Krystyna KrahelskaKrystyna KrahelskaKrystyna KrahelskaKrystyna KrahelskaKrystyna KrahelskaKrystyna KrahelskaKrystyna Krahelska

Syrena, hymn, sanitariuszka — trzy Krahelscy w jednym archiwum 7 Pułku UłanówMermaid, anthem, nurse — three Krahelskis in one archive of the 7th Uhlan RegimentSereia, hino, enfermeira — três Krahelski num só arquivo do 7.º Regimento de UlanosMeerjungfrau, Hymne, Sanitäterin — drei Krahelskis in einem Archiv des 7. UlanenregimentsZeemeermin, hymne, verpleegster — drie Krahelski's in één archief van het 7e Regiment UlanenSirène, hymne, infirmière — trois Krahelski dans une seule archive du 7e régiment de uhlansים-מויד, הימן, קראַנקן-שוועסטער — דרײַ Krahelski אין איין אַרכיוו פֿונעם 7טן אולאַן-רעגימענט

AutorAuthorAutorAutorAuteurAuteurמחבר: Marek Skonieczny

Modelka, 1936Model, 1936Modelo, 1936Modell, 1936Model, 1936Modèle, 1936מאָדעל, 1936

Latem 1936 roku rzeźbiarka Ludwika Nitschowa poszukiwała twarzy dla nowej Syreny Warszawskiej — posągu, który miał stanąć nad Wisłą przy Wybrzeżu Kościuszkowskim. Wybrała Krystynę Krahelską — 22-letnią studentkę etnografii Uniwersytetu Warszawskiego, poetkę, córkę ziemiańskiej rodziny z Mazurek pod Baranowiczami. Posąg odlano z brązu i uroczyście odsłonięto w 1939 roku. Od 1939 do dziś ta sama twarz — twarz dziewczyny z Kresów — spogląda nad Wisłą, unosi tarczę i miecz, jest najważniejszym symbolem stolicy.In the summer of 1936 the sculptor Ludwika Nitschowa was searching for a face for the new Warsaw Mermaid — a statue that was to stand on the Vistula embankment, at Wybrzeże Kościuszkowskie. She chose Krystyna Krahelska — a 22-year-old student of ethnography at the University of Warsaw, a poet, the daughter of a landed-gentry family from Mazurki near Baranowicze. The statue was cast in bronze and ceremonially unveiled in 1939. From 1939 to this day the same face — the face of a girl from the Kresy, Poland's eastern borderlands — gazes out over the Vistula, raising a shield and a sword: the most important symbol of the capital.No verão de 1936, a escultora Ludwika Nitschowa procurava um rosto para a nova Sereia de Varsóvia — uma estátua que deveria erguer-se à beira do Vístula, junto ao Wybrzeże Kościuszkowskie. Escolheu Krystyna Krahelska — uma estudante de etnografia de 22 anos da Universidade de Varsóvia, poeta, filha de uma família de proprietários rurais de Mazurki, perto de Baranowicze. A estátua foi fundida em bronze e solenemente inaugurada em 1939. De 1939 até hoje, o mesmo rosto — o rosto de uma jovem dos Kresy, os confins orientais da Polônia — contempla o Vístula, erguendo escudo e espada: o símbolo mais importante da capital.Im Sommer 1936 suchte die Bildhauerin Ludwika Nitschowa ein Gesicht für die neue Warschauer Meerjungfrau — eine Statue, die an der Weichsel am Wybrzeże Kościuszkowskie stehen sollte. Sie wählte Krystyna Krahelska — eine 22-jährige Ethnographiestudentin der Universität Warschau, Dichterin, Tochter einer Gutsbesitzerfamilie aus Mazurki bei Baranowicze. Die Statue wurde in Bronze gegossen und 1939 feierlich enthüllt. Von 1939 bis heute blickt dasselbe Gesicht — das Gesicht eines Mädchens aus den Kresy, den polnischen Ostgebieten — über die Weichsel, erhebt Schild und Schwert und ist das wichtigste Symbol der Hauptstadt.In de zomer van 1936 zocht beeldhouwster Ludwika Nitschowa een gezicht voor de nieuwe Zeemeermin van Warschau — een standbeeld dat aan de Weichsel zou komen te staan, bij het Wybrzeże Kościuszkowskie. Ze koos Krystyna Krahelska — een 22-jarige studente etnografie aan de Universiteit van Warschau, dichteres, dochter van een landadellijke familie uit Mazurki bij Baranowicze. Het beeld werd in brons gegoten en in 1939 plechtig onthuld. Van 1939 tot op de dag van vandaag kijkt hetzelfde gezicht — het gezicht van een meisje uit de Kresy, de oostelijke grensgebieden — uit over de Weichsel, met geheven schild en zwaard: het belangrijkste symbool van de hoofdstad.À l’été 1936, la sculptrice Ludwika Nitschowa cherchait un visage pour la nouvelle Sirène de Varsovie — une statue destinée à se dresser au bord de la Vistule, sur le Wybrzeże Kościuszkowskie. Elle choisit Krystyna Krahelska — une étudiante en ethnographie de 22 ans de l’Université de Varsovie, poétesse, fille d’une famille de propriétaires terriens de Mazurki, près de Baranowicze. La statue fut coulée en bronze et solennellement inaugurée en 1939. De 1939 à aujourd’hui, le même visage — le visage d’une jeune fille des Kresy, les confins orientaux de la Pologne — veille sur la Vistule, levant le bouclier et l’épée : c’est le symbole le plus important de la capitale.אין זומער 1936 האָט די סקולפּטאָרין לודװיקאַ ניטשאָװאַ געזוכט אַ פּנים פֿאַר דער נײַער װאַרשעװער סירענע — אַ סטאַטוע װאָס האָט געזאָלט שטיין בײַם ברעג װײַסל, בײַם Wybrzeże Kościuszkowskie. זי האָט אויסגעקליבן קריסטינאַ קראַהעלסקאַ — אַ 22-יאָריקע סטודענטקע פֿון עטנאָגראַפֿיע אויפֿן װאַרשעװער אוניװערסיטעט, אַ דיכטערין, אַ טאָכטער פֿון אַ משפּחה פֿון גוטס-באַזיצער פֿון מאַזורקי בײַ באַראַנאָװיטש. די סטאַטוע האָט מען אויסגעגאָסן אין בראָנדז און פֿײַערלעך אַנטפּלעקט אין 1939. פֿון 1939 ביז הײַנט קוקט דאָס זעלבע פּנים — דאָס פּנים פֿון אַ מיידל פֿון די קרעסי — אַרויס איבער דער װײַסל, הייבט אַ שילד און אַ שװערד, און איז דער װיכטיקסטער סימבאָל פֿון דער הויפּטשטאָט.

Hej chłopcy, bagnet na broń!Hey lads, fix bayonets!Ei, rapazes, baioneta calada!Hej, Jungs, Bajonett aufs Gewehr!Hé jongens, bajonet op het geweer!Hé les gars, baïonnette au canon !היי ייִנגלעך, בײַאָנעט אויפֿן ביקס!

Styczeń 1943. Krystyna, już pod pseudonimem „Danuta”, pisze wiersz dla żołnierzy batalionu „Baszta”. Pierwsza zwrotka brzmi: „Hej chłopcy, bagnet na broń! Długa droga, daleka, przed nami, mocne serca a w rękach jest broń”. Melodię układa sama Krahelska. Pieśń rozchodzi się podziemnymi kanałami. W lipcu 1944, w przededniu godziny W, stanie się najważniejszą pieśnią Powstania — i po wojnie jedną z najbardziej rozpoznawalnych polskich pieśni wojennych w ogóle.January 1943. Krystyna, now under the pseudonym „Danuta”, writes a poem for the soldiers of the „Baszta” battalion. The first stanza reads: „Hey lads, bayonets fixed! A long road, far, lies before us, strong hearts and in our hands a weapon”. Krahelska composes the melody herself. The song spreads through the underground channels. In July 1944, on the eve of the W-hour, it becomes the most important song of the Uprising — and after the war one of the most recognizable Polish war songs of all.Janeiro de 1943. Krystyna, já sob o pseudónimo „Danuta”, escreve um poema para os soldados do batalhão „Baszta”. A primeira estrofe diz: „Eia, rapazes, baioneta calada! Longo caminho, distante, à nossa frente, corações fortes e nas mãos a arma”. A própria Krahelska compõe a melodia. A canção espalha-se pelos canais clandestinos. Em julho de 1944, na véspera da hora W, torna-se a canção mais importante do Levantamento — e, depois da guerra, uma das canções de guerra polacas mais reconhecíveis de todas.Januar 1943. Krystyna, nun unter dem Decknamen „Danuta”, schreibt ein Gedicht für die Soldaten des Bataillons „Baszta”. Die erste Strophe lautet: „Hej Jungs, das Bajonett aufs Gewehr! Ein langer Weg, weit, liegt vor uns, starke Herzen und in den Händen die Waffe”. Krahelska komponiert die Melodie selbst. Das Lied verbreitet sich über die Untergrundkanäle. Im Juli 1944, am Vorabend der Stunde W, wird es zum wichtigsten Lied des Aufstands — und nach dem Krieg zu einem der bekanntesten polnischen Kriegslieder überhaupt.Januari 1943. Krystyna, nu onder de schuilnaam „Danuta”, schrijft een gedicht voor de soldaten van het bataljon „Baszta”. De eerste strofe luidt: „Hé jongens, bajonet op het geweer! Een lange weg, ver, ligt voor ons, sterke harten en in de handen een wapen”. Krahelska componeert zelf de melodie. Het lied verspreidt zich via de ondergrondse kanalen. In juli 1944, aan de vooravond van het W-uur, wordt het het belangrijkste lied van de Opstand — en na de oorlog een van de meest herkenbare Poolse oorlogsliederen überhaupt.Janvier 1943. Krystyna, désormais sous le pseudonyme „Danuta”, écrit un poème pour les soldats du bataillon „Baszta”. La première strophe dit : „Hé les gars, baïonnette au canon ! Une longue route, lointaine, devant nous, des cœurs solides et dans les mains une arme”. Krahelska compose elle-même la mélodie. Le chant se répand par les canaux clandestins. En juillet 1944, à la veille de l'heure W, il devient le chant le plus important de l'Insurrection — et, après la guerre, l'un des chants de guerre polonais les plus reconnaissables qui soient.יאַנואַר 1943. Krystyna, איצט אונטערן פּסעוודאָנים „Danuta”, שרײַבט אַ ליד פֿאַר די זעלנער פֿונעם באַטאַליאָן „Baszta”. די ערשטע סטראָפֿע לייענט זיך: „היי בחורים, בּאַיאָנעט אויפֿן געווער! אַ לאַנגער וועג, ווײַט, פֿאַר אונדז, שטאַרקע הערצער און אין די הענט אַ וואַפֿן”. Krahelska אַליין שאַפֿט די מעלאָדיע. דאָס ליד פֿאַרשפּרייט זיך דורך די אונטערגרונט-קאַנאַלן. אין יולי 1944, ערבֿ דער W-שעה, ווערט עס דאָס וויכטיקסטע ליד פֿונעם אויפֿשטאַנד — און נאָך דער מלחמה איינס פֿון די מערסט דערקענערלעכע פּוילישע מלחמה-לידער בכלל.

Plut. 1108, 1 sierpnia 1944Platoon 1108, 1 August 1944Pelotão 1108, 1 de agosto de 1944Zug 1108, 1. August 1944Peloton 1108, 1 augustus 1944Peloton 1108, 1er août 1944פּלוטאָן 1108, 1טן אויגוסט 1944

Godzina „W” zastaje Krystynę jako sanitariuszkę w plutonie 1108, 3 kompanii 1 Szwadronu Dywizjonu „Jeleń” 7 Pułku Ułanów Lubelskich AK. Rejon: Pole Mokotowskie — atak na niemieckie obiekty wojskowe w pierwszych godzinach powstania. Krystyna opatruje rannych kolegów. Pada sama — zostaje ranna. Przeniesiona do szpitala polowego.The 'W' hour finds Krystyna as a nurse in platoon 1108, 3rd company of the 1st Squadron of the 'Jeleń' Division of the 7th Lublin Uhlan Regiment (Home Army). Sector: Mokotów Field — the attack on German military objectives in the first hours of the uprising. Krystyna tends to wounded comrades. She herself falls — she is wounded. Moved to a field hospital.A hora 'W' encontra Krystyna como enfermeira no pelotão 1108, 3.ª companhia do 1.º Esquadrão da Divisão 'Jeleń' do 7.º Regimento de Ulanos de Lublin (AK). Setor: Campo de Mokotów — o ataque a objetivos militares alemães nas primeiras horas do levante. Krystyna cuida de companheiros feridos. Ela mesma cai — é ferida. Transferida para um hospital de campanha.Die Stunde 'W' findet Krystyna als Sanitäterin im Zug 1108, 3. Kompanie der 1. Schwadron der Division 'Jeleń' des 7. Ulanenregiments Lublin (AK). Abschnitt: Mokotów-Feld — der Angriff auf deutsche Militärobjekte in den ersten Stunden des Aufstands. Krystyna versorgt verwundete Kameraden. Sie selbst fällt — sie wird verwundet. In ein Feldlazarett verlegt.Het 'W'-uur treft Krystyna aan als verpleegster in peloton 1108, 3e compagnie van het 1e Eskadron van de 'Jeleń'-divisie van het 7e Regiment Ulanen van Lublin (AK). Sector: Mokotów-veld — de aanval op Duitse militaire doelen in de eerste uren van de opstand. Krystyna verzorgt gewonde kameraden. Zelf valt zij — zij raakt gewond. Overgebracht naar een veldhospitaal.L'heure « W » trouve Krystyna comme infirmière au peloton 1108, 3e compagnie du 1er Escadron de la Division « Jeleń » du 7e régiment de uhlans de Lublin (AK). Secteur : Champ de Mokotów — l'attaque des objectifs militaires allemands dans les premières heures de l'insurrection. Krystyna soigne des camarades blessés. Elle-même tombe — elle est blessée. Transférée dans un hôpital de campagne.די שעה 'W' געפֿינט Krystyna ווי אַ קראַנקן-שוועסטער אינעם פּלוטאָן 1108, 3טע קאָמפּאַניע פֿונעם 1טן עסקאַדראָן פֿון דער 'יעלען'-דיוויזיע פֿונעם 7טן לובלינער אולאַן-רעגימענט (אַ"ק). סעקטאָר: מאָקאָטוּוו-פֿעלד — דער אַטאַק אויף דײַטשע מיליטערישע אָביעקטן אין די ערשטע שעהען פֿונעם אויפֿשטאַנד. Krystyna באַהאַנדלט פֿאַרוווּנדעטע חבֿרים. זי אַליין פֿאַלט — זי ווערט פֿאַרוווּנדעט. אַריבערגעפֿירט אין אַ פֿעלד-שפּיטאָל.

2 sierpnia 19442 August 19442 de agosto de 19442. August 19442 augustus 19442 août 19442טן אויגוסט 1944

Następnego dnia — umiera. Ma 30 lat. Pięć lat wcześniej jej twarz stała się twarzą miasta. Rok wcześniej jej słowa stały się hymnem pułkowym. Drugiego dnia Powstania umiera.The next day — she dies. She is 30 years old. Five years earlier her face became the face of the city. A year earlier her words became the regimental anthem. On the second day of the Uprising she dies.No dia seguinte — ela morre. Tem 30 anos. Cinco anos antes, seu rosto tornou-se o rosto da cidade. Um ano antes, suas palavras tornaram-se o hino do regimento. No segundo dia do Levante ela morre.Am nächsten Tag — stirbt sie. Sie ist 30 Jahre alt. Fünf Jahre zuvor wurde ihr Gesicht zum Gesicht der Stadt. Ein Jahr zuvor wurden ihre Worte zur Regimentshymne. Am zweiten Tag des Aufstands stirbt sie.De volgende dag — sterft zij. Zij is 30 jaar oud. Vijf jaar eerder werd haar gezicht het gezicht van de stad. Een jaar eerder werden haar woorden de regimentshymne. Op de tweede dag van de Opstand sterft zij.Le lendemain — elle meurt. Elle a 30 ans. Cinq ans plus tôt, son visage devint le visage de la ville. Un an plus tôt, ses paroles devinrent l'hymne du régiment. Le deuxième jour de l'Insurrection, elle meurt.אויף מאָרגן — שטאַרבט זי. זי איז 30 יאָר אַלט. פֿינף יאָר פֿריִער איז איר פּנים געוואָרן דאָס פּנים פֿון דער שטאָט. אַ יאָר פֿריִער זײַנען אירע ווערטער געוואָרן דער רעגימענט-הימן. אויפֿן צווייטן טאָג פֿונעם אויפֿשטאַנד שטאַרבט זי.

Na powojennej „Tablicy strat 7 P.Uł.” — maszynopisie odzyskanym z pogorzeliska Warszawy, który przewieziono do Rio de Janeiro jako część kolekcji Krzysztofa „Jurasia” Głuchowskiego (z tego samego pułku, plut. 1112) — jest tylko linijka:On the postwar 'Loss Roll of the 7th Lublin Uhlans' — a typescript recovered from the ashes of Warsaw, which was transported to Rio de Janeiro as part of the collection of Krzysztof 'Juraś' Głuchowski (from the same regiment, platoon 1112) — there is only one line:No 'Quadro de baixas do 7.º Ulanos de Lublin' do pós-guerra — datiloscrito recuperado das cinzas de Varsóvia, transportado ao Rio de Janeiro como parte da coleção de Krzysztof 'Juraś' Głuchowski (do mesmo regimento, pelotão 1112) — há apenas uma linha:Auf der Nachkriegs-'Verlusttafel des 7. Ulanenregiments Lublin' — einem aus der Asche Warschaus geretteten Typoskript, das als Teil der Sammlung von Krzysztof 'Juraś' Głuchowski (aus demselben Regiment, Zug 1112) nach Rio de Janeiro gebracht wurde — steht nur eine Zeile:Op de naoorlogse 'Verliestabel van het 7e Ulanen van Lublin' — een uit de as van Warschau geredd typoscript, dat als deel van de collectie van Krzysztof 'Juraś' Głuchowski (uit hetzelfde regiment, peloton 1112) naar Rio de Janeiro werd vervoerd — staat slechts één regel:Sur le « Tableau des pertes du 7e uhlans de Lublin » d'après-guerre — un tapuscrit récupéré des cendres de Varsovie, transporté à Rio de Janeiro comme partie de la collection de Krzysztof « Juraś » Głuchowski (du même régiment, peloton 1112) — il n'y a qu'une seule ligne :אויף דער נאָך-מלחמהדיקער 'פֿאַרלוסט-טאָוול פֿונעם 7טן לובלינער אולאַן' — אַ שרײַבמאַשין-טעקסט געראַטעוועט פֿונעם אַש פֿון וואַרשע, וואָס איז אַריבערגעפֿירט געוואָרן קיין ריאָ דע זשאַנעיראָ ווי אַ טייל פֿון דער זאַמלונג פֿון קשישטאָף 'יוראַש' גלוכאָווסקי (פֿונעם זעלבן רעגימענט, פּלוטאָן 1112) — איז דאָ נאָר איין שורה:

„Krahelska Krystyna, ps. ‚Danuta’, l. 32, Pole Mokotowskie, 1.VIII.1944”„Krahelska Krystyna, pseud. ‚Danuta', aged 32, Pole Mokotowskie, 1.VIII.1944”„Krahelska Krystyna, pseud. ‚Danuta', 32 anos, Pole Mokotowskie, 1.VIII.1944”„Krahelska Krystyna, Deckname ‚Danuta', 32 Jahre, Pole Mokotowskie, 1.VIII.1944”„Krahelska Krystyna, schuilnaam ‚Danuta', 32 jaar, Pole Mokotowskie, 1.VIII.1944”„Krahelska Krystyna, pseud. ‚Danuta', 32 ans, Pole Mokotowskie, 1.VIII.1944”„Krahelska Krystyna, פּסעוו. ‚Danuta', 32 יאָר, Pole Mokotowskie, 1.VIII.1944”

Dwa lata wieku pomyłki (miała 30, nie 32 — częsty błąd maszynopisów powstania sporządzanych z pamięci wiele lat po wojnie). Data ranienia zamiast daty zgonu — bo to w tej godzinie padli jej koledzy, których opatrywała. Ale nazwisko, pseudonim, miejsce — są właściwe. ARG/V/727, karta III plyty górnej, pluton 1108.A two-year error in age (she was 30, not 32 — a frequent error in Uprising typescripts compiled from memory many years after the war). The date of wounding instead of the date of death — because it was in that hour that her comrades, whom she was tending, fell. But the surname, pseudonym and place — are correct. ARG/V/727, card III of the upper plate, platoon 1108.Um erro de dois anos na idade (tinha 30, não 32 — erro frequente nos datiloscritos do Levantamento elaborados de memória muitos anos após a guerra). A data do ferimento em vez da data da morte — porque foi nessa hora que tombaram os seus camaradas, a quem ela prestava socorro. Mas o apelido, o pseudónimo e o local — estão corretos. ARG/V/727, ficha III da chapa superior, pelotão 1108.Ein Altersfehler von zwei Jahren (sie war 30, nicht 32 — ein häufiger Fehler in Aufstands-Typoskripten, die aus dem Gedächtnis viele Jahre nach dem Krieg verfasst wurden). Das Verwundungsdatum statt des Todesdatums — denn in jener Stunde fielen ihre Kameraden, die sie versorgte. Aber Familienname, Deckname und Ort — sind korrekt. ARG/V/727, Karte III der oberen Tafel, Zug 1108.Een leeftijdsfout van twee jaar (ze was 30, niet 32 — een veelvoorkomende fout in Opstands-typoscripten die jaren na de oorlog uit het geheugen werden opgesteld). De datum van verwonding in plaats van de datum van overlijden — want in dat uur sneuvelden haar kameraden, die zij verzorgde. Maar de achternaam, de schuilnaam en de plaats — zijn juist. ARG/V/727, kaart III van de bovenste plaat, peloton 1108.Une erreur d'âge de deux ans (elle avait 30 ans, et non 32 — erreur fréquente dans les tapuscrits de l'Insurrection rédigés de mémoire bien des années après la guerre). La date de la blessure au lieu de la date du décès — car c'est à cette heure-là que tombèrent ses camarades qu'elle soignait. Mais le nom de famille, le pseudonyme et le lieu — sont exacts. ARG/V/727, fiche III de la planche supérieure, peloton 1108.אַ צוויי-יאָריקער טעות אין עלטער (זי איז געווען 30, נישט 32 — אַ אָפֿטער טעות אין אויפֿשטאַנד-מאַשינשריפֿטן צונויפֿגעשטעלט פֿון זכּרון פֿיל יאָרן נאָך דער מלחמה). די דאַטע פֿון פֿאַרוווּנדיקונג אַנשטאָט דער דאַטע פֿון טויט — ווײַל אין יענער שעה זײַנען געפֿאַלן אירע חבֿרים, וועלכע זי האָט פֿאַרבונדן. אָבער דער פֿאַמיליע-נאָמען, פּסעוודאָנים און אָרט — זײַנען ריכטיק. ARG/V/727, קאַרטל III פֿון דער אויבערשטער טאָוול, אָפּטיילונג 1108.

Trzy Krahelscy w jednym archiwumThree Krahelskis in one archiveTrês Krahelski num só arquivoDrei Krahelskis in einem ArchivDrie Krahelski's in één archiefTrois Krahelski dans une seule archiveדרײַ Krahelski אין איין אַרכיוו

Krystyna nie jest jedyną Krahelską w kolekcji Głuchowskich. Są trzy osoby, w trzech różnych jednostkach, w trzech różnych kontekstach — i wszystkie trzy łączą się z tym samym pułkiem.Krystyna is not the only Krahelska in the Głuchowski collection. There are three persons, in three different units, in three different contexts — and all three connect with the same regiment.Krystyna não é a única Krahelska na coleção Głuchowski. São três pessoas, em três unidades diferentes, em três contextos diferentes — e as três se ligam ao mesmo regimento.Krystyna ist nicht die einzige Krahelska in der Sammlung Głuchowski. Es sind drei Personen, in drei verschiedenen Einheiten, in drei verschiedenen Zusammenhängen — und alle drei verbinden sich mit demselben Regiment.Krystyna is niet de enige Krahelska in de Głuchowski-collectie. Het zijn drie personen, in drie verschillende eenheden, in drie verschillende contexten — en alle drie verbinden zich met hetzelfde regiment.Krystyna n'est pas la seule Krahelska dans la collection Głuchowski. Il y a trois personnes, dans trois unités différentes, dans trois contextes différents — et toutes trois se rattachent au même régiment.Krystyna איז נישט די איינציקע Krahelska אין דער גלוכאָווסקי-זאַמלונג. עס זײַנען דרײַ פּערזאָנען, אין דרײַ פֿאַרשיידענע יחידות, אין דרײַ פֿאַרשיידענע קאָנטעקסטן — און אַלע דרײַ פֿאַרבינדן זיך מיטן זעלבן רעגימענט.

Halina Krahelska (1886–1945), krewna Krystyny. Pisarka, pierwsza kobieta-wicenaczelny inspektor pracy II RP (1927–1931), działaczka PPS, przyjaciółka Witkacego. W 1939 komendantka OPL na Mokotowie (tym samym sektorze gdzie zginęła jej krewna pięć lat później). Aresztowana przez Gestapo, zamordowana w Ravensbrück 19 kwietnia 1945. Wywiad z nią — a raczej wspomnienie o niej, zatytułowane „Gdy myślę: MATKA…” — to ARG/VI/41, wycinek prasy emigracyjnej lat 60.-70., notowany przez Stefana Benela. Wspomnienie łączy Halinę z Witkacym, Klubem Demokratycznym, historykiem Handelsmanem, NSZ. Z tym samym środowiskiem, w którym działała Wanda Głuchowska „Krysta” (DYSK).Halina Krahelska (1886–1945), Krystyna's relative. A writer, the first woman deputy chief labour inspector of the Second Polish Republic (1927–1931), a PPS activist, a friend of Witkacy. In 1939 commander of the anti-aircraft defence in Mokotów (the same sector where her kinswoman would die five years later). Arrested by the Gestapo, murdered in Ravensbrück on 19 April 1945. An interview with her — or rather a memoir about her, entitled „When I think: MOTHER…” — is ARG/VI/41, a clipping from the émigré press of the 1960s–70s, recorded by Stefan Benel. The memoir links Halina with Witkacy, the Democratic Club, the historian Handelsman, the NSZ. With the same milieu in which Wanda Głuchowska „Krysta” (DYSK) was active.Halina Krahelska (1886–1945), parente de Krystyna. Escritora, primeira mulher inspetora-chefe adjunta do trabalho da Segunda República Polaca (1927–1931), militante do PPS, amiga de Witkacy. Em 1939 comandante da defesa antiaérea em Mokotów (o mesmo setor onde a sua parente morreria cinco anos depois). Detida pela Gestapo, assassinada em Ravensbrück a 19 de abril de 1945. Uma entrevista com ela — ou antes, uma evocação sobre ela, intitulada „Quando penso: MÃE…” — é o ARG/VI/41, um recorte da imprensa do exílio dos anos 60-70, anotado por Stefan Benel. A evocação liga Halina a Witkacy, ao Clube Democrático, ao historiador Handelsman, ao NSZ. Ao mesmo meio em que atuava Wanda Głuchowska „Krysta” (DYSK).Halina Krahelska (1886–1945), Krystynas Verwandte. Schriftstellerin, erste weibliche stellvertretende Oberarbeitsinspektorin der Zweiten Polnischen Republik (1927–1931), PPS-Aktivistin, Freundin von Witkacy. 1939 Kommandantin der Luftabwehr in Mokotów (demselben Sektor, in dem ihre Verwandte fünf Jahre später sterben sollte). Von der Gestapo verhaftet, am 19. April 1945 in Ravensbrück ermordet. Ein Interview mit ihr — oder vielmehr eine Erinnerung an sie mit dem Titel „Wenn ich denke: MUTTER…” — ist ARG/VI/41, ein Ausschnitt aus der Emigrantenpresse der 1960er–70er Jahre, vermerkt von Stefan Benel. Die Erinnerung verbindet Halina mit Witkacy, dem Demokratischen Klub, dem Historiker Handelsman, der NSZ. Mit demselben Milieu, in dem Wanda Głuchowska „Krysta” (DYSK) tätig war.Halina Krahelska (1886–1945), een verwante van Krystyna. Schrijfster, de eerste vrouwelijke plaatsvervangend hoofdinspecteur van de arbeid van de Tweede Poolse Republiek (1927–1931), PPS-activiste, vriendin van Witkacy. In 1939 commandante van de luchtafweer in Mokotów (dezelfde sector waar haar verwante vijf jaar later zou sterven). Door de Gestapo gearresteerd, op 19 april 1945 vermoord in Ravensbrück. Een interview met haar — of liever een herinnering aan haar, getiteld „Als ik denk: MOEDER…” — is ARG/VI/41, een knipsel uit de emigrantenpers van de jaren 60-70, genoteerd door Stefan Benel. De herinnering verbindt Halina met Witkacy, de Democratische Club, de historicus Handelsman, de NSZ. Met hetzelfde milieu waarin Wanda Głuchowska „Krysta” (DYSK) actief was.Halina Krahelska (1886–1945), une parente de Krystyna. Écrivaine, première femme inspectrice en chef adjointe du travail de la Deuxième République de Pologne (1927–1931), militante du PPS, amie de Witkacy. En 1939, commandante de la défense antiaérienne à Mokotów (le même secteur où sa parente mourrait cinq ans plus tard). Arrêtée par la Gestapo, assassinée à Ravensbrück le 19 avril 1945. Un entretien avec elle — ou plutôt un souvenir d'elle, intitulé „Quand je pense : MÈRE…” — constitue l'ARG/VI/41, une coupure de la presse émigrée des années 1960-70, consignée par Stefan Benel. Le souvenir relie Halina à Witkacy, au Club démocratique, à l'historien Handelsman, aux NSZ. Au même milieu dans lequel œuvrait Wanda Głuchowska „Krysta” (DYSK).Halina Krahelska (1886–1945), Krystyna'ס קרובֿה. אַ שרײַבערין, די ערשטע פֿרוי פֿאַרטרעטער-הויפּט-אינספּעקטאָר פֿון אַרבעט פֿון דער צווייטער פּוילישער רעפּובליק (1927–1931), אַ PPS-אַקטיוויסטין, אַ פֿרײַנדין פֿון Witkacy. אין 1939 קאָמאַנדאַנטין פֿון דער אַנטי-לופֿט-באַשיצונג אין Mokotów (דעם זעלבן סעקטאָר ווו איר קרובֿה וועט שטאַרבן פֿינף יאָר שפּעטער). אַרעסטירט דורך דער Gestapo, דערהרגעט אין Ravensbrück דעם 19טן אַפּריל 1945. אַן אינטערוויו מיט איר — אָדער ריכטיקער אַ זכּרון וועגן איר, מיטן טיטל „ווען איך טראַכט: מוטער…” — איז ARG/VI/41, אַ אויסשניט פֿון דער עמיגראַנטן-פּרעסע פֿון די 1960ער–70ער, פֿאַרצייכנט דורך Stefan Benel. דער זכּרון פֿאַרבינדט Halina מיט Witkacy, דעם דעמאָקראַטישן קלוב, דעם היסטאָריקער Handelsman, די NSZ. מיט דעם זעלבן סבֿיבֿה אין וועלכן Wanda Głuchowska „Krysta” (DYSK) איז געווען אַקטיוו.

Lech Krahelski, zastępca komendanta Szkoły Podchorążych Dywizjonu „Jeleń” 7 P.Uł. — tego samego dywizjonu, w którym Krystyna była sanitariuszką, a rtm. Lech Głuchowski „Jeżycki” dowódcą I Dywizjonu. W odpisie z 30 kwietnia 1946 z Londynu (ARG/VI/42) Lech Krahelski zaświadcza ukończenie kursu podchorążych w 1943 przez Marię Niepokoyczycką „Martę”. Świadkami na zaświadczeniu są: ppsk. Jedigar Veli (Polowa Poczta 742 Central Mediterranean Forces) oraz mjr Wanda Gertz „Lena” — legendarna komendantka DYSK, tej samej sieci kobiecej konspiracji, w której była Wanda Głuchowska. Ten jeden dokument spina Krahelskich, 7 P.Uł. i DYSK w jedno.Lech Krahelski, deputy commandant of the Cadet Officer School of the „Jeleń” Squadron of the 7th Regt. of Uhlans — the same squadron in which Krystyna was a medical orderly and Cavalry Capt. Lech Głuchowski „Jeżycki” commander of the 1st Division. In a copy of 30 April 1946 from London (ARG/VI/42) Lech Krahelski certifies the completion of the cadet officer course in 1943 by Maria Niepokoyczycka „Marta”. The witnesses on the certificate are: 2nd Lt. Jedigar Veli (Field Post Office 742 Central Mediterranean Forces) and Maj. Wanda Gertz „Lena” — the legendary commandant of DYSK, the same network of women's underground in which Wanda Głuchowska served. This single document binds the Krahelskis, the 7th Regt. of Uhlans and DYSK into one.Lech Krahelski, vice-comandante da Escola de Cadetes do Esquadrão „Jeleń” do 7.º Regt. de Ulanos — o mesmo esquadrão em que Krystyna era enfermeira e o cap. de cavalaria Lech Głuchowski „Jeżycki” comandante da 1.ª Divisão. Numa cópia de 30 de abril de 1946 de Londres (ARG/VI/42) Lech Krahelski atesta a conclusão do curso de cadetes em 1943 por Maria Niepokoyczycka „Marta”. As testemunhas no atestado são: o 2.º ten. Jedigar Veli (Correio de Campanha 742 Central Mediterranean Forces) e a maj. Wanda Gertz „Lena” — a lendária comandante da DYSK, a mesma rede de clandestinidade feminina em que serviu Wanda Głuchowska. Este único documento une os Krahelski, o 7.º Regt. de Ulanos e a DYSK num só.Lech Krahelski, stellvertretender Kommandant der Fähnrichschule der Schwadron „Jeleń” des 7. Ulanen-Regt. — derselben Schwadron, in der Krystyna Sanitäterin und Rittmeister Lech Głuchowski „Jeżycki” Kommandeur der 1. Division war. In einer Abschrift vom 30. April 1946 aus London (ARG/VI/42) bescheinigt Lech Krahelski den Abschluss des Fähnrichkurses 1943 durch Maria Niepokoyczycka „Marta”. Die Zeugen auf der Bescheinigung sind: Lt. Jedigar Veli (Feldpost 742 Central Mediterranean Forces) und Maj. Wanda Gertz „Lena” — die legendäre Kommandantin von DYSK, demselben Netzwerk des weiblichen Untergrunds, in dem Wanda Głuchowska diente. Dieses eine Dokument verbindet die Krahelskis, das 7. Ulanen-Regt. und DYSK zu einem.Lech Krahelski, plaatsvervangend commandant van de Cadettenschool van het Eskadron „Jeleń” van het 7e Regt. Ulanen — hetzelfde eskadron waarin Krystyna verpleegster was en ritmeester Lech Głuchowski „Jeżycki” commandant van de 1e Divisie. In een afschrift van 30 april 1946 uit Londen (ARG/VI/42) verklaart Lech Krahelski dat Maria Niepokoyczycka „Marta” de cadettencursus in 1943 heeft voltooid. De getuigen op het certificaat zijn: 2e luit. Jedigar Veli (Veldpost 742 Central Mediterranean Forces) en maj. Wanda Gertz „Lena” — de legendarische commandante van DYSK, hetzelfde netwerk van vrouwelijk verzet waarin Wanda Głuchowska diende. Dit ene document bindt de Krahelski's, het 7e Regt. Ulanen en DYSK tot één geheel.Lech Krahelski, commandant adjoint de l'École d'élèves-officiers de l'Escadron „Jeleń” du 7e régt. de uhlans — le même escadron où Krystyna était infirmière et le capitaine de cavalerie Lech Głuchowski „Jeżycki” commandant de la 1re Division. Dans une copie du 30 avril 1946 de Londres (ARG/VI/42), Lech Krahelski atteste l'achèvement du cours d'élèves-officiers en 1943 par Maria Niepokoyczycka „Marta”. Les témoins sur l'attestation sont : le sous-lt. Jedigar Veli (Poste de campagne 742 Central Mediterranean Forces) et le maj. Wanda Gertz „Lena” — la légendaire commandante du DYSK, le même réseau de clandestinité féminine dans lequel servait Wanda Głuchowska. Ce seul document réunit les Krahelski, le 7e régt. de uhlans et le DYSK en un tout.Lech Krahelski, פֿאַרטרעטער-קאָמאַנדאַנט פֿון דער אָפֿיציר-קאַדעטן-שול פֿונעם „Jeleń”-עסקאַדראָן פֿונעם 7טן פּאָלק אולאַנען — דעם זעלבן עסקאַדראָן אין וועלכן Krystyna איז געווען אַ סאַניטאַרין און רײַט-קאַפּיטאַן Lech Głuchowski „Jeżycki” קאָמאַנדיר פֿון דער 1טער דיוויזיע. אין אַן אָפּשריפֿט פֿונעם 30טן אַפּריל 1946 פֿון London (ARG/VI/42) באַשטעטיקט Lech Krahelski דעם פֿאַרענדיקן פֿונעם קאַדעטן-קורס אין 1943 דורך Maria Niepokoyczycka „Marta”. די עדות אויף דער באַשטעטיקונג זײַנען: לייטענאַנט Jedigar Veli (פֿעלד-פּאָסט 742 Central Mediterranean Forces) און מאַיאָר Wanda Gertz „Lena” — די לעגענדאַרע קאָמאַנדאַנטין פֿון DYSK, דאָס זעלבע נעץ פֿון פֿרויען-אונטערגרונט אין וועלכן Wanda Głuchowska האָט געדינט. דער איין דאָקומענט בינדט די Krahelski'ס, דעם 7טן פּאָלק אולאַנען און DYSK אין איינעם.

Zbieg czy siećCoincidence or networkAcaso ou redeZufall oder NetzToeval of netwerkHasard ou réseauצופֿאַל אָדער נעץ

Trzy Krahelscy w jednej rodzinnej kolekcji Głuchowskich — to nie zbieg okoliczności. Wszyscy trzej są powiązani z 7 P.Uł. Lubelskich AK. W tym pułku walczyli: Krystyna (plut. 1108, sanitariuszka), Lech Krahelski (Szkoła Podchorążych), i — po stronie Głuchowskich — rtm. Lech Głuchowski „Jeżycki” (D-ca I Dywizjonu, poległ 15.IX.1944 na ul. Dolnej na Sadybie) oraz st. uł. Krzysztof Głuchowski „Juraś” (plut. 1112). Więcej: Halina Krahelska, krewna Krystyny, funkcjonowała w tym samym przedwojennym środowisku warszawskiej inteligencji niepodległościowej i PPS, z którego wywodziła się Wanda Głuchowska. Kolekcja nie jest przypadkowa — to jest archiwum jednej sieci.Three Krahelskis in one Głuchowski family collection — that is no coincidence. All three are tied to the 7 P.Uł. (Lublin Uhlans) of the Home Army (AK). In this regiment fought: Krystyna (platoon 1108, medic), Lech Krahelski (the Officer Cadet School) and — on the Głuchowski side — Cavalry Captain (rtm.) Lech Głuchowski “Jeżycki” (commander of the 1st Squadron, killed on 15.IX.1944 in Dolna Street in Sadyba) as well as Senior Uhlan (st. uł.) Krzysztof Głuchowski “Juraś” (platoon 1112). What is more: Halina Krahelska, Krystyna's relative, moved in the same pre-war milieu of Warsaw's pro-independence intelligentsia and the PPS from which Wanda Głuchowska herself came. The collection is no accident — it is the archive of a single network.Três Krahelski em uma única coleção da família Głuchowski — isso não é coincidência. Os três estão ligados ao 7 P.Uł. (Ulanos de Lublin) do AK (Exército Nacional). Neste regimento lutaram: Krystyna (pelotão 1108, socorrista), Lech Krahelski (Escola de Aspirantes a Oficial) e — do lado dos Głuchowski — o capitão de cavalaria (rtm.) Lech Głuchowski “Jeżycki” (comandante do 1º Esquadrão, tombado em 15.IX.1944 na rua Dolna, em Sadyba), e o ulano sênior (st. uł.) Krzysztof Głuchowski “Juraś” (pelotão 1112). Mais ainda: Halina Krahelska, irmã de Krystyna, circulava no mesmo meio pré-guerra da intelligentsia independentista de Varsóvia e do PPS do qual provinha Wanda Głuchowska. A coleção não é casual — é o arquivo de uma única rede.Drei Krahelskis in einer einzigen Familiensammlung der Głuchowskis — das ist kein Zufall. Alle drei sind mit dem 7 P.Uł. (Lubliner Ulanen) der AK (Heimatarmee) verbunden. In diesem Regiment kämpften: Krystyna (Zug 1108, Sanitäterin), Lech Krahelski (Fähnrichschule) und — auf Seiten der Głuchowskis — Rittmeister (rtm.) Lech Głuchowski „Jeżycki“ (Kommandeur des I. Dywizjons, gefallen am 15.IX.1944 in der Dolna-Straße in Sadyba) sowie Oberulan (st. uł.) Krzysztof Głuchowski „Juraś“ (Zug 1112). Mehr noch: Halina Krahelska, Krystynas Verwandte, bewegte sich in demselben Vorkriegsmilieu der Warschauer Unabhängigkeitsintelligenz und der PPS, aus dem auch Wanda Głuchowska stammte. Die Sammlung ist kein Zufall — sie ist das Archiv eines einzigen Netzwerks.Drie Krahelski's in één familiecollectie van de Głuchowski's — dat is geen toeval. Alle drie zijn ze verbonden met het 7 P.Uł. (Lublinse ulanen) van het AK (Thuisleger). In dit regiment vochten: Krystyna (peloton 1108, verpleegster), Lech Krahelski (de school voor aspirant-officieren) en — aan de kant van de Głuchowski's — ritmeester (rtm.) Lech Głuchowski “Jeżycki” (commandant van het 1e eskadron, gesneuveld op 15.IX.1944 in de Dolnastraat in Sadyba) en senior-ulaan (st. uł.) Krzysztof Głuchowski “Juraś” (peloton 1112). Sterker nog: Halina Krahelska, een verwante van Krystyna, bewoog zich in hetzelfde vooroorlogse milieu van de Warschause onafhankelijkheidsintelligentsia en de PPS waaruit ook Wanda Głuchowska voortkwam. De collectie is geen toeval — het is het archief van één netwerk.Trois Krahelski dans une seule collection familiale des Głuchowski — ce n’est pas une coïncidence. Tous trois sont liés au 7 P.Uł. (uhlans de Lublin) de l’AK (Armée de l’Intérieur). Dans ce régiment ont combattu : Krystyna (peloton 1108, infirmière), Lech Krahelski (l’école des aspirants) et — du côté des Głuchowski — le capitaine de cavalerie (rtm.) Lech Głuchowski « Jeżycki » (commandant du 1er escadron, tombé le 15.IX.1944 rue Dolna, à Sadyba), ainsi que le uhlan-chef (st. uł.) Krzysztof Głuchowski « Juraś » (peloton 1112). Plus encore : Halina Krahelska, la sœur de Krystyna, évoluait dans le même milieu d’avant-guerre de l’intelligentsia indépendantiste varsovienne et du PPS dont était issue Wanda Głuchowska. La collection n’est pas fortuite — c’est l’archive d’un seul réseau.דרײַ קראַהעלסקיס אין איין משפּחה-קאָלעקציע פֿון די גלוכאָװסקיס — דאָס איז נישט קיין צופֿאַל. אַלע דרײַ זײַנען פֿאַרבונדן מיטן 7 P.Uł. (לובלינער אולאַנען) פֿון דער AK (היים-אַרמיי). אין דעם דאָזיקן פּאָלק האָבן געקעמפֿט: קריסטינאַ (פּלוטאָן 1108, סאַניטאַרקע), לעך קראַהעלסקי (די שולע פֿאַר אָפֿיצירן-קאַנדידאַטן), און — אויף דער זײַט פֿון די גלוכאָװסקיס — ראָטמיסטר לעך גלוכאָװסקי "יעזשיצקי" (קאָמאַנדיר פֿונעם I עסקאַדראָן, געפֿאַלן דעם 15.IX.1944 אויף דער דאָלנאַ-גאַס אין סאַדיבאַ), און דער עלטערער אולאַן קשישטאָף גלוכאָװסקי "יוראַש" (פּלוטאָן 1112). נאָך מער: האַלינאַ קראַהעלסקאַ, קריסטינאַס שװעסטער, האָט זיך באַװעגט אין דער זעלבער פֿאַר-מלחמהדיקער סבֿיבֿה פֿון דער װאַרשעװער אומאָפּהענגיקייט-אינטעליגענץ און דער PPS, פֿון װעלכער עס שטאַמט אויך װאַנדאַ גלוכאָװסקאַ. די קאָלעקציע איז נישט קיין צופֿאַל — דאָס איז דער אַרכיװ פֿון איין נעץ.

To co zostałoWhat remainedO que restouWas übrig bliebWat overbleefCe qui est restéוואָס איז געבליבן

Z Krystyny zostały trzy obrazy. Brązowa twarz nad Wisłą (od 1939). Wiersz, który śpiewają kolejne pokolenia (od 1943). I jedna linijka maszynopisu w Rio de Janeiro — w archiwum rodziny, która tak jak ona służyła w 7 Pułku Ułanów, tak jak ona traciła bliskich, tak jak ona w pierwszych godzinach Powstania wybiegła na pozycje. Linijka: nazwisko, pseudonim, wiek, miejsce, data. Dwadzieścia liter, jedna data. Tyle musi wystarczyć.Of Krystyna three images remain. A bronze face above the Vistula (since 1939). A song sung by successive generations (since 1943). And one line of typescript in Rio de Janeiro — in the archive of a family which, like her, served in the 7th Uhlan Regiment, which, like her, lost loved ones, which, like her, ran out to its positions in the first hours of the Uprising. A line: surname, pseudonym, age, place, date. Twenty letters, one date. That must suffice.De Krystyna restam três imagens. Um rosto de bronze sobre o Vístula (desde 1939). Uma canção cantada por gerações sucessivas (desde 1943). E uma linha de datiloscrito no Rio de Janeiro — no arquivo de uma família que, como ela, serviu no 7.º Regimento de Ulanos, que, como ela, perdeu entes queridos, que, como ela, correu para suas posições nas primeiras horas do Levante. Uma linha: sobrenome, pseudônimo, idade, lugar, data. Vinte letras, uma data. Isso tem de bastar.Von Krystyna bleiben drei Bilder. Ein bronzenes Gesicht über der Weichsel (seit 1939). Ein Lied, das aufeinanderfolgende Generationen singen (seit 1943). Und eine Zeile Typoskript in Rio de Janeiro — im Archiv einer Familie, die wie sie im 7. Ulanenregiment diente, die wie sie geliebte Menschen verlor, die wie sie in den ersten Stunden des Aufstands zu ihren Stellungen hinauslief. Eine Zeile: Nachname, Deckname, Alter, Ort, Datum. Zwanzig Buchstaben, ein Datum. Das muss genügen.Van Krystyna resten drie beelden. Een bronzen gezicht boven de Wisła (sinds 1939). Een lied dat opeenvolgende generaties zingen (sinds 1943). En één regel typoscript in Rio de Janeiro — in het archief van een familie die, zoals zij, in het 7e Regiment Ulanen diende, die, zoals zij, dierbaren verloor, die, zoals zij, in de eerste uren van de Opstand naar haar posities snelde. Een regel: achternaam, schuilnaam, leeftijd, plaats, datum. Twintig letters, één datum. Dat moet volstaan.De Krystyna restent trois images. Un visage de bronze au-dessus de la Vistule (depuis 1939). Une chanson que chantent les générations successives (depuis 1943). Et une ligne de tapuscrit à Rio de Janeiro — dans l'archive d'une famille qui, comme elle, servit au 7e régiment de uhlans, qui, comme elle, perdit des proches, qui, comme elle, courut à ses positions dans les premières heures de l'Insurrection. Une ligne : nom, pseudonyme, âge, lieu, date. Vingt lettres, une date. Cela doit suffire.פֿון Krystyna בלײַבן דרײַ בילדער. אַ בראָנדזען פּנים איבער דער ווײַסל (זינט 1939). אַ ליד וואָס נאָכאַנאַנדיקע דורות זינגען (זינט 1943). און איין שורה שרײַבמאַשין-טעקסט אין ריאָ דע זשאַנעיראָ — אינעם אַרכיוו פֿון אַ משפּחה וואָס, ווי זי, האָט געדינט אינעם 7טן אולאַן-רעגימענט, וואָס, ווי זי, האָט פֿאַרלוירן ליבע מענטשן, וואָס, ווי זי, איז אַרויסגעלאָפֿן צו אירע פּאָזיציעס אין די ערשטע שעהען פֿונעם אויפֿשטאַנד. אַ שורה: פֿאַמיליע-נאָמען, פּסעוודאָנים, עלטער, אָרט, דאַטע. צוואַנציק אותיות, איין דאַטע. דאָס מוז גענוג זײַן.