ARCHIWUM RODZINY GŁUCHOWSKICH

Wszystko zaczyna sie w majatku Bukowa pod Piotrkowem Trybunalskim, gdzie Marian Nepomucen Gluchowski herbu Prus II wychowuje synow na Polakow — w kraju, ktorego na mapie nie ma.

Everything begins on the Bukowa estate near Piotrków Trybunalski, where Marian Nepomucen Głuchowski of the Prus II coat of arms raises his sons as Poles — in a country that does not appear on any map.

Tudo começa na herdade de Bukowa, perto de Piotrków Trybunalski, onde Marian Nepomucen Głuchowski do brasão Prus II cria os seus filhos como poloneses — num país que não existe em nenhum mapa.

Alles beginnt auf dem Gut Bukowa bei Piotrków Trybunalski, wo Marian Nepomucen Głuchowski vom Wappen Prus II seine Söhne als Polen erzieht — in einem Land, das auf keiner Karte verzeichnet ist.

Alles begint op het landgoed Bukowa, bij Piotrków. Marian Nepomucen Głuchowski, wapen Prus II, voedt er zijn zonen op als Polen — in een land dat op geen enkele kaart meer staat.

Tout commence au domaine de Bukowa, près de Piotrków Trybunalski. Marian Nepomucen Głuchowski, blason Prus II, y élève ses fils en Polonais — dans un pays qu’aucune carte ne reconnaît.

אַלץ הײבט זיך אָן אין בוקאָװאַ, לעבן פּיאָטרקאָװ. מאַריאַן נעפּאָמוצען גלוכאָװסקי, װאַפּן פּרוס II, דערציט זײַנע זין אַלס פּוילן — אין אַ לאַנד װאָס עקזיסטירט אויף קײן מאַפּע נישט.

Marian Nepomucen Gluchowski urodzil sie w 1862 roku w Sycanowie, w regionie sieradzkim. Byl aktywista PPS, pracownikiem samorzadowym, naczelnikiem wydzialu. Z zona Maria z Ziolkowskich herbu Korczak mial synow: Janusza (1888), Stefana (1893) i Lecha (1902). Wszyscy trzej pojda do wojska. Dwoch przezyje. Jeden odbierze sobie zycie na barykadzie, zeby nie narazac swoich zolnierzy.

Marian Nepomucen Głuchowski was born in 1862 in Sycanów, in the Sieradz region. A PPS activist, local government official, department head. With his wife Maria née Ziółkowska of the Korczak coat of arms he had three sons: Janusz (1888), Stefan (1893), and Lech (1902). All three will go to war. Two will survive. One will take his own life on a barricade, to save his soldiers from German reprisals.

Marian Nepomucen Głuchowski nasceu em 1862 em Sycanów, na região de Sieradz. Ativista do PPS, funcionário da administração local, chefe de departamento. Com a esposa Maria, nascida Ziółkowska do brasão Korczak, teve três filhos: Janusz (1888), Stefan (1893) e Lech (1902). Os três irão à guerra. Dois sobreviverão. Um tirará a própria vida numa barricada, para não pôr em risco os seus soldados.

Marian Nepomucen Głuchowski wurde 1862 in Sycanów im Sieradzer Land geboren. PPS-Aktivist, Kommunalbeamter, Abteilungsleiter. Mit seiner Frau Maria, geborene Ziółkowska vom Wappen Korczak, hatte er drei Söhne: Janusz (1888), Stefan (1893) und Lech (1902). Alle drei werden in den Krieg ziehen. Zwei werden überleben. Einer wird sich auf einer Barrikade das Leben nehmen, um seine Soldaten nicht zu gefährden.

Marian Nepomucen Głuchowski, geboren in 1862 te Sycanów, Sieradzers land. PPS-activist, gemeenteambtenaar, afdelingshoofd. Met zijn vrouw Maria, geboren Ziółkowska, wapen Korczak, had hij drie zonen: Janusz (1888), Stefan (1893) en Lech (1902). Alle drie zullen ten strijde trekken. Twee overleven. Eén neemt zijn eigen leven op een barricade — om zijn mannen te sparen.

Marian Nepomucen Głuchowski, né en 1862 à Sycanów, terre de Sieradz. Militant du PPS, fonctionnaire municipal, chef de département. De son épouse Maria née Ziółkowska, blason Korczak, trois fils : Janusz (1888), Stefan (1893) et Lech (1902). Tous trois partiront à la guerre. Deux survivront. L’un choisira la mort sur une barricade — pour épargner ses hommes.

מאַריאַן נעפּאָמוצען גלוכאָװסקי, געבוירן 1862 אין סיצאַנאָװ, סעראַדזער געגנט. פּפּס-אַקטיוויסט, שטאָט-באַאַמטער, אָפּטײלונג-פֿאָרשטײער. מיט זײַן פֿרוי מאַריאַ געבוירענע זשולקאָװסקאַ, װאַפּן לוביטש, האָט ער געהאַט דרײַ זין: יאַנוש (1888), סטעפֿאַן (1893) און לעך (1902). אַלע דרײַ וועלן גײן אין מלחמה. צווײ וועלן איבערלעבן. אײנער וועט זיך נעמען דאָס לעבן אויף אַ באַריקאַדע — כּדי זײַנע סאָלדאַטן נישט צו געפֿערדן.

3 kwietnia 1915 roku Marian dostaje przepustke od samego Pilsudskiego: „Z polecenia Brygadiera ob. Marjan Gluchowski ma wstep wolny na okopy.” Ojciec odwiedza syna na froncie. Cywil z pozwoleniem Komendanta na strefe frontowa. Pieczec I Brygady Legionow.

On 3 April 1915, Marian receives a pass from Piłsudski himself: “By order of the Brigadier, citizen Marjan Głuchowski is granted free access to the trenches.” A father visiting his son at the front. A civilian, with the Commander’s permission, in the front-line zone. Stamp of the 1st Legion Brigade.

A 3 de abril de 1915, Marian recebe uma licença do próprio Piłsudski: “Por ordem do Brigadeiro, o cidadão Marjan Głuchowski tem acesso livre às trincheiras.” Um pai a visitar o filho na frente de guerra. Um civil, com permissão do Comandante, na zona da frente. Carimbo da 1.ª Brigada da Legião.

Am 3. April 1915 erhält Marian einen Pass von Piłsudski persönlich: „Auf Anweisung des Brigadiers erhält Bürger Marjan Głuchowski freien Zugang zu den Schützengräben.“ Ein Vater, der seinen Sohn an der Front besucht. Ein Zivilist mit Erlaubnis des Kommandanten in der Frontzone. Stempel der 1. Legionsbrigade.

3 april 1915. Marian ontvangt een pas van Piłsudski zelf: “Op bevel van de Brigadier heeft burger Marjan Głuchowski vrije toegang tot de loopgraven.” Een vader bezoekt zijn zoon aan het front. Een burger in de vuurlinie — met toestemming van de Commandant. Stempel van de 1e Legioenbrigade.

3 avril 1915. Marian reçoit un laissez-passer de Piłsudski en personne : « Sur ordre du Brigadier, le citoyen Marjan Głuchowski a libre accès aux tranchées. » Un père au front. Un civil en zone de feu — sur la foi d’un seul mot du Commandant. Tampon de la 1^re Brigade.

3טן אַפּריל 1915. מאַריאַן באַקומט אַ פּאַס פֿון פּיװסודסקי אַלײן: „אויף באַפֿעל פֿון דעם בריגאַדיר האָט בירגער מאַריאַן גלוכאָװסקי פֿרײַען צוטריט צו די אָקאָפּעס.” אַ פֿאָטער באַזוכט זײַן זון אויפֿן פֿראָנט. אַ ציוויליסט אין דער פֿײַער-זאָנע — מיט דערלויבעניש פֿון דעם קאָמאַנדיר. שטעמפּל פֿון דער 1טער לעגיאָן-בריגאַדע.

Marian zmarl 20 czerwca 1924 roku w Warszawie. Pochowan na Powazkach.

Marian died on 20 June 1924 in Warsaw. He is buried at Powązki Cemetery.

Marian faleceu a 20 de junho de 1924 em Varsóvia. Está sepultado no Cemitério de Powązki.

Marian starb am 20. Juni 1924 in Warschau. Er wurde auf dem Powązki-Friedhof beigesetzt.

Marian sterft op 20 juni 1924 in Warschau. Begraven op Powązki.

Marian meurt le 20 juin 1924 à Varsovie. Il repose au cimetière de Powązki.

מאַריאַן איז געשטאָרבן דעם 20סטן יוני 1924 אין װאַרשע. באַגראָבן אויף פּאָװאָנזקי.

Pięcioro członków rodziny walczyło w Powstaniu Warszawskim: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski ps. „Stefan” (1893–1962), sierż. pchor. Wanda Bronisława Głuchowska ps. „Krysta/Justyna” (1901–1976), rtm. Lech Jerzy Głuchowski ps. „Jeżycki” (1902–1944), ppor. Włodzimierz Głuchowski ps. „Tomaszewski” (1904–1977), st.uł. Krzysztof Głuchowski ps. „Juraś” (1926–2020). Gen. dyw. Janusz Głuchowski (1888–1964) dowodził w tym czasie Polskimi Siłami Zbrojnymi na Zachodzie z Londynu.

Five members of the family fought in the Warsaw Uprising: 2nd Lt. Stanisław Stefan Głuchowski “Stefan” (1893–1962), Sgt. Cadet Wanda Bronisława Głuchowska “Krysta/Justyna” (1901–1976), Capt. Lech Jerzy Głuchowski “Jeżycki” (1902–1944), 2nd Lt. Włodzimierz Głuchowski “Tomaszewski” (1904–1977), Senior Pvt. Krzysztof Głuchowski “Juraś” (1926–2020). Maj. Gen. Janusz Głuchowski (1888–1964) commanded the Polish Armed Forces in the West from London at that time.

Cinco membros da família combateram no Levante de Varsóvia: 2.º Ten. Stanisław Stefan Głuchowski “Stefan” (1893–1962), Sgt. Cadete Wanda Bronisława Głuchowska “Krysta/Justyna” (1901–1976), Cap. Lech Jerzy Głuchowski “Jeżycki” (1902–1944), 2.º Ten. Włodzimierz Głuchowski “Tomaszewski” (1904–1977), Sold. Senior Krzysztof Głuchowski “Juraś” (1926–2020). O Gen. de Div. Janusz Głuchowski (1888–1964) comandava as Forças Armadas Polonesas no Ocidente a partir de Londres.

Fünf Familienmitglieder kämpften im Warschauer Aufstand: Leutnant Stanisław Stefan Głuchowski „Stefan“ (1893–1962), Feldwebel-Fähnrich Wanda Bronisława Głuchowska „Krysta/Justyna“ (1901–1976), Rittmeister Lech Jerzy Głuchowski „Jeżycki“ (1902–1944), Leutnant Włodzimierz Głuchowski „Tomaszewski“ (1904–1977), Obersoldat Krzysztof Głuchowski „Juraś“ (1926–2020). Generalleutnant Janusz Głuchowski (1888–1964) befehligte zu dieser Zeit die Polnischen Streitkräfte im Westen von London aus.

Vijf leden van de familie vochten in de Opstand van Warschau: 2e lt. Stanisław Stefan Głuchowski “Stefan” (1893–1962), sgt.-cadet Wanda Bronisława Głuchowska “Krysta/Justyna” (1901–1976), ritm. Lech Jerzy Głuchowski “Jeżycki” (1902–1944), 2e lt. Włodzimierz Głuchowski “Tomaszewski” (1904–1977), hfdst. Krzysztof Głuchowski “Juraś” (1926–2020). Gen.-maj. Janusz Głuchowski (1888–1964) beval in die tijd de Poolse Strijdkrachten in het Westen vanuit Londen.

Cinq membres de la famille combattirent dans l’Insurrection de Varsovie : s/lt. Stanisław Stefan Głuchowski “Stefan” (1893–1962), sgt.-asp. Wanda Bronisława Głuchowska “Krysta/Justyna” (1901–1976), cap. cav. Lech Jerzy Głuchowski “Jeżycki” (1902–1944), s/lt. Włodzimierz Głuchowski “Tomaszewski” (1904–1977), sdt. 1^re cl. Krzysztof Głuchowski “Juraś” (1926–2020). Le gén. de div. Janusz Głuchowski (1888–1964) commandait les Forces Armées Polonaises en Occident depuis Londres.

פֿינף מיטגלידער פֿון דער משפּחה האָבן געקעמפֿט אין דעם װאַרשעװער אויפֿשטאַנד: לײטנאַנט סטאַניסלאַװ סטעפֿאַן גלוכאָװסקי „סטעפֿאַן” (1893–1962), סערזשאַנט-קאַדעטקע װאַנדאַ בראָניסלאַװאַ גלוכאָװסקאַ „קריסטאַ/יוסטינאַ” (1901–1976), ריטמײַסטער לעך יערזי גלוכאָװסקי „יעזשיצקי” (1902–1944), לײטנאַנט װלאָדזימיעז גלוכאָװסקי „טאָמאַשעװסקי” (1904–1977), הויפּט-סאָלדאַט קשיסטאָף גלוכאָװסקי „יוראַש” (1926–2020). גענ. יאַנוש גלוכאָװסקי (1888–1964) האָט אין יענער צײַט באַפֿעלן פּוילישע שטרײַטקרעפֿטן אין מערבֿ פֿון לאָנדאָן.

W 1905 roku siedemnastoletni Janusz Gluchowski wstepuje do Organizacji Bojowej PPS. Zostaje ranny w reke podczas napadu na urzad gminny pod Czestochowa. To sa czasy, gdy za polskosc placi sie krwia.

In 1905, seventeen-year-old Janusz Głuchowski joins the Polish Socialist Party’s Combat Organization. He is wounded in the hand during a raid on a municipal office near Częstochowa. These are times when Polishness is paid for in blood.

Em 1905, o jovem Janusz Głuchowski, dezassete anos, adere à Organização de Combate do PPS. É ferido na mão durante um assalto a um escritório municipal perto de Częstochowa. São tempos em que ser polonês se paga com sangue.

1905 tritt der siebzehnjährige Janusz Głuchowski der Kampforganisation der PPS bei. Er wird bei einem Überfall auf ein Gemeindeamt in der Nähe von Tschenstochau an der Hand verwundet. Dies sind Zeiten, in denen das Polentum mit Blut bezahlt wird.

1905. De zeventienjarige Janusz Głuchowski treedt toe tot de Gevechtsorganisatie van de PPS. Gewond aan de hand bij een aanval op een gemeentekantoor bij Częstochowa. Het zijn tijden waarin je met bloed betaalt voor het Pools-zijn.

1905. Le jeune Janusz Głuchowski, dix-sept ans, rejoint l’Organisation de combat du PPS. Blessé à la main lors d’un raid contre une mairie près de Częstochowa. Ce sont des temps où l’on paie sa polonité en sang.

1905. דער זיבצנייאָריקער יאַנוש גלוכאָװסקי שליסט זיך אָן צו דער קאַמף-אָרגאַניזאַציע פֿון פּפּס. פֿאַרװוּנדט אין דער האַנט בײַם אַנפֿאַל אויף אַ געמײנדע-אַמט בײַ טשענסטאָכאָװ. עס זענען צײַטן װען מען באַצאָלט מיט בלוט פֿאַר דעם פּוילישזײַן.

W Liege, w Belgii, wspolzaklada Zwiazek Walki Czynnej z Tadeuszem Piskorem. Wraca do kraju z jednym celem: walczyc o Polske, ktora nie istnieje.

In Liège, Belgium, he co-founds the Union of Active Struggle with Tadeusz Piskor. He returns to Poland with one goal: to fight for a Poland that does not exist.

Em Liège, Bélgica, co-funda a União de Luta Ativa com Tadeusz Piskor. Regressa à Polónia com um único objetivo: lutar por uma Polónia que não existe.

In Lüttich, Belgien, gründet er gemeinsam mit Tadeusz Piskor den Bund des aktiven Kampfes. Er kehrt mit einem einzigen Ziel nach Polen zurück: für ein Polen zu kämpfen, das es nicht gibt.

In Luik richt hij samen met Tadeusz Piskor de Unie van de Actieve Strijd op. Keert terug met één doel: vechten voor een Polen dat niet bestaat.

À Liège, il co-fonde l’Union de la Lutte active avec Tadeusz Piskor. Rentre au pays avec un seul but : se battre pour une Pologne qui n’existe pas.

אין ליעזש, בעלגיע, גרינדט ער מיט טאַדעוש פּיסקאָר דעם פֿאַרבאַנד פֿון אַקטיװן קאַמף. ער קערט זיך אום מיט אײן ציל: קעמפֿן פֿאַר אַ פּוילן װאָס עקזיסטירט נישט.

3 marca 1914 roku Janusz wstepuje do Legionow w Zakopanem. Legitimacja nr 10857: wzrost wysoki, wlosy blond, oczy zielone, jezyki: rosyjski, polski, francuski. Zawod: audytor. Jest mu dwadziescia szesc lat.

On 3 March 1914, Janusz enlists in the Legions at Zakopane. Registration card no. 10857: tall, blond hair, green eyes, languages: Russian, Polish, French. Occupation: auditor. He is twenty-six years old.

A 3 de março de 1914, Janusz alista-se nos Legionários em Zakopane. Cartão de registo n.º 10857: alto, cabelo loiro, olhos verdes, idiomas: russo, polonês, francês. Profissão: auditor. Tem vinte e seis anos.

Am 3. März 1914 tritt Janusz in Zakopane den Legionen bei. Ausweis Nr. 10857: hochgewachsen, blondes Haar, grüne Augen, Sprachen: Russisch, Polnisch, Französisch. Beruf: Revisor. Er ist sechsundzwanzig Jahre alt.

3 maart 1914, Zakopane. Janusz treedt toe tot de Legioenen. Kaart nr. 10857: lang, blond, groene ogen. Talen: Russisch, Pools, Frans. Beroep: auditor. Zesentwintig jaar oud.

3 mars 1914, Zakopane. Janusz s’engage dans les Légions. Carte n° 10857 : grand, blond, yeux verts. Langues : russe, polonais, français. Profession : auditeur. Vingt-six ans.

3טן מאַרץ 1914, זאַקאָפּאַנע. יאַנוש שליסט זיך אָן צו די לעגיאָנען. קאַרטע נומער 10857: הויך, בלאָנד, גרינע אויגן. שפּראַכן: רוסיש, פּויליש, פֿראַנצויזיש. באַרוף: רעוויזאָר. זעקס און צװאַנציק יאָר אַלט.

W nocy z 2 na 3 sierpnia 1914 siedmiu jezdzców pod dowodztwem Wladyslawa Beliny-Prazmowskiego przekracza granice Krolestwa Polskiego. Janusz Gluchowski jest jednym z nich. Siodemka Beliny — pierwszy patrol kawaleryjski odrodzonego Wojska Polskiego.

In the night of 2–3 August 1914, seven riders under the command of Władysław Belina-Prażmowski cross the border of the Kingdom of Poland. Janusz Głuchowski is one of them. Belina’s Seven — the first cavalry patrol of the reborn Polish Army.

Na noite de 2 para 3 de agosto de 1914, sete cavaleiros sob o comando de Władysław Belina-Prażmowski cruzam a fronteira do Reino da Polónia. Janusz Głuchowski é um deles. Os Sete de Belina — o primeiro patrulhamento de cavalaria do exército polonês renascido.

In der Nacht vom 2. auf den 3. August 1914 überqueren sieben Reiter unter dem Befehl von Władysław Belina-Prażmowski die Grenze des Königreichs Polen. Janusz Głuchowski ist einer von ihnen. Belinas Sieben — die erste Kavalleriepatrouille der wiedergeborenen polnischen Armee.

Nacht van 2 op 3 augustus 1914. Zeven ruiters onder bevel van Władysław Belina-Prażmowski steken de grens over. Janusz Głuchowski is er één van. Belina’s Zeven — de eerste cavaleriepatrouille van het herboren Poolse leger.

Nuit du 2 au 3 août 1914. Sept cavaliers sous le commandement de Władysław Belina-Prażmowski franchissent la frontière. Janusz Głuchowski est l’un d’eux. Les Sept de Belina — première patrouille de cavalerie de l’armée polonaise renaissante.

נאַכט פֿון 2טן אויף 3טן אויגוסט 1914. זיבן רײַטער אונטער דעם באַפֿעל פֿון װלאַדיסלאַװ בעלינאַ-פּראַזשמאָװסקי גײען אַריבער דעם גרענעץ. יאַנוש גלוכאָװסקי איז אײנער פֿון זײ. בעלינאַס זיבן — דער ערשטער קאַװאַלעריע-פּאַטרול פֿון דעם װידערגעבוירענעם פּוילישן מיליטער.

9 pazdziernika 1914, Jakubowice. Jozef Pilsudski, Komendant I Brygady Legionow, podpisuje nominacje: „Ob. Gluchowski Janusz zostaje niniejszym rozkazem mianowany porucznikiem.” Drugi podpis: Kazimierz Sosnkowski, Szef Sztabu. Sa to jedne z pierwszych polskich nominacji oficerskich od Powstania Styczniowego 1863.

9 October 1914, Jakubowice. Józef Piłsudski, Commander of the 1st Legion Brigade, signs the commission: “Citizen Głuchowski Janusz is hereby appointed lieutenant by this order.” Second signature: Kazimierz Sosnkowski, Chief of Staff. These are among the first Polish officer commissions since the January Uprising of 1863.

9 de outubro de 1914, Jakubowice. Józef Piłsudski, Comandante da 1.ª Brigada da Legião, assina a nomeação: “O cidadão Głuchowski Janusz é nomeado tenente por esta ordem.” Segunda assinatura: Kazimierz Sosnkowski, Chefe do Estado-Maior. São das primeiras nomeações de oficiais poloneses desde o Levante de Janeiro de 1863.

9. Oktober 1914, Jakubowice. Józef Piłsudski, Kommandant der 1. Legionsbrigade, unterzeichnet die Ernennung: „Bürger Głuchowski Janusz wird hiermit durch diesen Befehl zum Leutnant ernannt.“ Zweite Unterschrift: Kazimierz Sosnkowski, Chef des Generalstabs. Dies sind die ersten polnischen Offiziersernennungen seit dem Januaraufstand 1863.

9 oktober 1914, Jakubowice. Piłsudski ondertekent: “Burger Głuchowski Janusz wordt hierbij tot luitenant benoemd.” Tweede handtekening: Sosnkowski, stafchef. De eerste Poolse officiersbenoemingen sinds de Januariopstand van 1863.

9 octobre 1914, Jakubowice. Piłsudski signe : « Le citoyen Głuchowski Janusz est nommé lieutenant. » Deuxième signature : Sosnkowski, chef d’état-major. Premières nominations d’officiers polonais depuis l’Insurrection de janvier 1863.

9טן אָקטאָבער 1914, יאַקובאָװיצע. פּיװסודסקי אונטערשרײַבט: „בירגער גלוכאָװסקי יאַנוש װערט דורך דעם באַפֿעל באַשטימט אַלס לײטנאַנט.” צװײטע אונטערשריפֿט: סאָסנקאָװסקי, שטאַבס-שעף. די ערשטע פּוילישע אָפֿיציר-באַשטימונגען זינט דעם יאַנואַר-אויפֿשטאַנד פֿון 1863.

Przez cztery lata Janusz walczy w bitwach pod Szydlowcem, Kielcami, Karczówka, Lagowem, nad Nida, pod Kozinickiem. Dowodzi II szwadronem 1. Pulku Ulanow Legionow.

For four years, Janusz fights in battles at Szydłowiec, Kielce, Karczówka, Łagów, along the Nida River, and at Kozienicek. He commands the 2nd Squadron of the 1st Lancers Regiment of the Legions.

Durante quatro anos, Janusz combate nas batalhas de Szydłowiec, Kielce, Karczówka, Łagów, no rio Nida e em Kozienicek. Comanda o 2.º Esquadrão do 1.º Regimento de Lanceiros das Legiões.

Vier Jahre lang kämpft Janusz in Schlachten bei Szydłowiec, Kielce, Karczówka, Łagów, an der Nida und bei Kozienicek. Er befehligt das 2. Schwadron des 1. Ulanen-Regiments der Legionen.

Vier jaar veldslagen: Szydłowiec, Kielce, Karczówka, Łagów, de Nida, Kozienicek. Janusz voert het bevel over het 2e Eskadron van het 1e Ulanenregiment.

Quatre ans de batailles : Szydłowiec, Kielce, Karczówka, Łagów, la Nida, Kozienicek. Janusz commande le 2^e Escadron du 1^er Régiment de uhlans.

פֿיר יאָר שלאַכטן: שידלאָװיעץ, קעלץ, קאַרטשאָװקאַ, לאַגאָװ, די נידאַ, קאָזשעניצעק. יאַנוש קאָמאַנדירט דעם 2טן עסקאַדראָן פֿון דעם 1טן אולאַנען-רעגימענט.

W lipcu 1917 roku — kryzys przysiegowy. Janusz odmawia przysiegi na wiernosc Niemcom. Zostaje zwolniony z Legionow „bez prawa noszenia munduru” i internowany: Fort Beniaminow (lipiec–listopad 1917), Rastatt w Badenii (do lutego 1918), Werl w Westfalii (do pazdziernika 1918). W obozie w Werl towarzyszy mu Mieczyslaw Rys-Trojanowski — przyszly general, przyszla ofiara KL Mauthausen.

In July 1917 — the oath crisis. Janusz refuses to swear loyalty to Germany. He is dismissed from the Legions “without the right to wear uniform” and interned: Fort Beniaminów (July–November 1917), Rastatt in Baden (until February 1918), Werl in Westphalia (until October 1918). In the Werl camp he is accompanied by Mieczysław Ryś-Trojanowski — a future general, a future victim of KL Mauthausen.

Em julho de 1917 — a crise do juramento. Janusz recusa jurar lealdade à Alemanha. É dispensado dos Legionários “sem direito a usar uniforme” e internado: Forte Beniaminów (julho–novembro de 1917), Rastatt no Baden (até fevereiro de 1918), Werl na Vestfália (até outubro de 1918). No campo de Werl é acompanhado por Mieczysław Ryś-Trojanowski — futuro general, futura vítima do KL Mauthausen.

Im Juli 1917 — die Eidsenkrise. Janusz verweigert den Treueeid auf Deutschland. Er wird aus den Legionen „ohne Recht zum Tragen der Uniform“ entlassen und interniert: Fort Beniaminów (Juli–November 1917), Rastatt in Baden (bis Februar 1918), Werl in Westfalen (bis Oktober 1918). Im Lager Werl begleitet ihn Mieczysław Ryś-Trojanowski — ein künftiger General, ein künftiges Opfer des KL Mauthausen.

Juli 1917 — de eedcrisis. Janusz weigert de eed aan Duitsland. Ontslagen “zonder recht op uniform” en geïnterneerd: Fort Beniaminów, Rastatt, Werl. In Werl deelt hij zijn lot met Mieczysław Ryś-Trojanowski — toekomstig generaal, toekomstig slachtoffer van Mauthausen.

Juillet 1917 — la crise du serment. Janusz refuse de jurer fidélité à l’Allemagne. Renvoyé « sans droit au port de l’uniforme », interné : Fort Beniaminów, Rastatt, Werl. Au camp de Werl, il côtoie Mieczysław Ryś-Trojanowski — futur général, futur mort à Mauthausen.

יולי 1917 — די אײד-קריזיס. יאַנוש װײגערט זיך צו שװערן טרײַשאַפֿט צו דײַטשלאַנד. אַרויסגעלאָזט פֿון די לעגיאָנען „אָן רעכט צו טראָגן דעם מונדיר” און אינטערנירט: פֿאָרט בניאַמינאָװ, ראַשטאַט, װערל. אין װערל איז מיט אים מיטשיסלאַװ ריש-טראָיאַנאָװסקי — אַ קומעדיקער גענעראַל, אַ קומעדיקער קרבן פֿון מאַוטהאַוזן.

14 pazdziernika 1918 roku Janusz wychodzi z obozu. Dwa tygodnie pozniej Polska odzyskuje niepodleglosc. 5 listopada, szesc dni przed koncem wojny, Edward Rydz-Smigly — przyszly Marszalek Polski — podpisuje rozkaz: Gluchowski ma tworzyc oddzial jazdy w Lublinie. Z tego oddzialu wyrosnie 7 Pulk Ulanow Lubelskich — pulk, w ktorym polegnie Lech, bedzie walczyc Krzysztof, i za ktory Stefan spedzi lata w obozach.

On 14 October 1918, Janusz walks out of the camp. Two weeks later, Poland regains independence. On 5 November, six days before the end of the war, Edward Rydz-Śmigły — the future Marshal of Poland — signs the order: Głuchowski is to form a cavalry unit in Lublin. From this unit grows the 7th Uhlan Regiment of Lublin — the regiment in which Lech will fall, Krzysztof will fight, and for which Stefan will spend years in camps.

A 14 de outubro de 1918, Janusz sai do campo. Duas semanas depois, a Polónia recupera a independência. A 5 de novembro, seis dias antes do fim da guerra, Edward Rydz-Śmigły — o futuro Marechal da Polónia — assina a ordem: Głuchowski deve formar uma unidade de cavalaria em Lublin. Desta unidade nasce o 7.º Regimento de Ulanos de Lublin — o regimento em que Lech cairá, Krzysztof combaterá, e pelo qual Stefan passará anos nos campos.

Am 14. Oktober 1918 verlässt Janusz das Lager. Zwei Wochen später erlangt Polen die Unabhängigkeit zurück. Am 5. November, sechs Tage vor Kriegsende, unterzeichnet Edward Rydz-Śmigły — der künftige Marschall Polens — den Befehl: Głuchowski soll eine Kavallerieeinheit in Lublin aufstellen. Aus dieser Einheit erwächst das 7. Ulanen-Regiment von Lublin — das Regiment, in dem Lech fallen, Krzysztof kämpfen und für das Stefan Jahre in Lagern verbringen wird.

14 oktober 1918 — Janusz verlaat het kamp. Twee weken later is Polen vrij. Op 5 november tekent Rydz-Śmigły — de toekomstige Maarschalk — het bevel: Głuchowski moet cavalerie oprichten in Lublin. Uit die eenheid groeit het 7e Ulanenregiment van Lublin — waarin Lech zal sneuvelen, Krzysztof zal vechten, en waarvoor Stefan jaren achter prikkeldraad zal doorbrengen.

14 octobre 1918 — Janusz sort du camp. Deux semaines plus tard, la Pologne est libre. Le 5 novembre, Rydz-Śmigły — futur Maréchal — signe l’ordre : Głuchowski formera une cavalerie à Lublin. De cette unité naîtra le 7^e Régiment de Uhlans de Lublin — celui où Lech tombera, Krzysztof combattra, et pour lequel Stefan paiera de sa liberté.

14טן אָקטאָבער 1918 — יאַנוש גײט אַרויס פֿון לאַגער. צװײ װאָכן שפּעטער איז פּוילן פֿרײַ. דעם 5טן נאָװעמבער אונטערשרײַבט ריז-שמיגלי — דער קומעדיקער מאַרשאַל — דעם באַפֿעל: גלוכאָװסקי זאָל שאַפֿן אַ קאַװאַלעריע-אײנהײט אין לובלין. פֿון דער אײנהײט װעט אויסװאַקסן דער 7טער אולאַנען-רעגימענט פֿון לובלין — דער רעגימענט אין װעלכן לעך װעט פֿאַלן, קשיסטאָף װעט קעמפֿן, און פֿאַר װעלכן סטעפֿאַן װעט פֿאַרברענגען יאָרן הינטער דראָט.

Trzy podpisy na dokumentach Janusza z tego okresu: Pilsudski, Sosnkowski, Rydz-Smigly. Trzy nazwiska, bez ktorych nie byloby Polski.

Three signatures on Janusz’s documents from this period: Piłsudski, Sosnkowski, Rydz-Śmigły. Three names without which there would be no Poland.

Três assinaturas nos documentos de Janusz deste período: Piłsudski, Sosnkowski, Rydz-Śmigły. Três nomes sem os quais não haveria Polónia.

Drei Unterschriften auf Januszs Dokumenten aus dieser Zeit: Piłsudski, Sosnkowski, Rydz-Śmigły. Drei Namen, ohne die es kein Polen gäbe.

Drie handtekeningen op Janusz’s documenten: Piłsudski, Sosnkowski, Rydz-Śmigły. Drie namen zonder welke er geen Polen zou zijn.

Trois signatures sur les documents de Janusz : Piłsudski, Sosnkowski, Rydz-Śmigły. Trois noms sans lesquels la Pologne n’existerait pas.

דרײַ אונטערשריפֿטן אויף יאַנושעס דאָקומענטן: פּיװסודסקי, סאָסנקאָװסקי, ריז-שמיגלי. דרײַ נעמען אָן װעלכע עס װאָלט נישט געװען קײן פּוילן.

Krzysztof Gluchowski przychodzi na swiat 29 listopada 1926 roku w Warszawie. Jego ojciec Stefan jest kierownikiem referatu w Kancelarii Cywilnej Prezydenta Rzeczypospolitej. Matka Wanda — magistra farmacji z Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie.

Krzysztof Głuchowski is born on 29 November 1926 in Warsaw. His father Stefan is a section head in the Civil Chancellery of the President of the Republic. His mother Wanda holds a master’s degree in pharmacy from the Jan Kazimierz University in Lwów.

Krzysztof Głuchowski nasce a 29 de novembro de 1926 em Varsóvia. O seu pai Stefan é chefe de secção na Chancelaria Civil do Presidente da República. A sua mãe Wanda tem um mestrado em farmácia pela Universidade Jan Kazimierz de Lwów.

Krzysztof Głuchowski wird am 29. November 1926 in Warschau geboren. Sein Vater Stefan ist Referatsleiter in der Zivilkanzlei des Präsidenten der Republik. Seine Mutter Wanda hat einen Magisterabschluss in Pharmazie der Jan-Kazimierz-Universität in Lemberg.

Krzysztof Głuchowski wordt geboren op 29 november 1926, Warschau. Vader Stefan — afdelingshoofd in de Civiele Kanselarij van de President. Moeder Wanda — apotheker, master van de Jan Kazimierz Universiteit in Lwów.

Krzysztof Głuchowski naît le 29 novembre 1926 à Varsovie. Père : Stefan, chef de section à la Chancellerie civile du Président. Mère : Wanda, pharmacienne, diplômée de l’Université Jan Kazimierz de Lwów.

קשיסטאָף גלוכאָװסקי װערט געבוירן דעם 29סטן נאָװעמבער 1926 אין װאַרשע. פֿאָטער סטעפֿאַן — אָפּטײלונג-פֿירער אין דער ציװילער קאַנצלײ פֿון דעם פּרעזידענט. מוטער װאַנדאַ — אַפּטײקערקע, מאַגיסטער פֿון דער יאַן קאַזימיערזש אוניװערסיטעט אין לעמבערג.

Mieszkaja w budynku przy bramie Lazienek Krolewskich, tej wychodzacej na Agrykole i ulice Szwolezerow. Krzysztof dorasta w cieniu Palacu Na Wodzie.

They live in the building by the gate of the Royal Łazienki Park, the one opening onto Agrykola Street and Szwoleżerów Street. Krzysztof grows up in the shadow of the Palace on the Water.

Vivem no edifício junto ao portão do Parque Real das Łazienki, o que dá para a rua Agrykola e a rua Szwoleżerów. Krzysztof cresce à sombra do Palácio na Água.

Sie wohnen im Gebäude am Tor des Königlichen Łazienki-Parks, das zur Agrykola-Straße und zur Szwoleżerów-Straße hinausgeht. Krzysztof wächst im Schatten des Palais auf dem Wasser auf.

Ze wonen bij de poort van het Łazienki-park — de poort aan de Agrykola en de Szwoleżerów. Krzysztof groeit op in de schaduw van het Paleis op het Water.

Ils vivent près de la grille du parc Łazienki — celle qui donne sur l’Agrykola et la rue des Szwoleżerów. Krzysztof grandit à l’ombre du Palais sur l’eau.

זײ װוינען בײַם טויער פֿון לאַזשענקי-פּאַרק — דעם טויער צו דער אַגריקאָלאַ און דער שװאָלעזשעראָװ-גאַס. קשיסטאָף װאַקסט אויף אין שאָטן פֿון דעם פּאַלאַץ אויפֿן װאַסער.

W 1935 roku umiera Marszalek Pilsudski. Krzysztof ma dziewiec lat.

In 1935, Marshal Piłsudski dies. Krzysztof is nine years old.

Em 1935, o Marechal Piłsudski morre. Krzysztof tem nove anos.

1935 stirbt Marschall Piłsudski. Krzysztof ist neun Jahre alt.

1935. Maarschalk Piłsudski sterft. Krzysztof is negen.

1935. Le Maréchal Piłsudski meurt. Krzysztof a neuf ans.

1935. מאַרשאַל פּיװסודסקי שטאַרבט. קשיסטאָף איז נײַן יאָר אַלט.

Latem 1939 mobilizacja zastaje go z ojcem w Wilnie. 1 wrzesnia 1939 — wojna. Pierwszy nalot trzynastoletni Krzysztof ogladaz tarasu Palacu Na Wodzie. Sluzy jako goniec LOPP.

In the summer of 1939, mobilization finds him with his father in Wilno. 1 September 1939 — war. Thirteen-year-old Krzysztof watches the first air raid from the terrace of the Palace on the Water. He serves as a LOPP messenger.

No verão de 1939, a mobilização encontra-o com o pai em Vilnius. 1 de setembro de 1939 — guerra. O jovem Krzysztof, com treze anos, vê o primeiro bombardeamento aéreo do terraço do Palácio na Água. Serve como mensageiro da LOPP.

Im Sommer 1939 überrascht ihn die Mobilmachung zusammen mit seinem Vater in Wilna. 1. September 1939 — Krieg. Der dreizehnjährige Krzysztof beobachtet den ersten Luftangriff von der Terrasse des Palais auf dem Wasser. Er dient als LOPP-Bote.

Zomer 1939. De mobilisatie overvalt hem met zijn vader in Vilnius. 1 september — oorlog. De dertienjarige Krzysztof ziet het eerste bombardement vanaf het terras van het Paleis op het Water. Hij dient als bode van de LOPP.

Été 1939. La mobilisation les surprend à Vilnius, lui et son père. 1^er septembre — la guerre. Krzysztof, treize ans, regarde le premier bombardement depuis la terrasse du Palais sur l’eau. Il sert comme messager de la LOPP.

זומער 1939. די מאָביליזאַציע כאַפּט אים מיט זײַן פֿאָטער אין װילנע. 1סטן סעפּטעמבער — מלחמה. דער דרײַצנייאָריקער קשיסטאָף זעט דעם ערשטן לופֿט-באָמבאַרדירונג פֿון דער טעראַסע פֿון דעם פּאַלאַץ אויפֿן װאַסער. ער דינט אַלס שליח פֿון דער לאָפּפּ.

W sierpniu 1941 roku Julek Klepacz — starszy o cztery lata kolega, kadet — przychodzi do Krzysztofa z propozycja wciagniecia do konspiracji.

In August 1941, Julek Klepacz — a fellow student four years his senior, a cadet — comes to Krzysztof with a proposal to join the underground.

Em agosto de 1941, Julek Klepacz — um colega quatro anos mais velho, cadete — vem ter com Krzysztof com uma proposta para entrar na resistência.

Im August 1941 kommt Julek Klepacz — ein vier Jahre älterer Kamerad, Kadett — zu Krzysztof mit dem Vorschlag, sich dem Untergrund anzuschließen.

Augustus 1941. Julek Klepacz — vier jaar ouder, kadet — komt naar Krzysztof met een uitnodiging: de ondergrondse.

Août 1941. Julek Klepacz — quatre ans de plus, cadet — vient trouver Krzysztof avec une invitation : la clandestinité.

אויגוסט 1941. יולעק קלעפּאַטש — פֿיר יאָר עלטער, קאַדעט — קומט צו קשיסטאָף מיט אַן אײַנלאַדונג: דער אונטערגרונט.

Formalna przysiega AK — 11 maja 1942 roku. Krzysztof ma pietnascie lat. Wykonuje mapy operacyjne, rysunki techniczne broni, zbiera informacje wywiadowcze o gestapowcu Kempfie.

Formal AK oath — 11 May 1942. Krzysztof is fifteen years old. He draws operational maps, technical weapon diagrams, gathers intelligence on Gestapo officer Kempf.

Juramento formal na AK — 11 de maio de 1942. Krzysztof tem quinze anos. Elabora mapas operacionais, desenhos técnicos de armas, recolhe informações sobre o agente da Gestapo Kempf.

Formaler AK-Eid — 11. Mai 1942. Krzysztof ist fünfzehn Jahre alt. Er zeichnet Operationskarten, technische Waffenzeichnungen und sammelt Geheimdienstinformationen über den Gestapo-Mann Kempf.

Formele eed — 11 mei 1942. Vijftien jaar oud. Hij tekent operatiekaarten, wapenschetsen, verzamelt inlichtingen over Gestapo-man Kempf.

Serment — 11 mai 1942. Quinze ans. Il trace des cartes, des schémas d’armes, recueille des renseignements sur l’agent Kempf de la Gestapo.

פֿאָרמעלער אײד — 11טן מײַ 1942. פֿופֿצן יאָר אַלט. ער צײכנט אָפּעראַציע-מאַפּעס, טעכנישע װאַפֿן-צײכענונגען, זאַמלט אינפֿאָרמאַציע איבער געסטאַפּאָ-מאַן קעמפּף.

We wrzesniu 1943 przechodzi do plutonu 1112 przy 7 Pulku Ulanow Lubelskich AK, dywizjon „Jelen”. Dowodca dywizjonu — jego wuj, rotmistrz Lech Gluchowski ps. „Jezycki”. Dowodca calego pulku w konspiracji — Veli bek Jedigar ps. „Damazy” — azerski oficer, ktory polaczylo losy z Polska. Po wojnie wyemigruje do Buenos Aires. Jego prochy wroca na cmentarz tatarski w Warszawie. Na notatce do Krzysztofa zachowal sie jego podpis.

In September 1943 he transfers to platoon 1112 of the 7th Uhlan Regiment of Lublin AK, “Jeleń” squadron. Squadron commander: his uncle, Captain Lech Głuchowski “Jeżycki”. Commander of the entire regiment in the underground — Veli bek Jedigar “Damazy” — an Azerbaijani officer whose fate became bound to Poland. After the war he emigrated to Buenos Aires. His ashes returned to the Tatar cemetery in Warsaw. His signature survives on a note to Krzysztof.

Em setembro de 1943, passa para o pelotão 1112 do 7.º Regimento de Ulanos de Lublin AK, esquadrão “Jeleń”. Comandante do esquadrão: o seu tio, capitão Lech Głuchowski “Jeżycki”. Comandante de todo o regimento na resistência — Veli bek Jedigar “Damazy” — um oficial azerbaijanês cujo destino ficou ligado à Polónia. Após a guerra emigrou para Buenos Aires. As suas cinzas regressaram ao cemitério tártaro de Varsóvia. A sua assinatura sobrevive numa nota a Krzysztof.

Im September 1943 wechselt er zum Zug 1112 des 7. Ulanen-Regiments von Lublin AK, Schwadron „Jeleń“. Schwadronkommandeur: sein Onkel, Rittmeister Lech Głuchowski „Jeżycki“. Kommandeur des gesamten Regiments im Untergrund — Veli bek Jedigar „Damazy“ — ein aserbaidschanischer Offizier, dessen Schicksal mit Polen verknüpft war. Nach dem Krieg emigrierte er nach Buenos Aires. Seine Asche kehrte auf den tatarischen Friedhof in Warschau zurück. Seine Unterschrift ist auf einer Notiz an Krzysztof erhalten.

September 1943. Overplaatsing naar peloton 1112, 7e Ulanenregiment, eskadron “Jeleń”. Commandant: zijn oom Lech “Jeżycki”. Boven hem — Veli bek Jedigar “Damazy”, een Azerbeidzjaans officier wiens lot met Polen verweven raakte. Na de oorlog Buenos Aires. Zijn as keerde terug naar het Tataarse kerkhof in Warschau. Zijn handtekening overleefde op een briefje aan Krzysztof.

Septembre 1943. Transfert au peloton 1112, 7^e régiment de uhlans, escadron “Jeleń”. Commandant : son oncle Lech “Jeżycki”. Au-dessus de lui — Veli bek Jedigar “Damazy”, officier azerbaïdjanais dont le destin s’est noué à la Pologne. Après la guerre, Buenos Aires. Ses cendres ont rejoint le cimetière tatar de Varsovie. Sa signature survit sur un mot adressé à Krzysztof.

סעפּטעמבער 1943. איבערגאַנג צום פּלוטאָן 1112, 7טער אולאַנען-רעגימענט, עסקאַדראָן „יעלען”. קאָמאַנדיר: זײַן פֿעטער לעך „יעזשיצקי”. איבער אים — װעלי בעק יעדיגאַר „דאַמאַזי”, אַן אַזערבײדזשאַנער אָפֿיציר, װעמענס גורל האָט זיך פֿאַרפֿלאָכטן מיט פּוילן. נאָכן קריג — בוענאָס אײרעס. זײַנע אַש האָט זיך אומגעקערט צום טאָטערישן בית-עולם אין װאַרשע. זײַן אונטערשריפֿט האָט איבערגעלעבט אויף אַ צעטל צו קשיסטאָף.

Wanda Gluchowska jest sekcyjna w oddziale DYSK — Dywersja i Sabotaz Kobiet, jedynym kobiecym oddziale specjalnym Kedywu. Operacja 26 wrzesnia 1943 pod Wilanowem.

Wanda Głuchowska is a section leader in the DYSK unit — Women’s Diversion and Sabotage, the only all-female special operations unit of Kedyw. Operation 26 September 1943, near Wilanów.

Wanda Głuchowska é chefe de secção na unidade DYSK — Diversão e Sabotagem Feminina, a única unidade de operações especiais exclusivamente feminina do Kedyw. Operação de 26 de setembro de 1943, perto de Wilanów.

Wanda Głuchowska ist Gruppenführerin in der Einheit DYSK — Frauen-Diversion und Sabotage, der einzigen rein weiblichen Sonderoperationseinheit des Kedyw. Operation vom 26. September 1943 bei Wilanów.

Wanda Głuchowska — sectiecommandant bij DYSK, Vrouwelijke Sabotage en Diversie. De enige vrouwelijke speciale eenheid van de Kedyw. Operatie 26 september 1943, Wilanów.

Wanda Głuchowska — chef de section au DYSK, Diversion et Sabotage Féminins. Seule unité féminine des forces spéciales du Kedyw. Opération du 26 septembre 1943, Wilanów.

װאַנדאַ גלוכאָװסקאַ — סעקציע-קאָמאַנדירקע אין דיסק, פֿרויענשע סאַבאָטאַזש און דיװערסיע. די אײנציקע פֿרויענשע ספּעציעלע אײנהײט פֿון דעם קעדיװ. אָפּעראַציע 26סטן סעפּטעמבער 1943, װילאַנאָװ.

Wanda zostaje postrzelona w noge. Wpada do rowu z granatami. Po odzyskaniu przytomnosci pelznie do okna babki Krzysztofa.

Wanda is shot in the leg. She falls into a ditch with grenades. After regaining consciousness she crawls to the window of Krzysztof’s grandmother.

Wanda é baleada na perna. Cai numa vala com granadas. Após recuperar os sentidos, arrasta-se até à janela da avó de Krzysztof.

Wanda wird ins Bein geschossen. Sie fällt in einen Graben mit Handgranaten. Nachdem sie das Bewusstsein wiedererlangt, kriecht sie zum Fenster von Krzysztofsgroßmutter.

Wanda wordt in het been getroffen. Valt in een greppel vol granaten. Komt bij — kruipt naar het raam van Krzysztofsgrootmoeder.

Wanda est touchée à la jambe. Tombe dans un fossé plein de grenades. Reprend conscience — se traîne jusqu’à la fenêtre de la grand-mère de Krzysztof.

װאַנדאַ װערט געטראָפֿן אין פֿוס. פֿאַלט אַרײַן אין אַ גראָבן מיט גראַנאַטן. קומט צו זיך — קריכט צום פֿענצטער פֿון קשיסטאָפֿס באָבע.

Krzysztof ukrywa pistolet matki w prawej wiezy palacu wilanowskiego. Za akcje Wilanow Wanda otrzyma Krzyz Walecznych — 11 listopada 1943.

Krzysztof hides his mother’s pistol in the right tower of the Wilanów Palace. For the Wilanów operation, Wanda will receive the Cross of Valor — 11 November 1943.

Krzysztof esconde a pistola da mãe na torre direita do Palácio de Wilanów. Pela operação de Wilanów, Wanda receberá a Cruz de Valentia — 11 de novembro de 1943.

Krzysztof versteckt die Pistole seiner Mutter im rechten Turm des Wilanów-Palastes. Für die Wilanów-Operation wird Wanda das Tapferkeitskreuz erhalten — 11. November 1943.

Krzysztof verbergt haar pistool in de rechtertoren van Paleis Wilanów. Voor deze actie ontvangt Wanda het Kruis van Moed — 11 november 1943.

Krzysztof cache le pistolet dans la tour droite du palais de Wilanów. Pour cette action, Wanda recevra la Croix de la Valeur — 11 novembre 1943.

קשיסטאָף באַהאַלט איר פּיסטויל אין דעם רעכטן טורעם פֿון דעם װילאַנאָװער פּאַלאַץ. פֿאַר דער אָפּעראַציע באַקומט װאַנדאַ דעם קרײַץ פֿון מוט — 11טן נאָװעמבער 1943.

Poniedzialek, 31 lipca — Krzysztof wychodzi z domu na Pogonowskiego 9 na Zoliborzu z karabinem pod plaszczem. Nie wroci juz nigdy. Maszeruje do Fabryki Kamlera na Dzielnej 72 — siedziby Komendy Glownej AK.

Monday, 31 July — Krzysztof leaves home at Pogonowskiego 9 in Żoliborz with a rifle under his coat. He will never return. He marches to the Kamler Factory at Dzielna 72 — the headquarters of the AK High Command.

Segunda-feira, 31 de julho — Krzysztof sai de casa em Pogonowskiego 9, no bairro de Żoliborz, com uma espingarda debaixo do casaco. Nunca mais voltará. Marcha para a Fábrica Kamler em Dzielna 72 — a sede do Comando-Geral da AK.

Montag, 31. Juli — Krzysztof verlässt das Haus in der Pogonowskiego 9 im Stadtteil Żoliborz mit einem Gewehr unter dem Mantel. Er wird nie zurückkehren. Er marschiert zur Kamler-Fabrik in der Dzielna 72 — dem Hauptquartier des AK-Oberkommandos.

Maandag 31 juli. Krzysztof verlaat Pogonowskiego 9 in Żoliborz met een geweer onder zijn jas. Hij keert nooit terug. Richting Kamler-fabriek, Dzielna 72 — hoofdkwartier van het AK-Opperbevel.

Lundi 31 juillet. Krzysztof quitte le 9 Pogonowskiego à Żoliborz, un fusil sous le manteau. Il n’y reviendra pas. Direction la Fabrique Kamler, Dzielna 72 — QG du Commandement de l’AK.

מאָנטיק 31סטן יולי. קשיסטאָף גײט אַרויס פֿון פּאָגאָנאָװסקיעגאָ 9 אין זשאָליבאָזש מיט אַ ביקס אונטערן מאַנטל. ער קומט קײנמאָל נישט צוריק. ער מאַרשירט צו דער קאַמלער-פֿאַבריק, דזשעלנאַ 72 — הויפּטקװאַרטיר פֿון דער אַק.

1 sierpnia 1944, godzina „W”. Krzysztof stoi na warcie przy bramie nr 64 od Dzielnej. Wymiana strzalow. General Pelczynski, Szef Sztabu AK, doradza jak rzucac granaty.

1 August 1944, Zero Hour. Krzysztof stands guard at gate no. 64 on Dzielna Street. Shots exchanged. General Pełczyński, AK Chief of Staff, advises how to throw grenades.

1 de agosto de 1944, Hora W. Krzysztof está de guarda no portão n.º 64 da rua Dzielna. Troca de tiros. O General Pełczyński, Chefe do Estado-Maior da AK, aconselha sobre como lançar granadas.

1. August 1944, Stunde W. Krzysztof steht Wache am Tor Nr. 64 an der Dzielna. Schusswechsel. General Pełczyński, AK-Generalstabschef, erklärt, wie man Granaten wirft.

1 augustus 1944, uur W. Krzysztof staat op wacht bij poort 64, Dzielna. Schoten. Generaal Pełczyński, stafchef, leert hem granaten gooien.

1^er août 1944, l’heure W. Krzysztof garde la porte 64, Dzielna. Des coups de feu. Le général Pełczyński, chef d’état-major, lui apprend à lancer des grenades.

1סטן אויגוסט 1944, שעה „W”. קשיסטאָף שטײט אויף װאַך בײַם טויער 64, דזשעלנאַ. שיסערײַ. גענעראַל פּעװטשינסקי, שטאַבס-שעף, לערנט אים גראַנאַטן װאַרפֿן.

6 sierpnia — rozkaz ewakuacji. Trasa przez bylego getto, obok Pawiaka. Na Starowke.

6 August — evacuation order. Route through the former ghetto, past Pawiak Prison. To the Old Town.

6 de agosto — ordem de evacuação. Rota pelo antigo gueto, junto à prisão Pawiak. Para a Cidade Velha.

6. August — Evakuierungsbefehl. Route durch das ehemalige Ghetto, am Pawiak-Gefängnis vorbei. In die Altstadt.

6 augustus — evacuatie. Door het voormalige getto, langs Pawiak. Richting Oude Stad.

6 août — évacuation. Par l’ancien ghetto, devant Pawiak. Vers la Vieille Ville.

6טן אויגוסט — עװאַקואַציע. דורך דעם געװעזענעם געטאָ, פֿאַרבײַ פּאַװיאַק. קײן אַלטשטאָט.

Szkola na Barokowej staje sie domem plutonu. 13 sierpnia — pocisk artyleryjski na placu Krasinskich. Porucznik Jerzy Kamler „Stolarz” ginie na miejscu.

A school on Barokowa Street becomes the platoon’s home. 13 August — an artillery shell hits Krasiński Square. Lieutenant Jerzy Kamler “Stolarz” is killed on the spot.

Uma escola na rua Barokowa torna-se o lar do pelotão. 13 de agosto — um projétil de artilharia atinge a Praça Krasiński. O Tenente Jerzy Kamler “Stolarz” morre no local.

Eine Schule in der Barokowa-Straße wird zum Zuhause des Zuges. 13. August — ein Artilleriegeschoss trifft den Krasiński-Platz. Leutnant Jerzy Kamler „Stolarz“ wird auf der Stelle getötet.

Een school op de Barokowa — thuis van het peloton. 13 augustus: artilleriegranaat op het Krasińskiplein. Luitenant Kamler “Stolarz” — dood ter plekke.

Une école, rue Barokowa — demeure du peloton. 13 août : obus sur la place Krasiński. Le lieutenant Kamler “Stolarz” — tué sur le coup.

אַ שול אויף דער באַראָקאָװאַ — הײם פֿון דעם פּלוטאָן. 13טן אויגוסט: אַרטילעריע-שאָס אויפֿן קראַסינסקי-פּלאַץ. לײטנאַנט קאַמלער „סטאָלאַרזש” — טויט אויפֿן אָרט.

Obrona Starowki. Pulkownik Karol Ziemski ps. „Wachnowski” — przyszly general — dowodzi Grupa „Polnoc”. To on podpisze Krzysztofowi zaswiadczenie o Krzyzu Walecznych. Jego podpis zachowal sie w kolekcji.

The defense of the Old Town. Colonel Karol Ziemski “Wachnowski” — a future general — commands the “North” Group. He will sign Krzysztof’s certificate for the Cross of Valor. His signature survives in the collection.

A defesa da Cidade Velha. O Coronel Karol Ziemski “Wachnowski” — futuro general — comanda o Grupo “Norte”. É ele quem assinará o certificado de Krzysztof para a Cruz de Valentia. A sua assinatura sobrevive na coleção.

Die Verteidigung der Altstadt. Oberst Karol Ziemski „Wachnowski“ — ein künftiger General — befehligt die Gruppe „Nord“. Er wird Krzysztofs Bescheinigung für das Tapferkeitskreuz unterzeichnen. Seine Unterschrift ist in der Sammlung erhalten.

Verdediging van de Oude Stad. Kolonel Karol Ziemski “Wachnowski” — toekomstig generaal — leidt groep “Noord”. Hij zal Krzysztofsgetuigschrift tekenen. Zijn handtekening overleefde in de collectie.

Défense de la Vieille Ville. Le colonel Karol Ziemski “Wachnowski” — futur général — commande le groupe “Nord”. C’est lui qui signera le certificat de Krzysztof. Sa signature survit dans la collection.

פֿאַרטײדיקונג פֿון דער אַלטשטאָט. אָבערשט קאַראָל זשעמסקי „װאַכנאָװסקי” — קומעדיקער גענעראַל — פֿירט גרופּע „צפֿון”. ער װעט אונטערשרײַבן קשיסטאָפֿס באַשטעטיקונג פֿאַר דעם קרײַץ פֿון מוט. זײַן אונטערשריפֿט האָט איבערגעלעבט אין דער זאַמלונג.

Pluton obsadza barykade przy Katedrze. Dwie barykady na Kanonii.

The platoon holds the barricade by the Cathedral. Two barricades on Kanonia Street.

O pelotão ocupa a barricada junto à Catedral. Duas barricadas na rua Kanonia.

Der Zug besetzt die Barrikade bei der Kathedrale. Zwei Barrikaden in der Kanonia-Straße.

Het peloton houdt de barricade bij de Kathedraal. Twee barricades op de Kanonia.

Le peloton tient la barricade près de la Cathédrale. Deux barricades rue Kanonia.

דער פּלוטאָן האַלט די באַריקאַדע בײַ דער קאַטעדראַלע. צװײ באַריקאַדעס אויף דער קאַנאָניע.

1 wrzesnia 1944 — rozkaz ewakuacji kanalami. Okolo 4500 powstancow wchodzi w scieki ze Starowki.

1 September 1944 — evacuation order through the sewers. Around 4,500 insurgents descend into the sewers from the Old Town.

1 de setembro de 1944 — ordem de evacuação pelos esgotos. Cerca de 4.500 insurgentes descem para os esgotos a partir da Cidade Velha.

1. September 1944 — Evakuierungsbefehl durch die Kanalisation. Rund 4.500 Aufständische steigen aus der Altstadt in die Kanalisation.

1 september 1944 — evacuatie door de riolen. Circa 4.500 opstandelingen dalen af.

1^er septembre 1944 — évacuation par les égouts. Quelque 4 500 insurgés descendent sous terre.

1סטן סעפּטעמבער 1944 — עװאַקואַציע דורך די קאַנאַלן. אַרום 4.500 אויפֿשטאַנדלער גײען אַראָפּ אין די קאַנאַלן פֿון דער אַלטשטאָט.

15 wrzesnia — wuj Lech, dowodca dywizjonu „Jelen”, zostaje ciezko ranny na ulicy Dolnej na Sadybie. Odmawia ewakuacji — odbiera sobie zycie. Z 233 zolnierzy: 125 zabitych, 98 rannych. Straty: 95,7%.

15 September — uncle Lech, commander of the “Jeleń” squadron, is critically wounded on Dolna Street in Sadyba. He refuses evacuation — takes his own life rather than burden his men. Of 233 soldiers: 125 killed, 98 wounded. Casualties: 95.7%.

15 de setembro — o tio Lech, comandante do esquadrão “Jeleń”, fica gravemente ferido na rua Dolna em Sadyba. Recusa a evacuação — tira a própria vida para não sobrecarregar os seus homens. De 233 soldados: 125 mortos, 98 feridos. Baixas: 95,7%.

15. September — Onkel Lech, Kommandeur des Schwadronen „Jeleń“, wird in der Dolna-Straße in Sadyba schwer verwundet. Er verweigert die Evakuierung — nimmt sich das Leben, um seinen Männern nicht zur Last zu fallen. Von 233 Soldaten: 125 Gefallene, 98 Verwundete. Verluste: 95,7%.

15 september — oom Lech, eskadron “Jeleń”, zwaargewond op de Dolnastraat. Weigert evacuatie. Neemt zijn leven — om zijn mannen te sparen. Van 233: 125 dood, 98 gewond. 95,7%.

15 septembre — l’oncle Lech, escadron “Jeleń”, grièvement blessé rue Dolna. Refuse l’évacuation. Se donne la mort — pour épargner ses hommes. Sur 233 : 125 tués, 98 blessés. 95,7 %.

15טן סעפּטעמבער — פֿעטער לעך, עסקאַדראָן „יעלען”, שװער פֿאַרװוּנדט אויף דער דאָלנאַ-גאַס. װײגערט זיך עװאַקוירן. נעמט זיך דאָס לעבן — כּדי זײַנע מענטשן נישט צו געפֿערדן. פֿון 233: 125 טויט, 98 פֿאַרװוּנדט. 95,7%.

2 pazdziernika 1944 — kapitulacja Powstania.

2 October 1944 — the Uprising capitulates.

2 de outubro de 1944 — capitulação do Levante.

2. Oktober 1944 — Kapitulation des Aufstands.

2 oktober 1944 — capitulatie.

2 octobre 1944 — capitulation.

2טן אָקטאָבער 1944 — קאַפּיטולאַציע.

7 pazdziernika 1944 — transport: 80 osob w bydlecym wagonie, dwa dni bez jedzenia i wody. Cel: Stalag XI-B Fallingbostel. Numer jeniecki Krzysztofa: 141009. Trafia do tego samego obozu co ojciec Stefan.

7 October 1944 — transport: 80 people in a cattle wagon, two days without food or water. Destination: Stalag XI-B Fallingbostel. Krzysztof’s prisoner number: 141009. He ends up in the same camp as his father Stefan.

7 de outubro de 1944 — transporte: 80 pessoas num vagão de gado, dois dias sem comida nem água. Destino: Stalag XI-B Fallingbostel. Número de prisioneiro de Krzysztof: 141009. Acaba no mesmo campo que o pai Stefan.

7. Oktober 1944 — Transport: 80 Personen in einem Viehwaggon, zwei Tage ohne Essen und Wasser. Ziel: Stalag XI-B Fallingbostel. Krzysztofskreisgefangenennummer: 141009. Er landet im selben Lager wie sein Vater Stefan.

7 oktober 1944 — transport. Tachtig mensen in een veewagon, twee dagen zonder eten of water. Bestemming: Stalag XI-B Fallingbostel. Nummer 141009. Hij belandt in hetzelfde kamp als zijn vader.

7 octobre 1944 — transport. Quatre-vingts personnes dans un wagon à bestiaux, deux jours sans eau ni nourriture. Destination : Stalag XI-B Fallingbostel. Matricule 141009. Il retrouve son père.

7טן אָקטאָבער 1944 — טראַנספּאָרט. אַכציק מענטשן אין אַ בהמה-װאַגאָן, צװײ טעג אָן עסן אָדער װאַסער. ציל: שטאַלאַג XI-B פֿאַלינגבאָסטל. נומער 141009. ער טרעפֿט זיך מיט זײַן פֿאָטער אין דעמזעלביקן לאַגער.

Ponad 1100 chlopcow w wieku 11-18 lat walczylo w Powstaniu. 600 niepelnoletnich trafia do obozow.

More than 1,100 boys aged 11 to 18 fought in the Uprising. 600 minors end up in prison camps.

Mais de 1.100 rapazes com idades entre os 11 e os 18 anos combateram no Levante. 600 menores acabam nos campos de prisioneiros.

Mehr als 1.100 Jungen im Alter von 11 bis 18 Jahren kämpften im Aufstand. 600 Minderjährige landen in Gefangenenlagern.

Meer dan 1.100 jongens van 11 tot 18 vochten in de Opstand. 600 minderjarigen achter prikkeldraad.

Plus de 1 100 garçons de 11 à 18 ans ont combattu. 600 mineurs derrière les barbelés.

מער װי 1.100 ייִנגלעך פֿון 11 ביז 18 יאָר האָבן געקעמפֿט אין דעם אויפֿשטאַנד. 600 מינדעריאָריקע הינטער דראָט.

16 kwietnia 1945 — Stalag XI-B wyzwolony przez Brytyjczykow.

16 April 1945 — Stalag XI-B liberated by the British.

16 de abril de 1945 — Stalag XI-B libertado pelos britânicos.

16. April 1945 — Stalag XI-B von den Briten befreit.

16 april 1945 — bevrijding door de Britten.

16 avril 1945 — libération par les Britanniques.

16טן אַפּריל 1945 — באַפֿרײַונג דורך די בריטן.

W Sannstedt, 22 sierpnia 1945, pulkownik Stanislaw Klepacz ps. „Jesion” — kawaler Virtuti Militari, dowodca Obozu Polskiej Walczacej — wystawia Krzysztofowi zaswiadczenie o sluzbie w AK i awansie na st.ulana. Na liscie personalnej 7 Pulku Ulanow z Komisji Weryfikacyjnej AK, obok Krzysztofa (poz. 14) widnieje nazwisko: Gluchowski Andrzej (poz. 20). Kim jest? Brat? Kuzyn? Tego nie wiemy.

In Sannstedt, 22 August 1945, Colonel Stanisław Klepacz “Jesion” — holder of the Virtuti Militari, commander of the Polish Fighting Forces camp — issues Krzysztof a certificate of AK service and promotion to senior uhlan. On the personnel list of the 7th Uhlan Regiment from the AK Verification Commission, next to Krzysztof (position 14) appears the name: Głuchowski Andrzej (position 20). Who is he? A brother? A cousin? We do not know.

Em Sannstedt, 22 de agosto de 1945, o Coronel Stanisław Klepacz “Jesion” — cavaleiro da Virtuti Militari, comandante do campo das Forças Polonesas Combatentes — passa a Krzysztof um certificado de serviço na AK e promoção a ulano sénior. Na lista de pessoal do 7.º Regimento de Ulanos da Comissão de Verificação da AK, ao lado de Krzysztof (pos. 14) consta o nome: Głuchowski Andrzej (pos. 20). Quem é? Irmão? Primo? Não sabemos.

In Sannstedt, 22. August 1945, stellt Oberst Stanisław Klepacz „Jesion“ — Träger der Virtuti Militari, Kommandant des Lagers der Kämpfenden Polen — Krzysztof eine Bescheinigung über seinen AK-Dienst und die Beförderung zum Oberulanen aus. Auf der Personalliste des 7. Ulanen-Regiments der AK-Verifikationskommission steht neben Krzysztof (Pos. 14) der Name: Głuchowski Andrzej (Pos. 20). Wer ist er? Ein Bruder? Ein Cousin? Das wissen wir nicht.

Sannstedt, 22 augustus 1945. Kolonel Klepacz “Jesion” — Virtuti Militari, commandant van het Strijderskamp — stelt voor Krzysztof een getuigschrift op: AK-dienst, bevordering tot hoofdulaan. Op de personeelslijst staat naast hem (pos. 14) een naam: Głuchowski Andrzej (pos. 20). Broer? Neef? We weten het niet.

Sannstedt, 22 août 1945. Le colonel Klepacz “Jesion” — Virtuti Militari, commandant du camp — remet à Krzysztof un certificat : service dans l’AK, promotion uhlan supérieur. Sur la liste figure, à côté de lui (pos. 14), un nom : Głuchowski Andrzej (pos. 20). Frère ? Cousin ? On ne sait pas.

זאַנשטעט, 22סטן אויגוסט 1945. אָבערשט קלעפּאַטש „יעסיאָן” — װירטוטי מיליטאַרי, קאָמאַנדיר פֿון דעם שטרײַטער-לאַגער — שטעלט אויס פֿאַר קשיסטאָף אַ באַשטעטיקונג: אַק-דינסט, באַפֿערדערונג צו הויפּט-אולאַן. אויף דער פּערסאָנאַל-ליסטע שטײט לעבן אים (פּאָז. 14) אַ נאָמען: גלוכאָװסקי אַנדזשײ (פּאָז. 20). בּרודער? שװעסטער-קינד? מיר װײסן נישט.

Krzysztof konczy gimnazjum i liceum przy 3 Dywizji Strzelcow Karpackich. Potem La Courtine, Anglia i PKPR. Zdobywa dyplom Chartered Engineer. Pracuje w firmie CAV-Lucas — Anglia, Hiszpania, od 1974 Brazylia. Od 1988 na emeryturze w Rio de Janeiro.

Krzysztof completes secondary school with the 3rd Carpathian Rifle Division. Then La Courtine, England, and the Polish Resettlement Corps. He earns the Chartered Engineer diploma. He works for CAV-Lucas — England, Spain, and from 1974 Brazil. Retired in Rio de Janeiro from 1988.

Krzysztof termina o ensino secundário com a 3.ª Divisão de Fuzileiros dos Cárpatos. Depois La Courtine, Inglaterra e o Corpo de Reinstalação Polaco. Obtém o diploma de Chartered Engineer. Trabalha na CAV-Lucas — Inglaterra, Espanha, e desde 1974 no Brasil. Reformado no Rio de Janeiro desde 1988.

Krzysztof schließt das Gymnasium bei der 3. Karpaten-Schützendivision ab. Dann La Courtine, England und das Polnische Umsiedlungskorps. Er erwirbt das Diplom des Chartered Engineer. Er arbeitet für CAV-Lucas — England, Spanien, ab 1974 Brasilien. Ab 1988 im Ruhestand in Rio de Janeiro.

Middelbare school bij de 3e Karpaten-Divisie. La Courtine, Engeland, het Herplaatsingskorps. Diploma Chartered Engineer. CAV-Lucas — Engeland, Spanje, vanaf 1974 Brazilië. Gepensioneerd in Rio, 1988.

Études secondaires à la 3^e division des Carpates. La Courtine, l’Angleterre, le Corps de réinstallation. Diplôme de Chartered Engineer. CAV-Lucas — Angleterre, Espagne, Brésil à partir de 1974. Retraite à Rio, 1988.

מיטלשול בײַ דער 3טער קאַרפּאַטן-דיװיזיע. לאַ קורטין, ענגלאַנד, דער הערפּלאַצירונגס-קאָרפּוס. דיפּלאָם טשאַרטערד ענדזשינער. קאַװ-לוקאַס — ענגלאַנד, שפּאַניע, פֿון 1974 בראַזיליע. פּענסיאָנירט אין ריאָ, 1988.

W 2006-2007 organizuje wystawy o Powstaniu Warszawskim w Rio de Janeiro. 31 lipca 2009 — sklada relacje w Archiwum Historii Mowionej MPW. 19 listopada 2011 — Krzyz Oficerski Orderu Odrodzenia Polski.

In 2006–2007 he organizes exhibitions about the Warsaw Uprising in Rio de Janeiro. 31 July 2009 — he records his testimony at the Oral History Archive of the Warsaw Uprising Museum. 19 November 2011 — Officer’s Cross of the Order of Polonia Restituta.

Em 2006–2007 organiza exposições sobre o Levante de Varsóvia no Rio de Janeiro. 31 de julho de 2009 — presta depoimento no Arquivo de História Oral do Museu do Levante de Varsóvia. 19 de novembro de 2011 — Cruz de Oficial da Ordem de Polonia Restituta.

2006–2007 organisiert er Ausstellungen über den Warschauer Aufstand in Rio de Janeiro. 31. Juli 2009 — er gibt seine Aussage im Oral-History-Archiv des Museums des Warschauer Aufstands ab. 19. November 2011 — Offizierskreuz des Ordens Polonia Restituta.

2006–2007: tentoonstellingen over de Opstand in Rio. 31 juli 2009: getuigenis in het Archief voor Mondelinge Geschiedenis, Museum van de Opstand. 19 november 2011: Officierskruis van Polonia Restituta.

2006–2007 : expositions sur l’Insurrection à Rio. 31 juillet 2009 : témoignage aux Archives d’histoire orale du Musée. 19 novembre 2011 : Croix d’officier de Polonia Restituta.

2006–2007: אויסשטעלונגען איבער דעם אויפֿשטאַנד אין ריאָ. 31סטן יולי 2009: עדות אין אַרכיװ פֿון מינדלעכער געשיכטע, מוזײ פֿון דעם אויפֿשטאַנד. 19טן נאָװעמבער 2011: אָפֿיצירס-קרײַץ פֿון פּאָלאָניאַ רעסטיטוטאַ.

Krzysztof Głuchowski ps. „Juraś” zmarł 16 maja 2020 w Brazylii. Miał dziewięćdziesiąt trzy lata. Ostatni z pięciorga Głuchowskich, którzy walczyli w Powstaniu Warszawskim.

Krzysztof Głuchowski “Juraś” died on 16 May 2020 in Brazil. He was ninety-three years old. The last of the five Głuchowskis who fought in the Warsaw Uprising.

Krzysztof Głuchowski “Juraś” faleceu a 16 de maio de 2020 no Brasil. Tinha noventa e três anos. O último dos cinco Głuchowskis que combateram no Levante de Varsóvia.

Krzysztof Głuchowski „Juraś“ starb am 16. Mai 2020 in Brasilien. Er war dreiundneunzig Jahre alt. Der letzte der fünf Głuchowskis, die im Warschauer Aufstand kämpften.

Krzysztof Głuchowski “Juraś” stierf op 16 mei 2020 in Brazilië. Drieënnegentig jaar. De laatste van de vijf Głuchowskis die in de Opstand vochten.

Krzysztof Głuchowski “Juraś” est mort le 16 mai 2020 au Brésil. Quatre-vingt-treize ans. Le dernier des cinq Głuchowski ayant combattu dans l’Insurrection.

קשיסטאָף גלוכאָװסקי „יוראַש” איז געשטאָרבן דעם 16טן מײַ 2020 אין בראַזיליע. דרײַ און נײַנציק יאָר אַלט. דער לעצטער פֿון די פֿינף גלוכאָװסקיס וואָס האָבן געקעמפֿט אין דעם אויפֿשטאַנד.

Wanda została w Warszawie. Stefan wrócił z niewoli w 1947 — do Anglii go nie wpuszczono, bo tam był syn. Wanda prowadziła aptekę na Kruczej 28, potem szukała nowego lokalu gdy Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego zabrało teren. Rysowała synowi plany ulic Warszawy z trzema kandydatami na nową aptekę. Pisała do niego co tydzień — 56 zachowanych listów, najdłuższa ciągła korespondencja matki emigranta w polskich zbiorach prywatnych.

Wanda stayed in Warsaw. Stefan returned from captivity in 1947 — he was not allowed into England, where their son was. Wanda ran a pharmacy at Krucza 28, then searched for new premises when the Ministry of Public Security claimed the land. She drew street maps of Warsaw for her son, marking three pharmacy candidates. She wrote to him every week — 56 surviving letters, the longest continuous mother-to-emigrant correspondence known in Polish private collections.

Wanda ficou em Varsóvia. Stefan voltou do cativeiro em 1947 — não o deixaram entrar na Inglaterra, onde estava o filho. Wanda dirigia uma farmácia na rua Krucza 28 e depois procurou novo local quando o Ministério da Segurança Pública tomou o terreno. Desenhava para o filho mapas das ruas de Varsóvia com três candidatos a nova farmácia. Escrevia-lhe todas as semanas — 56 cartas preservadas, a mais longa correspondência contínua de uma mãe para um filho emigrante nos arquivos privados polacos.

Wanda blieb in Warschau. Stefan kehrte 1947 aus der Gefangenschaft zurück — nach England, wo sein Sohn war, ließ man ihn nicht. Wanda führte eine Apotheke in der Krucza 28, suchte dann neue Räume, als das Ministerium für Öffentliche Sicherheit das Grundstück beanspruchte. Sie zeichnete ihrem Sohn Stadtpläne Warschaus mit drei Kandidaten für die neue Apotheke. Jede Woche schrieb sie ihm — 56 erhaltene Briefe, die längste zusammenhängende Mutter-Emigrant-Korrespondenz in polnischen Privatsammlungen.

Wanda bleef in Warschau. Stefan keerde in 1947 terug uit krijgsgevangenschap — Engeland werd hem geweigerd, waar hun zoon was. Wanda leidde een apotheek aan de Krucza 28, zocht dan nieuwe panden toen het Ministerie van Openbare Veiligheid de grond opeiste. Ze tekende voor haar zoon Warschause straatkaarten met drie kandidaten voor een nieuwe apotheek. Elke week schreef ze — 56 bewaarde brieven, de langste ononderbroken moeder-emigrant correspondentie in Poolse privécollecties.

Wanda resta à Varsovie. Stefan revint de captivité en 1947 — on lui refusa l’entrée en Angleterre, où se trouvait leur fils. Wanda tint une pharmacie rue Krucza 28, puis chercha de nouveaux locaux quand le Ministère de la Sécurité Publique s’empara du terrain. Elle dessinait pour son fils des plans des rues de Varsovie avec trois candidats pour une nouvelle pharmacie. Chaque semaine elle lui écrivait — 56 lettres conservées, la plus longue correspondance continue mère-émigrant connue dans les collections privées polonaises.

װאַנדאַ איז געבליבן אין װאַרשע. סטעפֿאַן איז געקומען צוריק פֿון געפֿאַנגענשאַפֿט אין 1947 — אין ענגלאַנד, װוּ דער זון איז געװען, האָט מען אים נישט אַרײַנגעלאָזט. װאַנדאַ האָט געפֿירט אַן אַפּטײק אויף קרוטשאַ 28, דערנאָך געזוכט נײַע רױמען װען דאָס מיניסטעריום פֿון עפֿנטלעכער זיכערקײט האָט גענומען דעם גרונט. זי האָט געצייכנט פֿאַרן זון װאַרשעװער גאַסן-מאַפּעס מיט דרײַ קאַנדידאַטן פֿאַר אַ נײַער אַפּטײק. יעדע װאָך האָט זי אים געשריבן — 56 פֿאַרהיטנדיקע בריװ, די לענגסטע אָנגעהיטענע מוטער-עמיגראַנט קאָרעספּאָנדענץ אין פּוילישע פּריװאַטע זאַמלונגען.

Wielkanoc 1948 — dancing w hotelu Polonia do rana. Stefan i Włodek oglądają ruiny mostu Kierbedzia. Karik ma gruźlicę — Wanda szuka streptomycyny po całej Warszawie (66 zastrzyków), pastylki POS ze Szwajcarii niemożliwe do zdobycia. Ludka trafia na torakoplastykę — 8 żeber bez narkozy. 22 lipca 1949 — Wanda jest naocznym świadkiem otwarcia Trasy W-Z. 1 sierpnia 1949 — piąta rocznica Powstania na Powązkach, Ala Wolodarska mdleje na grobach.

Easter 1948 — a dance at the Hotel Polonia until dawn. Stefan and Włodek view the ruins of the Kierbedzia Bridge. Karik has tuberculosis — Wanda searches for streptomycin across all of Warsaw (66 injections), Swiss POS tablets impossible to obtain. Ludka undergoes thoracoplasty — eight ribs without anesthesia. July 22, 1949 — Wanda is an eyewitness to the opening of the W-Z Route. August 1, 1949 — the fifth anniversary of the Uprising at Powązki Cemetery, Ala faints at the graves.

Páscoa de 1948 — dança no Hotel Polonia até ao amanhecer. Stefan e Włodek contemplam as ruínas da ponte Kierbedzia. Karik está com tuberculose — Wanda procura estreptomicina por toda Varsóvia (66 injeções), as pastilhas suíças POS impossíveis de obter. Ludka é submetida a toracoplastia — oito costelas sem anestesia. 22 de julho de 1949 — Wanda testemunha a inauguração da Rota W-Z. 1 de agosto de 1949 — quinto aniversário do Levante no cemitério de Powązki, Ala desmaia sobre as sepulturas.

Ostern 1948 — Tanzabend im Hotel Polonia bis zum Morgengrauen. Stefan und Włodek betrachten die Ruinen der Kierbedź-Brücke. Karik hat Tuberkulose — Wanda sucht in ganz Warschau nach Streptomycin (66 Injektionen), Schweizer POS-Tabletten sind nicht zu beschaffen. Ludka erleidet eine Thorakoplastik — acht Rippen ohne Narkose. 22. Juli 1949 — Wanda ist Augenzeugin der Eröffnung der W-Z-Trasse. 1. August 1949 — fünfter Jahrestag des Aufstands auf dem Powązki-Friedhof, Ala fällt über den Gräbern in Ohnmacht.

Pasen 1948 — feest in Hotel Polonia tot de ochtend. Stefan en Włodek bekijken de ruïnes van de Kierbedź-brug. Karik heeft tuberculose — Wanda zoekt streptomycine door heel Warschau (66 injecties), Zwitserse POS-tabletten zijn onvindbaar. Ludka ondergaat een thoracoplastiek — acht ribben zonder verdoving. 22 juli 1949 — Wanda is ooggetuige van de opening van de W-Z-route. 1 augustus 1949 — vijfde verjaardag van de Opstand op Powązki, Ala valt flauw boven de graven.

Pâques 1948 — bal à l’hôtel Polonia jusqu’au matin. Stefan et Włodek contemplent les ruines du pont Kierbedź. Karik est tuberculeux — Wanda cherche de la streptomycine dans tout Varsovie (66 injections), les pastilles suisses POS introuvables. Ludka subit une thoracoplastie — huit côtes sans anesthésie. 22 juillet 1949 — Wanda assiste à l’ouverture de la Route W-Z. 1^er août 1949 — cinquième anniversaire de l’Insurrection à Powązki, Ala s’évanouit sur les tombes.

פּסח 1948 — טאַנץ אין האָטעל פּאָלאָניאַ ביז פֿאַרטאָג. סטעפֿאַן און װלאָדעק קוקן אויף די חורבֿות פֿון קיערבעדז-בריק. קאַריק האָט טובערקולאָז — װאַנדאַ זוכט סטרעפּטאָמיצין איבער גאַנץ װאַרשע (66 אַרײַנשפּריצונגען), שװײצער פּאָס-פּאַסטילקעס אוממעגלעך צו געפֿינען. לודקאַ גײט דורך טאָראַקאָפּלאַסטיק — אַכט ריפּן אָן נאַרקאָז. 22סטן יולי 1949 — װאַנדאַ איז אַן עדות פֿון דער עפֿענונג פֿון דעם װעג װ-ז. 1סטן אויגוסט 1949 — פֿינפֿטער יאָר-טאָג פֿון אויפֿשטאַנד אויף פּאָװאָנזקי, אַלאַ פֿאַלט איבערן קבֿרים.

Krzysztof kocha Damusię — ale kocha ją też jego kolega. Wanda płacze. Wysyła z Giżycka naszyjnik z mazurskich patyczków i literkę dla Damusi. Kiedy Krzysztof wyprowadza się od angielskich gospodarzy Wadmanów, Stefan i Wanda piszą jedyny znany list po angielsku: «We wish to thank you from the bottom of our hearts.» List odcyfrowuje przypadkowy klient apteki — lektor angielskiego z Wyższej Szkoły Handlowej.

Krzysztof loves Damusia — but so does his friend. Wanda weeps. From Giżycko she sends a necklace of Masurian twigs and a letter charm for Damusia. When Krzysztof moves out from the English hosts, the Wadmans, Stefan and Wanda write their only known letter in English: “We wish to thank you from the bottom of our hearts.” The letter is deciphered by a chance pharmacy customer — an English lecturer from the Warsaw School of Economics.

Krzysztof ama a Damusia — mas também o seu colega a ama. Wanda chora. De Giżycko envia um colar de pauzinhos da Masúria e um pingente-letra para a Damusia. Quando Krzysztof se muda da casa dos anfitriões ingleses, os Wadman, Stefan e Wanda escrevem a sua única carta conhecida em inglês: «We wish to thank you from the bottom of our hearts.» A carta é decifrada por um cliente casual da farmácia — um leitor de inglês da Escola Superior de Comércio de Varsóvia.

Krzysztof liebt Damusia — aber sein Freund liebt sie auch. Wanda weint. Aus Giżycko schickt sie eine Kette aus masurischen Zweigen und einen Buchstaben-Anhänger für Damusia. Als Krzysztof bei seinen englischen Gastgebern Wadman auszieht, schreiben Stefan und Wanda ihren einzigen bekannten Brief auf Englisch: „We wish to thank you from the bottom of our hearts.“ Entziffert wird der Brief durch einen zufälligen Apothekenkunden — einen Englisch-Lektor der Warschauer Handelshochschule.

Krzysztof houdt van Damusia — zijn vriend ook. Wanda huilt. Uit Giżycko stuurt ze een halsketting van Mazurische twijgen en een letter-hanger voor Damusia. Als Krzysztof bij de Engelse gastfamilie Wadman weggaat, schrijven Stefan en Wanda hun enige bekende brief in het Engels: “We wish to thank you from the bottom of our hearts.” Een toevallige klant in de apotheek ontcijfert hem — een Engels-lector van de Handelshogeschool Warschau.

Krzysztof aime Damusia — son ami aussi. Wanda pleure. De Giżycko, elle envoie un collier de petits bois de Mazurie et un pendentif-lettre pour Damusia. Quand Krzysztof quitte ses hôtes anglais, les Wadman, Stefan et Wanda écrivent leur seule lettre connue en anglais : « We wish to thank you from the bottom of our hearts. » La lettre est déchiffrée par un client de pharmacie de passage — lecteur d’anglais à l’École supérieure de Commerce de Varsovie.

קריסטאָף האָט ליב דאַמוסיאַ — אָבער זײַן חבֿר האָט זי אױך ליב. װאַנדאַ װײנט. פֿון גיזשיצקאָ שיקט זי אַ האַלדז-קײט פֿון מאַזורישע שטעקעלעך און אַן אות-אַמולעט פֿאַר דאַמוסיאַן. װען קריסטאָף פֿאַרלאָזט די ענגלישע פֿירערס די װאַדמאַנס, שרײַבן סטעפֿאַן און װאַנדאַ זײער אײנציקן באַקאַנטן בריװ אויף ענגליש: «We wish to thank you from the bottom of our hearts.» דעם בריװ דעשיפֿרירט אַ צופֿעליקער קונה פֿון דער אַפּטײק — אַ ענגליש-לעקטאָר פֿון דער װאַרשעװער הויכשול פֿאַר האַנדל.

Ostatni znany list — 11 grudnia 1949, nocny dyżur w aptece. Wanda ogląda zdjęcie Damusi. Pyta o wzrost, wagę, rodzinę — wywiad matki prowadzony z czułością aptekarki. «Najpiękniejsza w życiu byłam w okresie Twego niemowlęctwa.»

The last known letter — December 11, 1949, night shift at the pharmacy. Wanda studies Damusia’s photograph. She asks about her height, weight, family — a mother’s investigation conducted with a pharmacist’s precision. “The most beautiful time of my life was during your infancy.”

A última carta conhecida — 11 de dezembro de 1949, turno da noite na farmácia. Wanda contempla a fotografia de Damusia. Pergunta sobre a altura, o peso, a família — um inquérito de mãe conduzido com a precisão de uma farmacêutica. «O período mais belo da minha vida foi o da tua infância.»

Der letzte bekannte Brief — 11. Dezember 1949, Nachtdienst in der Apotheke. Wanda betrachtet Damusias Foto. Sie fragt nach Körpergröße, Gewicht, Familie — eine Mutter-Befragung mit der Präzision einer Apothekerin. „Die schönste Zeit meines Lebens war deine Säuglingszeit.“

De laatste bekende brief — 11 december 1949, nachtdienst in de apotheek. Wanda bestudeert Damusia’s foto. Ze vraagt naar lengte, gewicht, familie — moederlijk onderzoek met de precisie van een apotheker. “De mooiste tijd van mijn leven was je zuigelingentijd.”

La dernière lettre connue — 11 décembre 1949, garde de nuit à la pharmacie. Wanda étudie la photographie de Damusia. Elle demande la taille, le poids, la famille — enquête maternelle menée avec la précision d’une pharmacienne. « La plus belle période de ma vie fut celle de ton enfance. »

דער לעצטער באַקאַנטער בריװ — 11טן דעצעמבער 1949, נאַכט-דינסט אין דער אַפּטײק. װאַנדאַ קוקט אויף דאַמוסיאַס בילד. זי פֿרעגט װעגן דער הייך, װאָג, פֿאַמיליע — אַ מאַמעס פֿאָרשונג מיט אַן אַפּטײקערקעס פּינקטלעכקייט. «די שענסטע צײַט פֿון מײַן לעבן איז געװען אין דײַן זײגלינג-צײַט.»

Piec czlonkow jednej rodziny w Powstaniu Warszawskim. General, urzednik prezydenta, farmaceutka-dywersantka, rotmistrz i chlopiec-wartownik. Trzy losy. Jeden herb: Prus II. Małżeństwo kuzynowskie Stefana i Wandy — dwie linie krwi z jednego pnia.

Five members of one family in the Warsaw Uprising. A general, a presidential official, a pharmacist-saboteur, a cavalry captain, and a boy sentry. Three fates. One coat of arms: Prus II. Stefan and Wanda’s cousin marriage — two bloodlines from one trunk.

Cinco membros de uma família no Levante de Varsóvia. Um general, um funcionário presidencial, uma farmacêutica-sabotadora, um capitão de cavalaria e um sentinela adolescente. Três destinos. Um brasão: Prus II. O casamento entre primos de Stefan e Wanda — duas linhas de sangue de um mesmo tronco.

Fünf Mitglieder einer Familie im Warschauer Aufstand. Ein General, ein Präsidialbeamter, eine Pharmakologin-Sabotagekämpferin, ein Rittmeister und ein jugendlicher Wachposten. Drei Schicksale. Ein Wappen: Prus II. Die Cousinen-Ehe von Stefan und Wanda — zwei Blutlinien aus einem Stamm.

Vijf leden van één familie. Generaal, presidentieel ambtenaar, apotheker-saboteur, ritmeester, schildwacht van achttien. Drie levenslotten. Eén wapen: Prus II. Stefan en Wanda — neef en nicht, twee bloedlijnen uit één stam.

Cinq membres d’une famille. Général, fonctionnaire présidentiel, pharmacienne-saboteuse, capitaine, sentinelle de dix-huit ans. Trois destins. Un blason : Prus II. Stefan et Wanda — cousins, deux lignées d’un même sang.

פֿינף מיטגלידער פֿון אײן משפּחה. גענעראַל, פּרעזידענטן-באַאַמטער, אַפּטײקערקע-סאַבאָטאַזשניצע, ריטמײַסטער, אַכצנייאָריקער שומר. דרײַ גורלות. אײן װאַפּן: פּרוס II. סטעפֿאַן און װאַנדאַ — קוזינע און קוזין, צװײ בלוט-ליניעס פֿון אײן שטאַם.

Lech zginal na Sadybie, wrzesien 1944. Stefan wrocil z niewoli do PRL-u, 1947 — zmarl w Warszawie, 1962. Wanda prowadzila apteke do emerytury mimo 30% inwalidztwa — zmarlа w 1976. Janusz zalozyl Instytut Pilsudskiego w Londynie i zmarl w 1964. Krzysztof dotarl najdalej — do Rio de Janeiro — i zyl najdluzej.

Lech died at Sadyba, September 1944. Stefan returned from captivity to People’s Poland, 1947 — died in Warsaw, 1962. Wanda ran a pharmacy until retirement despite 30% disability — died 1976. Janusz founded the Piłsudski Institute in London and died in 1964. Krzysztof traveled furthest — to Rio de Janeiro — and lived longest.

Lech morreu em Sadyba, setembro de 1944. Stefan regressou do cativeiro para a Polónia Comunista em 1947 — morreu em Varsóvia em 1962. Wanda geriu uma farmácia até à reforma apesar de 30% de invalidez — morreu em 1976. Janusz fundou o Instituto Piłsudski em Londres e morreu em 1964. Krzysztof foi o mais longe — até ao Rio de Janeiro — e viveu mais tempo.

Lech fiel in Sadyba, September 1944. Stefan kehrte aus der Gefangenschaft in die Volksrepublik Polen zurück, 1947 — starb in Warschau, 1962. Wanda betrieb eine Apotheke bis zur Rente trotz 30% Behinderung — starb 1976. Janusz gründete das Piłsudski-Institut in London und starb 1964. Krzysztof reiste am weitesten — nach Rio de Janeiro — und lebte am längsten.

Lech — Sadyba, september 1944. Stefan — terug uit gevangenschap, Warschau, 1962. Wanda — apotheek tot haar pensioen, 30% invalide, 1976. Janusz — Piłsudski-Instituut in Londen, 1964. Krzysztof ging het verst — Rio — en leefde het langst.

Lech — Sadyba, septembre 1944. Stefan — retour de captivité, Varsovie, 1962. Wanda — pharmacie jusqu’à la retraite, 30 % d’invalidité, 1976. Janusz — Institut Piłsudski à Londres, 1964. Krzysztof est allé le plus loin — Rio — et a vécu le plus longtemps.

לעך — סאַדיבאַ, סעפּטעמבער 1944. סטעפֿאַן — צוריק פֿון געפֿאַנגנשאַפֿט, װאַרשע, 1962. װאַנדאַ — אַפּטײק ביז פּענסיע, 30% אינװאַליד, 1976. יאַנוש — פּיװסודסקי-אינסטיטוט אין לאָנדאָן, 1964. קשיסטאָף איז געגאַנגען דאָס װײַטסטע — ריאָ — און האָט געלעבט דאָס לענגסטע.

W Instytucie Pilsudskiego w Londynie lezy Zespol nr 70: Archiwum Janusza Gluchowskiego — lustrzane odbicie tej kolekcji.

In the Piłsudski Institute in London rests Collection no. 70: The Archive of Janusz Głuchowski — a mirror image of this collection.

No Instituto Piłsudski em Londres encontra-se a Coleção n.º 70: O Arquivo de Janusz Głuchowski — uma imagem espelhada desta coleção.

Im Piłsudski-Institut in London ruht Bestand Nr. 70: Das Archiv von Janusz Głuchowski — ein Spiegelbild dieser Sammlung.

In het Piłsudski-Instituut in Londen — Bestand 70: Archief Janusz Głuchowski. Een spiegelbeeld van deze collectie.

À l’Institut Piłsudski de Londres — Fonds 70 : Archives Janusz Głuchowski. Image en miroir de cette collection.

אין דעם פּיװסודסקי-אינסטיטוט אין לאָנדאָן — באַשטאַנד 70: אַרכיװ יאַנוש גלוכאָװסקי. אַ שפּיגל-בילד פֿון דער דאָזיקער זאַמלונג.

A na Powazkach, w kwaterze 99, leza obok siebie: Lech (I-27), Wanda (IV-19) i Stefan. Rodzina znow razem.

And at Powązki Cemetery, in plot 99, they lie side by side: Lech (I-27), Wanda (IV-19), and Stefan. The family, together again.

E no Cemitério de Powązki, na secção 99, jazem lado a lado: Lech (I-27), Wanda (IV-19) e Stefan. A família, reunida de novo.

Und auf dem Powązki-Friedhof, in Parzelle 99, liegen sie nebeneinander: Lech (I-27), Wanda (IV-19) und Stefan. Die Familie, wieder vereint.

Op Powązki, perk 99, liggen ze naast elkaar: Lech (I-27), Wanda (IV-19), Stefan. Weer samen.

À Powązki, parcelle 99, ils reposent côte à côte : Lech (I-27), Wanda (IV-19), Stefan. Réunis.

אויף פּאָװאָנזקי, חלקה 99, ליגן זײ נעבן אַנאַנדער: לעך (I-27), װאַנדאַ (IV-19), סטעפֿאַן. צוזאַמען װידער.