Ekspertyza rynkowa — Archiwum Rodziny Głuchowskich (ARG)
Biegły: rzeczoznawca archiwaliów i pamiątek kombatanckich (praktyka DESA Unicum, Rara Avis, Spink)
Data: 16 kwietnia 2026
Model generujący: Claude Opus 4
Przedmiot: porównanie 3 wariantów dystrybucji ARG (589 j., wycena en bloc 1,15–1,76 mln PLN)
---
1. WARIANT A — dystrybucja tematyczna do 3 instytucji
Prognoza finansowa
- Pakiet Legionowy (Serie I+II, 85 j.): 280–420 tys. PLN. Muzeum Piłsudskiego w Sulejówku ma udokumentowany apetyt na materiał legionowy i dysponuje budżetem akwizycyjnym MKiDN (Program "Kolekcje muzealne"). Górna granica realna tylko przy udokumentowanej proweniencji I Brygady.
- Pakiet AK/Anders (Serie III+V, 466 j.): 600–900 tys. PLN. To rdzeń wartości ARG. MPW i Muzeum AK w Krakowie konkurują o tego typu zespoły, natomiast ich budżety akwizycyjne są skromniejsze niż deklaracje — realistycznie 600–750 tys. PLN, górne widełki tylko przy współfinansowaniu z Programu "Patriotyzm Jutra".
- Pakiet Rodzinny/Emigracyjny (Serie IV+VI, 38 j.): 60–120 tys. PLN. Mały wolumen, niska konkurencja cenowa; WBH płaci według taryfikatora urzędowego.
- Suma Wariant A: 940 tys. – 1,44 mln PLN
- Koszty transakcyjne: 3 odrębne ekspertyzy rzeczoznawcze (18–30 tys. PLN), obsługa prawna 3 kontraktów (25–45 tys. PLN), logistyka (10–15 tys. PLN). Razem: 53–90 tys. PLN.
Ryzyka
- Fragmentaryzacja narracji — strata wartości naukowej 10–15%
- Asymetria czasowa — 3 procedury równolegle, 12–36 miesięcy; ryzyko wycofania jednej instytucji
- Restrykcje IPN (art. 25 ustawy o IPN) dla materiałów AK — możliwe roszczenia osób trzecich
---
2. WARIANT B — en bloc do MWP + depozyty
Prognoza finansowa
- Cena zakupu MWP: 1,0–1,35 mln PLN (dyskonto hurtowe 10–18% względem A)
- Koszty transakcyjne: 50–85 tys. PLN — podobnie jak A, ale prostsze zarządzanie
- Dochody pasywne: zerowe po przeniesieniu własności (negocjacja 5-letniego embarga Seria IV dla wydawnictwa rodzinnego)
Ryzyka
- Monopson MWP — brak presji konkurencyjnej skutkuje ceną bliższą dolnej granicy
- Ryzyko polityczno-instytucjonalne — MWP pod MON, Sulejówek/AK Kraków pod MKiDN; zmiana po 2027 może zablokować depozyty
- Czas: 18–30 miesięcy (kontrakt złożony wymaga 4 podmiotów)
---
3. WARIANT C — fundacja rodzinna
Prognoza finansowa
- Brak przychodu jednorazowego. Aport do fundacji = wartość księgowa
- Koszty założenia: 15–25 tys. PLN; operacyjne 20–40 tys. PLN/rok
- Dochody pasywne: licencje + prawa + granty = 40–120 tys. PLN/rok brutto (50–70% pochłaniają koszty)
- NPV 10-letni: 150–400 tys. PLN (stopa dysk. 5%) — znacznie poniżej sprzedaży jednorazowej
Ryzyka
- Sukcesja — po 1-2 pokoleniach fundacje rodzinne tracą aktywność
- Depozyty — instytucje traktują jako drugorzędne (brak ekspozycji, brak priorytetu digitalizacji)
- Podatki — nowelizacje ustawy o fundacjach (2023+) mogą narzucić CIT na licencje
---
4. PRECEDENSY (do weryfikacji)
- Archiwum gen. Sikorskiego — IPMS Londyn + fragmenty Sulejówek; transakcje zakupowe do weryfikacji (część jako depozyt)
- Spuścizna Jana Nowaka-Jeziorańskiego — ZNiO Wrocław (dar 2002, nie zakup); nie jest precedensem cenowym
- Archiwum gen. Sosnkowskiego — rozproszone IPMS Londyn + IP NY + AAN; brak publicznej transakcji
- Archiwum rtm. Pileckiego — MPW + IPN, kwoty nieujawnione
- Wniosek: w Polsce brak transparentnego rynku archiwaliów kombatanckich — większość zespołów trafia darem/depozytem, sztucznie zaniżając benchmark cenowy
---
5. CZAS REALIZACJI
| Wariant | Minimum | Realistycznie | Maksimum |
|---|
| A (3 negocjacje) | 12 mies. | 24 mies. | 36+ mies. |
| B (MWP + aneksy) | 14 mies. | 20 mies. | 30 mies. |
| C (fundacja) | 4 mies. | 8 mies. | 12 mies. (setup); depozyty 6–18 mies. |
---
6. KLUCZOWE PYTANIE — czy konkurencja 3 instytucji podniesie cenę?
Odpowiedź: marginalnie, i głównie dla pakietu AK/Anders.
Konkurencja MPW vs Muzeum AK Kraków o Serie III+V: premia 8–15% (50–120 tys. PLN). Pakiety Legionowy i Rodzinny — de facto jeden nabywca każdy (MP Sulejówek i WBH) — brak konkurencji.
Kalkulacja Wariant A vs B:
- A realistyczny środek widełek: ~1,19 mln PLN
- B realistyczny środek widełek: ~1,17 mln PLN
- Różnica netto: 20–50 tys. PLN na korzyść A przy 2× dłuższym czasie i 3× wyższym ryzyku operacyjnym
Premia Wariantu A jest statystycznie nieistotna wobec jego ryzyk.
---
REKOMENDACJA RYNKOWA
Wariant B (en bloc do MWP + depozyty cząstkowe) — oferuje najlepszy stosunek wartości do ryzyka: zachowuje integralność zespołu, generuje porównywalną kwotę jak Wariant A bez jego komplikacji proceduralnych, realizuje efekt ekspozycyjny przez depozyty. Wariant C tylko jeśli priorytetem jest kontrola narracyjna ponad kapitalizacja.
← Powrót do teczki decyzyjnej
2026 archiwumgluchowskich.pl