZIÓŁKOWSKI Korczak" 1836-1861, nr arch. Nowina 2465 2. **AGAD zespół 175** (Min. Wojny Księstwa Warszawskiego) — listy oficerskie 1807-1813, spisy kawalerów VM 3. **Polona.pl** skany Paprocki/Turowski 1858 "Herby rycerstwa polskiego" — hasło Korczak + Ziółkowski 4. **Arch. Państ. Radom** (radom.ap.gov.pl/archiwum-rodzin-radomskich) — akta Sądu Pokoju Okr. Radomskiego 5. **Subskrypcja sejm-wielki.pl** → imię "urzędnika Król. Pol. ur. ok. 1786" w drzewie Stanisława Juliana Ziółkowskiego 6. **dlibra Koszalin PDF** — ręczne pobranie, przeszukanie hasła Ziółkowski w 528 VM 1809 7. **BN kartografia/ikonografia** — pocztówki 3.V.1923 Pl. Saski 8. **Inst. Piłsudskiego NY/Londyn** — arch. fotograficzne 1923 9. **Słownik Geograficzny Kr. Pol. t. V (1884)** — hasło Lipicze, pełnotekst dir.icm.edu.pl 10. **PSB t. XXXXII** — wszystkie Ziółkowscy (8-10 Marcinów/Ignacych/Julianów) --- **Metoda:** Agent autonomous web search, 60 tool uses, 577 sekund (22.IV.2026 noc). Wszystkie źródła z URL-em. **Konkluzja dla artykułu:** Zamiast hagiografii VM Raszyn 1809 — **artykuł metodologiczny** "Marcin Ziółkowski h. Korczak — zagadka weryfikacji" z pełną transparentnością: co archiwum rodzinne mówi, co potwierdzone, co nie, jakie hipotezy, co robić dalej offline.