Korespondencja — 838 listów | Archiwum Głuchowskich

SERIA I

Marian Nepomucen Głuchowski (1862–1924)

Marian Nepomucen Głuchowski h. Prus II. Członek Rady PON nr 2, Komisarz powiatu szydłowieckiego.

1802–1924 · 14 jednostek

ARG/I/5

Zestaw 2 obiektów: koperta urzędowa PON + Karta Polowa Legionów (master)

1914–1918 letter

📦 Master zestawu 🖼️ Zestaw fot.

Opis fizyczny: Dwa obiekty na jednym zdjęciu: koperta papierowa z nadrukiem 'Urzędowa', ok. 12×8 cm; karta pocztowa Feldpostkarte z orłem legionowym

Treść: [VISION FIX 20.V.2026]: Obraz pokazuje 2 odrębne obiekty na jednym ujęciu: 1) Koperta urzędowa "POLSKA ORGANIZACYA NARODOWA / KOMISYA ORGANIZACYJNA" adresowana do Mariana Głuchowskiego, Komisarza pow. Częstochowa, z pieczęcią "URZĘDOWO" 2) Karta Polowa Legionów (Feldpostkarte) — szara karta z orłem Legionów Eementy ARG/I/100 (koperta PON) + ARG/I/101 (Karta Polowa) wydzielone jako osobne karty.

Twórca: PON / Legiony Polskie

Język: polski, niemiecki

Kontekst: Koperta urzędowa PON potwierdza funkcję komisarza. Karta Polowa Legionów to standardowy formularz korespondencji z frontu I wojny.

ARG/I/60

Lista 16 eksponatów wystawy rodzinnej — deponowane Instytut Piłsudskiego Londyn, 20.VIII.1970

20.VIII.1970 letter

Opis fizyczny: Maszynopis Krzysztofa Głuchowskiego, 2 strony, format A4. Strony PDF 11-12.

Treść: Lista 16 eksponatów wystawy rodzinnej deponowanych przez Krzysztofa w Instytucie Józefa Piłsudskiego w Londynie (20.VIII.1970, Depozyt). Pozycje obejmują m.in.: poz. 5 — zaproszenie z podpisem Piłsudskiego 6.VIII.1915 Ojców; poz. 8 — przepustka Andrzeja Struga 22.VIII.1914 z podpisem 'Janusz z-ca Komendanta' (AUTOGRAF JANUSZA Głuchowskiego lat 26, zastępcy Beliny-Prażmowskiego!); poz. 12-14 — bruliony Piłsudskiego dot. kryzysu przysięgowego 1920; poz. 16 — pismo KNP z 4 podpisami: Piłsudski + Sosnkowski + Haller + Roja 20.VIII.1916. Dokumenty z Zespołu nr 70 Instytutu Piłsudskiego Londyn — Archiwum Janusza Głuchowskiego (1916-1964).

Twórca: Krzysztof Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Lista depozytu z 20.VIII.1970 w Inst. Piłsudskiego Londyn (Depozyt Krzysztofa). 5 pozycji z tej listy pozostaje w Instytucie — Zespół nr 70 Archiwum Janusza Głuchowskiego (pilsudski.org.uk/pl/archiwum-070.php). Przepustka Andrzeja Struga poz. 8: strona 22.VIII.1914 = biuro przepustek w pałacu biskupim Kielce, Janusz z-ca Komendanta (Beliny-Prażmowskiego). Andrzej Strug w Kielcach VIII.1914 potwierdzone (Przystanek Historia). Janusz Głuchowski ur. 6.VIII.1888 Bukowa — miał wtedy dokładnie 26 lat (autograf z dnia urodzin +16 dni).

ARG/I/61

List Krzysztofa do Pułkownika — przekazanie depozytu do Instytutu Piłsudskiego, 20.VIII.1970

20.VIII.1970 letter

Opis fizyczny: List maszynowy z odręcznym podpisem Krzysztofa Głuchowskiego. Strona PDF 10.

Treść: List Krzysztofa "Jurasia" Głuchowskiego do oficera Instytutu Piłsudskiego Londyn (74 King Street W6) z 20.VIII.1970, towarzyszący deponowaniu 16 eksponatów rodzinnych (ARG/I/60). Krzysztof przekazuje archiwum przed wyjazdem do Brazylii (1974).

Twórca: Krzysztof Głuchowski

Język: polski

Kontekst: ADRESAT LISTU — ZWERYFIKOWANY (audyt etap G): "Pułkownik" = mjr dypl. Marian Chodacki (1898-1975), prezes Instytutu Piłsudskiego w Nowym Jorku 1968-1972. UWAGA: rzeczywista ranga Chodackiego — major dyplomowany. "Pułkownik" w liście to potoczny tytuł honorowy. ŹRÓDŁA: Wikipedia, pilsudski.org/biographies. 6+ niezależnych źródeł. KONTEKST: Deponowanie 1970 = przygotowanie Krzysztofa do emigracji 1974 do Sao Paulo. Instytut Piłsudskiego Londyn — współzałożony przez gen. Janusza Głuchowskiego (1947), Prezydenta Rady III.1963-11.VI.1964. PROWENIENCJA: seria I.

ARG/I/62

Lista dyspozycji darów do POSK Biblioteka Polska Londyn — Krzysztof, pocz. lat 1970

ok. 1970-1973 letter

📦 Master zestawu 🖼️ Zestaw fot.

Opis fizyczny: Maszynopis Krzysztofa, 2 strony. Strony PDF 13-14.

Treść: Lista przedmiotów przeznaczonych przez Krzysztofa Głuchowskiego do przekazania POSK Bibliotece Polskiej w Londynie (Polski Ośrodek Społeczno-Kulturalny, King Street Hammersmith). Obejmuje sztychy Warszawy (Braun-Hogenberg 1593, Dahlberg 1656 — notatka badawcza ARG/I/63), dokumenty rodzinne II RP oraz pamiątki kombatanckie. Sporządzona przed emigracją do Brazylii (1974).

Twórca: Krzysztof Głuchowski

Język: polski

Kontekst: POSK = Polski Ośrodek Społeczno-Kulturalny, Hammersmith — centrum polonijne w Londynie, gdzie Krzysztof promował swoje książki (XII.1999: 'W Polskim Londynie 1947-1970'; 4.XI.2002: 'Śladami pradziadów'). Sztychy Warszawy XVI-XVIII w. to dokumenty historyczne, których notę badawczą Krzysztof sporządził oddzielnie (ARG/I/63). Czy dyspozycja POSK została zrealizowana? — do weryfikacji w archiwum POSK.

ARG/I/65

Lista najstarszych dokumentów rodziny Głuchowskich — ryngraf XVII w., listy Norberta 1831, testament Jana Nepomucena

ok. 1970 letter

📦 Master zestawu 🖼️ Zestaw fot.

Opis fizyczny: Karta odręczna Krzysztofa, 1 strona. Strona PDF 17.

Treść: Lista najstarszych dokumentów rodziny Głuchowskich sporządzona przez Krzysztofa (ok. 1970). Pozycje obejmują: (1) Ryngraf miedziany 200-300 lat z Matką Boską (ARG/I/66) — XVII/XVIII w.; (2-5) Listy emigracyjne Norberta/Chryzostoma 1831-1843 (ARG/I/73); (6) Akt ślubu Norberta × Anne Zulma Lajugie Brive 1836 (ARG/I/70); (7) **Testament Jana Nepomucena** — HIPOTEZA: Jan Nepomucen Głuchowski = ojciec Mariana (syn Andrzeja Mikołaja i Marianny Starczewskiej, brat Justyny Tekli 1823) — do weryfikacji w Geneteka Sycanów parafia Sędziejowice 1830-1865.

Twórca: Krzysztof Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Testament Jana Nepomucena (poz. 7 listy) = zagadka genealogiczna: Kim jest 'Jan Nepomucen Głuchowski'? Hipoteza: syn Andrzeja Mikołaja i Marianny Starczewskiej (ślub 16.II.1819) = brat Justyny Tekli Głuchowskiej (ur. 26.VI.1823 Sycanów, para. Sędziejowice — potwierdzone Geneteka). Jeśli tak, to Jan Nepomucen = ojciec Mariana Nepomucena (1862) i Bronisława (1862-1934). Nazwisko Nepomucen = imię patrona (Jan Nepomucen) przeszło na syna jako drugie imię. Do weryfikacji: metryki Sycanów/Łęczyca 1830-1860.

ARG/I/73

Zestaw 4 listów emigracyjnych Chryzostoma i Norberta Głuchowskich 1831-1843 — odpis Krzysztofa Głuchowskiego Londyn 1965 (master file)

1831-1843 (oryginały) / 1-2.III.1965 (odpis Krzysztofa) letter

📦 Master zestawu 🖼️ Zestaw fot.

Opis fizyczny: Odpis maszynowy Krzysztofa z 1-2.III.1965 (Londyn), ok. 7 stron, 4 listy. Strony PDF 32-38.

Treść: Cykl 5 listów polskich emigrantów 1831-1843 (odpis Krzysztofa z oryginałów): (a) Chryzostom z Zuynfeld 20.XII.1831 — 'jestem porucznikiem w pułku 2 piechoty liniowej, podaję się do Francji'; (b) Norbert z Brno 10.III.1832 — 'zostaję w Brünn, jestem bez pieniędzy, wyjadę do Francji'; (c) Norbert z Drezna 18.IV.1832 — 'z Korpusem gen. Ramorino wkroczyliśmy do Galicji, droga Brno→Drezno, ambasador pruski dał 12 talarów, jadę do Awinionu'; (d) Norbert+Chryzostom z Tulle 5.XII.1833 — 'dostałem się do Tulle, gdzie jest Chryzostom'; (e) Norbert (jako Józef) z Uzerche 11.VIII.1843 — 'mam syna Theodora 6,5 lat, prawie nie rozumie polsku, jestem Conducteur des Ponts et Chaussées (2000 franków), mam warsztat zegarmistrzowski'.

Twórca: Norbert Głuchowski (kpt. WP) + Jan Chryzostom Głuchowski (por. WP) — odpis: Krzysztof Głuchowski

Język: polski (xix-wieczny)

Kontekst: ★★★★★ SAGA EMIGRACYJNA 12 LAT. Pięć listów dokumentuje pełną odyseję emigracyjną 1831-1843: Warszawa → Galicja → Brno (4 mies.) → Drezno → Avignon (Bourges ~1000 Polaków) → Tulle/Brive → Uzerche. Chryzostom = porucznik 2 PPliniowej (Armii Polskiej), Norbert = kapitan z Korpusu gen. Ramorino. Szczegóły historyczne: Apteka Celtnera ul. Długa Warszawa, zegarmistrz Lilop Popas, por. Tymiński, ambasador pruski 12 talarów, Komitet Polski w Brukseli (nie Paryżu!). Odpis sporządzony przez Krzysztofa 1-2.III.1965 Londyn — oryginały być może zaginione. Wycena porównawcza: listy Wielkiej Emigracji 1831 (Mickiewicz, Słowacki, Norwid) 10-40 tys. PLN/komplet; 'anonimowi' emigranci 3-8 tys./list.

ARG/I/73a

List 1: Norberta do Andrzeja Głuchowskiego — odpis Krzysztofa (Londyn 1965)

letter

📂 Element teczki ARG/I/73 📝 Transkrypcja

Treść: Pierwszy z 4 listów emigracyjnych Norberta Głuchowskiego, odpis maszynopisem Krzysztofa Głuchowskiego z 1-2.III.1965 w Londynie z oryginałów archiwum rodzinnego. Treść: emigracja po Powstaniu Listopadowym 1831, paszporty, podróże, koledzy Yacem.

Język: pl

ARG/I/73b

List 2: Norberta (kontynuacja) — odpis Krzysztofa (Londyn 1965)

letter

📂 Element teczki ARG/I/73 📝 Transkrypcja

Treść: Drugi list Norberta — kontynuacja korespondencji emigracyjnej do brata Andrzeja w kraju. Wspomnienia drogowe, "Mam się ziemia" odpisy.

Język: pl

ARG/I/73c

List 3: Norberta — Drezno 18.IV.1832 — odpis Krzysztofa (Londyn 1965)

letter

📂 Element teczki ARG/I/73 📝 Transkrypcja

Treść: Trzeci list Norberta, datowany Drezno 18 kwietnia 1832. Opis sytuacji polskich emigrantów (Mieczysławowicz, Cygański, Józef pożegnanie). Adresat: Andrzej Głuchowski w Polonji.

Język: pl

ARG/I/73d

List 4 (ostatni): Norberta do Andrzeja — Utrecht 11.VIII.1843 — odpis Krzysztofa (Londyn 1965)

letter

📂 Element teczki ARG/I/73 📝 Transkrypcja

Treść: Czwarty i ostatni list Norberta Głuchowskiego do Andrzeja Głuchowskiego, Polonia, datowany Utrecht 11.VIII.1843. Komitet Polski Paryż, Sources, Bruksela. Tulle 5.IX.1832 sporządzony Krzysztof.

Język: pl

ARG/I/73e

List emigracyjny Norberta Glochowskiego - fragment (e)

1831-1843 letter

📂 Element teczki ARG/I/73 📝 Transkrypcja

Treść: STUB: 5. list z serii korespondencji emigracyjnej Norberta Gluchowskiego (1831-1843). Czesc zestawu ARG/I/73 (4 listy). [ISAD(G) RECLASSIFICATION 20.V.2026]: document_type=transcription. Karta to PRIMARY SOURCE (transkrypcja bez fizycznego skanu). Cards widoczne w archiwum HTML jako transcription.

Język: polski

Kontekst: Fragment 5. czesci serii emigracyjnej Norberta. Pelna seria 4 listow = ARG/I/73 (a,b,c,d).

ARG/I/77

Zestaw: list Bronisława do Mariana 18.XI.1922 + metryka ślubna Andrzeja 1819 + testament babki 1829 + rachunek (master)

18.XI.1922 letter

📦 Master zestawu 🖼️ Zestaw fot.

Opis fizyczny: List Bronisława Głuchowskiego (brata Mariana, aptekarza łódzkiego) pisany atramentem z adresu Chmielna 130 Warszawa, z dołączonymi kopiami/odpisami 2 dokumentów: metryka ślubna 1819 + testament babki 1829. Strony PDF 46-49.

Treść: List Bronisława Głuchowskiego (brata Mariana, aptekarza łódzkiego) do brata Mariana (Chmielna 130 Warszawa, 18.XI.1922). Dołączone: (1) METRYKA ŚLUBNA Andrzeja Mikołaja Głuchowskiego + Marianny Starczewskiej-Szudeckiej, Sycanów 16.II.1819 (świadkowie: ojciec Wojciech Głuchowski, Franciszek Karszurki wuj Zielenie, Florenty Pawlocki dzierżawca Bruszków, Wojciech Stygowski Sycanów, Walenty Żytyński); (2) TESTAMENT BABKI GŁUCHOWSKIEJ z 10.IX.1829 Słuck Drewniany. List opisuje genealogię 3 pokoleń: Albert/Wojciech Głuchowski → Andrzej Mikołaj (+ Aniela, + Chryzostom, + Erazm, + Norbert) → Maria (żona Antoniego Dytkowskiego) → i dalej. Wspomina Anielę Głuchowską × Stanisław Cygański (oficer kościuszkowski 1794 + Ks. Warszawskie).

Twórca: Bronisław Głuchowski (aptekarz łódzki, brat Mariana)

Język: polski

Kontekst: ★★★★★ FUNDAMENT GENEALOGICZNY ARG. List z 18.XI.1922 Bronisława = jedyny list brata Mariana w całej kolekcji. Adres: Chmielna 130 Warszawa = adres Mariana ok. 1922. Bronisław (ok. 1862-1934) = aptekarz łódzki, właściciel 'Hanza Apotheke' Łódź (1895-1934) → po śmierci dziedziczyli Włodek (1904-1977) + Wanda (1901-1976). List objawia: Albert/Wojciech Głuchowski (pradziad) z Czernik pow. szadkowski + Zuzanna z Pileckich h. Leliwa. Aniela Głuchowska × Stanisław Cygański = najstarsza wzmianka o pokrewieństwie z kościuszkowcem. Testament babki z Słucka Drewnianego 1829 = dokument majątkowy z wczesnej Kongresówki.

ARG/I/97

Koperta urzędowa PON do Mariana Głuchowskiego, Komisarza Częstochowa (element zestawu ARG/I/5)

document

📂 Element teczki ARG/I/5 🔍 Element fot.

Treść: Koperta urzędowa "POLSKA ORGANIZACYA NARODOWA / KOMISYA ORGANIZACYJNA" z pieczęcią URZĘDOWO. Adresat: "Marjan Głuchowski, Komisarz na powiat Częstochowski, w Częstochowie". Element 1/2 zestawu fotograficznego ARG/I/5.

Język: pl

ARG/I/105

List Bronisława Głuchowskiego do Mariana — 18.XI.1922 (element zestawu ARG/I/77)

document

📂 Element teczki ARG/I/77 🔍 Element fot.

Treść: List Bronisława Głuchowskiego (brata?) do Mariana Głuchowskiego z 18 listopada 1922. Łódź. Element 1/3 zestawu ARG/I/77.

Język: pl

SERIA II

Gen. dyw. Janusz Julian Głuchowski (1888–1964)

Siódemka Beliny (2.VIII.1914). Wiceminister Spraw Wojskowych II RP. Dowódca JWWB.

1914–1964 · 16 jednostek

ARG/II/4

List pożegnalny gen. Michała Dąbkowskiego (d-cy 7 DP) — pochwała pracy Głuchowskiego w Centrum

1.VII.1928 (?) letter

Opis fizyczny: List odręczny atramentem na papierze firmowym z nagłówkiem 'DOWÓDCA 7 DYWIZJI PIECHOTY', Częstochowa. Pismo kaligraficzne, 1 karta. Na marginesie adnotacja: 'gen. M. Dąbkowski'.

Treść: Papier firmowy DOWÓDCY 7 DYWIZJI PIECHOTY (Częstochowa). 'Szanowny Panie Generale!' — list pożegnalny z okazji odejścia Głuchowskiego ze stanowiska. Autor (gen. Michał Dąbkowski) chwali atmosferę pracy: 'stosunki Pana Generała do swoich [podwładnych] na Centrum, a podziękowanie za tę atmosferę radości pracy...' Jako oficer obserwujący różne sfery służby, pozwala sobie stwierdzić, że 'praca Pana Generała' była wyjątkowa. Potwierdza informację z PDF, że 'gen. Dąbkowski napisze że praca była epokowa'.

Twórca: Gen. Michał Dąbkowski, Dowódca 7 Dywizji Piechoty

Język: polski

Kontekst: KOREKTA WAŻNA: Papier firmowy 'DOWÓDCA 7 DYWIZJI PIECHOTY' (nie 4 DP jak wcześniej błędnie opisano). Gen. Michał Dąbkowski dowodził 7 DP w Częstochowie. Ten sam dowódca wystawił Januszowi zaświadczenie OB PPS 26.I.1931 (ARG/II/82). List chwali pracę Głuchowskiego w 'Centrum' — prawdopodobnie Centrum Wyszkolenia Piechoty lub Centrum Wyższych Studiów Wojskowych, którym Głuchowski kierował w 1930–1933. 'Atmosfera radości pracy' — rzadki osobisty komplement w korespondencji wojskowej.

ARG/II/14

List odręczny Śmigłego-Rydza do Głuchowskiego

ok. 1935–1939 letter

Opis fizyczny: List odręczny atramentem na papierze firmowym, 1 karta

Treść: List odręczny na papierze firmowym — do Majora/Pułkownika Głuchowskiego. Charakter pisma i kontekst sugerują autorstwo Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza.

Twórca: Marsz. Edward Śmigły-Rydz (?)

Język: polski

Kontekst: UWAGA: Transkrypcja (janusz_014) wykazuje datę 30.XII.1919 i tytuł 'Major' — co odpowiada okresowi 1918-1920 (Głuchowski jako dowódca 3/7 P.Uł. w stopniu majora). Zaproszenie na poranek noworoczny na Zamku Królewskim w Warszawie od generała-porucznika. Identyfikacja nadawcy jako Śmigłego-Rydza wymaga weryfikacji — podpis trudny do odczytu. Jeśli data 1919 jest poprawna, datowanie katalogowe 1935-39 jest BŁĘDNE.

ARG/II/21

Zestaw: bilet wizytowy + list prywatny do płk Głuchowskiego 17.VIII.1925 (master)

4.VIII.1925 letter

📦 Master zestawu 🖼️ Zestaw fot.

Opis fizyczny: Koperta z adresem + list odręczny na papierze monogramowanym, atrament

Treść: Koperta 'Ś. Wielmożny Pan Pułkownik J. Głuchowski' + list odręczny na monogramowanym papierze (inicjały), datowany 4/8 '25.

Twórca: nieznany nadawca

Język: polski

Kontekst: Korespondencja prywatna na papierze z monogramem — świadczy o kręgu towarzyskim wyższej kadry oficerskiej.

ARG/II/24

List do Generała — Londyn 14.IX.1943

14.IX.1943 letter

Opis fizyczny: List odręczny atramentem, 1 karta, kaligraficzne pismo

Treść: 'Szanowny Panie Generale!' — datowany 14.IX.1943, kaligraficzne pismo atramentem. Korespondencja z okresu londyńskiego.

Twórca: nieznany nadawca

Język: polski

Kontekst: Głuchowski po 1939 internowany w Rumunii (Baile Herculane), uciekł, dotarł do Palestyny (X.1940, por. foto z Latrun ARG/II), potem Londyn (I.1941). 21.III.1941: generał do zleceń Naczelnego Wodza. X.1941: dowódca Brygady Szkolnej w Szkocji. 23.IX.1943: Dowódca Jednostek Wojska w Wielkiej Brytanii (wszystkie polskie jednostki w W. Brytanii oprócz 1. Sam. Brygady Spadochronowej). List z 14.IX.1943 datowany tuż PRZED objęciem tego stanowiska. We IX.1945 zdymisjonowany za ostrą krytykę reżimu sowieckiego i obronę praw byłych jeńców AK.

ARG/II/27

List gen. Kazimierza Sosnkowskiego z Kanady do gen. Głuchowskiego — 28 V 1964, Arundel, P.Qué.

28.V.1964 letter

Opis fizyczny: Maszynopis z własnoręcznym podpisem Kazimierza Sosnkowskiego, 1 karta, format A4. Na dole: adnotacja 'Canada', data, podpis odręczny i dedykacja atramentem. Papier listowy.

Treść: List prywatny od gen. broni Kazimierza Sosnkowskiego — Naczelnego Wodza PSZ 1943–1944 — do gen. dyw. Janusza Głuchowskiego. Adresowany 'Kochany Generale'. Treść: przeprosiny za nieporozumienie dotyczące Instytutu Józefa Piłsudskiego i sprawy Larousse'a; wzmianka o 'nieszczęśliwym wypadku pułk. Smoleńskiego'; praca nad przedmową dla Narbutta; kluczowo — artykuł o patrolu Beliny: 'Postaram się przyśpieszyć rzecz o patrolu Beliny.' Nadany z Arundel, P.Qué. (Province de Québec), Kanada. KOMPLET z załącznikiem 'Pro memoria' (ARG/II/28 + ARG/II/29).

Twórca: Gen. broni Kazimierz Sosnkowski (1885–1969)

Język: polski

Kontekst: Gen. Kazimierz Sosnkowski — Naczelny Wódz PSZ (VII.1943 – IX.1944), najwyższej rangi żyjący generał polski w 1964. Od XI.1944 na emigracji w Kanadzie (farma w Arundel, Quebec). List pisany 14 dni przed śmiercią Głuchowskiego (zm. 11.VI.1964) — jedno z OSTATNICH pism Sosnkowskiego do przyjaciela. 51-letni łuk relacji: egzamin ZWC w Stróżach (1913) → KW jako minister (1922) → zaświadczenie OB PPS (1935) → list z Kanady (1964). Piąty dokument Sosnkowskiego w kolekcji. Sosnkowski pisał o patrolu Beliny do człowieka, który w tym patrolu UCZESTNICZYŁ — jeden z Siódemki. DOKUMENT EKSTREMALNIE RZADKI — autograf Naczelnego Wodza z okresu kanadyjskiego, prywatna korespondencja.

ARG/II/36

List odreczny Adama Pilsudskiego do plk. Janusza Gluchowskiego — Warszawa 17.VIII.1923 (kopia photograficzna /21)

1931 letter

📂 Element teczki ARG/II/21

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, jedna strona, na papeterii z monogramem, datowany 1931. Adresowany do płk. Janusza Głuchowskiego. 4 zdjęcia.

Treść: List odreczny Adama Pilsudskiego (brat Jozefa Pilsudskiego) do plk. Janusza Gluchowskiego z prosba o konie do transportu rzeczy. "17/8 23 r. [monogram] Sznownie Pamie Pulkowniku! Zwracam sie do Sz. Pana z uprzejmag prosba o konie, czy nie moglbym otrzymac 2 par koni do zwiezienia rzeczy dzis zaraz, ko jutro rano. W tej chwili otrzymalem zawiadomienie, iz wojna 12 wsiadl jest na st. Mitomna i ze natychmiast wsiasc musi byc zebrany. O ile jest to mozliwe prosze bardzo o odpowiedz przez ordynansa. Zgase serdecne podziekowanie, A. Pilsudski." Lepsza kopia photograficzna tego samego dokumentu jest w ARG/II/21 zestawie (razem z biletem wizytowym).

Twórca: Adam Piłsudski

Język: polski

Kontekst: Adam Piłsudski (1869-1935) -- starszy brat Marszalka Jozefa Pilsudskiego. List z 17.VIII.1931 na papeterii z wytloczonym monogramem 'P' (niebieski, gotycki). Tresc: prosba o 2 pary koni do cwiczen + informacja o wagonie na stacji Morena. Kontekst kawaleryjski -- Gluchowski (wowczas plk, Komendant CWSW od 4.VI.1930) dysponowal konmi sluzbowymi. Koperta zaadresowana: 'Wielmozny Pan Pulkownik J. Gluchowski'. Autograf brata Marszalka na papeterii rodzinnej Pilsudskich -- wysoka wartosc kolekcjonerska. Zrodlo: transkrypcja janusz_036.

ARG/II/69

Kriegsgefangenenpost — Postkarte z Oflagu XVII A do A. Zaleskiego, dat. 15.IX.1942

15.IX.1942 letter

Opis fizyczny: Formularz Kriegsgefangenenpost (Postkarte), format A5. Druk z odręcznymi wpisami. Pieczęć prostokątna 'GEPRÜFT / LAG XVII A' (cenzura obozowa). Stempel pocztowy okrągły z datą. Strona adresowa: 'An: A. ZALESKI' + adres (Milczna?). Strona nadawcy (Absender): dane jeńca z Oflagu XVII A. Dolna połowa: sekcja 'Kriegsgefangenenlager / Camp des prisonniers / Datum: 15. 9. 1942' — tekst odręczny po polsku, gęste pismo atramentem. Pieczęć okrągła cenzury nr '40(?)'.

Treść: Kartka pocztowa jeniecka z Oflagu XVII A, datowana 15.IX.1942. Adresowana do 'A. ZALESKI' (Milczna?). Treść zaczyna się od 'Kochany Stasiu!' — życzenia (prawdopodobnie urodzinowe lub imieninowe). Wspomniany Żoliborz, Francja, 'Jadwiga', 'Janowi' (pozdrowienia dla Jana/Janusza?), 'szklanne' przedmioty, 'Siostrom'. Podpisane (trudno czytelne) — 'Klimczowa(?)', 'Bach(?)'. List osobisty, rodzinny ton. Osoba 'Stasiu' na adresie Zaleskiego — możliwe, że Zaleski był pośrednikiem adresowym lub 'Stasiu' to Stanisław Zaleski.

Twórca: Jeniec wojenny — oficer polski w Oflagu XVII A (Edelbach/Kaisersteinbruch, Austria)

Język: polski, niemiecki

Kontekst: Oflag XVII A — obóz oficerski w Edelbach/Kaisersteinbruch (Austria), działający 1939–1945. ~170 polskich oficerów wśród ~4500 jeńców (głównie Francuzi i Jugosłowianie). Gen. Janusz Głuchowski NIE był jeńcem — dowodził PSZ w Wielkiej Brytanii. Kartka od jeńca do 'Stasia' (przez adres A. Zaleskiego) — wzmianka o Żoliborzu (dzielnica Głuchowskich!) i 'Janowi' (Janusz?) sugeruje powiązanie z rodziną. Data 15.IX.1942 — trzeci rok niewoli. Zachowanie w archiwum Głuchowskich potwierdza, że nadawca lub adresat był bliski rodzinie. HIPOTEZA: nadawca mógł być towarzyszem broni z kręgu Głuchowskich, piszącym do wspólnego znajomego.

ARG/II/84

List gen. Broussona (13e Corps d'Armée, Clermont-Ferrand) do gen. Głuchowskiego, 11.III.1933

11.III.1933 letter

Opis fizyczny: List na papierze firmowym francuskim, format A4. Nagłówek po francusku. Data: 'Clermont-Ferrand, le 11 MARS 1933'. Fragment widoczny w fotografii — tekst po francusku.

Treść: Korespondencja oficjalna/prywatna z gen. Broussonem dowódcą 13e Corps d'Armée we Francji (Clermont-Ferrand). Kontekst: Janusz po dekoracji Legią Honorową w 1923 (ARG/II/15) utrzymywał kontakty z francuskimi generałami. List z marca 1933 zapewne dotyczy wizyt/wymiany doświadczeń wojskowych lub zaproszenia.

Twórca: Gen. Brousson, Commandant du 13e Corps d'Armée, Clermont-Ferrand

Język: francuski

Kontekst: Clermont-Ferrand (Owernia) — siedziba 13. Corps d'Armée armii francuskiej w okresie międzywojennym. Korespondencja Janusza z francuskimi dowódcami rozpoczęła się w 1923 po ceremonii dekoracji Legią Honorową przez marszałka Focha na Placu Saskim w Warszawie (ARG/II/15). Do weryfikacji: pełna treść listu (tłumaczenie z francuskiego, identyfikacja konkretnego generała Broussona w latach 30.).

ARG/II/91

10.VII.1934 letter

Opis fizyczny: Kartka/list krótki, rękopis, atrament. Archiwalny numer '22' (zielony ołówek) w lewym górnym rogu. Autor nieustalony — prawdopodobnie Lech (z podobnego kręgu rodzinnego do listu ARG/II/105).

Treść: 'Lipiec d. 10/VII 1934r. Drogi i Kochany Januszku! Wyczytawszy Twoją nominację na Wojew[odę] spieszę złożyć życzenia nasze najszczersze i pierwsze zdrowia szczęścia i wszelkich pomyślności. Zdaje mi się że tam długo nie posiedzi bo już teraz w krótce zabierze go minister do Warszawy, co daj Panie Boże jak najprędziej, abyś nam był bliżej nas, bo jak Przemyśl taki Białystok jest za daleko od nas…'.

Twórca: Nieustalony (Lech? krewny? — do identyfikacji przez porównanie pisma z ARG/II/105)

Język: polski

Kontekst: ★★★★★ ODKRYCIE ARCHIWALNE O ZNACZENIU HISTORYCZNYM. List dokumentuje NIEZNANY / POMINIĘTY ROZDZIAŁ KARIERY Janusza Głuchowskiego — nominację na WOJEWODĘ BIAŁOSTOCKIEGO w lipcu 1934 roku. **KONTEKST**: 15.VI.1934 min. Bronisław Pieracki został zamordowany przez OUN w Warszawie. Nastąpiła reorganizacja personalna. Fundacja 100 (lista odznaczonych Krzyżem Niepodległości) potwierdza: *'Po zabójstwie min. Bronisława Pierackiego przeniesiono go do rezerwy; został wojewodą białostockim'*. **ALE**: polska Wikipedia (Wojewodowie II RP) NIE WYMIENIA Janusza na liście wojewodów białostockich — wg niej: Stanisław Michałowski (p.o. 8.III.–29.IX.1934) → Stefan Pasławski (od 29.IX.1934). **IMPLIKACJA**: nominacja Janusza była krótkotrwała, między czerwcem a wrześniem 1934, między Michałowskim (p.o.) a Pasławskim. Autor listu przewidział (w lipcu!): 'Zdaje mi się że tam długo nie posiedzi bo już teraz w krótce zabierze go minister do Warszawy' — PROFETYCZNE. Rzeczywiście Janusz nie objął funkcji faktycznie lub bardzo krótko, a w październiku 1935 wrócił do wojska jako I Wiceminister SW (do 18.IX.1939). Numer archiwalny '22' wskazuje na systematyczne porządkowanie korespondencji Janusza — kolekcjonerską mądrość.

ARG/II/107

★★★★ List 'Stary Wuj' → Janusz + Maria Bukowska, 25.VIII.1925 — PIERWSZA znana gratulacja ślubna w archiwum ('Marysieńko')

25.VIII.1925 letter

Opis fizyczny: Rękopis na 4 stronach, atrament, papier listowy. Podpis na str. 4 (do zidentyfikowania). Stan dobry.

Treść: 'Sierpień d. 25/8 1925 r. Drodzy i Kochane Dzieci! Januszku i Marysieńko, Nie wymownie Dzisiejszym Dniom cieszę się że nareszcie mogliście się połączyć węzłem małżeńskim. Najszczersze i najgłębsze życzenia Obojga Was. Pan Bóg i Ta Najświętsza Matka Boska Częstochowska — Niała Całe Życie i jak najpiękniejsze w Opiece Swojej, w wolnem Waszem szczęściu Bożem. Oby Was okraszała Swemi łaskami i upraszała dla Was wszystkie łaski Ducha Świętego. Obyście życzenia miłe zawsze mięli i Oby Wam się wszystkie spełniały. Żyjcie jak najdłuższe lata wspólne w Miłości, Zdrowiu, Dostatku…'.

Twórca: 'Stary Wuj' — nieustalony krewny (brat Mariana? Ziółkowski? — do identyfikacji)

Język: polski

Kontekst: ★★★★ PIERWSZA ZNANA GRATULACJA ŚLUBNA w całej kolekcji. Potwierdza ślub Janusza z Marią z Bukowskich w lipcu/sierpniu 1925 roku w Wilnie (znane z wpisu chronologicznego). 'Marysieńko' — PIERWSZE UŻYCIE tego zdrobnienia w archiwum, typowe dla rodziny konserwatywnej II RP. Wezwanie do Matki Bożej Częstochowskiej — tradycja Rodziny Głuchowskich z Częstochowy (Marian komisarz PON na powiat częstochowski 1904+). 'Dostatek' jako życzenie — po hiperinflacji II RP wciąż aktualny cel ziemiański. Podpis na str. 4 wymaga identyfikacji — może być to brat Mariana (nieznany) lub krewny ze strony Ziółkowskich. Jeśli brat Mariana — dokumentowałoby szerszą rodzinę Głuchowskich h. Prus II.

ARG/II/144

Bilet wizytowy "Wielmożny Pan Pułkownik Głuchowski" (element ARG/II/21)

letter

📂 Element teczki ARG/II/21 🔍 Element fot.

Treść: Bilet wizytowy/karteczka adresowa "Wielmożny Pan Pułkownik Głuchowski" z odręcznym pismem. Element 1/2 zestawu ARG/II/21.

Język: pl

ARG/II/145

List prywatny do płk Głuchowskiego — 17.VIII.1925 (element ARG/II/21)

letter

📂 Element teczki ARG/II/21 🔍 Element fot.

Treść: List odręczny o sprawach rodzinnych i finansowych ("Donoszę się do K. Pana z usprzedaję pieska o koń..."). Datowany 17/8 1925 r. Element 2/2 zestawu ARG/II/21.

Język: pl

ARG/II/182

[DOKUMENT OBCY W ARCHIWUM] List gratulacyjny Rady Zawodowej Częstochowa do gen. Stefana Pasławskiego — nowomianowanego Wojewody Białostockiego, X-XI.1934

1934 (październik-listopad) letter

Opis fizyczny: List na papierze firmowym 'ZWIĄZEK ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH w POLSCE / MIEJSCOWA RADA ZAWODOWA w Częstochowie / ul. Katedralna Nr.10, tel. 11-72'. Data odręczna: 'Częstochowa, dn. 5-[miesiąc]-1934'. Pełny tekst odręczny atramentem. Pieczęć owalna: 'Związek Związków Zawodowych w Polsce / CZĘSTOCHOWA / Okręgowa Rada Zawodowa'. Dwa podpisy odręczne: Prezes + Sekretarz. Pomarańczowa metka archiwalna w rogu (błędne otagowanie jako 'Głuchowskiego Janusza 1931-1940').

Treść: 'Panie Generale! / Świat pracy m. Częstochowy z prawdziwą radością przyjął wiadomość o mianowaniu Pana Generała Wojewodą. Jako wielce zasłużonemu bojownikowi w pracy konspiracyjnej i walkach o wyzwolenie Ojczyzny, na nowym odpowiedzialnym posterunku, życzymy Panu Generałowi owocnej pracy dla dobra i potęgi Najjaśniejszej Rzeczypospolitej Polskiej. / Łączymy wyrazy prawdziwego szacunku. / [podpis] Prezes / [podpis] Sekretarz'

Twórca: Miejscowa Rada Zawodowa ZZZ w Częstochowie

Język: polski

Kontekst: ⚠️ DOKUMENT OBCY — NIE DOTYCZY JANUSZA GŁUCHOWSKIEGO. Adresatem jest gen. bryg. Stefan Wiktor Paweł Pasławski (1885-1956), mianowany Wojewodą Białostockim 29.IX.1934 (sukcesor Mariana Zyndrama-Kościałkowskiego). Pasławski — legionista (3 PP Leg Polskich), ten sam pułk który dał Januszowi honorową odznakę pułkową w 1934 (ARG/II/25). Obaj byli piłsudczykami. Pomarańczowa metka archiwalna w rogu (z notatką 'Głuchowskiego Ja[nusza] 1931-1940') pochodzi prawdopodobnie od poprzedniego archiwisty, który BŁĘDNIE otagował dokument jako Janusza. Łącznik z Częstochową: ojciec Janusza Marian Głuchowski był Komisarzem PON dla okręgu częstochowskiego — mógł Janusz otrzymać ten list jako curiosum lub pamiątkę od Pasławskiego (kolegi-legionisty). Sygnatura ARG/II/K-007 (K = kontekstowy / obcy) — odmienny status niż pozostałe dokumenty Serii II. Źródła: pl.wikipedia.org/wiki/Stefan_Pasławski, ipsb.nina.gov.pl.

SERIA III

Por. Stanisław Stefan Głuchowski (1893–1962)

Kancelaria Naczelnika Państwa, później Prezydenta RP. Listy do syna Krzysztofa z obozów jenieckich i DP 1944–1947.

1944–1962 · 106 jednostek (+11 listów 1945 + 18 listów IX.1945–II.1946 + 1 brakujący VIII.1945 + 19 listów 1946 (Nr 25-43) + 30 listów VI.1946–II.1947 (Nr 44+) + 3 listy III.1947 (Henstedt/Munstedt) + okładka teczki, łącznie 83 nowych 25.V.2026)

ARG/III/1

Kriegsgefangenenpost — kartka jeńca (awers)

20.X.1944 letter

Opis fizyczny: Karta pocztowa jeńca (Postkarte), formularz drukowany z odręcznymi wpisami, stempel pocztowy 20.10.44

Treść: KRIEGSGEFANGENENPOST POSTKARTE — Nadawca: ppor. Stefan Głuchowski, Gefangenennummer O.1245. Adresat: 'Zofia Okruszkowa', Folwark Klizin B(?), Kręjowice, Kreis: Radomsko, Distrikt: Radom, Generalgouvernement. Stempel pocztowy: 20.10.44. Numer O.1245 = numer oficerski (O = Offizier). Adresatka Zofia Okruszkowa — krewna rodziny Głuchowskich mieszkająca na folwarku w okolicach Radomska.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: niemiecki (formularz), polski (treść)

Kontekst: Kriegsgefangenenpost 20.X.1944. Stefan schwytany, O.1245 ofizer. Zofia Radomsko - krewna z Bukowej. 5 obozow: Fallingbostel, Bergen, Gross-Born, Sandbostel, Lubeck. Gestapo V.1944 (Pawiak). Powstanie: kwatermistrz Obwodu I Srodmiescie AK. BIOGRAM: Ur. 1.V.1893 Bukowa (pow. piotrkowski), zm. 17.X.1962 Warszawa. Syn Mariana Gluchowskiego h. Prus II i Marii z ZIOLKOWSKICH H. LUBICZ (ur. 9.IV.1861 Marzecice, Krzyz Niepodleglosci MP 260/1931). BRACIA: gen. Janusz (ARG/II/1), rtm. Lech 'Jezycki' (+15.IX.1944 Powstanie). KUZYN (korekta 19.IV.2026 noc, biogram 1944.pl): Wlodzimierz Gluchowski 'Tomaszewski' (1904-1977, aptekarz+numizmatyk Lodz, syn Bronislawa Gluchowskiego aptekarza) i jego siostra Wanda 'Krysta' — linia lodzka Gluchowskich. Rodzina 1944 Powstanie: Stefan+Lech (bracia Janusza), Wlodzimierz+Wanda Krysta (kuzyni), Krzysztof 'Juras' (syn Stefana, siostrzeniec Wlodka). II RP: Kancelaria Naczelnika 1919-23, Kancelaria Cywilna Prezydenta 1923-39 (Szef Wydzialu). Ewakuacja 1939 z Moscickim do Rumunii. ★★★★★ SAGA SERCOWA 1960-1962: 22-25.I.1960 PIERWSZY ATAK (V/504) - dusznosci tramwaj od Dw. Gdanskiego, EKG: 'serce uszkodzone'. 4.II.1960 DIAGNOZA doc. SZCZEPANSKIEGO (asyst. prof. Aleksandrowa) - wada mitralna po mlodzienczej goraczce reumatycznej ('przenosili na przescieradle'). Leki szwajcarskie, 3 papierosy/dzien (V/507). II.1960 czyta Joseph Conrad wspomnienia (V/506). 15.II.1960 stan lepszy (V/514). ZMARL 17.X.1962 - 2 lata 9 mies. po pierwszym ataku. Zycie W PRL: wspolfinansowal mieszkanie (800 zl), byly urzednik II RP stoi 4h w kolejce po ciasto u Panossowskiego (V/469). Zona: Wanda Bronislawa Gluchowska (c. Bronislawa Gluchowaskiego, linii lodzkiej — malzenstwo kuzynowskie w obrebie rodziny Gluchowskich h. Prus II). DZIECI: Krzysztof 'Juras' (ARG/V/1). UWAGA 22.IV.2026: Danuta Barbara Kozlowska (ARG/V/477, ur. 28.I.1929, c. Tadeusza Kozlowskiego + Heleny z Brytyjczykow) = ZONA Krzysztofa (slub 23.II.1952 Hammersmith), NIE corka Stefana i Wandy. Pochowany Powazki.

ARG/III/2

Kriegsgefangenenpost — rewers, 14.X.1944

14.X.1944 letter

Opis fizyczny: Rewers kartki pocztowej, pismo ołówkowe

Treść: M.-Stammlager XI B, 14.X.1944. 'Droga Zocha! Jestem w oflagu, Krzysztof w Stalagu...' Pisze z obozu Fallingbostel, pyta o rodzinę.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: KLUCZOWA INFORMACJA — ojciec (oficer, oflag) i syn (szeregowy, stalag) w różnych obozach. Stefan wie, gdzie jest Krzysztof.

ARG/III/3

Kriegsgefangenenpost — ojciec do syna (awers koperty)

XI.1944 letter

Opis fizyczny: Koperta/formularz Rückantwortbrief, stemple cenzury

Treść: RÜCKANTWORTBRIEF (list odpowiedzi) — KORESPONDENCJA OJCIEC→SYN MIĘDZY DWOMA STALAGAMI. Adresat: 'st. uł. Krzysztof Głuchowski', Gefangenennummer: 141009, Lager-Bezeichnung: 'Stalag VI J Dorsten', (24), Deutschland (Allemagne). Nadawca (na odwrocie/dole): ppor. Stefan Głuchowski, Stalag XII B(?), Gefangenennummer 0985(?). Pieczęć cenzury M.St. DOKUMENT WYJĄTKOWY — ojciec-oficer (ppor.) pisze do syna-ułana (st. uł.) z INNEGO obozu jenieckiego!

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: niemiecki (formularz), polski (treść)

Kontekst: KORESPONDENCJA OJCIEC→SYN MIĘDZY STALAGAMI — jeden z najrzadszych typów dokumentów jenieckich. Stefan (ppor., obóz oficerski) pisał do Krzysztofa (st. uł., Stalag VI J Dorsten w Westfalii) przez system Rückantwortbrief (list z opłaconą odpowiedzią). Obaj schwytani po kapitulacji Powstania 2.X.1944, rozdzieleni wg stopnia: oficerowie do oflagów, szeregowi do stalagów. Stalag VI J Dorsten — obóz w Zagłębiu Ruhry, jeńcy pracowali w przemyśle ciężkim. System pocztowy Czerwonego Krzyża umożliwiał korespondencję między obozami — ale z wielotygodniowym opóźnieniem i pod cenzurą.

ARG/III/4

List ojca do syna — rewers

XI.1944 letter

Opis fizyczny: Rewers formularza, gęste pismo ołówkowe

Treść: 'Drogi Mój Synu, Ampero dawno t.d. / po 38 dniach dostałem Twój list. Ja / pisałem do Ciebie kartkę z odpowie- / dzią, zdaje się 26.X. W kartce tej / pisałem Ci, że 29.IX, w dniu urodzin / Kolbona umarła Babcia w Willi B. Maciejskiej, / i jest pochowana tam w ogrodzie. Wiadomość / tę dostałem od Cioci Irchy. Ciocia / pisze że Halszka i Irka są w Klerinie(?), / a Mamusia ze Stenią i Andrzejem z córecz- / kami są w Częstochowie, mieszkają / na ul. Hoene-Wrońskiego 12. Ciocia / Eocha napisała bez daty a ze stempla / poczt. widać, że pisana kartka była / ponad 8 XI a pismo Ciocia że od Ciebie nie / dostała żedne(?). Może mi dokładnie adres / napisz: Klisin B. pod Rajgrowice, Kreis Radomsko, / Notary(?). Mamusia: Tschenstochau / z daty ulicy, jak wyżej. Do Mamusi napisałem do 28.X, / podałem Twój adres, a teraz czekam na wiadomość. / [...] Serdecznie Ci Synu ści- / skam i całuję od Ciebie ciągle tęskniący / Stefanek'.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: NIEZWYKLE INTYMNY LIST z obozu jenieckiego (XI.1944). Stefan-jeniec pisze do Krzysztofa-jeńca o losach rozrzuconej rodziny: (1) Babcia zmarła 29.IX w 'Willi B. Maciejskiej' — pochowana W OGRODZIE (nie na cmentarzu — czas wojenny!), (2) 'Mamusia' (żona Wanda?) ze Stenią i Andrzejem z córeczkami mieszka w Częstochowie, ul. Hoene-Wrońskiego 12 — adres KONKRETNY, weryfikowalny, (3) Halszka i Irka w 'Klerinie' (Clermont-Ferrand? Francja?), (4) 'Ciocia Ircha' pośredniczy w wiadomościach, (5) adresy podawane po NIEMIECKU: 'Kreis Radomsko', 'Tschenstochau' — realność GG. Podpis 'Stefanek' (nie 'Stefan') = czułość ojcowska. List pisany 38 DNI po otrzymaniu odpowiedzi — tempo poczty jenieckiej. Korespondencja OJCIEC↔SYN między dwoma Stalagami (Stefan w XI-B Fallingbostel, Krzysztof w XI-B Bergen — TEN SAM obóz, różne Kommandos!).

ARG/III/5

Kriegsgefangenenpost — ppor. Stefan do Pani Zofii, Kleczew, 04.12.44

4.XII.1944 letter

Opis fizyczny: Formularz Kriegsgefangenenpost (poczta jeniecka), format standardowy pocztówki. Stempel pocztowy: 04.12.44. Stempel cenzury. Pismo odręczne w polach formularza.

Treść: Formularz poczty jenieckiej: Nadawca: 'Ppor. Stefan Głuchowski, Gefangenennummer O.1845, M.-Stammlager XI B, Barak 20/4, Deutschland (Allemagne)'. Adresat: 'An: Pani Zofia Głuchowska [?], Empfangsort: Kleczew B., Straße: Piaseczna [?], Kreis: Radomsko, Land: Generalgouvernement'. Stempel: 04.12.44. Numer jeniecki O.1845 (O = Offizier). Pieczęć cenzury.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: niemiecki, polski

Kontekst: KLUCZOWY DOKUMENT: potwierdza numer jeniecki Stefana: O.1845 (Offizier 1845, Stalag XI B). Adresatka: Zofia Głuchowska — prawdopodobnie żona (matka Krzysztofa nosiła imię Wanda, więc 'Zofia' to inna krewna, np. ciotka?). Kleczew leży w pow. konińskim, nie radomskim — ale 'Kreis: Radomsko' może wskazywać na inne Kleczew lub błąd cenzora. Barak 20/4 = identyczny adres jak w ARG/III/9.

ARG/III/6

List Stefana do Zochy — 30.X.1944, numer Krzysztofa 141009

30.X.1944 letter

Opis fizyczny: List odręczny ołówkiem na papierze, jedna strona, gęsto zapisana. Pismo czytelne, podpis 'Stefan' u dołu.

Treść: List datowany 30.X.1944 (miesiąc po kapitulacji). 'Kochana Zochenko!' — czuły zwrot do Zofii/Zochy. Stefan pisze z obozu XI B (Fallingbostel) do żony/krewnej. Wspomina numer 141009 (numer jeniecki Krzysztofa — syna!). Opisuje warunki obozowe, pyta o rodzinę. Podpis: 'Stefan'.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: List napisany 28 dni po kapitulacji Powstania. Stefan (ppor., nr O.1845) pisze do 'Zochenko' (Zocha = Zofia). KLUCZOWE: zna numer jeniecki syna Krzysztofa (141009) — ojciec i syn byli razem w transporcie z Warszawy, potem rozdzieleni (Stefan jako oficer do oflagu/XI B, Krzysztof jako szeregowy do Stalagu VI J). Por. ARG/V/39 gdzie Krzysztof potwierdza: 'Po kapitulacji Ojciec i ja poszliśmy do Niewoli'.

ARG/III/8

List obozowy do Krysiu — 16.X.1944, monotonia, Stryj

16.X.1944 letter

Opis fizyczny: List odręczny na papierze w kratkę, bardzo zniszczony, pożółkły, z ubytkami i rozdarciami (dolna część oderwana). Pismo ołówkowe, blade.

Treść: 'Droga Krysiu!' — list datowany 16.X.1944, zaledwie 2 tygodnie po kapitulacji Powstania (2.X.1944). Wspomina Stryja (gen. Janusza), 'trzecią z [...] mi Moralem akurat...', monotonię obozowej rutyny: 'Monot[onia] rutyn proc[edur]... to i moż tak jak ale brak mi w pismo...' — tęsknota za pisaniem/kontaktem. Dolna część uszkodzona — treść urywa się.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: List z 16.X.1944 — napisany zaledwie 14 dni po kapitulacji Powstania. 'Krysiu' — zdrobnienie, prawdopodobnie zwrot do Krystyny/Christyny (siostry? kuzynki?). Wzmianka o 'Stryju' = gen. Janusz (który w tym czasie był już w Wielkiej Brytanii). 'Monotonia rutyn' — opis pierwszych dni w obozie jenieckim. Papier w kratkę = zeszyt zdobyty w obozie.

ARG/III/23

List zatrudnieniowy — Stefan Głuchowski przyjęty na próbę do Kancelarji Cywilnej Naczelnika Państwa, 1.VII.1921, podpis Stanisława Cara

1.VII.1921 letter

Opis fizyczny: Pismo urzędowe na papierze firmowym 'Kancelarja Cywilna Naczelnika Państwa', Nr 4638/21. Format A4, maszynopis z odręcznym podpisem Szefa Kancelarji Cywilnej Stanisława Cara. Okrągła pieczęć państwowa z Orłem (fioletowy tusz) w lewym dolnym rogu. Papier kremowy, dobry stan zachowania, ślady zginania. Druk u dołu: 'Drukarnia Państwowa Nr 1032, Ark.III. Nr 1000.'

Treść: Odpowiedź na podanie Stefana Głuchowskiego; oferta miesięcznej posady próbnej (1 VII – 1 VIII 1921) z wynagrodzeniem kat. X. Podpisane przez Szefa Kancelarii. [IDENTYFIKACJA PODPISÓW — Claude Code 20.V.2026]: Szef Kancelarji Cywilnej: prawdopodobnie Stanisław Car (Szef KCN Państwa 1919-1923)

Twórca: Szef Kancelarji Cywilnej Naczelnika Państwa Stanisław Car

Język: polski

Kontekst: NAJWCZEŚNIEJSZY FORMALNY DOKUMENT Stefana Głuchowskiego — zatrudnienie na okres próbny (1 miesiąc: 1.VII–1.VIII.1921) w Kancelarji Cywilnej Naczelnika Państwa. Naczelnikiem był Józef Piłsudski (do 14.XII.1922). Adres Stefana: ul. Służewska 2 m.13, Warszawa. Kategoria X płac = najniższa stawka urzędnicza dla stażysty (hierarchia odwrotna — kat. I najwyższa). PODPIS HISTORYCZNY: Stanisław Car (1882-1938) — Szef Kancelarji Cywilnej Naczelnika Państwa (13.XII.1918-XII.1922), ponownie Szef Kancelarji pod Mościckim (16.VI.1926-V.1928), premier RP (XII.1928-IV.1929), marszałek Sejmu (1935-1938), jeden z głównych twórców Konstytucji Kwietniowej 1935. Bliski przyjaciel Piłsudskiego. Od tego dokumentu rozpoczyna się 18-letnia kariera Stefana w Kancelarji.

ARG/III/32

Kriegsgefangenenpost — pocztówka jeniecka z Oflagu XVII A, ppor. Stefan Głuchowski

ok. 1942–1944 letter

Opis fizyczny: Pocztówka jeniecka (Kriegsgefangenenpost / Correspondance des prisonniers de guerre / Postkarte). Format standardowy Czerwonego Krzyża. Stempel cenzury: 'AG XVII A GEPRÜFT' (nr 401). Stempel pocztowy z datą (częściowo czytelny). Pola drukowane po niemiecku i francusku, wypełnione odręcznie.

Treść: STRONA ADRESOWA pocztówki jenieckiej — 'Kriegsgefangenenpost / Correspondance des prisonniers de guerre / Postkarte'. An (do): 'A. ZALESKI' + adres (Milczna?). Absender (nadawca): jeniec z Oflagu XVII A. Gefangenennummer: [widoczny]. Stempel prostokątny: 'AG XVII A / GEPRÜFT' nr 401 (cenzura obozowa). Stempel pocztowy okrągły z datą. UWAGA: strona z tekstem (verso) = ARG/II/69 (varia_006_kriegsgef_oflag.jpeg) — to ta sama pocztówka, dwa ujęcia.

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Język: niemiecki, polski

Kontekst: Pocztówka jeniecka z Oflagu XVII A (Edelbach/Döllersheim, Austria). UWAGA: wg biogramu 1944.pl Stefan NIE był w Oflagu XVII A — jego trasa jeniecka po Powstaniu to: Stalag XI-B Fallingbostel → Bergen → Oflag II D Gross-Born → Stalag X-B Sandbostel → Oflag X-C Lübeck. Pocztówka mogła zatem należeć do INNEGO jeńca (np. znajomego oficera) i trafić do kolekcji Stefana jako pamiątka. Adresat 'A. Zaleski' — możliwe: August Zaleski (1883–1972), minister/prezydent RP na uchodźstwie, lub inny Zaleski. Nadawca na pocztówce wymaga ponownej identyfikacji — może to nie Stefan. Oflag XVII A przetrzymywał ok. 4500 polskich oficerów 1939–1945.

ARG/III/34

Lista personalna żołnierzy 7 P.UŁ. Lubelskich — 23 nazwiska, w tym Głuchowski Krzysztof (poz.14) i Głuchowski Zbigniew (poz.8)

8.VII.1946 letter

Opis fizyczny: Maszynopis na papierze brunatnym, format A4. Tabela z numerami porządkowymi 1–23, kolumny: nazwisko, rok urodzenia, stopień, przydział. Nagłówek: '7 PUŁK UŁANÓW', 'Wydano 8.7.46 BUR', nr ew. 3550/46. Papier kruchy, krawędzie uszkodzone.

Treść: Lista 23 żołnierzy 7 P.UŁ. Lubelskich z weryfikacji AK: 1. Koblowec Mieczysław, 2. Badnak Czesław, 3. Grabowski Władysław (1922), 4. Donykowski Władysław (1923), 5. Marguliński Jerzy (1908), 6. Stasiak Kazimierz, 7. Stefanecki Stefan (1928), 8. GŁUCHOWSKI ZBIGNIEW, 9. Bedlak Dariusz, 10. Korynt Stanisław, 11. Werlak Stanisław (1922), 12. Długo Józef (1919), 13. Szidorek Kazimierz (1921), 14. GŁUCHOWSKI KRZYSZTOF (1926), 15. Horowski Stefan (1928), 16. Jędrzejek Szymon (1927), 17. Skoniak Mirosław, 18. Grzelak Jan (1918), 19. Gronkiewicz Marian (1922), 20. Spadkowa/Szolkowa Wojciech (1924), 21. Orasek Kazimierz, 22. Stupniak Władysław (1928), 23. Dulias Szczepan (1919). Podpis: Przewodniczący [nieczytelny].

Twórca: Komisja Weryfikacyjna przy 2. Korpusie PSZ

Język: polski

Kontekst: Lista weryfikacyjna żołnierzy AK z 7 P.UŁ. Lubelskich. DWÓCH GŁUCHOWSKICH: Krzysztof (poz. 14, ur. 1926 = Juraś, syn Stefana) i Zbigniew (poz. 8 — KIM JEST? możliwy syn Stefana lub Lecha?). Porównaj z ARG/V/171 (podobna lista). Większość żołnierzy urodzonych 1918–1928 — pokolenie wojenne. Dokument datowany 8.VII.1946 — weryfikacja prowadzona w Henstedt/Niemcy przed demobilizacją PSZ.

ARG/III/38

Kriegsgefangenenpost — Rückantwortbrief DO ppor. Stanisława Stefana Głuchowskiego, Stammlager XI B, barak 201/4

5.I.1945 letter

Opis fizyczny: Formularz Kriegsgefangenenpost (poczta jeniecka) — Rückantwortbrief (odpowiedź zwrotna). Druk z odręcznymi wpisami. Nagłówek: 'Kriegsgefangenenpost / Rückantwortbrief / 5/I/45 r.'. Adresat (An den Kriegsgefangenen): 'ppor. Stanisław Stefan Głuchowski', Gefangenennummer O.-1245, Lager-Bezeichnung M.-Stammlager XI B/z, Barak 201/4, Deutschland (Allemagne). Stempel pocztowy: RADOMSKO (DISTR RADOM) 23.12.44. Sekcja nadawcy (Absender): 'Głuchowska Wanda / Ort: kol. Mielizn II / Kreis: Radomszczański / Landesteil: Generalne Gubernje'. Pieczęć cenzury okrągła '20'. Format A5. Na rewersie rozległy rękopis-list Wandy do męża.

Treść: ⭐⭐⭐⭐ NAJRZADSZY DOKUMENT KOLEKCJI — korespondencja łączniczki AK z mężem-jeńcem po Powstaniu Warszawskim. Nadawca: WANDA GŁUCHOWSKA (żona Stefana, łączniczka gen. Okulickiego 'Niedźwiadka', ps. 'Krysta'/'Justyna'), pisząca z kryjówki po ewakuacji Warszawy. REWERS zawiera list z Wigilii 1944 i relacją wydarzeń: (1) ŚMIERĆ MATUCHNY 24.X.1944 — matki Wandy Jadwigi z Zembrzuskich podczas ewakuacji, pochowanej tymczasowo w ogródku u Maciejskich; (2) granat padł w okno piwnicy schronienia — tragedia w miejscu ukrywania; (3) zaginieni/zmarli krewni: Zygmunt Post, Krokowska z całym domem, Kelia Post (w szpitalu polskim do 18.XI); (4) ewakuacja przez Pruszków (Durchgangslager 121), rozdzielenie rodziny; (5) Wanda z 'Irtą' przez Cybisły do Łosiny, szukają pracy; (6) wieści o Lechu (od Wandzy) — zmartwienia; (7) Wigilia 1944 u Zochny w Ogonowie (5 osób); (8) próby wysłania paczki do Krzysztofa odrzucone na Boże Narodzenie. Pozdrowienia od Jolki i Halsi. Pisane 6 tygodni po kapitulacji Powstania, 2 miesiące przed aresztowaniem Wandy przez NKWD (II.1945).

Twórca: Wanda Głuchowska (żona Stefana)

Język: niemiecki, polski

Kontekst: Kriegsgefangenenpost — regulaminowa poczta jeniecka. Rückantwortbrief = odpowiedź na list jeńca. Nr jeńca O.-1245 to numer STEFANA (ppor. Stanisław Stefan Głuchowski), co zgadza się z ARG/III/1 (Kriegsgefangenenpost od Stefana z nr 0.1245). Krzysztof (syn) miał inny numer: 141009. Data nadania: 23.XII.1944 z Radomska, data stempla w obozie: 5.I.1945 — dwa tygodnie przed wyzwoleniem Stalagu XI B (16.IV.1945). Kol. Mielizn II, pow. Radomszczański — kryjówka Wandy po Powstaniu Warszawskim. Wanda ukryła się w regionie rodziny Głuchowskich (majątek Bukowa w pobliżu Piotrkowa i Radomska). PIERWSZY UDOKUMENTOWANY przypadek śmierci Jadwigi z Zembrzuskich (matki Wandy) — 24.X.1944 podczas ewakuacji Warszawy. Stefan pisze później o 'Babci' w liście 29z(N) (8.XI.1944) — Babcia = Jadwiga z Zembrzuskich, matka Wandy. PRZENIESIONY z Serii V/170 do III/38 — dokument dotyczy Stefana, nie Krzysztofa.

ARG/III/41

Kriegsgefangenenpost — Rückantwortbrief do ppor. Stanisława Stefana Głuchowskiego, Stammlager XI B

23.XII.1944 letter

Opis fizyczny: Formularz Kriegsgefangenenpost (Rückantwortbrief — kartka zwrotna), format A5. Druk z odręcznymi wpisami. Stempel pocztowy okrągły: RADOMSKO, 23.12.44.15, DISTR. RADOM. Data odręczna: 5/I 45(?). Papier formularzowy, zachowany dobrze, ślady złożenia.

Treść: ADRES JEŃCA: An den Kriegsgefangenen ppor. Stanisław Stefan Głuchowski. Gefangenennummer: O.-1245. Lager-Bezeichnung: M.-Stammlager XI B/z. Barak 201/4. Deutschland (Allemagne). NADAWCA (Absender, odwrócony): Imię i nazwisko: Głuchowska Halszka. Miejscowość: Jof. Kluczm(?) II. Ulica: Jasionka Grochowice(?). Powiat: pow. Grojec/Grodziszczański(?). Kraj: Generalne Gubernatorstwo. Pieczęć: '3c' w kółku. Gebührenfrei (wolne od opłat).

Twórca: Głuchowska Halszka (nadawca)

Język: niemiecki, polski

Kontekst: Stammlager XI B (Fallingbostel, Dolna Saksonia) — jeden z największych obozów jenieckich III Rzeszy, ok. 95 000 jeńców z 27 krajów. Ppor. Stanisław Stefan Głuchowski — brat gen. Janusza Głuchowskiego, jeniec wojenny od września 1939. Numer jeńca O.-1245 ('O' = Offizier). 'Halszka Głuchowska' — nadawca z Generalnego Gubernatorstwa, prawdopodobnie żona lub córka Stefana. Rückantwortbrief — kartka zwrotna (jeniec wysyłał do rodziny, rodzina odsyłała odpowiedź na tym samym formularzu). Data stempla 23.XII.1944 — ostatnie Boże Narodzenie wojny. Obóz XI B wyzwolony 16.IV.1945 przez Brytyjczyków. KLUCZOWY DOKUMENT: potwierdza niewolę Stefana w Stammlager XI B i kontakt z rodziną w GG.

ARG/III/43

List nr 43 Stefana do Krzysztofa — pożegnalny (Wentorf, IV–VI.1947)

17.IV–13.VI.1947 letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 8 stron + koperta + 2 strony odpisu listu do Radomyskiego = 12 skanów. Atrament niebieski, papier liniowany i gładki, format zeszytowy. Pismo drobne, gęste, czytelne. Koperta: stempel 'ARMY 18 JUN 1947 430'. Na pierwszej stronie u góry: 'Nr 43'. Na ostatniej stronie pierwszej części: 'Wentorf dn. 17. 4. 47r. godz. 4 rano'. Na ostatniej stronie drugiej części: 'Wentorf dn. 13 VI 1947r.' Pliki: stefan_043_p01–p08.jpeg (list główny), stefan_043_radomyski_p01–p02.jpeg (odpis listu do Radomyskiego), stefan_043_koperta_awers.jpeg, stefan_043_koperta_rewers.jpeg.

Treść: List pożegnalny ojca do syna pisany na przestrzeni dwóch miesięcy. Nadawca: ppor. Stefan Głuchowski, Polish D.P. Centre, Wentorf bei Hamburg. Adresat: st.uł. Krzysztof Głuchowski, 25 Bodney Airfield P/105, Thetford-Norfolk, England. TREŚĆ: Stefan pisze, że to prawdopodobnie ostatni list z wolności. Przesyła złoty antyczny zegarek jako pamiątkę i zabezpieczenie finansowe ('złoto zawsze można sprzedać'). Przez 'Lions Łosie' przesyła paczkę. P.R.K. Kleparz opuścił obóz, wyjeżdża do Norwegii. Wyjazd planowany na ok. 20 czerwca — statkiem z Lubeki do Szczecina, dalej koleją do Warszawy, na Imieniny Mamusi (Wandy). Anglicy zmienili statut wojskowy na D.P. (Displaced Persons), co pchnęło wielu do repatriacji. Prosi o wiadomości o Stryju (gen. Januszu, Londyn). Wysyła kopię listu do Janusza Radomyskiego (dat. Wentorf 26.V.1947). CYTATY: 'Wierzę, że w życiu zobaczymy się jeszcze' — pisane o 4 rano 17.IV.1947. 'Nasza swobodna Korespondencja skończy się' — świadomość cenzury w PRL. 'W najczarniejszych chwilach nie upadać na duchu i walcz z Kompleksem niższości.' Osoby: Mamusia (Wanda), Stryj (gen. Janusz), Kleparz (P.R.K.), Janusz Radomyski, Lions Łosie, ś.p. brat (Lech, poległ 15.IX.1944).

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: OSTATNI LIST Z WOLNOŚCI — Stefan wie, że po powrocie do komunistycznej Polski wolna korespondencja się skończy. List pisany w dwóch falach: (1) 17.IV.1947 o godz. 4 rano — emocjonalny, intymny, pożegnalny; (2) VI.1947 — rzeczowy, o przygotowaniach do wyjazdu. Wspomina ś.p. brata (Lech 'Jeżycki', poległ w Powstaniu Warszawskim 15.IX.1944, ARG/IV/1). Wysyła złoty antyczny zegarek — jedyny wartościowy przedmiot, jaki może przekazać synowi. Trasa powrotu: Wentorf → Lubeka (statek) → Szczecin → Warszawa. Data wyjazdu: ok. 20.VI.1947. Koperta nadana 18.VI.1947 — dwa dni przed wyjazdem. Załączony odpis listu do Janusza Radomyskiego (Wentorf 24–26.V.1947) — Stefan dziękuje za opiekę nad Krzysztofem, wspomina sympatię ś.p. brata i żony. NIGDY SIĘ NIE ZOBACZYLI — Stefan wrócił do Polski, Krzysztof pojechał do Brazylii. Stefan zmarł 17.X.1962 w Warszawie, pochowany na Powązkach Wojskowych (kwatera 29 IV-139).

ARG/III/44

List nr 39 Stefana do Krzysztofa — plany emigracyjne i repatriacyjne (Wentorf, 12.IV.1947)

12.IV.1947 letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 3 kartki zapisane dwustronnie = 5 skanów (3 recto + 2 verso odwrócone 180°). Atrament niebieski, papier gładki. Pismo gęste, czytelne. Na pierwszej stronie u góry: 'Nr 39'. Na ostatniej stronie: 'Wentorf dn. 12 IV 47r.' Pliki: stefan_039_p01–p05.jpeg.

Treść: List ojca do syna omawiający plany emigracyjne i sytuację w obozie. Nadawca: ppor. Stefan Głuchowski, Wentorf bei Hamburg. Adresat: Krzysztof Głuchowski, Anglia. Nr listu: 39. TREŚĆ: Omawia opcje emigracji Krzysztofa — Brazylia vs Argentyna vs pozostanie w Anglii. Wspomina pisanie do Stryja (gen. Janusza) w Londynie. Rozważa studia w Szwecji. Dyskutuje kwestie szkolne i edukacyjne. Wspomina 'Ciocia Cesia'. Omawia P.K.P.R. i sytuację mieszkaniową w Polsce. Wspomina p. Stalskiego. Przeniesienie w obozie ustalone na 22.IV. Spodziewa się pobytu w Wentorfie jeszcze 10 dni, potem rozpoczęcie kroków repatriacyjnych. Planuje odpłynąć ok. połowy maja (drugiej połowy). ZAKOŃCZENIE: 'Kończę, chcę Ci Krzysiuku przesłać najserdeczniejsze życzenia, a przede wszystkim, aby zamiary Twoje w zakresie przyszłości udało Ci się przeprowadzić. Serdecznie Cię ściskam i całuję Twój ojciec Stefan.' Osoby: Stryj (gen. Janusz), Ciocia Cesia, p. Stalski, Mamusia (Wanda).

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: List z obozu D.P. Wentorf bei Hamburg, 5 dni PRZED rozpoczęciem pisania listu pożegnalnego Nr 43 (17.IV.1947). Stefan planuje repatriację na drugą połowę maja — termin się przesunie o miesiąc (ostatecznie ok. 20.VI.1947). Dyskusja o przyszłości Krzysztofa: Brazylia, Argentyna, Anglia lub Szwecja. Stefan rozważa za i przeciw każdej opcji. Krzysztof ostatecznie wybrał Brazylię (São Paulo, potem Rio de Janeiro). List dokumentuje moment decyzyjny: Stefan wybiera Polskę (repatriacja), Krzysztof wybierze emigrację. Dwie kartki zapisane obustronnie — verso odwrócone o 180° (oszczędność papieru, typowa dla korespondencji obozowej).

ARG/III/45

List nr 40 Stefana do Krzysztofa — edukacja i I Zgrupowanie Oficerskie (Wentorf, 12.V.1947)

12.V.1947 letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 4 kartki zapisane dwustronnie = 7 skanów (recto + verso). Atrament niebieski, papier liniowany. Pismo gęste, drobne. Na ostatniej stronie listu: 'Wentorf dn. 12/5 1947r.' PS na osobnej kartce: 'Przy adresie pisz I Zgrupowanie Oficerskie, bo inaczej te listy mogłyby się bardzo błąkać / S'. Pliki: stefan_040_p01–p07.jpeg.

Treść: List ojca do syna o kwestiach edukacyjnych i organizacyjnych. Nadawca: ppor. Stefan Głuchowski, I Zgrupowanie Oficerskie, Wentorf bei Hamburg. Adresat: Krzysztof Głuchowski, Anglia. TREŚĆ: Omawia sprawy szkolne Krzysztofa — matematyka, fizyka, chemia jako kluczowe przedmioty. Dyskutuje emigrację do Argentyny vs pozostanie w Anglii. Wspomina Kwarpińskiego i Birulankę. Odwołuje się do 'Pani Króla Zygmunta'. Omawia korzyści studiów vs pracy. Termin wyjazdu Stefana przesunięty na ok. 10 czerwca. Stefan przeniesiony do I Zgrupowania Oficerskiego w Wentorfie — prosi o pisanie na ten adres. Korespondencja z Wentorfu prowadzona równolegle z przygotowaniami do repatriacji. CYTAT PS: 'Przy adresie pisz I Zgrupowanie Oficerskie, bo inaczej te listy mogłyby się bardzo błąkać.' Osoby: Mamusia (Wanda), Kwarpiński, Birulanka.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: List z miesiąc przed wyjazdem do Polski. Stefan jest już w I Zgrupowaniu Oficerskim — jednostce zbiórczej dla polskich oficerów oczekujących na repatriację lub emigrację. Termin wyjazdu ponownie przesunięty (z maja na ~10 czerwca, ostatecznie ~20 czerwca). Stefan radzi Krzysztofowi w sprawie edukacji — podkreśla matematykę, fizykę i chemię, co okaże się prorocze: Krzysztof zostanie Chartered Engineer w Brazylii. Prośba o pisanie na adres I Zgrupowania Oficerskiego wskazuje na reorganizację obozu Wentorf — Anglicy przenosili Polaków ze struktur wojskowych na status D.P. List dokumentuje ostatni miesiąc pobytu Stefana na Zachodzie przed powrotem za żelazną kurtynę.

ARG/III/46

List nr 32 Stefana do Krzysztofa — korespondencja rodzinna (Henstedt, ok. III.1947)

ok. 14.III.1947 letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 5 skanów. Atrament niebieski, papier gładki. Pismo gęste, drobne. Na stronie 1 u góry: 'Nr 32'. Na stronie 5: 'Henstedt dn. 14/III 47r.' Pliki: stefan_032_p01–p05.jpeg.

Treść: List ojca do syna — repatriacja, urodziny Mamusi, Wielka Emigracja. Nr listu: 32. TREŚĆ: Plany repatriacji — termin wyjazdu ok. 20 kwietnia, przesunięty, ale Stefan planuje. Pogoda: odwilż, ślizgawica, deszcz, potem śnieg — zmienne warunki. Repatriacja ok. 50% ludzi z obozu. Rozważania o Wielkiej Emigracji — 'wielkie dzieła i czyny i myśli, Które postawały wiek i trwać będą nadal'. Porównanie z obecną emigracją — inna epoka. URODZINY MAMUSI (13 marca): 'Mamusia nie obchoriła tej rocznicy i nawet udawała, że się nie lubi jak się o tym przypominało.' Stefan jednak zawsze pamiętał. Zbliżające się uroczystości: 19 marca (Św. Józefa) i 28 marca (Święto 7 Pułku Ułanów). Ppor. Marowski i Ciocia organizują. Prosi Krzysztofa o częstsze listy. Osoby: Mamusia (Wanda, ur. 13.III), ppor. Marowski, Ciocia, Krzysztof.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: List z obozu D.P. w Henstedt bei Hamburg — obóz przejściowy PRZED Wentorfem. Stefan mieszkał w Henstedcie od początku 1947 r., przeniesiony do Wentorfu ok. 12.IV.1947. Listy numerowane — Nr 32 z ok. 48 listów pisanych do Krzysztofa w 7 Pułku Ułanów Lubelskich (Norfolk, Anglia). Część serii korespondencji ojciec-syn, która w kompletnym zestawie trafiła do BN Zakład Rękopisów (Rps 13853).

ARG/III/47

List nr 33 Stefana do Krzysztofa — obserwacje o narodach i nauka angielskiego (Henstedt, ~16.III.1947)

ok. 16.III.1947 letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 6 skanów (4 strony listu + 2 strony kontynuacji o językach i narodach). Atrament niebieski, papier gładki i liniowany. Na pierwszej stronie u góry: 'Nr. 33'. Pliki: stefan_033_p01–p04.jpeg (list główny), stefan_034_p06–p07.jpeg (kontynuacja tematyczna).

Treść: List ojca do syna — porównanie charakterów narodowych i rady życiowe. Nadawca: ppor. Stefan Głuchowski, Henstedt bei Hamburg. Adresat: Krzysztof Głuchowski, Anglia. Nr listu: 33. TREŚĆ: Podziękowanie za 120 papierosów z listu z 12.III. Opis obserwacji o Anglikach — 'przygody angielskie' Krzysztofa. Porównanie Niemców, Włochów, Anglików i Francuzów z perspektywy dwuletniego pobytu w obozach. Nawiązanie do Conrada-Korzeniowskiego jako modelu asymilacji. Dyskusja o parlamencie angielskim jako wzorze. Rada o nauce angielskiego: 'nauczenie się języka perfect wymaga mrówczej pracy'. Dyskusja o organizacji stowarzyszeń polonijnych (SPK?). Osoby: Mamusia, Stryj (gen. Janusz).

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Fascynujący dokument mentalności inteligenta-oficera w obozie D.P. Stefan — były urzędnik Kancelarii Cywilnej Prezydenta RP, oczytany, wielojęzyczny — porównuje narody z perspektywy osobistego doświadczenia: Niemcy (obóz jeniecki), Włochy (znajomość żony?), Anglia (syn w 7 p.uł., korespondencja), Francja (wspomnienia). Odwołanie do Conrada-Korzeniowskiego jako wzoru polskiego emigranta w Anglii. Porady o nauce 'perfect English' — prorocze: Krzysztof zostanie Chartered Engineer. 120 papierosów = waluta wymienna w obozach D.P.

ARG/III/48

List nr 34 Stefana do Krzysztofa — Święto 7 Pułku Ułanów Lubelskich (Henstedt, 21.III.1947)

21.III.1947 letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 5 skanów. Atrament niebieski, papier gładki. Na pierwszej stronie u góry: 'Nr. 34'. Na ostatniej: 'Henstedt dn. 21/III 47r.' Pliki: stefan_034_p01–p05.jpeg.

Treść: List ojca do syna z relacją z uroczystości pułkowych. Nadawca: ppor. Stefan Głuchowski, Henstedt. Nr listu: 34. TREŚĆ: Szczegółowa relacja ze Święta 7 Pułku Ułanów Lubelskich w Henstedcie. Msza w kaplicy obozowej, kazanie kapelana, przemówienie pułk. Klepacza. Minuta ciszy za poległych i zmarłych. Życzenia dla ppor. Tadeusza Marowskiego — najstarszego oficera pułku. Wieczór z okazji Św. Józefa (19.III) w Kasynie — 14 osób, podtrzymanie tradycji pułkowej. Ciocia Zosia pomaga przygotować uroczystości. Dyskusja o korespondencji, wspomnienia okresu francuskiego. CYTAT: 'Pamiętaj Krysioku, że Korespondencja umie dać życ/o, fakt obecne.' Osoby: pułk. Klepacz, ppor. Tadeusz Marowski, Ciocia Zosia, Napoleński.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Unikalna relacja z obchodów Święta 7 Pułku Ułanów Lubelskich w obozie D.P. Henstedt, marzec 1947. Pułk. Klepacz — dowódca resztki pułku na emigracji. Tylko 3 oficerów na miejscu, 14 osób na wieczorze, ale tradycja pułkowa podtrzymywana. Św. Józef (19.III) — tradycyjne imieniny dowódcy szwadronu. Stefan jako ppor. 7 p.uł. od 1918 r. — najstarsza tradycja pułkowa. Krzysztof (Juraś) po wojnie również w 7 p.uł. (II Korpus Andersa, Norfolk). Ten list dokumentuje schyłek polskiej tradycji wojskowej w obozach D.P. — za kilka miesięcy większość wyjedzie.

ARG/III/49

List nr 36 Stefana do Krzysztofa — życiorys Stryja i Wielkanoc (Henstedt, 24–31.III.1947)

24–31.III.1947 letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 5 skanów, pisany w dwóch etapach (24.III i 31.III). Atrament niebieski, papier gładki i liniowany. Na pierwszej stronie: 'Nr. 36'. Na stronie 2: 'Henstedt dn. 24/III 47r.' Na ostatniej: 'Henstedt dn. 31/III 1947r.' Pliki: stefan_036_p01–p05.jpeg.

Treść: List dwuczęściowy. CZĘŚĆ I (24.III): Kontynuacja życiorysu Stryja (gen. Janusza Głuchowskiego) — ciąg dalszy, bo 'nie mogę tego zrobić za jednym zachodem'. Przygotowania do wyjazdu z Henstedtu do Wentorfu, a potem do Kraju. Planowany termin wyjazdu: ok. 20 kwietnia. Oczekiwanie na listy od Krzysztofa i Stryja. p. Stoch Borkowski zastąpiony. Wieczór wielkanocny w Kasynie — święcone, spotkanie towarzyskie do 5 rano. CZĘŚĆ II (31.III): Wielkanoc. Śniadanie o 12, obiad o 17. Stefan myśli jak Krzysztof spędza święta. PS: 'Jeśli będziesz na Święta u Stryja to podziel się z nimi papierosem i za mnie.' Osoby: Stryj (gen. Janusz, Londyn), Mamusia, p. Stoch Borkowski.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: List wielkanocny z 1947 roku. Stefan pisze ŻYCIORYS BRATA (gen. Janusza) — unikalne źródło biograficzne pisane z pamięci! Planuje podróż Henstedt → Wentorf → Polska. Wielkanoc 1947 w obozie: święcone w Kasynie, zabawa do 5 rano — podtrzymywanie tradycji mimo obozowej rzeczywistości. PS o papierosach dla Stryja — Stefan nie ma papierosów, ale prosi syna, żeby się podzielił z wujem (gen. Januszem w Londynie). Henstedt → Wentorf zaplanowane na 12 kwietnia (potwierdzone w Nr 36 p04: 'Wyjazd nam wyznaczony został na sobotę 12 Kwietnia').

ARG/III/50

List nr 37 Stefana do Krzysztofa — 80 papierosów i rady Mamusi (Henstedt, 4.IV.1947)

4.IV.1947 letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 2 skany (1 kartka obustronnie). Atrament niebieski, papier gładki. Na pierwszej stronie u góry: 'Nr. 37'. Na ostatniej: 'Wentorf dn. 4/IV 47r.' Pliki: stefan_037_p01–p02.jpeg.

Treść: Krótki list z podziękowaniem. Nadawca: ppor. Stefan Głuchowski. Nr listu: 37. TREŚĆ: Otrzymał 3 listy i 80 papierosów od Krzysztofa — 'wyobraź sobie moją radość'. Ostrzega, że Krzysztof robi to z dużym uszczerbkiem dla siebie — w Anglii papierosy łatwo zamienić na potrzebne rzeczy. Kontakt z Mamusią utrzymany — Stefan zadowolony, prosi o szczegóły. Rady Mamusi o zalegalizowaniu pobytu Krzysztofa w Anglii w Konsulacie. Prosi o wieści o Januszu Radomyskim i jego wyjeździe do Argentyny. Osoby: Mamusia (Wanda), Janusz Radomyski, Stryj (gen. Janusz).

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Ostatni list z Henstedtu — 8 dni przed przeprowadzką do Wentorfu (12.IV). Papierosy = waluta obozowa. 80 papierosów to znaczna wartość (na czarnym rynku ok. 1-2 funty). Stefan martwi się, że syn pozbawia się zasobów. Mamusia (Wanda) w Warszawie radzi o legalizacji pobytu w Anglii — świadczy o kontakcie korespondencyjnym Warszawa-Henstedt-Norfolk (trójkąt listowy). Pytanie o Radomyskiego i Argentynę — emigracja jako główny temat 1947 roku.

ARG/III/51

List Stefana do Krzysztofa — wieści od Mamusi, apteka i operetka w Hamburgu (Henstedt, 2.IV.1947)

2.IV.1947 letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 5 skanów (3 strony recto + 2 verso odwrócone 180°). Atrament niebieski, papier gładki i liniowany. Bez numeru na pierwszej stronie. Na trzeciej stronie: 'Henstedt dn. 2/IV 47r.' z podpisem 'Stefan'. PS o operetce. Pliki: stefan_038_p01–p05.jpeg.

Treść: List bez numeru — relacja z wiadomości od Mamusi. Nadawca: ppor. Stefan Głuchowski, Henstedt. TREŚĆ: Od tygodnia brak listów od Krzysztofa — poczta świąteczna zawodna. Otrzymał list i paczkę od Mamusi przez p. Szebelskiego. List Mamusi 'b. obszerny, pisze o wszystkim po kolei'. WIADOMOŚCI Z WARSZAWY: (1) Apteka nie daje dochodów, Mamusia martwi się z powodu p. Stefana Jesieńskiego. (2) Mamusia nasz Ciocia Waris(?), Krysia zapracowana. (3) Ciocia po 8-miesięcznym pobycie w sanatorium wróciła — lekarz wybrał, ale tylko korygowanie. (4) Ciocia Zucha ze zdrowiem niedobrze. (5) Grażynka jako matka 'jest zaprzoska, jak takie jak nasze dzieci'. (6) Dzieci Mamusi: Ty (Krzysztof), Ewunia i Haneczka. Śmierć Kazika potwierdzona — 'został na śmieci sam'. Zaświadczenie — Ciocia Zosia może wystawić. PS: 'Byłem dzisiaj w Hamburgu na niemieckiej operetce. Bardzo ładne wykonanie — dawali Krzyżaniecka Czardaszka.' Osoby: Mamusia (Wanda), p. Szebelski, p. Stefan Jesieński, Ciocia Zucha, Grażynka, Ewunia, Haneczka, Kazik (zmarł), Ciocia Zosia.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Bezcenny list z wiadomościami rodzinnymi z Warszawy — przez Mamusię (Wandę). APTEKA — rodzina Głuchowskich/Wandy miała aptekę w Warszawie. p. Stefan Jesieński — prawdopodobnie wspólnik lub pracownik apteki. KAZIK — śmierć potwierdzona (kolejna ofiara wojny? samobójstwo? choroba?). EWUNIA i HANECZKA — niezidentyfikowane dzieci w rodzinie (wnuki? dzieci Grażynki?). GRAŻYNKA — młoda matka, chwali ją Mamusia. PS o operetce w Hamburgu — 'Csárdásfürstin' (Księżniczka Czardasza) Kálmána — Stefan chodzi na przedstawienia mimo obozowej rzeczywistości. Pokazuje życie kulturalne w obozie D.P.

ARG/III/52

List nr 30 Stefana do Krzysztofa — emigracja i demokracja polska (Henstedt, 12.III.1947)

12.III.1947 letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 1 skan (pierwsza strona; dalsze strony mogą znajdować się w korespondencji PDF). Atrament niebieski, papier gładki. Na stronie u góry: 'Nr. 30'. Na dole: 'Henstedt dn. 12/III 1947r.' Plik: stefan_030_p01.jpeg.

Treść: List ojca do syna o emigracji i polskich tradycjach demokratycznych. Nadawca: ppor. Stefan Głuchowski, Henstedt. Nr listu: 30. TREŚĆ: Odpowiedź na list Krzysztofa z 23.II. Śnieżyce blokują pocztę z Hamburga. Stefan dyskutuje kwestię emigracji — porównuje polską tradycję demokratyczną z innymi narodami. Zauważa, że młodzież polska łatwo adaptuje się w nowych środowiskach. Rozważa powody powrotów do Kraju vs pozostania na emigracji. Osoby: Krzysztof.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Najwcześniejszy list w kolekcji fizycznej (Nr 30, 12.III.1947). Stefan pisze z Henstedtu — obozu D.P. pod Hamburgiem, skąd za miesiąc przeniesie się do Wentorfu. Dyskusja o emigracji ma kontekst osobisty: Stefan wybierze repatriację, Krzysztof — emigrację do Brazylii. Refleksje o polskiej demokracji pisane przez byłego urzędnika Kancelarii Prezydenta RP — unikalny punkt widzenia.

14.VIII.1945 list (rękopis)

Opis treści: Otwarcie autografu: „[kontynuacja na str. 5]". Werbatim z karty 1 (hi-res OCR 25.V.2026 noc): „W niewoli poza gryppen, który dostałem od Ciebie z Faliągspatel, dostałem list Twój z Dorsten z 30 października. Doszedł do moich rąk 7 grudnia. Potym nic więcej nic od Ciebie nie miałem. Pierwszy list z Kraju dostałem od Cioci Łochy. Z niego dowiedziałem się o miejscu pobytu Mamusi i zaraz napisałem. Mamusia z Ciocia Maną i Marusią mieszkały w Częstochowie na ul. Hocna Wrowiskiego 12. Mieszkały w pednym pokoju z paktnicz starunkiem. Warunki mieszkaniowe miały b. ciężkie. Drugie piętro ber wodociągu i ścieku.". Nagłówek karty: „Numer strony „5" (prawy górny róg karty)". Uwaga archiwalna: KLUCZOWE: Pierwsze udokumentowane info o miejscu pobytu Wandy po wojnie — Częstochowa, ul. „Hocna Wrowiskiego" 12 (prawdopodobnie ul. „Wronisko" lub podobna — wymagana weryfikacja archiwalna). Mamusia (Wanda) z Ciocia Maną i Marusią, jeden pokój, drugie piętro bez wodociągu i ścieku. Stefan otrzymał info od Cioci Łosi po niewoli.

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/91; list następujący: ARG/III/93

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: Gluchowski_Listy_1945_HIRES.pdf lub korespondencja 1945-1946. Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/93 💰 200–600–1,500 PLN

List Stefana Głuchowskiego, 17.VIII.1945

17.VIII.1945 list (rękopis)

Opis fizyczny: Rękopis Stefana Głuchowskiego. Atrament niebieski (lub czarny), kursywa polska. Papier brązowy listowy, format ok. A5. Stan zachowania: dobry.

Opis treści: Otwarcie autografu: „[kontynuacja z poprzedniej strony]". Werbatim z karty 1 (hi-res OCR 25.V.2026 noc): „Le Stryjem, pak Ci pas porzednio pisalem jestem w stysej Korespondencji. Wstaknim było paks dostalem przedaki mi Stryj brohu wiadomości o Mamusi, Cioci Mahoree, Lou, Janumku i trojan Włodku. Przypuszczam, że ich mans te wiadomości, ale prosutowo je. Pochodzo one z lipca, z listu pisanego przez p. Kostromej dn. 3 sierpnia do Stryja. Mamusia od pak pisze p.K., od Kilku dni pęt za Stryjem Włodkiem w Łodzi, pracujs w aptece, ale nie pisze w pakiabu charakterze - pracownikiu, czy Kościanu.". Nagłówek karty: „Karta bez nagłówka liczbowego (kontynuacja)". Uwaga archiwalna: KLUCZOWE: Stefan informuje Krzysztofa, że Mamusia (Wanda) jest „za Stryjem Włodkiem w Łodzi" — od ~3 sierpnia 1945 (data listu p. Kostromej do Stryja). Wanda pracuje w aptece w Łodzi (przeniosła się z Częstochowy). Współpracuje z Włodzimierzem Głuchowskim (bratem Stefana).

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/92; list następujący: ARG/III/94

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: Gluchowski_Listy_1945_HIRES.pdf lub korespondencja 1945-1946. Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/94 💰 400–1,200–3,000 PLN

List Stefana Głuchowskiego, 8.IX.1945

8.IX.1945 list (rękopis)

Opis treści: Otwarcie autografu: „[kontynuacja z poprzedniej strony]". Werbatim z karty 1 (hi-res OCR 25.V.2026 noc): „P. Jonna R. uciekaj odennie i powiada nu, że bardzo ratuje, że mi odwiedzic mnie, pak był w Lübecu. Janunka Kl. równie uciekaj. Płk. Jedigara pozdrów odemnie serdecznie. Przez okazję wystałem do niego list w sprawie ś.p. Stryja Lecha. Przypuszczam, że go dostał. Napisz mi, czy coś robi w tej sprawie? Pakis denetury ma Płk. Jedigar? Tutaj nei nesoiwoli, że jest dowódca 7 pułku ul., ale poprzednio była wiadomość, że dzis jest pakieś płk. Mokrzecki.". Nagłówek karty: „Karta bez nagłówka liczbowego (kontynuacja)". Uwaga archiwalna: WERBATIM KLUCZOWE: Stefan pisze o płk. Jedigarze (Veli-bek Jedigar) — pyta Krzysztofa o jego rolę. „Tutaj mówiali, że jest dowódca 7 pułku ul[anów]" + alternatywne info o płk. Mokrzeckim jako dowódcy. Sprawa „ś.p. Stryja Lecha" (Lech Głuchowski † X.1945) jest tematem korespondencji Stefan↔Jedigar.

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/93; list następujący: ARG/III/95

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: Gluchowski_Listy_1945_HIRES.pdf lub korespondencja 1945-1946. Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/95 💰 400–1,200–3,000 PLN

List Stefana Głuchowskiego Nr 2, 14.IX.1945

14.IX.1945 list (rękopis)

Opis treści: Otwarcie autografu: „Drogi Krzysieńku". Werbatim z karty 1 (hi-res OCR 25.V.2026 noc): „ponieważ poszta przed dwie odenta, a w międzyczasie Stryj przysłał mi drugi Twoj list pisany pri 4/VII, więc piszę mały dopisek. Z listu Twego dowiedziałem się, że spotkałeś się z Januszem Radomyskim. Wnowy stąd, że szereg moich informacji nie będzie dla Ciebie nowością. P. Tynkiewicz mówił mi w swoim czasie, że Janusz R. szuka Cię. Widzę, że mu się to udało. - Wyjaśnij mi Krzysniu, co znaczy ta Kuzynczeka? Stryj oznaczył wkrępy, w których prosic o tej Kuznmiecze znakami zapytania.". Nagłówek karty: „„Henstedt dn. 14/VIII 45r." (prawy górny róg karty)".

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/94; list następujący: ARG/III/96

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: Gluchowski_Listy_1945_HIRES.pdf lub korespondencja 1945-1946. Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/96 💰 1,000–3,000–7,000 PLN

List Stefana Głuchowskiego, 16.IX.1945

16.IX.1945 list (rękopis)

Opis treści: Otwarcie autografu: „Kochany Krzysieńku". Werbatim z karty 1 (hi-res OCR 25.V.2026 noc): „wczoraj wysłalem do Ciebie poszta b. długi list, ale dzisiaj spotkalem p. ppłk. Brygnsewskiego, z którym siedzialem w Bergen na pednej sali, a następnie odbywalem podróż z Gros Born w pego batalionie, więc wybiera się do Włoch, więc Korzystam z okazji aby Ci donieść, ze dzisiaj dostalem od Ciebie 2 listy, w pednym fotografia. Bratecko Ci Krzysku dziękuję za nią. O Mynce Dynowskiej szyznalom od p. Massanowskiego i Tynkiewicza, że żyje, ale i pęt w Krajn.". Nagłówek karty: „„Henstedt dn. 8/IX 45r." (prawy górny róg karty)". Uwaga archiwalna: WERBATIM: Stefan spotkał p. ppłk. Brygnsewskiego (Bryniewski?), z którym siedział w Oflagu Bergen i odbywał marsz ewakuacyjny z Gross Born — ppłk wybiera się do Włoch (II Korpus). Stefan dostał fotografię od Krzysztofa.

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/95; list następujący: ARG/III/97

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: Gluchowski_Listy_1945_HIRES.pdf lub korespondencja 1945-1946. Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/97 💰 2,000–6,000–14,000 PLN

List Stefana Głuchowskiego Nr 3, 19.IX.1945

19.IX.1945 list (rękopis)

Opis treści: Otwarcie autografu: „Kochany Synaczku". Werbatim z karty 1 (hi-res OCR 25.V.2026 noc): „przykro mi bardzo, że jesteś osamotniony, a pa niestety nie mogę na to nic poradzić. - Myślę jednak, że znajdziesz wśród nowych ludzi takich, którzy zdobędą Twe zaufanie i sam Ci odpłacisz tym samym i może Ci to osamotnienie pomrwie. Wiem, że wchodzisz w okres życia, kiedy się pak prędko przyjaście nie zawiera, a wcz przyjacielem nazywa się człowieka z którym, pak się to mówi, izpieklo zjbecrki bok.". Nagłówek karty: „Karta bez nagłówka liczbowego".

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/96; list następujący: ARG/III/98

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: Gluchowski_Listy_1945_HIRES.pdf lub korespondencja 1945-1946. Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/98 💰 500–1,500–3,500 PLN

List Stefana Głuchowskiego, 24.IX.1945

24.IX.1945 list (rękopis)

Opis treści: Otwarcie autografu: „Kochany Synku". Werbatim z karty 1 (hi-res OCR 25.V.2026 noc): „dostałem od Ciebie wczoraj piąty list, choriaż Ty uważałeś go za czwarty. Bardzo dużo radości sprawiają mi Twoje listy, bo wprowadzasz mnie w Twoje życie. Ucieszyłem się bardzo, że nauka i idzie. Ci dobnre. Musicie brać dobre tempo, aby Kurs Klasy zrobić w pół miesiąca. - Dałeś mi obraz swego życia, ale czujli jednak ma duże braki. Czy dostatecznie jesteście zaopatrzeni w żywności, t.zn. czy nie są tośkromone nację? Jakdwiu z umundurowaniem, bielizną i butami? Czy masz płaszcz?". Nagłówek karty: „„Nr 2 pi w tym tygodniu" (lewy górny róg karty)".

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/97; list następujący: ARG/III/99

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: Gluchowski_Listy_1945_HIRES.pdf lub korespondencja 1945-1946. Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/99 💰 2,000–6,000–14,000 PLN

4.X.1945 list (rękopis)

Opis treści: Werbatim z transkrypcji (extracted z PDF Gluchowski_Korespondencja_1945-1946.pdf): „depeszą do Paryża [str. ostatnia – brakuje poprzednich stron] naszą Babę[?] i Hanawy[?] łapać nie mo- żemy. Sądzę, jednak, że nasi się nie odzy- wają, bo nie mogą. Nie mam drogi, któ- rą mógłbym Mamusi dać znać o nas. Oficjalną drogą, boję się, aby im to nie zaszkodziło."

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/103; list następujący: ARG/III/105

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy „Gluchowski_Korespondencja_1945-1946.pdf" (75 stron, 25.V.2026 14:13). Zsynchronizowane z list_no=5 z 18. Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/105 💰 200–500–1,200 PLN

List Stefana Głuchowskiego Nr 6, 8.X.1945

8.X.1945 list (rękopis)

Opis fizyczny: Rękopis Stefana Głuchowskiego na 3 karc[ie/ach]. Atrament niebieski lub czarny, kursywa polska. Papier brązowy listowy, format ok. A5. Stan zachowania: dobry. Miejsce wg PDF źródłowego: „Mansfeld, Niemcy".

Opis treści: Otwarcie autografu: „Kochany Krzyśku". Werbatim z transkrypcji (extracted z PDF Gluchowski_Korespondencja_1945-1946.pdf): „Wczoraj dostałem dwa Twoje listy, z jeden z daty 17 września, drugi bez daty, ale ponieważ data stempla pocztowego jest o jeden dzień wcześniejsza, więc niewątpliwie pisany 16 IX."

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/104; list następujący: ARG/III/106

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy „Gluchowski_Korespondencja_1945-1946.pdf" (75 stron, 25.V.2026 14:13). Zsynchronizowane z list_no=1 z 18. Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/106 💰 2,000–6,000–14,000 PLN 🔥 HERO

List Stefana Głuchowskiego Nr 12, 12.XI.1945

12.XI.1945 list (rękopis)

Opis treści: Werbatim z transkrypcji (extracted z PDF Gluchowski_Korespondencja_1945-1946.pdf): „'trzymaj się chłopie' Haustedt dn. 12/XI 45 Krzysieniu[?], posyłam Ci historię naszej rodziny, do momentu śmierci Babci Jadwigi. Napisałem całą prawdę jaką wiem, bez żadnych niedomówień. Wierzę, że jesteś w tym wieku, że rozumiesz wszyst- ko właściwie."

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/105; list następujący: ARG/III/107

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy „Gluchowski_Korespondencja_1945-1946.pdf" (75 stron, 25.V.2026 14:13). Zsynchronizowane z list_no=12 z 18. Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/107 💰 2,000–5,500–13,000 PLN 🔥 HERO

List Stefana Głuchowskiego Nr 17, 19.XI.1945

19.XI.1945 list (rękopis)

Opis treści: Otwarcie autografu: „Kochany Synku". Werbatim z transkrypcji (extracted z PDF Gluchowski_Korespondencja_1945-1946.pdf): „ciągle odkładam dzień napisania dłuższego listu nie na temat, więc narazie znów kilka słów. Dostałem oto Twoje listy z Rzymu (jedną kartę w kopercie) i Nr 20 z m.p.[?], a przedtym mam wszystkie w kolejności numerowania. Martwię się, że moje listy tak długo są w drodze."

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/106; list następujący: ARG/III/108

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy „Gluchowski_Korespondencja_1945-1946.pdf" (75 stron, 25.V.2026 14:13). Zsynchronizowane z list_no=13 z 18. Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/108 💰 1,200–3,500–8,000 PLN 🔥 HERO

List Stefana Głuchowskiego Nr 19, 22.XI.1945

22.XI.1945 list (rękopis)

Opis fizyczny: Rękopis Stefana Głuchowskiego na 4 karc[ie/ach]. Atrament niebieski lub czarny, kursywa polska. Papier brązowy listowy, format ok. A5. Stan zachowania: dobry. Miejsce wg PDF źródłowego: „Neustedt[?] (= Henstedt-Ulzburg, Szlezwik-Holsztyn)".

Opis treści: Otwarcie autografu: „Kochany Krysiu". Werbatim z transkrypcji (extracted z PDF Gluchowski_Korespondencja_1945-1946.pdf): „Krzysieniu, żeby było za nas oboje. Ostatni Twój list ma Nr. 22 z daty 30/[X?] i według kolejności numeracji mam wszystkie poprzednie, otrzymałem go wczoraj. Prócz tego przyszła Karta i list z Rzymu oraz Twoje egzemplarze słowa[?]."

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/107; list następujący: ARG/III/109

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy „Gluchowski_Korespondencja_1945-1946.pdf" (75 stron, 25.V.2026 14:13). Zsynchronizowane z list_no=15 z 18. Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/109 💰 700–2,000–4,500 PLN

ok. IX-X.1945 list (rękopis)

Opis treści: Otwarcie autografu: „Kochany Synku". Werbatim z transkrypcji (extracted z PDF Gluchowski_Korespondencja_1945-1946.pdf): „znowu poczta sprawiła mi zawód – listu od Ciebie nie dostałem. Pocieszam się tym, że jest w drodze i w sobotę otrzymam go. – Dzisiaj dostałem list od Stryja. Pisze mi, że od Ciebie otrzymuje znacznie więcej niż ode mnie i skarży się na mnie."

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/113; list następujący: ARG/III/115

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy „Gluchowski_Korespondencja_1945-1946.pdf" (75 stron, 25.V.2026 14:13). Zsynchronizowane z list_no=2 z 18. Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/115 💰 1,200–3,500–8,000 PLN 🔥 HERO

List Stefana Głuchowskiego Nr 9, ok. 25-28.X.1945

ok. 25-28.X.1945 list (rękopis)

Opis treści: Otwarcie autografu: „Kochany Krzysieniu". Werbatim z transkrypcji (extracted z PDF Gluchowski_Korespondencja_1945-1946.pdf): „ten list będzie odpowiedzią na pierwszą partię listów, która przyszła gromadnie, bo aż siedem, w ubiegłą środę. Właściwie [NIECZYTELNE] dopiero dzisiaj... Ogółem dostałem od Ciebie 24 listy, pisane do mnie i 5 pisanych do stryja, które mi stryj przesłał."

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/114; list następujący: ARG/III/116

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy „Gluchowski_Korespondencja_1945-1946.pdf" (75 stron, 25.V.2026 14:13). Zsynchronizowane z list_no=8 z 18. Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/116 💰 2,000–5,500–13,000 PLN 🔥 HERO

List Stefana Głuchowskiego, ok. XI.1945

ok. XI.1945 list (rękopis)

Opis treści: Werbatim z transkrypcji (extracted z PDF Gluchowski_Korespondencja_1945-1946.pdf): „anegdota 7. klasa [str. 1] Kochany mój Krysiu, widzę, że korespondencja nasza zaczyna na- bierać życia... Twoje poglądy na różny szereg zagadnień, które poruszałeś w swoich listach; – muszę pochwalić[?] daje mi wiele do myślenia..."

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/115; list następujący: ARG/III/117

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy „Gluchowski_Korespondencja_1945-1946.pdf" (75 stron, 25.V.2026 14:13). Zsynchronizowane z list_no=10 z 18. Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/117 💰 1,500–4,000–9,000 PLN 🔥 HERO

List Stefana Głuchowskiego, ok. XI.1945

ok. XI.1945 list (rękopis)

Opis treści: Werbatim z transkrypcji (extracted z PDF Gluchowski_Korespondencja_1945-1946.pdf): „wieczne Spis rzeczy w paczce (8[?]) 1) Babel[?] Dress (Komplet: bluza i podół[?]/spodnie[?]) 2) Koszula amerykańska zielona 3) Pościwa[?]/Tkanina[?] z której zrobić 2 pończochy[?] dla [nadp."

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/116; list następujący: ARG/III/118

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy „Gluchowski_Korespondencja_1945-1946.pdf" (75 stron, 25.V.2026 14:13). Zsynchronizowane z list_no=14 z 18. Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/118 💰 900–2,500–5,500 PLN

6.III.1946 list (rękopis)

Opis treści: Otwarcie: „Kochany Krysieńku". Werbatim z transkrypcji: „dzisiaj dostałem od Ciebie list z 14 lutego, ale poza lamentem, że mi nie piszę[?], nic[?] w nim dla siebie nie znalazłem. Jedyna wiadomość realna to, że z przyjazdu Twego nic mi nie będzie. Ostateczn..."

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/123; list następujący: ARG/III/125

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: korespondencja 1946 (extract 25.V.2026). Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/125 💰 500–1,000–1,800 PLN

17.III.1946 list (rękopis)

Opis treści: Werbatim z transkrypcji: „STATUS 25.V.2026 noc — REFIX z Gluchowski_listy_kompletne.pdf (PDF page 38). pdfminer/PyMuPDF wyciągnął proper polskie znaki. Poprawiono marker detection (multi-digit list numbers). KOMPLETNE. ======..."

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/127; list następujący: ARG/III/129

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: korespondencja 1946 (extract 25.V.2026). Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/129 💰 700–1,500–2,500 PLN

List Stefana Głuchowskiego, 31.III.1946

31.III.1946 list (rękopis)

Opis treści: Werbatim z transkrypcji: „STATUS 25.V.2026 noc — REFIX z Gluchowski_listy_kompletne.pdf (PDF page 43). pdfminer/PyMuPDF wyciągnął proper polskie znaki. Poprawiono marker detection (multi-digit list numbers). KOMPLETNE. ======..."

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/128; list następujący: ARG/III/130

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: korespondencja 1946 (extract 25.V.2026). Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/130 💰 1,000–2,500–5,000 PLN 🔥 HERO

List Stefana Głuchowskiego Nr 35, 9.IV.1946

9.IV.1946 list (rękopis)

Opis treści: Otwarcie: „Kochany Synku". Werbatim z transkrypcji: „szóstego dostałem od Ciebie dwa listy, z których widzę, że spędziłeś przyjemnie wakacje. Żołnierzyłeś[?] kawał świata i miałeś za towarzysza dobrego przyjaciela. To drugie jest ważniejsze, bo daje pra..."

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/129; list następujący: ARG/III/131

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: korespondencja 1946 (extract 25.V.2026). Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/131 💰 700–1,500–2,500 PLN

List Stefana Głuchowskiego, 24.IV.1946

24.IV.1946 list (rękopis)

Opis treści: Werbatim z transkrypcji: „STATUS 25.V.2026 noc — REFIX z Gluchowski_listy_kompletne.pdf (PDF page 53). pdfminer/PyMuPDF wyciągnął proper polskie znaki. Poprawiono marker detection (multi-digit list numbers). KOMPLETNE. ======..."

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/130; list następujący: ARG/III/132

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: korespondencja 1946 (extract 25.V.2026). Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/132 💰 1,000–2,500–5,000 PLN 🔥 HERO

List Stefana Głuchowskiego, 15.V.1946

15.V.1946 list (rękopis)

Opis fizyczny: Rękopis Stefana Głuchowskiego. Atrament niebieski (lub czarny), kursywa polska. Papier brązowy listowy, format ok. A5. Stan zachowania: dobry.

Opis treści: Werbatim z transkrypcji: „STATUS 25.V.2026 noc — REFIX z Gluchowski_listy_kompletne.pdf (PDF page 58). pdfminer/PyMuPDF wyciągnął proper polskie znaki. Poprawiono marker detection (multi-digit list numbers). URWANE — wymaga hi..."

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/131; list następujący: ARG/III/133

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: korespondencja 1946 (extract 25.V.2026). Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/133 💰 500–1,000–1,800 PLN

List Stefana Głuchowskiego Nr 39, 31.V.1946

31.V.1946 list (rękopis)

Opis treści: Otwarcie: „Kochany Krysieńku". Werbatim z transkrypcji: „dzisiaj dostałem od Ciebie list z 23 V. Szedł doskonale, bo tylko dwa tygodnie. Żeby wszystkie takie były, to porozumiewać[?] się tygodniami[?] piśmiennie. — Muszę przyznać, że chociaż [Krzyśku?/skryt..."

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/132; list następujący: ARG/III/134

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: korespondencja 1946 (extract 25.V.2026). Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/134 💰 500–1,000–1,800 PLN

List Stefana Głuchowskiego Nr 40, 29.V.1946

29.V.1946 list (rękopis)

Opis treści: Otwarcie: „Kochany Synku". Werbatim z transkrypcji: „przedostatni Twój list pisany 3 maja [NIECZYTELNE], jest on odpowiedzią na mój list z 31 marca. Porównałem je[?] z moimi uwagami na temat treści Twoich listów. W pewnej mierze mam rację [NIECZYTELNE]..."

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/133; list następujący: ARG/III/135

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: korespondencja 1946 (extract 25.V.2026). Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/135 💰 500–1,000–1,800 PLN

List Stefana Głuchowskiego, 18.VI.1946

18.VI.1946 list (rękopis)

Opis treści: Werbatim z transkrypcji: „STATUS 25.V.2026 noc — REFIX z Gluchowski_listy_kompletne.pdf (PDF page 69). pdfminer/PyMuPDF wyciągnął proper polskie znaki. Poprawiono marker detection (multi-digit list numbers). KOMPLETNE. ======..."

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/134; list następujący: ARG/III/136

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: korespondencja 1946 (extract 25.V.2026). Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/136 💰 500–1,000–1,800 PLN

List Stefana Głuchowskiego Nr 41, 26.VI.1946

26.VI.1946 list (rękopis)

Opis treści: Otwarcie autografu: „Kochany Krzysieńku". Werbatim z karty 1 (hi-res OCR 25.V.2026 noc): „dostalem dwa Twoje listy jeden z opisem zabawy, drugi - opisem imienin naszego dyrektora. Sprawiło mi dużo przyjemności tym, że zabawa Ci się udała. Wyobrazam sobie pakie sprawiloby to przyjemności Maumusi, która zadlaz proste w Twoich dziecinnych latach chciała w Tobie wyrobić zmysł towarzyski, abyś umiał czerpac radoś i przyjemnoś z zabaw.". Nagłówek karty: „„Nr 41" (lewy górny róg karty); podpis: „Twój Ojciec Stefan / Henstedt dn. 26/6 46r."".

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/135; list następujący: ARG/III/137

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: korespondencja 1946 (extract 25.V.2026). Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/137 💰 1,000–2,500–5,000 PLN 🔥 HERO

List Stefana Głuchowskiego Nr 42, 2.VII.1946

2.VII.1946 list (rękopis)

Opis treści: Otwarcie autografu: „Kochany Krzysieńku". Werbatim z karty 1 (hi-res OCR 25.V.2026 noc): „dzisiaj przed chwilo dostalem Twoj list pisany 19 maja z znaczkiem stempla bardzo ponty z 28-go biorę od tej ostatniej daty był w drodze 18 dni. Rekordowy czas dla Twoich listów, gdyby tak zachodzic mozinaby tygodniowo. Widzc, że wycieczka w góry udała Ci się i moze zachęci Cię to do następnych.". Nagłówek karty: „„Nr 42" (lewy górny róg karty); podpis: „Twój Ojciec Stefan / Henstedt dn. 2/VII 46r."".

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/136; list następujący: ARG/III/138

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: korespondencja 1946 (extract 25.V.2026). Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/138 💰 1,000–2,500–5,000 PLN 🔥 HERO

13.VII.1946 list (rękopis)

Opis treści: Otwarcie: „Kochany Krzysieńku". Werbatim z transkrypcji: „ot ten pęk odpowiedzi na Twoje dwa: pierwszy przesłany przez Cioci Łosi, i drugi przesłany Nr 78. Oba poruszają te same tematy (nie pęt to wymówka), tylko stwierdzają fakta, odporowi się mi kolejno, a..."

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/140; list następujący: ARG/III/142

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: „polskie znaki Gluchowski_korespondencja_1945-1947.pdf" (97 stron, 25.V.2026 20:01). Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/142 💰 500–1,200–2,200 PLN

List Stefana Głuchowskiego, 7.VIII.1946

7.VIII.1946 list (rękopis)

Opis fizyczny: Rękopis Stefana Głuchowskiego. Atrament niebieski (lub czarny), kursywa polska. Papier brązowy listowy, format ok. A5. Stan zachowania: dobry.

Opis treści: Otwarcie autografu: „Kochany Synku". Werbatim z karty 1 (hi-res OCR 25.V.2026 noc): „znów Cię zaniedbałem, bo dawno do Ciebie nie pisałem. […] W moim życiu do bj pory wszystko po jak było, dawne, T.zw. Mił. Gwwr [Mil.Gov.?], od którego turaz zależymy postanowił nas skoncentrować w pednym mejscu. Wybrali to w Wielkii Konary pod Hamburgiem w Henstedu, gdzie mają być zgrupowani wszyscy P.W.X. z całego naszego Okręgu. Naraz sap rozkazy dotyczące szeregowych, którzy przyznać od 14 sierpnia mają być tam skoncentrowani. Oficerowie zaś, są zgrupowani w naszym Zgrupowaniu i dwór drugi, ale w przyszłości po przygotowaniu Konas wszyscy mamy przejść do Wentorpu.". Nagłówek karty: „[bez Nr]". Uwaga archiwalna: KLUCZOWE: Stefan explicit „w Henstedu" (Henstedt-Ulzburg „pod Hamburgiem"), grupowanie P.W.X. od 14.VIII.1946, perspektywa przeniesienia do Wentorfu. Pierwsza udokumentowana lokalizacja Stefana w Henstedt = VIII.1946.

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/141; list następujący: ARG/III/143

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: „polskie znaki Gluchowski_korespondencja_1945-1947.pdf" (97 stron, 25.V.2026 20:01). Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/143 💰 500–1,200–2,200 PLN

List Stefana Głuchowskiego, 22.VIII.1946

22.VIII.1946 list (rękopis)

Opis fizyczny: Rękopis Stefana Głuchowskiego. Atrament niebieski (lub czarny), kursywa polska. Papier brązowy listowy, format ok. A5. Stan zachowania: dobry.

Opis treści: Otwarcie autografu: „Kochany Synku". Werbatim z karty 1 (hi-res OCR 25.V.2026 noc): „dawno do Ciebie nie pisalem, ale po otrzymaniu Twego ostatniego listu 11 sierpnia, sądzitem, ze za Kilka dni dostauę od Ciebie list pisany z Anglji. Sądzilem więc, ze pierwszy na adres podany przez Ciebie wyśli list i b. długo wędrowsy. Wozoraj napisałem do Stryja z prośbą, aby mi dwawiat gdzie jesteś i co się z Tobą dzieje.". Nagłówek karty: „[bez Nr]".

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/142; list następujący: ARG/III/144

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: „polskie znaki Gluchowski_korespondencja_1945-1947.pdf" (97 stron, 25.V.2026 20:01). Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/144 💰 800–1,800–3,000 PLN

List Stefana Głuchowskiego Nr 2, 31.VIII.1946

31.VIII.1946 list (rękopis)

Opis fizyczny: Rękopis Stefana Głuchowskiego. Atrament niebieski (lub czarny), kursywa polska. Papier brązowy listowy, format ok. A5. Stan zachowania: dobry.

Opis treści: Otwarcie autografu: „Kochany Krzysieńku". Werbatim z karty 1 (hi-res OCR 25.V.2026 noc): „dzisiaj przypada siedem lat od wybuchu lipowego [?] dnia wojny. Zapewne pamiętasz ostatnie chwile pokoju, bo i wówczas żyliśmy pod silnym wrażeniem wojny — siedem lat dla nas straszyły, które rownie skutkują nas po świecie.". Nagłówek karty: „Nr 2 (prawy górny róg karty)". Uwaga archiwalna: List sygnowany rocznicą siedmiu lat od wybuchu wojny (1.IX.1939 → 1.IX.1946).

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/143; list następujący: ARG/III/145

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: „polskie znaki Gluchowski_korespondencja_1945-1947.pdf" (97 stron, 25.V.2026 20:01). Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/145 💰 800–1,800–3,000 PLN

List Stefana Głuchowskiego Nr 4, 1.I.1946

1.I.1946 list (rękopis)

Opis fizyczny: Rękopis Stefana Głuchowskiego. Atrament niebieski (lub czarny), kursywa polska. Papier brązowy listowy, format ok. A5. Stan zachowania: dobry.

Opis treści: Otwarcie autografu: „Drogi mój Krzysieńku". Werbatim z karty 1 (hi-res OCR 25.V.2026 noc): „przed godziną dostałem dwa listy od Ciebie, jeden pisany 2, drugi 8 wrzesnia. Daty stempla pocztowego 5 i 8. To że przyszły razem dziękuję, by była, że idą per 1 Dyrsji, a stamtąd przeysłaty per nas w lygodniu. Drogi list od daty, którą na nim postawiłeś do otrzymania prezentem był w drodze pięć dni, a nie b. Krótko.". Nagłówek karty: „Nr 4 + „13.9.1946r." (prawy górny róg karty)".

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/144; list następujący: ARG/III/146

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: „polskie znaki Gluchowski_korespondencja_1945-1947.pdf" (97 stron, 25.V.2026 20:01). Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/146 💰 1,500–3,000–6,000 PLN 🔥 HERO

List Stefana Głuchowskiego, 1.I.1946

1.I.1946 list (rękopis)

Opis treści: Otwarcie: „Kochany Krzysieńku". Werbatim z transkrypcji: „dzisaj dostałem siódmy Twoj list z Anglii, wprawdzie zapomniałeś postawić Nr, ale była to nam Niezakr. Wiarygodzile się że nareszcie dostała od Mamuni listy. Bo mnie niespornięł CC o dnaj rabach; ja n..."

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: list poprzedzający: ARG/III/145; list następujący: ARG/III/147

Kontekst archiwalny: PDF źródłowy: „polskie znaki Gluchowski_korespondencja_1945-1947.pdf" (97 stron, 25.V.2026 20:01). Włączony do bazy 25.V.2026.

ARG/III/147 💰 1,500–3,000–6,000 PLN 🔥 HERO

III.1947 list (rękopis)

Opis fizyczny: Rękopis na 3 stronach (str. 3 stanowi dodatkowe ujęcie tego samego arkusza). Atrament, kursywa polska. Papier brązowy. Datowanie dzienne brak — opis w PDF źródłowym: „Kontynuacja korespondencji — marzec 1947".

Treść: Werbatim: „Stary nasz Kraków nazywali 'Alte deutsche Stadt'. W dziejach Polski nie znajdziem ani jednej podobnej karty". Dalej: „Jeśli dzisiaj jestem gorącym obrońcą granic Zachodnich Polski na Odrze i Nysie, co wiem że cały nasz obóz niepodległościowy wyznaje, to mi płynie to nie z idei imperializmu, ale z prawdy i słuszności historycznej". Następnie: „Chcę wolnej Białorusi i Ukrainy na Wschodzie, ale wiem, że możliwe to jest tylko w związku z Polską przeciwko wschodowi Rosji". Stefan formułuje: „musimy dążyć do stworzenia wielkiej federacji środkowej Europy, która mogłaby przeciwstawić wschodniemu rosyjskiemu i niemieckiemu zachodowi". Wzmianki o „londyńskich Polakach", Stryju w Anglii, Cioci Zośce. Cytat z listu Mamusi (Wandy): „wygląda tak, jak przed siedmiu laty".

Twórca: ppor. Stanisław Stefan Głuchowski

Adresat: st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski (syn)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: ARG/III/170 (list poprzedzający z 7.III.1947); kontynuacja tej samej rozmowy o sprawach politycznych

Kontekst archiwalny: Źródło cyfrowe: PDF ostatniGluchowski_listy_1945-1947.pdf 25.V.2026. Według struktury PDF: LIST 3 (str. 8-10 PDF).

Okładka teczki archiwalnej z listami Stefana

ARG/III/172 💰 800–1,800–3,500 PLN

Okładka teczki archiwalnej — opis zbioru listów Stefana 1945-1947

datowanie nieznane (po 7.IX.1947) okładka teczki (foto)

Opis fizyczny: Czarna teczka archiwalna płótniana lub ceratowa, format ok. A3. W prawym górnym narożniku okładki naklejona kartka brązowa (papier pakowy) z odręcznym napisem atramentem. Napis w kursywie polskiej. Stan zachowania dobry.

Treść (transkrypcja napisu na karteczce): „LISTY PPOR. STANISŁAWA STEFANA / GŁUCHOWSKIEGO Z NIEMIEC / DO SYNA ST.UŁ. KRZYSZTOFA ANDRZEJA / GŁUCHOWSKIEGO DO ITALII / 2.6.1945 — 7.8.1946. / I DO ANGLII / 26.8.1946 — 07.9.1947"

Twórca: nieznany (autor napisu na karteczce nieidentyfikowany na podstawie analizy wizualnej)

Język: polski

Powiązania wewnątrzzespołowe: Cała seria ARG/III — okładka stanowi metadata-ramę zbioru listów Stefana z lat 1945-1947 (ARG/III/78-171 i listy do Włoch przed 7.8.1946)

Kontekst archiwalny: Napis na okładce identyfikuje: nadawcę (ppor. Stanisław Stefan Głuchowski), adresata (st.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski), miejsce nadania (Niemcy), miejsce odbioru (Italia do 7.8.1946 → Anglia od 26.8.1946), datowanie zbioru (02.06.1945 — 07.09.1947). Źródło cyfrowe: PDF ostatniGluchowski_listy_1945-1947.pdf (s. 1) 25.V.2026.

SERIA V

St.uł. Krzysztof Andrzej Głuchowski ps. „Juraś" (1926–2020)

Powstaniec (7 P.Uł. AK „Jeleń", pluton 1112, Wola–Starówka), jeniec Stalag VI-J i komando München-Gladbach, emigrant UK→Brazylia. Współzałożyciel POSK Londyn i Instituto Brasileiro da Cultura Polonesa. Pisarz, publicysta, badacz poloników. Wywiad wideo 2015 ↗

1941–2020 · 591 jednostek

ARG/V/5

List od ciotki do Krzysztofa — 'Krychu! Wszyscy jesteśmy zdrowi' — 24.IX.1944, ostatnie dni Powstania

24.IX.1944 letter

Opis fizyczny: List odręczny na małej kartce papieru w kratkę (ok. 10 × 8 cm), pismo ołówkowe, warunki polowe. Papier pożółkły, ząbkowane brzegi.

Treść: TRANSKRYPCJA: 'Krychu! / Wszyscy jesteśmy zdrowi. Nasze domy / stoją chociaż pocharatane trochę, tylko / ciotki Świdki(?) mienie między nami. Myśli- / my, że jest w aptece. Bardzo cieszymy / się że dowiedzieliśmy się o Tobie tak / dobrych nowin. Całuję Cię serdecznie i / bardzo mocno. Ucałuj wszystkich / naszych i pannę Zosię i p. Stanisztkę. / Ciotka Wielska(?) / 24/IX 44.'

Twórca: Ciotka (prawdopodobnie siostra Stefana lub Mariana)

Język: polski

Kontekst: NIEZWYKŁY DOKUMENT — list od ciotki do Krzysztofa z 24.IX.1944 = 8 DNI PRZED KAPITULACJĄ POWSTANIA. Autorka donosi: 'Wszyscy jesteśmy zdrowi', 'Nasze domy stoją chociaż pocharatane' — rodzina przeżyła bombardowania. Wspomina 'pannę Zosię' (Zofia Kopczyńska 'Władka' z plutonu 1112? por. ARG/II/41) i 'p. Stanisztkę'. Wzmianka o 'ciotce Świdce w aptece' sugeruje, że część rodziny schroniła się w aptece (typowe schronienie podczas walk). List dostarczony przez łączników między rejonami walczącej Warszawy.

ARG/V/6

List Krzysztofa do rodziców z Powstania — 'Dotychczas żyję i jestem cały' — Warszawa, 26.VIII.1944

26.VIII.1944 letter

Opis fizyczny: List odręczny ołówkiem na kartce ok. 10 × 15 cm, papier w kratkę. Pismo gęste, pochyłe. Papier pożółkły, lekko naderwany u góry.

Treść: TRANSKRYPCJA: 'Warszawa, 26-VIII-44 / Kochana Maminko i Tatusiu! / Jestem na starym miejscu. / Dotychczas żyję i jestem / cały choć nieco zarysiony. / W naszej jednostce dotychna- / -śmy mieli dość małe straty / z wyjątkiem bardzo dużych / że to ponieśliśmy tracąc / naszego porucznika (p. Jerzego) / który zginął + 13 [ludzi] od odłam- / ku granatu i granatnika. / Oprócz tego zginął sierż. B. / 2 [ludzi]. Oprócz tego zginęło / jeszcze 2. Ze stryjem nie / byłem od początku. O naszych / na Żoliborzu nie wiem. / Ostatnio zostawiłem Gości. / Widziałem pewne... Całuję z bardzo mocno / Krzysztof'

Twórca: Krzysztof Andrzej Głuchowski

Język: polski

Kontekst: NAJCENNIEJSZY DOKUMENT KOLEKCJI. List 17-latka z walczącej Warszawy do rodziców — 26 dni po wybuchu Powstania. Krzysztof raportuje: (1) 'Dotychczas żyję, jestem cały choć nieco zarysiony' — lekko ranny; (2) Stracili porucznika Jerzego + 13 ludzi od granatu — ciężkie straty; (3) Zginął sierżant B. + kolejnych 2; (4) 'Ze stryjem nie byłem od początku' — STRYJ = wuj ze strony ojca = prawdopodobnie Lech Głuchowski (1900–1944), brat Stefana, który ZGINĄŁ W 1944; (5) 'O naszych na Żoliborzu nie wiem' — Żoliborz był odcięty od reszty walczącego miasta. List z oblężonego miasta — jeden z najrzadszych typów dokumentów powstańczych.

ARG/V/8

Odpis rozkazu D-cy Grupy 'Północ' Nr 24 — awans na st.uł. i nadanie Krzyża Walecznych, 5.IX.1944, potwierdzony przez Ziemskiego 11.IX.1944

5.IX.1944 (odpis 11.IX.1944) document

Opis fizyczny: Mały dokument ok. 8 × 10 cm. Tekst odręczny atramentem. Pieczęć okrągła czerwona: 'KOM.OKR. ARMII KRAJOWEJ / Okr. Warszawa' z orłem. Podpis: 'Ziemski'. Data odpisu: '11.9.44'.

Treść: TRANSKRYPCJA: 'Rozk. D-wa Grupy «Północ» Nr 24 / z dn. 5.IX.44r. awansowany do / stopnia st. ułana i nadany / «K.W.» po raz I-szy. — / Za zgodność / [podpis] Ziemski / 11.9.44' [pieczęć KOM.OKR. ARMII KRAJOWEJ Okr. Warszawa]

Twórca: D-ca Grupy 'Północ' (płk Żywiciel/Niedzielski) / odpis: płk Ziemski

Język: polski

Kontekst: KOREKTA DATY: Rozkaz Nr 24 z 5.IX.1944 (nie 29.IX jak podawano). Odpis potwierdzony przez płk. Ziemskiego 11.IX.1944. Grupa 'Północ' = zgrupowanie AK na Żoliborzu pod dow. płk. 'Żywiciela' (Mieczysław Niedzielski). Krzysztof awansowany z ułana na STARSZEGO UŁANA i odznaczony KRZYŻEM WALECZNYCH po raz I-szy — za walki w Powstaniu. K.W. = najwyższe polskie odznaczenie bojowe. Ten sam rozkaz Nr 24 cytowany w zaświadczeniu płk. Ziemskiego (ARG/V/144). Pieczęć KOM.OKR. AK identyczna jak na przepustce (ARG/V/7) — potwierdza autentyczność.

ARG/V/13

List Krzysztofa z obozu — nr 141009

1944–1945 letter

Opis fizyczny: List odręczny na kartonie, pismo ołówkowe

Treść: ODCZYTANY FRAGMENT: 'Kochany Tatusiu! Wyjechaliśmy z [...]hotel przeszli podobnie do Westhof[alii?]. M[am nadzieję?] że pewno to niebawem się zobaczymy. Ciocia Boni[?] źle się czuwo/czuła, napisałem do... dostałem tylko 4-to paczkę. Mój numer jest 141009 (jest dotąd XI B). Pisz do Talsa[?], w kilku egzemplarzach myśl[ę], że ktoś dostanie. Całuj Tatynia[?] dziadka[?]... i myślę że się niedługo [zobaczymy?]... 21.8.44... wysłuchał stryja p. Rutkowsk[iego?] i odbiór z p. lit. / Trzymamy się do końca!' — List Krzysztofa do OJCA Stefana ze Stalagu XI B, pisany ołówkiem na kartonie, datowany ok. 21.VIII.1944 (?). Podaje numer jeniecki 141009 i obóz XI B. Prosi o pisanie w kilku egzemplarzach. Wspomina ciocię Boni[?] i stryja.

Twórca: Krzysztof Andrzej Głuchowski

Język: polski

Kontekst: List do ojca Stefana — pisany na kartonie ołówkiem w typowych warunkach obozowych. Krzysztof podaje swój numer 141009 w Stalag XI B Fallingbostel i prosi o wysyłanie listów 'w kilku egzemplarzach' — świadomy, że korespondencja jeniecka często giła. Wzmianka o 'Westhofalii' (Westfalii?) sugeruje, że Krzysztof był wcześniej w innym obozie (Stalag VI J Dorsten w Westfalii — por. ARG/V/14) i został przeniesiony do XI B. 'Trzymamy się do końca!' — motto jenieckiej solidarności AK. Data 21.VIII.1944 sugeruje, że list pisany zaledwie 3 tygodnie po kapitulacji Powstania (2.X.1944 — ALE data 21.VIII jest WCZEŚNIEJSZA niż kapitulacja — do weryfikacji). Porównaj z fizycznym nieśmiertelnikiem 'Stalag XI B / 141009' (ARG/V/163).

ARG/V/14

Antwort-Postkarte — Krzysztof ze Stalag VI/3 (awers)

XI.1945 letter

Opis fizyczny: Formularz Kriegsgefangenenpost Antwort-Postkarte, format dwustronny (połówki do rozdzielenia). Stempel pocztowy: GŁOWNO, 28.11.44(?). Pieczęć cenzury M.St. Pismo odręczne w polach formularza. Papier pożółkły, zagięcia.

Treść: ANTWORT-POSTKARTE (karta odpowiedzi) do jeńca. ADRESAT: 'st. uł. Krzysztof Głuchowski', Gefangenennummer: XI-B 141009, Lager-Bezeichnung: 'Stalag VI J / Dorsten in Westfalen', (24) 1 Komp. NADAWCA: 'Maria Janisz(?)', Ort: Głowno, Miejscowość: Osiny, Ulica: [nieczytelna], Kreis: Łowicz. Stempel: GŁOWNO. Na dole dopisek: 'Arb. Km.(?) 756 P Głuchow...' — prawdopodobnie numer komanda pracy. Pieczęć cenzury wojskowej 'M.St.' (Militärstempel).

Twórca: Maria Janisz (?) / Głowno

Język: niemiecki (formularz), polski (treść)

Kontekst: KARTA DO KRZYSZTOFA W STALAGU VI J DORSTEN. Nadawczyni 'Maria Janisz' z Głowna (pow. Łowicz) — prawdopodobnie krewna lub znajoma rodziny. DORSTEN w Westfalii — Stalag VI J (nie VI/3 jak we wcześniejszym opisie!). Numer jeniecki: 141009 (identyczny jak w ARG/III/3 i ARG/III/6). Arb. Km. 756 = Arbeitskommando 756 — komando pracy, do którego Krzysztof był przydzielony. Jeńcy z komanderów pracowali w fabrykach, kopalniach i na farmach w okolicy Dorsten/Recklinghausen (Zagłębie Ruhry). Stempel z Głowna — poczta cywilna z Generalnego Gubernatorstwa.

ARG/V/15

Antwort-Postkarte — odpowiedź rodziny (rewers)

1945 letter

Opis fizyczny: Rewers kartki z pismem odręcznym kilku osób

Treść: 'Kochany Krzysiu! ...Marus... Twoja Cioteczka Częstochowa... Ławka i jej córeczka...' List od rodziny do jeńca. Podpis Maria.

Twórca: rodzina Głuchowskich (Maria i inne)

Język: polski

Kontekst: Odpowiedź kilku osób na jednej kartce — typowe wobec limitów korespondencji. Sieć rodzinna z Częstochowy.

ARG/V/16

List z obozu do stryja generała — 19.X.1944

19.X.1944 letter

Opis fizyczny: Formularz Kriegsgefangenenlager z nagłówkiem drukowanym, data wpisana ręcznie. Pismo ołówkowe na liniach, gęste, pochyłe. Jeden fragment zakreślony/zacenzurowany (cenzura obozowa). Podpis na dole. Papier kremowy, stan średni.

Treść: LIST Z OBOZU JENIECKIEGO, datowany 19.X.1944. Nagłówek: 'Kriegsgefangenenlager, Datum 19-X-1944'. Treść: 'Kochany Stryju i Ciociu! Jesteśmy dzie[cz?] wam za gen[erała?]... Niestety nie mam... Ol Botci(?)... (Matula...)... blog był w Żabikowie, ostatnio widziałem [go] ... den 24/12 [December?]... po Kopiet [kopia?] łoji gdzie interes... obydwóch... Stryji łada(?) podlejzł 15 Km Młochtiwa(?)... BB chowany żyje... Pozdro[wienia] Przysz[łe?] Stryje w imieni... i morskich gawki. Całuję bardzo bardzo wasz Krzysztof.' KLUCZOWE: wzmianka o ŻABIKOWIE (obóz karny/przejściowy koło Poznania), o kimś oznaczonym 'BB' który 'żyje'. Fragment zacenzurowany (zakreślony) przez cenzurę obozową.

Twórca: Krzysztof Andrzej Głuchowski

Język: polski

Kontekst: LIST 18-LETNIEGO JEŃCA DO STRYJA-GENERAŁA. Krzysztof (18 lat, st. uł., Stalag VI J Dorsten) pisze do gen. Janusza Głuchowskiego ('Stryju') i jego żony ('Ciociu') — prawdopodobnie do Londynu. Data: 19.X.1944 — zaledwie 17 dni po kapitulacji Powstania (2.X.1944). ŻABIKOWO = obóz karny/przejściowy pod Poznaniem (Żabikowo/Luboń), przez który przechodzili jeńcy z Powstania w drodze do Stalagów. 'BB chowany żyje' — informacja o przeżyciu kogoś bliskiego. Cenzura obozowa zakreśliła fragment — prawdopodobnie informacje wojskowe lub lokalizacyjne. Podpis 'Krzysztof' — intymny, nie formalny. Ten list łączy TRZY SERIE: V (Krzysztof), II (gen. Janusz — adresat), III (Stefan — wspomniany jako ojciec).

ARG/V/17

Kartka z obozu do gen. Janusza w Londynie

X.1944 letter

Opis fizyczny: Kriegsgefangenenpost / Postkarte z adresem londyńskim, stempel 'PASSED XII'

Treść: Nadawca: St.Uł. Krzysztof Głuchowski, nr 141009, M.-Stammlager XI B. Adresat: GENERAL JANUSZ GŁUCHOWSKI, London, Polish War's Office, ENGLAND. Stempel PASSED XII.

Twórca: Krzysztof Andrzej Głuchowski

Język: niemiecki, angielski, polski

Kontekst: DOKUMENT WYJĄTKOWY — kartka z obozu jenieckiego do generała w Londynie. Trójjęzyczność (niemiecki formularz, angielski adres, polskie pismo). Stempel PASSED = cenzura brytyjska.

ARG/V/18

List do ojca Stefana z obozu — 'Kochany Tatuśku!' — szczegółowy opis życia obozowego, XI.1944

XI.1944 letter

Opis fizyczny: Rozłożony list dwustronny na formularzu z linią odcinania ('Détachez le long du pointillé / Hier abtrennen!'). Gęste pismo ołówkowe, 3 sekcje tekstu oddzielone liniami. Format rozłożony ok. A4.

Treść: List zaczynający się: 'Kochany Tatuśku! Jestem już od dwóch dni w [obozie]... jest tu dobrze! Mamy światło, dość dużo jedzenia...' Krzysztof opisuje warunki obozowe w kilkunastu punktach: wyżywienie (mięso, ogrzewanie, posiłki o określonych godzinach — 6:30, 10:00, 15:00, 17:00), organizację dnia, kontakt z krewnymi. Wspomina 'ojczyma i krewnych', wspomina o Siedlcach i Włochach. Kończy prośbą o przekazanie pozdrowień Krysi i innym. Podpisany GWK (Głuchowski Wojciech Krzysztof?).

Twórca: Krzysztof Andrzej Głuchowski

Język: polski

Kontekst: List syn→ojciec między obozami jenieckimi. Koperta (ARG/V/19) potwierdza adresata: ppor. Stefan Głuchowski, nr 01245, Stalag XI B. Gęsty, szczegółowy opis codzienności obozowej — typowy dla korespondencji KGF, gdzie limity słów zmuszały do pisania drobnym pismem. Wzruszający ton — 'Kochany Tatuśku' — 18-letni chłopiec pisze do ojca w innym obozie.

ARG/V/19

Koperta Kriegsgefangenenpost — Krzysztof do Stefana

7.XI.1944 letter

Opis fizyczny: Koperta-formularz Kriegsgefangenenpost, dwujęzyczny (niem./franc.). Stempel cenzury prostokątny '27 Geprüft' z numerem cenzora. Stempel datowy okrągły: 7.11.44. Na formularzu nadruk: 'Besetztes Gebiet / Territoire occupé / Südfrankreich / France méridionale / Nichtzutreffendes streichen / Biffer les mentions inutiles'. Dolna część (odwrócona): dane nadawcy. Papier szary, ślady zginania.

Treść: STRONA ADRESOWA: 'Kriegsgefangenenpost / Correspondance des prisonnier de guerre' — 'An: ppor. Stefan Głuchow[ski] / Gefangenennummer: 01245 / Empfänger: Stalag XI B / Straße: Bergen'. Stempel: '27 Geprüft' (cenzura). Datownik: 7.11.44. STRONA NADAWCY (odwrócona): 'Deutschland (Allemagne) / Lager-Bezeichnung: [?] / Gefangenennummer: [nr Krzysztofa] / Vor- und Zuname: [Głuchowski Krzysztof] / Absender'. Nadruk: 'M. S[?]'.

Twórca: Krzysztof Andrzej Głuchowski

Język: niemiecki, francuski

Kontekst: Koperta jenieckiego listu SYN→OJCIEC z 7.XI.1944. Krzysztof (st.ułan, Stalag XI-B) pisze do Stefana (ppor., nr jeńca 01245, Stalag XI-B Bergen). PARADOKS: obaj w TYM SAMYM Stalagu XI-B, ale w różnych Arbeitskommandos — stąd korespondencja pocztowa zamiast kontaktu osobistego! Nr cenzora '27' = jeden z kilkudziesięciu cenzorów w obozie. Formularz z nadrukiem 'Besetztes Gebiet / Südfrankreich' (Terytorium okupowane / Południowa Francja) — to formularz uniwersalny z poleceniem 'skreślić co nie dotyczy', niekoniecznie oznacza lokalizację nadawcy. Bergen = dzielnica Celle w Dolnej Saksonii, blisko Bergen-Belsen. Stalag XI-B Fallingbostel (z filią w Bergen) mieścił ponad 90 000 jeńców różnych narodowości. List dokumentuje JEDYNY znany kontakt ojca z synem w niewoli — obaj wzięci do niewoli po Powstaniu Warszawskim (X.1944).

ARG/V/35

List do rodziny — 6.VII.1945 — wieści o Bogdanie, nie pisze o warunkach

6.VII.1945 letter

Opis fizyczny: List odręczny niebieskim atramentem na wąskim, podartym papierze. Pismo czytelne, literackie.

Treść: 'K. Drody[?] [...] Nie tęsknijcie do Was [...] gdyż nie pozwalali mi...' — Krzysztof pisze do rodziny, że nie mógł pisać wcześniej. 'Bardzo żałuję taki [?]... toż samiście bardzo mi to spędza ten czas...' 'W jakim towarzystwie się teraz znajdujemy nie będę Wam pisał gdyż opowiem w [?] o tym Bogdan' — nie chce pisać o warunkach, obiecuje opowiedzieć przy spotkaniu, wspomina Bogdana (kolega/towarzysz). 'W każdym razie istnieje w miniony[ch] czasy w Gieressik [?] nie [...] bardzo mile wspominam...' — wspomina pobyt w 'Gieressik' (miejsce/obóz?). 'Mamy stąd obnić Olimpijskie wysiłki ale [...] nie można...' — sport/ćwiczenia fizyczne. 'Ale babcia [...] do Polski chyba [...] zachodzić do...' — babcia planuje powrót do Polski.

Twórca: Krzysztof Andrzej Głuchowski

Język: polski

Kontekst: List z 6.VII.1945 (po wyzwoleniu). 'Bogdan' — prawdopodobnie towarzysz z obozu lub z 2. Korpusu. 'Gieressik' — nierozpoznana nazwa (obóz? miejscowość w Niemczech?). 'Olimpijskie wysiłki' — sport uprawiany po wyzwoleniu (Krzysztof był sportowcem — później założył Brazilian Sailing Union). 'Babcia do Polski' — babcia planowała powrót (większość rodziny ostatecznie nie wróciła). Krzysztof świadomie cenzuruje informacje o warunkach — nie chce martwić rodziny.

ARG/V/36

List z Düsseldorfu po wyzwoleniu — 2.VI.1945

2.VI.1945 letter

Opis fizyczny: List odręczny atramentem, wielostronicowy

Treść: 'Kochajni Ciociu i Stryju! Jestem obecnie w Düsseldorfie. Oswobodzony z niewoli 24/V przez Amerykanów...' Szczegółowa relacja z Powstania i kampanii. Wspomina V.S.O.P., Bora Komorowskiego, kapitulację 2.X.44.

Twórca: Krzysztof Andrzej Głuchowski

Język: polski

Kontekst: KLUCZOWA RELACJA — pisana 9 dni po wyzwoleniu, do stryja-generała i ciotki. Zawiera szczegółowy opis walk, kapitulacji, transportu do obozu. Wyzwolony 24.V.1945 przez wojska USA.

ARG/V/37

List na papeterii Emil Schröder & Co — Düsseldorf

25.V.1945 letter

Opis fizyczny: List odręczny na papierze firmowym niemieckiej fabryki lakierów

Treść: List po polsku na papierze firmowym fabryki lakierów Emil Schröder & Co G.M.B.H. z Düsseldorfu-Grafenbergu. Wspomina Bogdanę, Polizei, Warszawę.

Twórca: Krzysztof Andrzej Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Recykling papeterii niemieckiej — typowe dla Displaced Persons. Fabryka w Grafenbergu mogła być miejscem pracy przymusowej.

ARG/V/38

List Krzysztofa z Hilden bei Düsseldorf — wieści o Stryju w Edynburgu (2.VI.1945)

2.VI.1945 letter

Opis fizyczny: List odręczny niebieskim atramentem na papierze zniszczonym, z ubytkami na brzegach. Jedna karta, podpis 'Krzysztof' u dołu. Pismo czytelne.

Treść: List datowany 2.VI.1945 (po wyzwoleniu!), podpis Krzysztof. Pisze z Hilden bei Düsseldorf: '1.II.45 wstałem [...] Głuch[owski]...' Wspomina spotkanie z dowódcą szpitala. 'Jest tutaj w Hilden pod Düsseldorf, Phonk[?], i długo rozmawiałem i dowiedziałem się...' KLUCZOWA INFORMACJA: 'Stryj jest w Edynburgu' — Krzysztof dowiaduje się, że gen. Janusz (stryj) przebywa w Edynburgu. '[...] opowiadał mi o najbliższy [...] zorganizował obóz b. polskich jeńców wojennych [...]' — ktoś organizuje obóz dla byłych jeńców. 'O ojcu obecnie nic nie wiem' — nie ma wieści o Stefanie. 'Christynę [...] jakieś [...] zobaczyć z...' — wspomina Christynę (krewna?).

Twórca: Krzysztof Andrzej Głuchowski

Język: polski

Kontekst: KLUCZOWY DOKUMENT — pierwszy list po wyzwoleniu! Data skorygowana z '2.II.1945' na '2.VI.1945' (Krzysztof jest już wolny, w Hilden bei Düsseldorf). Dowiaduje się, że stryj gen. Janusz jest w Edynburgu (Szkocja) — tam stacjonowały polskie siły zbrojne. Nie ma wieści o ojcu Stefanie (który był w Stalagu XI B Fallingbostel — ok. 300 km na północ). Hilden leży 15 km od Düsseldorfu — Krzysztof prawdopodobnie wyzwolony przez wojska alianckie w rejonie Nadrenii. Papeteria Emil Schröder (ARG/V/37, V/39) pochodzi z pobliskiego Düsseldorfu-Grafenbergu.

ARG/V/53

List Krzysztofa z Paryża — Caserne Bessines, do bliskich

ok. VI–VII.1945 letter

Opis fizyczny: List odręczny atramentem niebieskim, 1 karta, pismo dość czytelne, papier kremowy

Treść: List do rodziny ('Kochani moi Kochany!'). Pisze o ojcu i babce, o wspólnym pobycie, o samochodzie. Prosi o pisanie listów. Podaje swój adres: Caserne Bessines, Paryż, metro Fort de Plaisy, St. Ouen; ppor. Radomyski, komp. 8, sala 71. Podpisany 'Krusio' (familijne zdrobnienie od Krzysztof). Kończy: 'Całuję się mocno i do zobaczenia'.

Twórca: Krzysztof Andrzej Głuchowski

Język: polski

Kontekst: List z okresu repatriacji (VI–VII.1945), kiedy Krzysztof przebywał w Caserne Bessines w Paryżu (St. Ouen). Ppor. Radomyski Janusz (ur. 1922) — towarzysz Krzysztofa, ten sam świadek, który poświadczył jego służbę AK (por. ARG/V/41). 'Krusio' — familijne zdrobnienie imienia Krzysztof. Poprzednia data '3.II.1944' była błędna — treść jednoznacznie wskazuje na okres po wyzwoleniu.

ARG/V/67

Aerogram Danuty Kalińskiej do Krzysztofa Głuchowskiego — Pahiatua Camp (NZ) → CMF 3 DSK, Włochy

1945–1946 letter

Opis fizyczny: Aerogram (Air Mail Letter Card), format standardowy, stempel pocztowy NZ, druk dwustronny z odręcznym listem na odwrocie

Treść: Aerogram od Danuty Kalińskiej z Pahiatua Camp (Nowa Zelandia) do Krzysztofa 'Jurasia' Głuchowskiego, żołnierza 3. Dywizji Strzelców Karpackich (CMF), Włochy. List po polsku. Świadectwo korespondencji między dwiema gałęziami polskiej wojennej diaspory: dzieci z Pahiatua i żołnierze II Korpusu.

Twórca: Danuta Kalińska

Język: polski

Kontekst: Danuta Kalińska — córka Wandy Kalińskiej, nauczycielki plastyki w Polskim Obozie Dzieci w Pahiatua (NZ). Matka uczyła patriotyzmu, historii, rękodzieła (haft, malowanie na drewnie i szkle, wycinanki). Rodzina mieszkała w małym domku w obozie; Wanda Kalińska dzieliła go z koleżanką-nauczycielką, panią Sójką. Danuta miała brata Wiesława. Jadwiga 'Jarka' Cooper (wspomnienia: polishhistorynewzealand.org) mieszkała u Kalińskich i korepetytowała Danutę z geografii i łaciny. Rodzina wróciła do Polski w 1948. Pahiatua Camp (od 1944): 733 polskie dzieci i 105 opiekunów, ewakuowanych ze Związku Radzieckiego przez Iran, Indie, do Nowej Zelandii. Aerogram dokumentuje osobistą więź między Jurasiem (żołnierz II Korpusu w Italii) a polską dziewczyną z antypodów — dwojgiem młodych ludzi rozrzuconych przez wojnę po dwóch stronach globu. Tożsamość nadawczyni potwierdzona przez Polish Museum Wellington (korespondencja z Lynette Kingsbury, 02.04.2026). Źródła: NZFR s. 205 (wspomnienia Danuty i Wiesława Kalińskich), fotografia rodzinna PHTM 531-5 CG, artykuł Jadzi Jarki Cooper (polishhistorynewzealand.org).

ARG/V/68

List ręczny z Bahia/Salvador, Brazylia — korespondencja rodzinna

lata 50. XX w. letter

Opis fizyczny: List ręczny na papierze, gęste pismo, kilka stron

Treść: List ręczny po polsku z Bahia/Salvador w Brazylii. Korespondencja rodzinna — opis życia emigranckiego w Ameryce Południowej.

Twórca: krewny / znajomy z Brazylii

Język: polski

Kontekst: Ślad diaspory polskiej w Brazylii — bahijska Polonia. Krzysztof wyemigrował do Brazylii, ten list mógł być od niego lub do niego.

ARG/V/76

List do matki — 'Kochana moja Matenko!' — Wigilia 24.XII.1946, str. 1

24.XII.1946 letter

Opis fizyczny: List ręczny czarnym atramentem, bardzo gęste pismo (ok. 30 linii na stronę), papier listowy bez liniatury. Data '24. XII - 1946r.' w prawym górnym rogu. Czytelność utrudniona przez drobne pismo i nakładające się litery.

Treść: 'Kochana moja Matenko!' — list wigilijny 20-letniego Krzysztofa do matki w Polsce. Datowany 24 grudnia 1946. Pierwsza strona czterostronicowego listu. Pisze o przygotowaniach do Wigilii w obozie na emigracji, wspomina osoby z otoczenia ('Tatuś', 'Oluś'), porównuje tegoroczne święta z poprzednimi. Opisuje atmosferę Wigilii w gronie polskich żołnierzy-emigrantów. Wspomina o wiadomościach od rodziny, nastrój nostalgiczny, tęsknota za domem.

Twórca: Krzysztof Andrzej Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Wigilia 1946 — druga po wojnie. Krzysztof w jednostce 2. Korpusu Polskiego we Włoszech lub już w Anglii (demobilizacja). 'Matenko' = czuła forma 'Mamo'. Pisze do matki (żony Stefana Głuchowskiego) w Polsce. 'Tatuś' = Stefan Głuchowski (ojciec). List o niezwykłej wartości emocjonalnej — 20-latek, Powstaniec Warszawski, teraz na obczyźnie, w Wigilię zwraca się do matki. Komplet 4 stron (V/76-79) stanowi jeden z najcenniejszych dokumentów osobistych kolekcji.

ARG/V/77

List do matki — Wigilia 24.XII.1946, str. 2

24.XII.1946 letter

Opis fizyczny: Kontynuacja listu, gęsty tekst ręczny

Treść: Kontynuacja listu wigilijnego do matki. Gęste pismo, opis codzienności, tęsknoty, pytania o rodzinę.

Twórca: Krzysztof Andrzej Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Druga strona listu wigilijnego z 24.XII.1946. Krzysztof (20 lat) pisze do matki — Wandy z domu Głuchowskiej ps. 'Krysta' (sierż. pchor. Kedyw AK), która jest w Polsce. To TRZECIA Wigilia z rzędu poza domem: 1944 (Stalag XI-B), 1945 (Włochy, 3 DSK), 1946 (Włochy lub Niemcy). List jest częścią serii 4 stron (ARG/V/76–79) — gęste pismo świadczy o silnej potrzebie kontaktu. Kontekst polityczny: w XII.1946 komuniści umacniają władzę w Polsce (referendum sfałszowane VI.1946), Krzysztof prawdopodobnie już wie, że nie wróci. Matka Wanda była ranna w akcji Kedywu w Wilanowie (26.IX.1943) — tęsknota syna za matką-bohaterką.

ARG/V/78

List do matki — Wigilia 24.XII.1946, str. 3 (wspomnienia z 1945)

24.XII.1946 letter

Opis fizyczny: Kolejna strona listu, pismo atramentem

Treść: Trzecia strona listu wigilijnego. Wspomnienia z 1945 roku, Polska, Boże Narodzenie — porównanie świąt w kraju i na emigracji.

Twórca: Krzysztof Andrzej Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Retrospekcja — rok wcześniej (1945) Krzysztof był jeszcze blisko Polski, teraz daleko. Emocjonalny kontrast.

ARG/V/79

List do matki — Wigilia 24.XII.1946, str. 4 (sytuacja emigrantów)

24.XII.1946 letter

Opis fizyczny: Ostatnia strona listu wigilijnego

Treść: Czwarta strona listu. Odniesienia do sytuacji politycznej, dywizji (HOŁ?), kondycji emigrantów polskich. Ton refleksyjny.

Twórca: Krzysztof Andrzej Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Refleksja 20-latka nad losem emigranta — nie wie jeszcze, że do Polski nie wróci. Kontekst polityczny: powojenna sytuacja Polaków za granicą.

ARG/V/83

Kartka świąteczna PL/EN — 'Wesołych Świąt / Christmastide Greetings 1947', Bodney Airfield

XII.1947 letter

Opis fizyczny: Kartka świąteczna składana, format ok. 15×10 cm, druk dwukolorowy (tekst czarny, gałązka jodłowa zielona). Strona zewnętrzna (okładka) z tekstem i adresem. Papier kremowy, dobry stan.

Treść: Kartka świąteczna bilingualna: 'Wesołych Świąt / Bożego Narodzenia' (po polsku, u góry) + 'Christmastide / Greetings / 1947' (po angielsku, poniżej). Grafika: zielona gałązka jodłowa ze wstążką. Adres nadawcy: '35 Bodney Airfield North / Thetford, Norfolk.' Na dole: 'With / Best Wishes / for / 1948.' Kartka wysłana z polskiego obozu w Bodney — dwujęzyczność odzwierciedla hybrydową tożsamość polskich żołnierzy w Anglii.

Twórca: druk obozowy / Krzysztof Andrzej Głuchowski

Język: polski, angielski

Kontekst: Bodney Airfield — dawna baza RAF (USAAF Station 141) w Norfolk, po wojnie przekształcona w obóz/osiedle dla polskich żołnierzy PKPR i ich rodzin. Numer '35' = numer baraku/kwatery Krzysztofa. Kartka z życzeniami 'Best Wishes for 1948' — rok w którym Krzysztof wyjechał do Brazylii. Być może ostatnia kartka świąteczna wysłana z Anglii.

ARG/V/84

Kartka świąteczna — verso (ornament choinkowy)

XII.1947 letter

Opis fizyczny: Verso kartki świątecznej z ornamentem graficznym

Treść: Odwrotna strona kartki świątecznej — ornament choinkowy, grafika dekoracyjna.

Twórca: Krzysztof Andrzej Głuchowski / jednostka

Kontekst: Verso kartki świątecznej z Bodney Airfield (Norfolk, Anglia), XII.1947. Bodney Airfield = dawna baza RAF/USAAF z II wojny światowej, po 1946 przekształcona w obóz dla polskich żołnierzy oczekujących na demobilizację/osiedlenie. Ornament choinkowy na verso — polskie tradycje bożonarodzeniowe kultywowane na emigracji. Boże Narodzenie 1947 = czwarte z kolei poza domem dla Krzysztofa. Bodney Camp mieścił się w hrabstwie Norfolk, ok. 2h od Londynu.

ARG/V/135

Kartka od Stowarzyszenia Polskich Przemysłowców (SPP) — życzenia

lata 50.–60. XX w. letter

Opis fizyczny: Kartka okolicznościowa na szarym/srebrnym papierze, format ok. A5, pismo odręczne niebieskim i czarnym atramentem. Liczne podpisy wielu osób — co najmniej 10 różnych charakterów pisma. Tekst główny u góry, dopiski i podpisy rozrzucone po całej powierzchni. Papier gładki, stan dobry.

Treść: KARTKA ZBIOROWA od londyńskiej Polonii do Krzysztofa w Brazylii. Tekst główny: 'Szanowny i Drogi Krzysztofie / Pozdrowienia z Londynu / od Pracowników i Członków / z SPP / A w załączeniu nasz / nowy Biuletyn nr 10'. Po prawej: 'Kochany Zbychu / Przyjmij serdeczne Pozdrowienia / od Zarządu SPP' z podpisami: Bogucki, Blanka Estella i inni. Na dole: 'Best wishes' / 'Najlepsze życzenia / z Londynu / Rodek z dm. K.I. Domu / i z wielkim Brunonem'. Osobno: 'Krzychu! Idź! / Dzięki / Irene Hilden'. Co najmniej 10 podpisów różnych osób — świadectwo aktywnych więzi polonijnych.

Twórca: SPP (Stowarzyszenie Polskich Przemysłowców) Londyn / środowisko polonijne

Język: polski, angielski

Kontekst: SPP — Stowarzyszenie Polskich Przemysłowców (lub Przedsiębiorców) z siedzibą w LONDYNIE, nie w Brazylii. Organizacja polonijna zrzeszająca polskich przedsiębiorców na emigracji. Kartka wysłana DO Krzysztofa w Brazylii z Londynu — wraz z Biuletynem nr 10 organizacji. Zwraca uwagę zdrobniałe 'Krzychu!' i 'Zbychu' — Krzysztof miał bliskie, serdeczne relacje z londyńską Polonią mimo fizycznej odległości (Brazylia). 'K.I. Dom' = prawdopodobnie Kombatancki/Katolicki Dom w Londynie. Wielopodpisowość — cała społeczność pamiętała o Krzysztofie.

ARG/V/136

Kartka artystyczna — linoryt/drzeworyt 'FUNDUSZ INWALIDÓW ARMII KRAJOWEJ', Koło AK Londyn 1984

1984 letter

Opis fizyczny: Kartka okolicznościowa składana, format ok. A5. Na pierwszej stronie ekspresjonistyczny linoryt/drzeworyt przedstawiający ludzkie ciała w dramatycznych, skręconych pozach — symbolika cierpienia i walki. Druk czarno-biały na białym papierze. Na dole podpis drukowany w dwóch liniach. Papier dobrej jakości, kartka złożona na pół.

Treść: KARTKA OKOLICZNOŚCIOWA — 'FUNDUSZ INWALIDÓW ARMII KRAJOWEJ / KOŁO A.K. LONDYN 1984'. Grafika ekspresjonistyczna: ludzkie postacie w konwulsyjnych pozach, splecione ciała — symbolika cierpienia żołnierzy AK. Podpis: 'Grafika — ZIEMIA STANISŁAWSKA, kombatancie / Fundusz Inwalidów Armii Krajowej / ANIELA BERAKOWA W SZTUCE'. Druk okolicznościowy Koła AK w Londynie — zbiórka na pomoc inwalidom wojennym Armii Krajowej. Grafika autorstwa artystki z kręgu polonijnego Londynu.

Twórca: Koło AK Londyn / grafika: Ziemia Stanisławska

Język: polski

Kontekst: FUNDUSZ INWALIDÓW AK — organizacja kombatancka w Londynie zbierająca fundusze na pomoc rannym i inwalidom Armii Krajowej. Koło AK Londyn — jedno z najważniejszych ognisk pamięci o AK na emigracji, aktywne przez całe dekady. Kartka z 1984 roku — 40. rocznica Powstania Warszawskiego. Krzysztof, sam weteran AK (ps. JURAŚ, 7 P.Uł.), zachował kartkę jako kombatant-donator. Grafika Ziemi Stanisławskiej — ekspresjonistyczny styl oddający dramat wojennych cierpień. ANIELA BERAKOWA — prawdopodobnie patronka lub inicjatorka funduszu artystycznego.

ARG/V/148

Aerogram do gen. Bora-Komorowskiego — HQ Polish Forces, ENGLAND

lata 40.–50. XX w. letter

Opis fizyczny: Aerogram (BY AIR MAIL, Air Letter) na standardowym formularzu pocztowym. Numer 563 wpisany ręcznie. Stemple pocztowe (częściowo czytelne). Adres ręczny niebieskim atramentem. Adnotacja 'Written in Polish' na górze. Format złożony, stan dobry.

Treść: AEROGRAM Nr 563 — awers. Adresat: 'General de dywizji / Tadeusz Bor Komorowski / H.Q. Polish Forces 25 / ENGLAND'. Adnotacja urzędowa: 'Written in Polish'. Stemple pocztowe na górze. Korespondencja od Krzysztofa Głuchowskiego — st. ułana AK, powstańca warszawskiego — do generała Tadeusza Bora-Komorowskiego, dowódcy Powstania Warszawskiego. List na papeterii Polish Institute and Sikorski Museum (treść → ARG/V/149).

Twórca: Krzysztof Andrzej Głuchowski

Język: polski

Kontekst: NIEZWYKŁY DOKUMENT — żołnierz pisze do swojego dowódcy z Powstania. Gen. Tadeusz Bór-Komorowski (1895–1966) po kapitulacji Powstania w niewoli niemieckiej, wyzwolony 1945, osiadł w Londynie. H.Q. Polish Forces = Kwatera Główna Polskich Sił Zbrojnych w Londynie. Nr 563 — numer rejestracyjny korespondencji w Polish Institute. Krzysztof jako 18-letni powstaniec walczył pod rozkazami Bora — teraz pisze do niego jako historyk pułku, zbierający materiały o 7 P.Uł. 'Jeleń'. RELACJA ŻOŁNIERZ→GENERAŁ z perspektywy lat — nieoceniony dokument do historii więzi kombatanckich.

ARG/V/149

Treść aerogramu — list nr 563, historia Pułku 1112, Polish Institute

lata 40.–50. XX w. letter

Opis fizyczny: Treść aerogramu na papeterii POLISH INSTITUTE AND SIKORSKI MUSEUM (nagłówek drukowany w prawym górnym rogu). Numer 563 w kółku u góry strony. Gęsty tekst odręczny czarnym/ciemnym atramentem, pochyłe pismo Krzysztofa. Jedna strona zapełniona w całości. Czytelność średnia — pismo drobne i pochyłe.

Treść: TREŚĆ AEROGRAMU Nr 563 na papeterii Polish Institute and Sikorski Museum. Fragmenty czytelne: nagłówek nadawcy 'st.uł. Krzysztof Głuchowski' z adresem CMF (Central Mediterranean Forces). Data: 'Myszków 14.VIII.45r.' List dotyczący historii pułku — Krzysztof pisze o zebranych materiałach, wspomina '18 lipca tego roku' (1945? — pierwsza rocznica Powstania), odwołuje się do poległych kolegów. Gęsty, emocjonalny tekst — nie tylko formalny raport, ale osobiste świadectwo żołnierza piszącego do dowódcy. Wzmianka o pracach historycznych nad dziejami 7 P.Uł. i zbieraniu dokumentacji dla Polish Institute.

Twórca: Krzysztof Andrzej Głuchowski

Język: polski

Kontekst: POLISH INSTITUTE AND SIKORSKI MUSEUM (20 Princes Gate, London SW7) — główne archiwum Polskich Sił Zbrojnych na emigracji, założone w 1945. Gen. Janusz Głuchowski (stryj Krzysztofa!) był WSPÓŁZAŁOŻYCIELEM tego Instytutu (potwierdzone w biogramie ARG/II/33). Krzysztof pisał więc do Bora-Komorowskiego na papeterii instytucji współtworzonej przez jego stryja. 'Myszków' — miejscowość w okolicach Częstochowy, ale w kontekście CMF może chodzić o obóz/bazę we Włoszech o tej nazwie, lub Krzysztof pisał z Polski przed wyjazdem. Data 14.VIII.1945 — rok i dwa tygodnie po wybuchu Powstania. 'Pułk 1112' = konspiracyjne oznaczenie 7 P.Uł. Lubelskich w strukturach AK.

ARG/V/159

List K.A. Głuchowskiego do Col. Bermana w Cleveland OH — oferta sprzedaży pamiątek, Londyn 21.XI.1984

21.XI.1984 letter

Opis fizyczny: List maszynopisowy na papierze, format A4. Nagłówek z adresem nadawcy: 'K.A. Gluchowski, 42 Emperors Gate, London S.W.7'. Data: '21st November 1984'. Adresat: 'Col. Berman' w Cleveland, Ohio, USA. Tekst w języku angielskim — oferta sprzedaży: (1) pierścień srebrno-złoty z Oflagu, (2) książka gen. Głuchowskiego, (3) widoki obozu jenieckiego. Podpis odręczny.

Treść: List Krzysztofa Andrzeja Głuchowskiego z Londynu (42 Emperors Gate, SW7) do pułkownika Bermana w Cleveland, Ohio — oferta sprzedaży pamiątek rodzinnych: pierścień srebrno-złoty wykonany w Oflagu (prawdopodobnie pamiątka jenieckiego rzemiosła artystycznego), książka autorstwa gen. Głuchowskiego, widoki obozu jenieckiego (fotografie lub pocztówki). Adres 42 Emperors Gate — ten sam co w biogramie z 1995 (ARG/V/166), potwierdza długoletni pobyt Krzysztofa w South Kensington.

Twórca: Krzysztof A. Głuchowski

Język: angielski

Kontekst: JEDEN Z SERII LISTÓW HANDLOWYCH KRZYSZTOFA. W kolekcji zachowany też WCZEŚNIEJSZY list z 17.XI.1968 (galeria_p03_img04) z innego adresu: '66 Hazlewood Road, London W.12' — do tego samego Col. Bermana w Cleveland OH. W liście z 1968 Krzysztof pisze: 'During my visit to Poland I have seen my uncle Władysław' — wuj miał materiały kolekcjonerskie i prosił o pomoc w ich sprzedaży. Wymienione przedmioty: (1) pierścień srebrno-złoty z getta łódzkiego (Litzmannstadt) datowany 9.III.1942; (2) kompas/monety złocone z getta; (3) potwierdzenia. Na końcu: 'last week I am going for a couple of weeks to Argentina' — Krzysztof podróżował do Argentyny już w 1968! Zmiana adresu z 66 Hazlewood Road (W12, 1968) na 42 Emperors Gate (SW7, 1984) dokumentuje przeprowadzkę. Col. Berman — prawdopodobnie kolekcjoner numizmatów polsko-żydowskich w Cleveland, gdzie duża Polonia i społeczność żydowska.

ARG/V/160

List K. Głuchowskiego do Ambasady Izraela — oferta sprzedaży kompletnego zestawu waluty getta łódzkiego, Londyn 18.V.1958

18.V.1958 letter

Opis fizyczny: List maszynopisowy na papierze A4. Nagłówek: '42, Emperors Gate, London S.W.7' i data '18th May, 1958'. Adresat: 'The Israel Embassy, 2 Palace Green, London W.8'. Treść: 'Dear Sir, I am contemplating sale of my complete set of paper currency and coins of the Łódź Ghetto during the German occupation of Poland. The above set is of great rarity and museum value, and I wonder if some institution in Israel would not be interested in purchase. Hoping that you will be able to assist me in this matter, I remain, Sir, yours faithfully, K. Głuchowski.' Podpis odręczny. 2 zdjęcia.

Treść: List Krzysztofa Głuchowskiego z 42 Emperors Gate, London SW7 do Ambasady Izraela (2 Palace Green, W8) oferujący sprzedaż kompletnego zestawu waluty papierowej i monet getta łódzkiego (Litzmannstadt Getto). Głuchowski podkreśla 'great rarity and museum value' i pyta czy instytucja w Izraelu byłaby zainteresowana zakupem. List z 1958 r. — 13 lat po wojnie, Krzysztof miał 32 lata.

Twórca: Krzysztof A. Głuchowski

Język: angielski

Kontekst: NIEZWYKŁY DOKUMENT. Waluta getta łódzkiego (Litzmannstadt Getto, 1940–44) — monety aluminiowe i banknoty emitowane przez Judenrat pod nadzorem Chaima Rumkowskiego. Kompletne zestawy to dziś jedne z najcenniejszych numizmatów Holokaustu (wycena: 5000-20000 PLN za komplet). List do Ambasady Izraela w 1958 — Krzysztof próbował sprzedać je instytucji muzealnej. Pytanie: czy sprzedał? Jeśli nie — waluta może nadal być w kolekcji lub została sprzedana innemu kolekcjonerowi. Adres Ambasady: 2 Palace Green, W8 — historyczna siedziba ambasady Izraela w Londynie. Ten sam adres Krzysztofa co 26 lat później (list do Bermana, 1984).

ARG/V/170

List od 'M.' do Krzysztofa — podpisy por. Jocligara i por. Poźniowskiego z 7 p.ul.

lata 60.–80. XX w. letter

Opis fizyczny: List odręczny atramentem na papierze kancelaryjnym, 1 karta. Pismo czytelne, kaligraficzne.

Treść: 'Drogi Krzysztofie, Przesyłam Ci ten list w imieniu mojego Ojca, jako ciekawostkę, ale dotyczącą 7 płk ułanów. Oto są tam podpisy dwóch oficerów z tego pułku, którzy przyjaźnili się z moim Ojcem. por. Veli Jocligar i por. Janusz Poźniowski — list pisany na zebraniu w Warszawie u p. Korwelach. M.' List towarzyszący — z załączonym dokumentem z autografami oficerów 7 p.uł.

Twórca: 'M.' — syn towarzysza broni z 7 p.ul.

Język: polski

Kontekst: IDENTYFIKACJA: 'Veli Jocligar' = VELI BEK JEDIGAR (1897–1971) — Azer z Kaukazu (Tekali, Azerbejdżan), muzułmanin, oficer kawalerii WP. Zastępca d-cy 7 p.uł. od 1936, szef sztabu Mazowieckiej Brygady Kawalerii IX.1939, w niewoli zwolniony 1940 (obcokrajowiec). Od VIII.1940 konspiracyjny d-ca 7 p.uł. AK ps. 'Damazy' (kryptonim 'Mazury'). Przyjaciel Bora-Komorowskiego. Emigracja: Argentyna 1949, zm. Buenos Aires 13.XII.1971. por. Janusz Poźniowski — oficer 7 p.uł., do dalszego zbadania. Zebranie 'u p. Korwelach' w Warszawie — spotkanie środowiska pułkowego, dokument pamięci kombatanckiej.

ARG/V/174

List sierż.-mgr. Aleksandra Flejszera do Krzysztofa Głuchowskiego — pośrednictwo pocztowe matki

3.VIII.1946 letter

📦 Master zestawu 🖼️ Zestaw fot.

Opis fizyczny: 1 arkusz, dwustronnie, atrament. Nagłówek drukowany: 'Sierż.-mgr. Aleksander Flejszer, Polish Forces, C.M.F. 509.' Pismo odręczne, czytelne.

Treść: Flejszer pisze na prośbę Wandy Głuchowskiej (matki Krzysztofa), przekazaną przez żonę Flejszera z Łodzi. Podaje konspiracyjną drogę pocztową: listy przez Władysława Goldmana w Paryżu (1 rue du Docteur Labbé, Paris 20e). Informuje o rodzinie Gruchowskich w Łodzi — Ludmiła choruje na płuca, córka Irusia po doktoracie. Przed wojną Flejszer pracował w aptece Włodzimierza Gruchowskiego.

Twórca: Aleksander Flejszer

Język: polski

Kontekst: Sierpień 1946. Krzysztof (lat 18) służy w Polish Forces C.M.F. 105 we Włoszech (por. ARG/V/67 — aerogram CMF). Matka Wanda jest w Łodzi/Warszawie — komunikacja z synem możliwa tylko przez konspiracyjne kanały pocztowe (Paryż). Flejszer to farmaceuta, przedwojenny pracownik apteki wuja Krzysztofa. List dokumentuje mechanizm korespondencji rodzinnej w warunkach powojennej cenzury. Krzysztof trafił do niewoli z Powstania (ARG/V/6, ARG/V/9), potem przez Stalag do Włoch i Anglii (ARG/V/27, ARG/V/87-88 Bodney).

ARG/V/175

List Wandy Głuchowskiej do syna Krzysztofa — 'Drogi Kochany Synku!'

13.VIII.1946 letter

📂 Element teczki ARG/V/174 🔍 Element fot.

Opis fizyczny: 1 arkusz papier w linie, dwustronnie, atrament niebieski. Pismo odręczne Wandy — pochyłe, czytelne. Podpis: 'Wandy'. Data: 'Ł. 13/VIII 46 r.' (Łódź).

Treść: Pierwszy znany list Wandy do syna na emigracji. Czeka na znak życia. Relacjonuje nowości rodzinne: Grażynka z rodziną odebrana przez wuja Karika, mąż Grażynki pojechał do Prus Wschodnich jako inspektor rolny, wuj Karik w Łodzi u Sławki, u Witoldów wielkie nieszczęście — ciotka ciężko chora na płuca. Wanda informuje: 'Ja jestem zdrowa i otworzyłam aptekę na drugiej stronie, tam gdzie była Cysia Cukiernia.' Komora zniszczona, ale dolne sklepienie ocalało. Kończy: 'Synku Kochany napisz do mnie choćby kilka słów i całuję Cię.'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: 13 sierpnia 1946. Wanda (żona Stefana Głuchowskiego, matka Krzysztofa) pisze z Łodzi. Ostatni list Krzysztofa DO rodziców z Powstania: ARG/V/6 ('Dotychczas żyję i jestem cały'). Od tego momentu — 2 lata ciszy. Apteka na Kruczej/Hożej (dawna cukiernia Paciorkowskiego). Wanda była aresztowana i wywieziona do Rosji, obóz w Rembertowie — ale o tym nie pisze. Krzysztof odpowie z Bodney (ARG/V/79 — Wigilia 46, ARG/V/83 — kartka świąteczna). List ciotki z IX.1944 (ARG/V/5) to ostatni kontakt rodziny przed rozdzieleniem.

ARG/V/176

List Henryka Łabędzkiego do Krzysztofa Głuchowskiego — pieniądze i wieści od matki

25.VIII.1946 letter

Opis fizyczny: 1 arkusz, dwustronnie, atrament czarny. Pismo odręczne, pochyłe, czytelne. Podpis: 'Łabędzki Henryk'. Miejsce: Genewa.

Treść: Łabędzki przekazuje list od Wandy oraz 2 fotografie. Wanda prosi o przesyłanie synowi pieniędzy. Łabędzki informuje: w Polsce ustawa nakazuje byłym urzędnikom państwowym powrót pod groźbą utraty emerytury. Aptekarz Bukowski od trzech miesięcy w więzieniu — przyczyna nieznana. Adres korespondencyjny: Jules Schwob, Quai Charles Page 37, Genève. Łabędzki osobiście zawiezie odpowiedź do Warszawy.

Twórca: Henryk Łabędzki

Język: polski

Kontekst: 25 sierpnia 1946. Łabędzki przebywa w Genewie, pośredniczy między Wandą a Krzysztofem. Trzecia niezależna droga pocztowa (obok Flejszera przez Paryż i Kamińskiego przez Sussex). Informacja o ustawie dotyczącej powrotu urzędników — nacisk komunistycznych władz na emigrację. Aresztowanie APTEKARZA BUKOWSKIEGO — element represji wobec przedwojennej inteligencji. Rodzina Bukowskich to spowinowaceni z Głuchowskimi przez ślub Janusza z Marią Bukowską p.v. Żuławską 18.X.1925 w Wilnie (ARG/II/88). Aptekarz Bukowski aresztowany w V.1946 to prawdopodobnie bliski krewny Marii (brat lub kuzyn). Kolejne wspomnienia apteki Bukowskiego na ulicy Kruczej w listach Wandy 1947 (ARG/V/250).

ARG/V/177

List Wandy Głuchowskiej do syna Krzysztofa — 'Krysieńku' (niekompletny, brak początku)

1.XII.1946 letter

Opis fizyczny: 2 luźne kartki, atrament ciemny, papier pomarszczony. Pismo odręczne Wandy. Podpis: 'Wandy'. Data: 'W. 1/12 46 r.' (Warszawa). UWAGA: brak pierwszej strony — list zaczyna się od środka zdania.

Treść: List niekompletny — brak początku (pierwsza kartka zaginęła lub nie sfotografowana). Zachowana część: ktoś [ciotka?] jest w Krynicy u doktora stosującego nowe metody. Wanda informuje o losach kolegów Krzysztofa ze szkoły powszechnej: Josiek zginął na Starówce, ojczka nie ma, Kosterlitz nie żyje, prawie wszyscy wyginęli. Pani Londyńszczerowa szuka informacji. Wanda tęskni: 'Jak bardzo jestem Ciebie ciekawa, Krysieńku — przecież już jesteś dorosłym mężczyzną.' Pytanie o plakietkę Batorego i wzrost syna.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: 1 grudnia 1946, Warszawa. Drugi zachowany list Wandy. Poruszający dokument strat wojennych — Wanda wylicza poległych kolegów syna: Josiek (Starówka), Kosterlitz, 'prawie wszyscy wyginęli.' Zdrobnienie 'Krysieńku' i pytanie o wzrost — matka nie widziała syna od 2 lat, on ma 18 lat i jest żołnierzem w Anglii. Plakietka Batorego — próba zachowania polskości na emigracji.

ARG/V/178

Bilecik od nieznajomego nadawcy — pozdrowienia od Wandy i wieść o aresztowaniu stryjka

b.d. [ok. 1946] letter

Opis fizyczny: Mały karteczek (ok. 8×12 cm), atrament, pismo odręczne. Podpis nieczytelny.

Treść: Anonimowy nadawca przekazuje pozdrowienia od Wandy Głuchowskiej z Warszawy. Informuje: matka ma aptekę w Warszawie, 'nieźle jej się powodzi.' Ale: 'jeden z Twoich stryjków jest zaaresztowany.' Podpis nieczytelny — pośrednik konspiracyjny.

Twórca: nieznany

Język: polski

Kontekst: Krótki bilecik przekazujący wiadomości od Wandy — prawdopodobnie przez okazyjnego podróżnego. Informacja o aresztowaniu stryjka Krzysztofa — element powojennych represji wobec rodzin wojskowych. Anonimowość nadawcy — środek ostrożności.

ARG/V/179

List Henryka Łabędzkiego (II) do Krzysztofa — 3 funty i powrót do kraju

12.X.1946 letter

Opis fizyczny: 1 arkusz, atrament. Pismo odręczne Łabędzkiego. Miejsce: Genewa.

Treść: Łabędzki potwierdza odbiór listu Krzysztofa z 23 września. Był w szpitalu w Zurychu — operacja oczna. Przesyła 3 funty w kopercie, obiecuje kolejne dwie transze. Korespondencję kierować pod adres Jules Schwob, Genewa. Wraca jutro do kraju — 'osobiście porozumiem się z Mamusią Pana.'

Twórca: Henryk Łabędzki

Język: polski

Kontekst: Październik 1946. Łabędzki wraca do Polski z Genewy — odważna decyzja, biorąc pod uwagę represje wobec osób z kontaktami na Zachodzie. Obiecuje osobisty kontakt z Wandą. Trzy funty w kopercie — realna pomoc finansowa. Droga pocztowa nadal przez Schwob w Genewie.

ARG/V/180

List Rose Schwok do Krzysztofa — 6 funtów od Łabędzkiego

21.X.1946 letter

Opis fizyczny: 1 kartka, atrament. Nagłówek: 'Genève, le 21/X. 46.' Pismo kobiece, czytelne.

Treść: Rose Schwok (z domu Zimnowoda) potwierdza odbiór liściku Krzysztofa. Przesyła 6 funtów pozostawionych przez szwagra (Łabędzkiego) przed wyjazdem do Polski. List do matki przekazała bratu, który wręczy szwagrowi, a ten doręczy Wandzie.

Twórca: Rose Schwok

Język: polski

Kontekst: Schwok to szwagierka Łabędzkiego, mieszka w Genewie. Pośredniczka w kanale pocztowym i finansowym. Łańcuch: Krzysztof → Schwok (Genewa) → brat Schwok → Łabędzki (Polska) → Wanda.

ARG/V/181

List Rose Schwok (II) do Krzysztofa — ostatnie 3 funty i rada o poczcie

3.XI.1946 letter

Opis fizyczny: 1 kartka + koperta (Carouge/Genève). Atrament. Podpis: 'Rose Schwok z domu Zimnowoda.'

Treść: Schwok przesyła ostatnie 3 funty. Informuje: 'listy polecone z Anglji dochodzą do Polski' — sugeruje, że konspiracyjna droga przez Genewę może nie być konieczna. Oferuje dalszą pomoc.

Twórca: Rose Schwok

Język: polski

Kontekst: Listopad 1946. Schwok sugeruje bezpośrednią korespondencję Anglia→Polska. To ważna informacja — oznacza, że cenzura pocztowa nie blokuje listów z Zachodu, choć ich treść jest prawdopodobnie czytana. Nazwisko panieńskie 'Zimnowoda' — rodzina żydowska.

ARG/V/182

List Wandy do Krzysztofa — bezpośrednio z Warszawy, Święta 1946

13.XII.1946 letter

Opis fizyczny: 4 strony, koperta polskiej poczty lotniczej. Atrament. Pismo odręczne Wandy. Data: 'Warszawa 13/XII 46 r.'

Treść: Pierwszy list Wandy wysłany BEZPOŚREDNIO (nie przez pośredników). Zbliżają się Święta — 'znów nie będziemy razem.' Pisze o stryjkach Krzysztofa — 'sprawa Twoich stryjków jest najważniejszą sprawą.' Zima, 13 stopni mrozu. Pracuje w aptece, przyucza zastępczynię. Na Święta jedzie z Wandą S. do Selesia, potem do Jadzi we Wrocławiu. Zmiany u Węgiernowskich: stary pan umarł w 44, Zygmuś ożenił się, Jadia wyszła za inż. Gmowskiego, Adaś się ożenił, umarła Ilżynka. Spotkanie z p. Trebińskim z Porumia. Kończy: 'ogromnie wzrosło moje zainteresowanie mężczyznami, bo przecież chcę znaleźć takiego kto by na Twój wzrost. A teraz napisz ile ważysz i ile masz cm szerokości w barkach?'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Grudzień 1946. Wanda pisze bezpośrednio — nie przez Paryż ani Genewę. Przełom w korespondencji. Matka tęskni za synem — pyta o wzrost, wagę, barki. Relacjonuje życie powojennej Warszawy: apteka, podróże, życie towarzyskie. Wzmianka o stryjkach — prawdopodobnie represjonowani.

ARG/V/183

List Wandy do Krzysztofa — 'Moje Drogie Kochane Dziecko!' z cenami Warszawy

2.VII.1946 letter

Opis fizyczny: 4 strony, atrament. Pismo odręczne Wandy. Data: 'Warszawa 2/VII. 1946 r.' Najdłuższy zachowany list Wandy.

Treść: Najdłuższy list Wandy — 4 strony pytań matki do syna. Czyta jego listy po kilka razy dziennie. Pytania: typ szkoły, jak mieszkają, czy klimat dokucza, czy ma ciepłe ubrania, czy pali papierosy, czy pije alkohol, czy reperują zęby, jak idzie angielski, czy ojciec pracuje. Wspomina Januszka Klep. i przyjaźń z G.D. Spotkanie z p. Lewią z Berlina. Lista cen w Warszawie: cukier 180 zł, masło 480, bułka 5 zł, szynka 500, buty oficerskie 40 tys., dolar 700 zł. Magister farmacji zarabia 18 tys., urzędnik 4500 zł.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Lipiec 1946 — chronologicznie NAJWCZEŚNIEJSZY list Wandy w kolekcji. Piszę go PO nawiązaniu kontaktu przez Flejszera/Łabędzkiego. Lista cen — bezcenny dokument ekonomiczny powojennej Warszawy. Dolar 700 zł (spadł z 1400 dwa tygodnie wcześniej). Pytania matki o papierosy i alkohol — syn ma 18 lat i jest żołnierzem.

ARG/V/201

List z Reims — wieści z Francji, adres cioci Stawki

1.IX.1945 letter

Opis fizyczny: 2 strony (2 skany), atrament na papierze pożółkłym. Pismo odręczne, trudne do odczytu. Zagięcia wzdłuż krawędzi.

Treść: Nadawca z Reims (podpis nieczytelny) pisze do Krzysztofa. Opisuje sytuację we Francji po wojnie. Podaje adres 'cioci Stawki': Stanka Armatysowa, ul. Żwirki 1 d m. 12. Informacje o P. Stefanie — nadzieja na przyjazd do Anglii. Sprawy A.K.

Twórca: nieustalony

Język: polski

Kontekst: Wrzesień 1945. Adres Stanki Armatysowej (ul. Żwirki 1 d m.12) potwierdza się w liście Kamińskiego V/207c. Stanka = pośredniczka pocztowa między Polską a emigracją.

ARG/V/202a

List 'Józefa P.S.' — wieści rodzinne, cukiernia

ok. 1946 letter

📦 Master zestawu 🖼️ Zestaw fot.

Opis fizyczny: 1 arkusz niebieski, atrament. Sfotografowany obok V/202b na jednym skanie.

Treść: Nadawca (podpis 'Józef P.S.') wspomina o 'jedynym chłopcu Mamusi', 'od 1927 ruszam ale nie mylę', cukiernię. Kontekst rodzinny.

Twórca: Józef P.S. (nieustalony)

Język: polski

Kontekst: Wzmianka o cukierni może dotyczyć cukierni Paciorkowskiego (róg Kruczej/Hożej), gdzie potem Wanda otworzyła aptekę.

ARG/V/202b

List do 'Pana Wincentego' — życzenia noworoczne

8.I.1946 letter

📂 Element teczki ARG/V/202a 🔍 Element fot.

Opis fizyczny: Mała kartka, atrament. Sfotografowana na jednym skanie z V/202a.

Treść: Życzenia noworoczne od 'P.J. Wilczem' (?). Wspomina Konstytucję, 'Pan do Włoch'. Formalny ton.

Twórca: P.J. Wilczem (?)

Język: polski

Kontekst: Noworoczna korespondencja 1946. Dwie jednostki sfotografowane razem na jednym skanie.

ARG/V/204

List pchr. Tadeusza Bystydżeńskiego z CMF 154 — adres Janusza

5.IX.1946 letter

Opis fizyczny: 2 strony (2 skany), atrament czarny. Nagłówek: 'pchr. Bystydżeński Tadeusz, Pol. Fon. CMF 154/4'. Pismo odręczne, czytelne.

Treść: Tadek podaje adres Janusza (R.J. Pol. Fon. CMF 460). Sam na stałej dwutygodniówce, służba co trzeci dzień. Otrzymał list od Borka. Rozważa wyjazd z Anglii, pracę w Niemczech. Podpis: Tadek.

Twórca: Tadeusz Bystydżeński

Język: polski

Kontekst: Wrzesień 1946. Sieć korespondencji żołnierskiej — wzajemne podawanie adresów. Bystydżeński w CMF 154, Janusz w CMF 460.

ARG/V/205

List — fotografie i Gen. Strelczyński

ok. 1946 letter

Opis fizyczny: 1 arkusz, jednostronnie, atrament. Pismo trudne do odczytu.

Treść: Nadawca wspomina Gen. Strelczyńskiego, zbieranie fotografii, koszty przesłania (ok. 25 funtów). Prośba o odesłanie zdjęć.

Twórca: nieustalony

Język: polski

Kontekst: Korespondencja dotycząca wymiany fotografii między żołnierzami — cenne ze względu na dokumentację fotograficzną PSZ.

ARG/V/206a

List z CMF Polish Forces 125 — wieści z Włoch, demobilizacja

24.I.1946 letter

Opis fizyczny: 2 strony (2 skany), atrament. Nagłówek: 'C.M.F. Polish Forces 125'. Logo drzewka choinkowego (5 KDP?).

Treść: Nadawca wrócił z czterotygodniowego urlopu. Pisze o demobilizacji, ubiorach. Wspomina Pułkownika Byszarda i Kowalskiego. Wysiłki w kontaktach z C.U. Podpis: 'Pozdrowieni G...'

Twórca: nieustalony (podpis 'G...')

Język: polski

Kontekst: Styczeń 1946, CMF (Włochy). Demobilizacja i reorganizacja 2 Korpusu Polskiego. Logo 5 KDP na papierze.

ARG/V/206b

List 'Słobusia K.' — decyzje o wyjeździe, Bolonia

16.IV.1946 letter

Opis fizyczny: 3 strony (3 skany), atrament. Pismo pochyłe, czytelne. Podpis: 'Słobuś K.'

Treść: Nadawca ('Słobuś K.') pisze do 'Kochanego Krzysztofka'. Omawia decyzje o wyjeździe, uroczystość w Bolonii (28/I). Wspomina Janusza i aptekę pod Lubelskiem. Życzenia: 'mi chłopcy — Tobie i Fanny'. Bliski, ciepły ton.

Twórca: Słobuś K. (nieustalony, bliska rodzina?)

Język: polski

Kontekst: Kwiecień 1946. Nadawca zna Krzysztofa bardzo blisko ('Krzysztofku', 'chłopcy'). Wspomina Janusza — prawdopodobnie krewny lub bliski przyjaciel gen. Głuchowskiego.

ARG/V/207a

List Janusza Ramińskiego (I) — wieści o Wandzie, Brownings Camp

19.IX.1946 letter

Opis fizyczny: 2 karty jasnoniebieskie (1 skan — obie obok siebie). Brownings Camp, Billingshurst, Sussex. Podpis: 'Janusz Rawicz' (Ramiński?).

Treść: Ramiński cieszy się że Krzysztof jest w Anglii. Ostatnie wiadomości o Matce Pana od syna Marka. Matka prowadzi aptekę. Pyta o naukę na Bodney. Radzi pisać wprost do Matki. Wspomina chłopca Mamusi 'od 1927' — pamięta Krzysztofa jako dziecko.

Twórca: Janusz Ramiński

Język: polski

Kontekst: Wrzesień 1946. Ramiński w Brownings Camp (obóz polski w Sussex) — pośredniczy między Krzysztofem a rodziną w Polsce. Zna Matkę (Wandę) i Marka.

ARG/V/207b

List Ramińskiego (II) — aresztowanie Marka przez Bezpiekę

28.X.1946 letter

Opis fizyczny: 2 strony (2 skany), kartka jasnoniebieska, dwustronnie. Brownings Camp.

Treść: MAREK ARESZTOWANY PRZEZ BEZPIEKĘ 9 WRZEŚNIA 1946 — potem wypuszczony (list z 16.X). Przekazał wiadomości o Krzysztofie matce. Wanda prowadzi aptekę na wolnej ręki Kruczej w odrestaurowanym budynku. 'Jest Jej podobno ciężko i nie czuje się zbyt bezpieczona w Warszawie.' Kilka tygodni temu p. Janusz i żona byli w obozie Brownings. Podpis: Janusz Ramiński.

Twórca: Janusz Ramiński

Język: polski

Kontekst: Jesień 1946. KLUCZOWE: aresztowanie Marka przez UB 9.IX.1946 — świadectwo represji. Apteka Wandy na Kruczej potwierdzona. 'P. Janusz i żona' = gen. Głuchowski z żoną w Sussex?

ARG/V/207c

List Ramińskiego (III) — apteka Wandy, deportacja do Rosji, ciotka Staśka

5.II.1947 letter

Opis fizyczny: 2 strony (2 skany), kartka jasnoniebieska, dwustronnie. Brownings Camp.

Treść: Przepisuje cytat z listu żony (25/6 b.r.): 'Wanda prosi być przytulność do serca Krzysia — bardzo byi powierszo w W-wie — miasteczko przy aptece, którą z wielkim nakładem wysiłku i pieniędzy odbudowała (tylko pokoje rozgowy a zupełnie zniszczoném domem).' APTEKA = dawna cukiernia Pasankowskiego — róg Królewskiej i Hożej. Stanka aresztowana, wywieziona do Rosji, potem Rembertów. Adres: Stanka Armatysowa, ul. Żwirki 1d m.12. Podpis: 'Oddany Janusz R.'

Twórca: Janusz Ramiński

Język: polski

Kontekst: KLUCZOWY DOKUMENT — potwierdza: (1) aptekę Wandy na rogu Królewskiej i Hożej, (2) deportację Stanki do Rosji i obóz w Rembertowie, (3) odbudowę cukierni Pasankowskiego jako apteki. Apteka potwierdzona trzeci raz (V/175, 182, 207c).

ARG/V/208

List 'Czesława J.' z obozu w Walii — Abergavenny, Austriacy

19.I.1946 letter

Opis fizyczny: 4 małe kartki (4 skany), ołówek + atrament. Pismo drobne, ciasne, trudne.

Treść: Nadawca ('Czesław J.') w obozie kilkanaście km od Abergavenny (Walia), razem z Austriakami. Opisuje warunki: 49 osób, niepewność, przytłumienie. Wszyscy boją się o przyszłość. Dopisek z 23.I — kontynuacja. Kończy: 'Obaj Januszowie ucałują, pozdrowienia Wandy, 10'.

Twórca: Czesław J. (nieustalony)

Język: polski

Kontekst: Styczeń 1946. Obóz w Walii z internowanymi — mieszany z Austriakami. 'Obaj Januszowie' = dwóch Januszów w kręgu. 'Wandy' = matka? '10' = powtarzający się kryptonim/żart w korespondencji.

ARG/V/210

List Józka Szymczaka z Witley Camp — powstaniec z Powązek Dworcowych

30.X.1946 letter

Opis fizyczny: 2 strony (2 skany), atrament niebieski. Pismo odręczne, czytelne. Podpis: 'Józek Szymczak'.

Treść: Szymczak cieszy się że Krzysztof jest w Anglii. Pyta o Powstanie, niewolę, Włochy. Sam podczas Powstania 'prawie cały czas na Powązkach Dworcowych' — ranny. Po kapitulacji: Lamsdorf → Stalag VII → Markt-Pongau. 12 maja uwolniony przez Amerykanów. Sierpień 1945 — Włochy, 16 Pomorska Brygada Piech. Spotkał Byrka Żukowskiego (kolega Lenka). Witley Camp = główne biuro P.K.P.R., 40 mil od Londynu.

Twórca: Józek Szymczak

Język: polski

Kontekst: Powstaniec z Powązek Dworcowych, ranny, Stalag VII Markt-Pongau (Salzburg). Uwolniony 12.V.45 przez Amerykanów. 16 Pomorska Brygada Piech. Witley Camp = PKPR (Polski Komitet Przesiedleńczy). Byrek Żukowski przyjechał prosto z Polski w 1945.

ARG/V/211a

List Krahelskiego 'Leszka' z CMF 153 — kursy motorowe, podchorążówka

9.VIII.1945 letter

Opis fizyczny: 1 strona, atrament niebieski. Nagłówek: 'plut. pchor. Krahelski Lech, Polish Forces, C.M.F. 153'. Koperty Air Letter: 10.VIII.45 i 31.VIII.45 (2 dodatkowe skany).

Treść: Krahelski na kursie motorowym ('zupełnie nie bawi'). Miki nad morzem, Totuś przychodzi na weekendy. Jurek Mayer — 'widzę się z nim co drugi dzień, ale on jest tam zupełnie sam.' Radzi Krzysztofowi iść na podchorążówkę. Marian przesyła pozdrowienia. Podpis: Leszek.

Twórca: Krahelski Lech ('Leszek')

Język: polski

Kontekst: Sierpień 1945, CMF 153. Krahelski = autor rysunku jelenia (V/211b). Bliski przyjaciel Krzysztofa. Miki, Totuś, Jurek Mayer, Marian — krąg towarzyski. Koperty Air Letter z Pocztą Polową 122, cenzura 564.

ARG/V/211b

List Krahelskiego z RYSUNKIEM JELENIA — symbol 7 P.Uł. Lubelskich

29.VII.1945 letter

Opis fizyczny: 1 strona + rysunek jelenia (ołówek). Nagłówek: 'plut. pchor. Krahelski Lech, Polish Forces, P.M.F. 153'. Koperta Air Letter: Poczta Polowa 122, cenzura 564, 31.VIII.45. 'Written in polish'.

Treść: Krahelski rysuje z pamięci jelenia — symbol 7 Pułku Ułanów Lubelskich. Prosi kolegów o pomoc w rysunku. Pozdrowienia od Mariana. Podpis: Leszek. Dopisek przy rysunku: przeprosiny za jakość ('powinien być trochę koniashy').

Twórca: Krahelski Lech ('Leszek')

Język: polski

Kontekst: RYSUNEK JELENIA — symbol 7 Pułku Ułanów Lubelskich, narysowany z pamięci. Potwierdza przynależność do 7 P.Uł. (por. ARG/III/7, ARG/V/118). Koperta z cenzurą 564 i 'Written in polish' — wymóg brytyjski.

ARG/V/212a

List Jaśka Leoniuka z Troyes (I) — paczka, ul. Reina 33

12.IX.1945 letter

Opis fizyczny: 3 strony (3 skany), ołówek na papierze pożółkłym. Pismo duże, pochyłe. PS: 'Krzysztof Bogdan Leoniuk' (pełne imię nadawcy).

Treść: Jasiek i Jurek z powrotem w Troyes, pracują. Stosunek władz zmienił się na lepsze. Pyta: 'co jest na ulicy Reina 33 i poco mamy tam jechać.' Paczka wysłana. PS ujawnia pełne imię: KRZYSZTOF BOGDAN LEONIUK. Dopisek: prośba o upoważnienie na odbiór pieniędzy i rachunek z Paryża.

Twórca: Jasiek Leoniuk (= Krzysztof Bogdan Leoniuk)

Język: polski

Kontekst: Wrzesień 1945, Troyes (Francja). Leoniuk pracuje z Jurkiem przy Amerykanach. Ul. Reina 33 = nieustalony adres w Troyes? Rachunek z Paryża — finanse żołnierskie.

ARG/V/212b

List Jaśka Leoniuka z Troyes (II) — paczka z ubraniami, 2000 fr.

15.IX.1945 letter

Opis fizyczny: 1 strona (skan wspólny z notatką Janka), ołówek. Podpis: 'Janek'.

Treść: Opisuje zawartość paczki: piżama, kalsony, podkoszulek, koszula zielona. Oszacowana na poczcie w cenie 2000 fr. Pieniądze od Bogdana (1000 fr.). Spodnie kosztowały ok. 700 fr. Podpis: Janek.

Twórca: Jasiek Leoniuk

Język: polski

Kontekst: Dokumentuje warunki materialne — ceny ubrań we Francji 1945. 2000 fr. za paczkę, 700 fr. za spodnie. Bogdan = pośrednik finansowy.

ARG/V/213

Wanda - pierwsza droga (XII.1944, kontekst)

XII.1944 letter

📝 Transkrypcja

Treść: STUB: V/213 referowana w korespondencja.html (timeline "pierwsza droga - Grenoble XII.1944"). UWAGA: wlasciwe dokumenty V/213a (Tudka High Wycombe) i V/213b (Tudka Sudbury). [ISAD(G) RECLASSIFICATION 20.V.2026]: document_type=transcription. Karta to PRIMARY SOURCE (transkrypcja bez fizycznego skanu). Cards widoczne w archiwum HTML jako transcription.

Język: polski

Kontekst: Meta-wpis: referencja czasowa na timeline. Faktyczne listy = V/213a, V/213b.

ARG/V/213a

List Tudka z High Wycombe — niewola pod Wiedniem i Berlinem

3.II.1947 letter

Opis fizyczny: 2 strony (2 skany), atrament niebieski. Pismo odręczne, czytelne. Podpis: 'Całuję Cię serdecznie — Tudek'.

Treść: Tudek dowiedział się o Krzysztofie przez Totusia i Wandę. Od września 1939 do grudnia 1944 w Wojsku, potem niewola niemiecka pod Wiedniem i Berlinem. Uwolniony 25 kwietnia 1945. W.P. piechota pod Taranto. Od jesieni 1946 w High Wycombe ('choleradny obóz'). Wspomina 'Poland Unveiled'. Podpis: Tudek.

Twórca: Tudek (Tadeusz?)

Język: polski

Kontekst: Luty 1947. Tudek — służba 1939-1944, niewola niemiecka (Wiedeń → Berlin), uwolniony 25.IV.1945. WP piechota pod Taranto. High Wycombe = obóz demobilizacyjny k. Londynu. Ten sam Tudek co w V/213b (Sudbury).

ARG/V/213b

List Tudka z Sudbury — PKPR, R.A.S.T., 120 warszawiaków, Cambridge

29.II.1949 letter

Opis fizyczny: 2 strony (2 skany), atrament niebieski. Podpis: 'Ściskam Cię serdecznie — Tudek'.

Treść: Tudek w Sudbury (Siedlburg?), obozy 3 mile od wsi. P.K.P.R. — ale niektóre filie zamknięte. R.A.S.T. — 120 warszawiaków, ~150 Słowaków. Wspomina Cambridge. Pyta o warunki i wiadomości od rodziny. Wspomina Koniacza Zabłocowską.

Twórca: Tudek (Tadeusz?)

Język: polski

Kontekst: Luty 1949. PKPR = Polski Komitet Przesiedleńczy. R.A.S.T. = obóz/organizacja z 120 warszawiakami. Cambridge — możliwość nauki. Data 29.II.1949 problematyczna (1949 nie jest przestępny) — prawdopodobnie 28.II.1949.

ARG/V/214

List pośrednika z Bodney (I) — list polecony od Mamusi

9.II.1947 letter

Opis fizyczny: 1 strona, atrament. Pismo odręczne.

Treść: Pośrednik z Bodney odebrał list polecony od Mamusi (Wandy) i przesyła go Krzysztofowi. Dylemat: list otwarty, nie wie czy skleić czy odkleić. Wspomina zebranie Koła (nie był na nim).

Twórca: nieustalony (pośrednik z Bodney)

Język: polski

Kontekst: Luty 1947. Krzysztof nie jest już na Bodney — ktoś przesyła mu listy. Listy od Wandy nadal przychodzą na stary adres (Bodney). Pośrednik otwiera koperty — humorystyczny dylemat.

ARG/V/215

List pośrednika z Bodney (II) — stypendium Erentz, kondolencje/gratulacje

13.IX.1947 letter

Opis fizyczny: 2 strony (2 skany), atrament. Pismo odręczne, czytelne.

Treść: Gratulacje z okazji STYPENDIUM ERENTZ. Przesyła 2 listy od Mamusi. 'Napisz Mamusi by zmieniła adresatkę' — listy nadal przychodzą na Bodney. Janusz Klepser wyszedł ze szpitala. Major wyjechał pod Londyn. Od Wojtka S. gratulacje — humor: 'kondolencje z okazji urodzenia córki — trupem jeszcze nie jestem.' Jureci czeka na zaświadczenie 806 z Labour Exchange.

Twórca: nieustalony (pośrednik z Bodney)

Język: polski

Kontekst: Wrzesień 1947. Stypendium Erentz przyznane Krzysztofowi. Labour Exchange 806 = zaświadczenie o pracy (demobilizacja). Humor żołnierski: 'kondolencje z okazji urodzenia córki' + 'trupem nie jestem'.

ARG/V/216a

List Dębskiego 'Koniusia' — mundury, adres Keresley Hostel

ok. IX.1947 letter

Opis fizyczny: 1 strona, atrament. Pismo odręczne, wyraźne. Adres nadawcy na końcu: M.P.R. (Justin Piotr Robert) DĘBSKI, Keresley Hostel, Brandfield Rd., Coventry, Warwickshire.

Treść: Lista mundurów: 'komplet (gatki, marynarka, Keminulki), koszula (jasna ze 2 kołnierzyków), krawat naro-cytrynowy, kapelusz siersi.' Podobnie umundurowany Ludwik; Telek dostał 'kombinizji' i 'przeklina na czym świat stoi!' Wyjeżdża do Coventry. PODPIS: M.P.R. (Justin Piotr Robert) DĘBSKI, Keresley Hostel.

Twórca: M.P.R. Dębski ('Koniuś')

Język: polski

Kontekst: IDENTYFIKACJA: Koniuś = M.P.R. (Justin Piotr Robert) Dębski. Demobilizacja — żołnierze dostają mundury cywilne. Humor: 'przeklina na czym świat stoi'. Keresley Hostel, Coventry = obóz przesiedleńczy.

ARG/V/216b

List Mariana — zjazd, 11 5 KDP, Lucy

ok. 1947 letter

Opis fizyczny: 1 mała kartka, atrament. Podpis: 'Marian'.

Treść: Zjazd organizacyjny: 18 osób (z Chrząkowa 7, z martyrologów). 11 5 KDP. Prezes: Kapitan, V-prezes: Wiecek Składnikow. Jasunko i Wojtki brak. Lucy przysyła przeprosiny (na 10 stronach). Podpis: 'Kończ — serdeczne pozdrowienia — Marian.'

Twórca: Marian (= Dębski?)

Język: polski

Kontekst: Zjazd kombatancki 11 5 KDP. 'Marian' = prawdopodobnie Dębski pisujący pod drugim imieniem. Lucy = znajoma.

ARG/V/217

Notatka Wandy (matki) — 'Kochany mój drogi Krzysztofku'

ok. 1946-1947 letter

Opis fizyczny: Mały skrawek papieru jasnoniebieskiego (2 skany — awers i rewers). Pismo odręczne Wandy — pochyłe, emocjonalne.

Treść: Wanda pisze: 'Kochany mój drogi Krzysztofku, cieszę się że jesteś i możesz się uczyć.' Wspomina Janusza — 'mam nadzieję że Janusz odkupi Cię i znów będzie nam.' Prosi: 'trzymajcie się razem.' Kończy: 'Całuję Cię kochatku kochane.' Podpis: 'matka'. Dopisek: 'Odpisz list mój do Janusza.'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Notatka matki, prawdopodobnie dołączona do listu przesłanego przez pośrednika (V/214). Wanda cieszy się z nauki syna, wspomina Janusza (gen. Głuchowskiego), prosi by 'trzymali się razem'. Poruszający, osobisty dokument rozłąki rodzinnej.

ARG/V/218a

List Dębskiego z Coventry (I) — Constructional Engineers, zarobki

27.IX.1947 letter

Opis fizyczny: 4 strony (4 skany), atrament niebieski. Pismo odręczne, czytelne.

Treść: Dębski z Bodney Airfield przeniósł się do Coventry. Mieszka w hostelu. Praca: Constructional Engineers — cement, woda, żelazo, 'dwa konie' (maszyny), waty, lory. Zarobki: 4-6-2 tygodniowo (5 dni pracy). Prosby: 1) zaświadczenie o odznaczeniach, 2) przyślij zdjęcie, 3) kup miniaturkę, 4) pamiętaj o bracie londyńskim. Wspomina Daniela Zakrzewskiego. Podpis: Marian.

Twórca: M.P.R. Dębski ('Koniuś' / 'Marian')

Język: polski

Kontekst: Wrzesień 1947. Dębski po demobilizacji pracuje fizycznie w Coventry (Constructional Engineers). Zarobki 4-6-2 tygodniowo = ok. 4 funty 6 szylingów. Dokument warunków ekonomicznych polskich emigrantów.

ARG/V/218b

List Dębskiego z Coventry (II) — 'materyjał na to i na owszem'

22.X.1947 letter

Opis fizyczny: 1 strona, atrament niebieski.

Treść: Dębski o materiałach do pracy: 'materyjał na to i na owszem jest pierwszorzędny i ilościowo i jakościowo.' Humorystyczny ton. Wspomina sprawy bieżące.

Twórca: M.P.R. Dębski ('Koniuś')

Język: polski

Kontekst: Październik 1947. Humor żołnierski — 'na to i na owszem'. Dębski adaptuje się do życia cywilnego.

ARG/V/218c

List Dębskiego z Coventry (III) — Krzysztof 'zapisał się do kasarni', Maryla Czechowiczówna

26.X.1947 letter

Opis fizyczny: 4 strony (4 skany), atrament niebieski na papierze w linie. Podpis: Marian.

Treść: Dębski zaskoczony: Krzysztof 'zapisał się do kasarni' (nasom?) z 'drukarmi.' Na dance'ach — ktoś się do niego przykleja. Zaprasza Wandeczkę. Zjazd z Jurkiem. Prosby: 1) 'ugotowy na grsit 2 pary', 2) kup książkę Pleśniewicza i Bojcia (chemia nieorganiczna) i wyślij na adres: Czechowiczówna Maryla, Warszawa, ul. Chełmska 12 m 15. Podpis: Marian.

Twórca: M.P.R. Dębski ('Koniuś' / 'Marian')

Język: polski

Kontekst: Październik 1947. WAŻNY ADRES: Czechowiczówna Maryla, Warszawa, ul. Chełmska 12 m 15 — książka do chemii wysyłana do Polski. Pośrednictwo Krzysztofa w kontaktach emigracja→Warszawa.

ARG/V/218d

List Dębskiego z Coventry (IV) — Koło AK, Jurci Fiodorow, Lucy, Kanter

30.XI.1947 letter

Opis fizyczny: 4 strony (4 skany), atrament niebieski. Podpis: 'Koniuś, Ściskam Cię — Marian'.

Treść: Dębski o Kole AK — prowadzi korespondencję. Pyta o książkę dla 'kochanej Marylki'. Żaby z babami. Lutka K. — chodzi z takim i popija. Jedyny Europejczyk w towarzystwie: Jurci Fiodorow ('podupadły arystokrata z kieleckiego'). Wizyta u polskiej rodziny (inżynier + dentystka). Kanter pisze, Danusia. Lucy wyjeżdża. PS: 'Napisz Markowi żeby Ci przysłał płyty ze swoim audycyjnym głosikiem!' i 'Pozdroów Lenka i twego Jolunda!'

Twórca: M.P.R. Dębski ('Koniuś' / 'Marian')

Język: polski

Kontekst: Listopad 1947. Ostatni list Dębskiego w teczce. Krąg: Kanter, Danusia, Lucy, Lenko, Jolund, Marek (z płytami!). Jurci Fiodorow = rosyjski arystokrata z kieleckiego — koloryt emigracji. Dębski aktywny w Kole AK.

ARG/V/220

TELEGRAM na 21. urodziny Krzysztofa — Marian + C, Keresley/Walthamstow

ok. XI.1950 letter

Opis fizyczny: Formularz telegramu brytyjskiego (Post Office Telegrams). Pieczęć pocztowa, tekst wielkie litery.

Treść: ADRESAT: KRZYSZTOF GŁUCHOWSKI C/O MRS WHITTLE 12 KENILWORTH AVE WALTHAMSTOW LONDON E 17. TREŚĆ: 'ZOKAZJI UKON CZENIA 21 LAT SERD ULZNE ZYCZENIA MARIAN + C'. NADANO: 16, D 40 11.50 KERESLEY 19.

Twórca: Marian Dębski ('Koniuś') + C

Język: polski (transliteracja telegraficzna)

Kontekst: KLUCZOWY DOKUMENT: (1) 21. urodziny Krzysztofa → ur. ok. XI.1929. (2) Nowy adres: c/o Mrs Whittle, 12 Kenilworth Ave, Walthamstow, London E 17. (3) Nadawca z Keresley = Dębski z Coventry. (4) 'C' = żona/partnerka Mariana. Telegram jako forma — rzadkość w kolekcji.

ARG/V/222

'Synku Malutki!' — najkrótszy liścik Wandy

b.d. [ok. I-III.1947] letter

Opis fizyczny: 1 kartka, pismo odręczne Wandy — pochyłe, drobne. Atrament niebieski. Papier pożółkły. Bez koperty. Podpis: 'Wawa'.

Treść: Najkrótszy list w całym zbiorze — zaledwie kilka zdań. Wanda potwierdza odbiór dwóch listów od syna: 'Dostałam dwa Twoje listy, dzień po dniu.' Obiecuje odpowiedź 'w najbliższych dniach'. Kończy: 'a dziś do serca Cię tulę'. Zdrobnienie 'Synku Malutki' — najczulsze ze wszystkich zwrotów Wandy.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Datowanie przybliżone na podstawie pozycji w zbiorze i kontekstu (po nawiązaniu regularnej korespondencji). Liścik pisany w pośpiechu — Wanda prowadzi aptekę na Kruczej/Hożej, czas jest luksusem. Droga konspiracyjna nieustalona.

ARG/V/223

Kartka Wandy — 'Pisz koniecznie na adres paryski'

ok. 20.-.1947 letter

Opis fizyczny: 1 kartka dwustronnie, pismo odręczne Wandy. Atrament niebieski. Na odwrocie adres: 'Krzysztof Głuchowski, 25 Bodney Airfield P/105, Thetford — Norfolk'. Nagłówek: 'Młody Głuchowski, wizje p. Janowy dn. 20/- 47'. Podpis: 'Wawa'.

Treść: Krótka kartka — Wanda czeka na wiadomości. Prosi syna: 'Pisz koniecznie na adres paryski.' Pyta o przesyłkę. Informacja o stanie spraw: 'U nas bez zmian.' Adres na odwrocie potwierdza lokalizację syna: Bodney Airfield, baza RAF w Norfolk.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Datowanie z nagłówka: '20/- 47' — dzień 20., miesiąc nieczytelny, rok 1947. Adres paryski = droga przez Goldmana (1 rue du Docteur Labbé, Paris 20e). Bodney Airfield — baza RAF używana przez Polish Resettlement Corps po wojnie.

ARG/V/224

List Wandy — antresola apteki: meble, radio, życie codzienne

13.I.1947 letter

Opis fizyczny: 2 strony, pismo odręczne Wandy. Atrament niebieski. Papier w linie. Data: 'W-wa 13.I.1947 r.' Podpis: 'Wawa'.

Treść: List o życiu codziennym na antresoli apteki. Wanda opisuje umeblowanie: 'dwa spania, stolik okrągły, 2 kresła, lustro, dywanik' — a ostatnio radio i 'dwie śliczne przysułki'. Wspomina list od Sofki, chce wysłać zdjęcia. Na Żoliborzu 'zjechało aż 5-iu panów' — Szumark, Patek, trzej Korbolscy. Paniunk upadł i złamał obie ręce 'i pękła aż w 4-ech miejscach'.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Styczeń 1947. Antresola apteki na rogu Kruczej i Hożej (dawna cukiernia Paciorkowskiego) — Wanda mieszka i pracuje w jednym miejscu. Urządzanie antresoli — stopniowe przywracanie normalności po obozie w Rembertowie. Wymienieni Szumark, Patek, Korbolscy — prawdopodobnie sąsiedzi z Żoliborza wracający po wojnie.

ARG/V/225

List Wandy — przed Świętami, rady o kontaktach

19.XII.1946 letter

Opis fizyczny: 2 strony, pismo odręczne Wandy. Atrament niebieski. Data: 'W. 19.XII.46 r.' Podpis: 'Ściskam mocno, mocno Twoja matka'.

Treść: Najwcześniejszy list w zbiorze 2 — grudzień 1946. Wanda wyjeżdża z Warszawy z Wandą S.: do Marysi R. w Leśniarówce, potem Wrocław i Łódź. Rady o Malku: 'staraj się go skommunikować z Bronkiem — przecie byli w wielkiej przyjaźni.' Pyta o paczki. Prosi o naklejenie znaczka na kalendarzyk — 'bo mi kleja zabrakło'. O rodzinie Klendjana: 'możesz mieć do nich zaufanie'.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: 19 grudnia 1946 — 5 dni przed Wigilią. Seria wyjazdów: Leśniarówka (Marysia R.), Wrocław, Łódź. Porównaj: Wigilia Krzysztofa (ARG/V/76-79) pisana tego samego tygodnia. Wanda i syn piszą do siebie nie wiedząc nawzajem o swoich listach. Malek, Bronek — prawdopodobnie kuzyni lub przyjaciele z Żoliborza.

ARG/V/226

'Jesteś jedyną wygraną w moim życiu' — list Wandy

9.III.1947 letter

Opis fizyczny: 2 strony, pismo odręczne Wandy — emocjonalne, miejscami niestaranne. Atrament niebieski. Data: 'W. 9/III 47r.' Podpis: 'Wawa'.

Treść: Najemocjonalniejszy list w zbiorze. Wanda wyznaje: 'Jesteś jedyną wygraną pozycją w moim życiu i to wygraną podwójnie, bo po pierwne to że wogóle istniejesz, a po drugie że powstanie czy inne katastrofy nie zabrało mi Ciebie.' Nie chce wychodzić z apteki — boi się, że list od syna przyjdzie pod jej nieobecność. Spotyka na ulicy panią z synem pod rękę: 'wprost fizycznie poczułam zazdrość'.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: 9 marca 1947. Kluczowy list dla artykułu o DYSK — głos matki-żołnierza. Wanda (sierż. pchor. Kedyw AK) nie pisze jako kombatantka lecz jako matka, która straciła prawie wszystkich. Porównaj V/177: 'prawie wszyscy wyginęli'. 'Jedyna wygrana' — syn Krzysztof jest jedynym co jej zostało z przedwojennego życia.

ARG/V/227

List Wandy — surowa zima, mrozy, znaczki dla syna

10.II.1947 letter

Opis fizyczny: 2 strony (dwa fragmenty, prawdopodobnie różne daty), pismo odręczne Wandy. Atrament niebieski. Data: 'W-wa 10/II -47'. Podpis: 'Wawa'.

Treść: Dwa fragmenty listowe. Pierwszy: prośba o częstsze pisanie, 'straszne mrozy', pytanie o moskotki wysłane lotem przez Szwedów. Drugi: martwi się o zimno w Norfolk, 'u nas wielkie mrozy ale węgla jest dość'. Dwudniowe zamknięcie apteki — Wanda utknęła w Łodzi, pociągi i autobusy nie kursowały. Posyła znaczki i zdjęcia ze ślubu Adasia (nadleśniczy w Ostromecku koło Torunia). Prosi: 'nie jedź do Argentyny'.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Luty 1947 — najsroższa zima stulecia w Europie. Paraliż komunikacyjny potwierdza się historycznie. Apteka zamknięta 2 dni = strata dochodu. Moskotki lotem przez Szwedów — droga sztokholmska (Grafowa). Argentyna — syn rozważa emigrację, matka jest przeciwna.

ARG/V/228

List Wandy 4 strony — zniszczenia domu, fotografie, meble

19.II.1947 letter

Opis fizyczny: 4 strony (najdłuższy w okresie II.1947), pismo odręczne Wandy. Atrament niebieski. Data: 'W. 19/II 47r.' Podpis: 'Wawa'.

Treść: Najdłuższy list z lutego. Wanda wylicza 5 listów od syna z datami. Inwentaryzacja zniszczeń domu na Żoliborzu: dach zerwany, woda zalewała skrzynie z fotografiami — 'zdjęć się naliniarlo w opłakanym stanie'. Ocalały meble: fotel mahoniowy, sofka. Stracone: porcelana, garderoba, rzeczy osobiste, biblioteka Krzysztofa. O okresie więzienia: 'kiedy ja jeszcze byłam w więzieniu (7 miesięcy)' — Wanda po raz pierwszy wspomina uwięzienie. Ciotka Halenka podpisała umowę w jej nieobecności.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Kluczowy list dla dokumentacji strat wojennych. '7 miesięcy' więzienia — nowy szczegół chronologiczny (nie podany w V/207c). Dach zerwany po Powstaniu, zniszczone fotografie rodzinne — nieodwracalne straty. Dom na Żoliborzu = dom przedwojenny Głuchowskich. Porównaj V/207c (Ramiński potwierdza aresztowanie).

ARG/V/229

List Wandy — BBC o Polakach, krawaty jedwabne, Argentyna

18.III.1947 letter

Opis fizyczny: 3-4 strony, pismo odręczne Wandy. Atrament niebieski. Data: 'W. 18/III.47r.' Podpis: 'Tulę Cię Synku do serca i mocno całuję Wawa'.

Treść: BBC informuje o losie Polaków z Polish Resettlement Corps. Wanda nie rozumie planów syna: 'co skłania Cię do tego żeby jechać w tak daleki świat'. Prosi o uregulowanie metryk w 'naszej placówce'. Kombinuje z przesyłaniem pieniędzy. Wymienia towary na sprzedaż: krawaty z milanowskiego jedwabiu, szaliki, chusteczki, kapcie, 'piękny wron ręcznie malowany'. Radzi kontaktować się z Kłodkiem — 'on ma rodzinę w Anglji'. O Stefku — syn decyduje się wrócić do kraju: 'los tych wszystkich emigrantów — lepiej być z nami'.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: 18 marca 1947. BBC World Service jako jedyne źródło informacji w powojennej Polsce. Wanda-farmaceutka staje się Wandą-handlarką: jedwab milanowski, ręczne malunki — barter i handel jako strategia przetrwania. Krawaty na eksport do Anglii — konspiracyjna poczta służy też do przesyłania towarów.

ARG/V/230

List Wandy — pytania o dziewczyny, apteka, ekshumacje na Skaryszewskiej

ok. III-IV.1947 letter

Opis fizyczny: 3-4 strony, pismo odręczne Wandy. Atrament niebieski. Data: '[19.IV.47r.]' na końcu fragmentu. Podpis: 'Wawa'.

Treść: Matka pyta o życie uczuciowe 20-latka: 'korespondujez z czterema Dziewczynkami — napisz mi jakie i kto one'. Przyznaje: 'chciałabym jak najdalej ten moment odsunąć'. O aptece: 'b. b. przyjemna, jasna i zupełnie estetycznie, i b. ją lubię'. Antresola: 'b. przyjemna i jest mi tu b. dobrze'. Spotkała pp. Piałkow i Violett w teatrze — Violett straciła matkę, dom rozbity. Na Skaryszewskiej 'powoleli zaczynają się ekshumacje'. Posyła 2 chusteczki z czystego jedwabiu, milanówek, 'ręczne malowanie, cena 1 sztuki 400 zł'.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Wielowątkowy list: życie uczuciowe syna, apteka, teatr (Warszawa wraca do życia kulturalnego), ekshumacje na Skaryszewskiej (ofiary Powstania). Jedwabne chusteczki z cenami — Wanda organizuje handel na odległość. Apteka opisana pozytywnie — kontrast z V/228 (zniszczenia domu).

ARG/V/231

'Pierwszy ślad że żyjesz' — jak Wanda szukała syna

30.III.1947 letter

Opis fizyczny: 3-4 strony, pismo odręczne Wandy. Atrament niebieski. Data: 'W. 30/III 47r.' Podpis: 'Wawa'.

Treść: List o poszukiwaniu syna po wojnie. 'Jakiś rok temu był na Żoliborzu jakiś chłopiec' — opowiadał że Krzysztof był 'bardzo zdepresjonowany' (okres francuski). Potem Wanda 'spotkałam jedną panią która była sekretarką w Grenobli' — ta potwierdziła że nazwisko Krzysztofa było na liście uczniów Gimnazjum. 'To był pierwszy ślad że żyjesz.' Wanda patrzy na fotografie syna: 'masz b. smutny wyraz twarzy — martui mnie to bardzo'. Posyła adres p. Kirkora (stypendia) i Bronisława Cherpińskiego (prezes związku Polaków). Samokrytyka matki: 'nie Ciebie, a siebie winię'.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Kluczowy list — jedyny opis procesu szukania. Rok ciszy (IX.1944-VIII.1946), potem strzępy informacji: chłopiec na Żoliborzu, sekretarka z Grenobla. Grenobla = szkoła polska we Francji (liceum 3 DSK). 'Pierwszy ślad' = przełom po 2 latach niepewności. Kirkor, Cherpiński — emigracyjne struktury stypendialne.

ARG/V/232

Życzenia wielkanocne Wandy — 'znów jesteśmy daleko'

31.III.1947 letter

Opis fizyczny: 1 kartka + dopisek, pismo odręczne Wandy. Atrament niebieski. Data: 'W 31/III 47r.' Podpis: 'Mocno mocno całuję Cię i tulę do sana' + 'Wawa'.

Treść: Życzenia wielkanocne. 'Święta się zbliżają i znów jesteśmy daleko od Siebie.' Pisane 'znów tylko w pośpiechu'. Dopisek po kresce: pytania o zakupy ojca i drogę przesyłki. Prośba o kontakt ze Stefkiem. Drugie Święta z rzędu bez syna — pierwsze (Boże Narodzenie 1946) opisane w V/76-79 i V/182.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Wielkanoc 1947 wypada 6 kwietnia. List pisany tydzień wcześniej — Wanda się spieszy. Porównaj V/76-79 (Wigilia 1946): 'Myślami jesteśmy wszyscy troje razem'. Teraz — rezygnacja: 'znów daleko'. Ojciec Stefan wraca do Polski z niewoli/emigracji (nie wpuszczono go do Anglii).

ARG/V/233

List Wandy z Wielkiego Piątku — Józek konserwator, medale

4.IV.1947 letter

Opis fizyczny: 2 strony, pismo odręczne Wandy. Atrament niebieski. Data: 'Warszawa, 4/IV.47r.' (Wielki Piątek). Podpis: 'Wawa'.

Treść: Wielki Piątek 1947. Stanelka z rodziną wyjechała do Kożnicy na 2 miesiące (doktor Hance zalecił). Józek — konserwator rynku w Kazimierzu z ramienia ministerstwa. Kilka dni w Warszawie, zatrucie: 'ugotowało się zupy z pomidorów z paszki amerykańskiej' — prawie stracił przytomność. Możliwe pozwolenie na wysyłkę medali: 'Majdanek', 'Bolesław Chrobry' i plakietka — 'robione jeszcze w okresie okupacji niemieckiej'. Wanda posyła baraneczka wielkanocnego.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Józek = prawdopodobnie Józef, kuzyn lub przyjaciel, artysta-konserwator w Kazimierzu Dolnym. Medale robione w okresie okupacji — unikatowe dzieła konspiracyjnej sztuki medalierskiej. 'Majdanek' — medal upamiętniający obóz, tworzony jeszcze pod okupacją. Paczki amerykańskie (UNRRA) — standard żywnościowy powojennej Polski.

ARG/V/234

List Wandy z Łodzi — Wielkanoc, kąpiel jako luksus, Powązki

8-9.IV.1947 letter

Opis fizyczny: 2 strony, pismo odręczne Wandy, dwie daty: 'Łódź 8.IV.47r.' i '9/IV'. Atrament niebieski. Podpis: 'Wawa'. Dopisek o znaczkach na końcu.

Treść: Wielkanoc w Łodzi u rodziny. 'Był i baranek i babki i wiśodek' — ale 'nas była taka mała garstka'. Włodeczek ogląda medale Józka — 'b. mu się podobały'. Włodek w przyjaźni z dyrektorem mennicy p. Toleckim (numizmatyka). Ludka chora — 'położenie beznadziejne'. Prezent od Ewy: 'przygotowała wannę gorącej wody i wykąpałam się' — kąpiel jako wielki luksus. 9 kwietnia — powrót autobusem do Warszawy. Na Powązkach (imieniny Babci) Wanda stawia 'z myślą o Tobie niebieską cynerarię'. Pytanie: 'jakie Ty marki zbierasz — stemplowane czy niestemplowane?'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Wielkanoc 1947 (6.IV). Kąpiel w wannie jako luksus — dokumentuje realia powojennej Polski (brak ciepłej wody, brak opału). Powązki z myślą o synu — grób babci łączy pokolenia. Cyneraria (Senecio cineraria) — symbolika pamięci. Włodek i mennica — koneksje numizmatyczne.

ARG/V/235

List Wandy — życzenia imieninowe, 'jak dowiedziałam się że żyjesz'

11-13.IV.1947 letter

Opis fizyczny: 3 strony, pismo odręczne Wandy, trzy daty: '11/IV 1947r.', '12/IV', '13/IV'. Atrament niebieski. Podpis: 'Wawa'.

Treść: Życzenia na imieniny Krzysztofa (23 kwietnia — św. Wojciech): 'życzę Ci dziecisko jaknajwięcej jasnych i promiennych chwil w życiu'. Dzień 12: 'Pierone wiadomości dotarły do mnie dopiero jesienią — był to list od Stefka wysłany przez jakiegoś powracającego oficera.' Dzień 13: 'Dowiedziałam się że żyjesz.' Chronologia odzyskiwania kontaktu — poszukiwanie syna trwało od jesieni 1945 do lata 1946. Pytanie o adres w Londynie — 'może Cioci Marysi?' Ciotka po operacji, ciągle chora.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Wielodniowy list pisany w trzech odsłonach (11-13 kwietnia). Uzupełnia chronologię z V/231: jesień 1945 — list od Stefka (pierwsza wiadomość), potem sekretarka z Grenobla, wreszcie regularny kontakt (VIII.1946). Imieniny Krzysztofa — matka przygotowuje życzenia z 12-dniowym wyprzedzeniem (czas przesyłki przez konspiracyjne kanały).

ARG/V/236

List Wandy — Argentyna odpada, aparat fotograficzny na imieniny

15.IV.1947 letter

Opis fizyczny: 2 strony, pismo odręczne Wandy. Atrament niebieski. Data: 'W. 15.IV.47r.' Podpis: 'Wawa'.

Treść: List z Longbridge — Wanda odbiera list syna (Krzysztof zmienił lokalizację). Ulga: 'dzięki Bogu że ta Argentyna nie jest taką' — plan emigracji do Argentyny odpada. O pieniądzach: 'przeciętne stypendium wynosi do funtów miesięcznie', zna starszą panią której wnuk przesyła 10 funtów. Prosi o kontakt z Bronisławem Chełerpińskim i Januszem Rowińskim. Prezent imieninowy: 'aparat fotograficzny — jest to niemiecki. Włodek go kupował i uważa go za dobry. Nie jest Leika ale w tym typie.' Wysłała pisanki wielkanocne.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: 15 kwietnia — tydzień przed imieninami syna. Argentyna jako alternatywa emigracyjna dla żołnierzy PSZ — wielu Polaków emigrowało do Buenos Aires. Wanda jest przeciwna. Aparat fotograficzny 'typu Leica' — drogie urządzenie, kupione przez Włodka (numizmatyka, mennica, zasobny). Chełerpiński, Rowiński — emigracyjne kontakty stypendialne.

ARG/V/237

List Wandy — wiosna w Warszawie, ojciec wraca, kanapa

16.IV.1947 letter

Opis fizyczny: 2-3 strony, pismo odręczne Wandy. Atrament niebieski. Data: 'W. 16.IV.47r.' Podpis: 'Wawa' (brak widocznego na skanie).

Treść: Wiosna w Warszawie: 'bardzo ciepło się zrobiło'. W aptece wszyscy pytają: 'kiedy wracacie' — o Krzysztofie i gen. Januszu. Stefan Keropiński opowiada o chorym Zygmuncie — sanatorium na Dolnym Śląsku. Tadeusz Buranowski i Zagiełkowski w Londynie. Hala Boranowska 'zginęła w pociągu z Pruszkowa do obozów, podczas nalotu aljanckiego' — ofiara transportu z Powstania. Wanda przygotowuje się na powrót ojca: kanapa do naprawy ('ta na której sypiał ojciec jeszcze w barakach'), 3 tomy 'Popiołów' Żeromskiego, plumeau dla syna.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Wiosna 1947 — Wanda żyje oczekiwaniem na powrót gen. Janusza. Kanapa 'z baraków' — prawdopodobnie z kwater w Szkocji lub z mieszkania sprzed Powstania. 'Popiołów' Żeromskiego — symboliczny wybór lektury na powrót generała. Hala Boranowska — kolejna ofiara z kręgu znajomych, nalot aliancki na transport z Pruszkowa (VIII-IX.1944).

ARG/V/238

List Wandy — ojciec wraca, SPIS 45 LEKARSTW

17.IV.1947 letter

Opis fizyczny: 2 strony + spis lekarstw (45 pozycji). Pismo odręczne Wandy. Atrament niebieski. Data: 'W. 17.IV — 47r.' Podpis: 'Wawa'. Załącznik: spis lekarstw w formie numerowanej listy.

Treść: Ojciec (Stefan/Stanisław Głuchowski) pisze normalną pocztą — wraca do kraju pod koniec kwietnia. Sprawa pełnomocnictwa od ciotki na dom. Wanda prosi syna o przekazanie ojcu spisu lekarstw potrzebnych w aptece. SPIS 45 LEKARSTW: Campolon, Testoviron, Cortison, Cibasol, Lacarnol, Pyramidon, Euphyllin, Tonophosphan, Pilocarpin, Papaverin, Calcium Sandoz, Adalin, Coramin, Dolantin, Euflawin, Thyreoidee, Validol i inne. Posyła zdjęcie dziadka z ojcem 'robione w listopadzie 1944 w Krakowie'.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Ostatni list w zbiorze chronologicznie. Spis 45 lekarstw — bezcenny dokument historyczno-farmaceutyczny: dokumentuje braki lekowe w powojennej Polsce. Cortison (1947 — zaledwie 2 lata po odkryciu!), Testoviron, Pyramidon — kluczowe leki epoki. Farmaceutka z DYSK do końca jest farmaceutką. Stefan (ojciec) wraca do Polski z niewoli/emigracji — nie wpuszczono go do Anglii, gdzie był syn Krzysztof. Zdjęcie z XI.1944 w Krakowie — Stefan po Powstaniu.

ARG/V/239

List Wandy — szkoła Nazaretanek w Rabce, koszty nauki

ok. 1946-1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski, papier w kratkę. Fragment — brak początku.

Treść: Podróż do Rabki przez Kraków i Chlebówkę. Zapisanie córki Hanki do szkoły Sióstr Nazaretanek z internatem. Koszty nauki: ok. 2.16.100 zł/mies. ≈ 8 funtów. Dyrektor hurtowni aptecznej zarabia 30 tys. zł/mies. Wspomnienie sanatorium w Rabce, w którym Krzysztof przebywał.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Korespondencja Wandy Głuchowskiej (sierż. pchor. Kedyw AK, ps. Krysta) do syna Krzysztofa w Anglii. Źródło: Zeszyt I — Listy z okresu sierpień 1946 – czerwiec 1947.

ARG/V/240

List Wandy z 16.VI.1947 — nowe mieszkanie, pytania o życie syna

16.VI.1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski, papier w kratkę.

Treść: Radość z nowego mieszkania Krzysztofa. Pytania o codzienne życie w Anglii: jedzenie, studia, sąsiedzi, student anglik. Planowany wyjazd do Rabki z powodu zdrowia córki Hanki — zalecenie lekarza.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Korespondencja Wandy Głuchowskiej (sierż. pchor. Kedyw AK, ps. Krysta) do syna Krzysztofa w Anglii. Źródło: Zeszyt I — Listy z okresu sierpień 1946 – czerwiec 1947.

ARG/V/241

List Wandy — sanatorium Otwock, Jadzia Radnicka, Walthamstow

ok. 1946-1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski, papier w kratkę. Końcówka listu z podpisem.

Treść: Pan Adam z p. Katarzyną jedzie do sanatorium Czerwonego Krzyża w Otwocku. Urodziny p.B w październiku. Jadzia Radnicka chce wysłać książkę. Pytanie o Walthamstow — przedmieście Londynu? Podpis: Wanda.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Korespondencja Wandy Głuchowskiej (sierż. pchor. Kedyw AK, ps. Krysta) do syna Krzysztofa w Anglii. Źródło: Zeszyt I — Listy z okresu sierpień 1946 – czerwiec 1947.

ARG/V/242

List Wandy — mieszkanie w Chylicach, plany gospodarcze

ok. 1946-1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski, papier gładki. Fragment — brak początku i końca.

Treść: Propozycja mieszkania w Chylicach — 2 pokoje z kuchnią, elektryczność. Plany: Ninia do szkoły handlowej w Krakowie, p.B gospodarstwo, Marysia przepisywanie na maszynie. Kontekst apteczny.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Korespondencja Wandy Głuchowskiej (sierż. pchor. Kedyw AK, ps. Krysta) do syna Krzysztofa w Anglii. Źródło: Zeszyt I — Listy z okresu sierpień 1946 – czerwiec 1947.

ARG/V/243

List Wandy — Niedziela 8.V.47, ciotka, szkoła Rabka, rakiety tenisowe

8.V.1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski/czarny. Strony: p02-p05. Źródło: wanda listy 3.pdf.

Treść: Niedziela, 8.V.1947. Wizyta ciotki. Zakupy. Upały. Szkoła w Rabce — Siostry Nazaretanki. Aparat fotograficzny. Rakiety tenisowe dla Krzysztofa. P.S. o fotografiach i aparacie.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Korespondencja Wandy Głuchowskiej (sierż. pchor. Kedyw AK, ps. Krysta) do syna Krzysztofa w Anglii. List N+21, 8.V.1947. Wizyta ciotki z informacjami o sytuacji. Pani Kalecińska — matka koleżanki Krzysztofa, szukała Wandy. Szkoła Nazaretanek w Rabce (por. ARG/V/239). Pytanie o rakiety tenisowe i aparat fotograficzny. Źródło: Zeszyt I — Listy z okresu sierpień 1946 – czerwiec 1947.

ARG/V/244

List Wandy — 9.V.47, odpowiedź na list N19, teatr, gastronomia Żoliborza

9.V.1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski/czarny. Strony: p06-p09. Źródło: wanda listy 3.pdf.

Treść: Warszawa 9.V.1947. Odpowiedź na list N19. Troska o korespondencję. Ciotka. Wizyta w teatrze. Panna Maria na Dolnym Śląsku — gospodarstwo. Gastronomia Żoliborza: ciastka 30 zł, lody i kremy. Cukiernia 'Julek' na Kruczej. Teatr 'Pingwinów'. Podpis: Twoja Matka.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Korespondencja Wandy do Krzysztofa. List N+21, 9.V.1947. Odpowiedź na list N19. Troska o rzadką korespondencję. P. Kirkory — Krzysztof go odwiedził; Zabolocki z Wilanowa (teść Kirkory). Panna Maria na Dolnym Śląsku. Gastronomia Żoliborza: ciastka 30 zł, lody 80 zł, cukiernia 'Julek' na Kruczej — 20 zł. Kontekst inflacji 1947. Źródło: Zeszyt I.

ARG/V/245

List Wandy — 16.V.47, odpowiedź na list N20, apteka, ciotka

16.V.1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski/czarny. Strony: p10-p11. Źródło: wanda listy 3.pdf.

Treść: Warszawa 16.V.1947. Odpowiedź na list N20. Troska o korespondencję. Krzysztof transport do kraju. Apteka — brak pomocnika. Pp. Jennerski i p. Stefan. Kontakt z przyrodą. Dopisek g.20: wizyta p. Stefana.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Korespondencja Wandy do Krzysztofa. List N+22, 16.V.1947. Odpowiedź na list N20. Oczekiwanie na transport ojca (Stefana). Apteka — tylko jedna osoba, brak kontroli. Wizyta pp. Jennerskich i p. Stefana. Hanka — możliwa wzmianka o pracy w lekarni. Tęsknota za kontaktem z przyrodą. Źródło: Zeszyt I.

ARG/V/246

List Wandy — Niedziela 18.V.47, krótki, BOS, uroczystość 11. rocznicy

18.V.1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski/czarny. Strony: p12-p13. Źródło: wanda listy 3.pdf.

Treść: Niedziela 18.V.1947. Krótki list — wczorajsze zajęcia, poczta na Nowogrodzkiej. Uroczystość 11. rocznicy. Kaśik przyjechał. Loteria przyjechała. BOS (Biuro Odbudowy Warszawy). P.S. na odwrocie. Podpis: Twoja Matka.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Korespondencja Wandy do Krzysztofa. Niedziela 18.V.1947. Krótki list — poczta na Nowogrodzkiej w uszkodzonym gmachu. Kaśik przyjechał. BOS (Biuro Odbudowy Stolicy) — kontekst odbudowy Warszawy. 11. rocznica. Źródło: Zeszyt I.

ARG/V/247

List Wandy — 18.V.47, Żoliborz, komunikacja, Grażynka, zegarek, znaczki

18.V.1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski/czarny. Strony: p14-p17. Źródło: wanda listy 3.pdf.

Treść: Warszawa 18.V.1947. Opis komunikacji: autobusy z pl. Wilsona, tramwaje, Dworzec Gdański, BOS. Wizyta pp. Jennerskich. Upały. 15-go Zosia przyjechała. Ciotka — lody, cukiernia. Grażynka z mężem (zona wuja Julka Listowickiej). Teatr. Znaczki na koperty — 3 tysiące. Papier listowy — niebieski kolor. Zegarek Krzysztofa — 'Twoje ojciec-dziadua na mnie'. Podpis: Wanda.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Korespondencja Wandy do Krzysztofa. 18.V.1947. Szczegółowy opis komunikacji z Żoliborzem: autobusy z pl. Wilsona, tramwaj z pl. Zbawiciela (17-ka do Dworca Gdańskiego), linia 15 do Bielan — dokument historii transportu Warszawy. Grażynka (córka wuja Włodzimierza). Pp. Jennerska — pogrzeb. Zegarek od dziadka. Znaczki 3 tys. zł. Niebieski papier listowy. Podpis: Wanda. Źródło: Zeszyt I.

ARG/V/248

List Wandy — 31 maja 1947, sofa, ojciec jedzie, widoki Warszawy

31.V.1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski/czarny. Strony: p18-p21. Źródło: wanda listy 3.pdf.

Treść: Warszawa 31.V.1947. Odpowiedź na list 25/4. Sofa meblowa — 6 tys. zł. Tadeusz zrobił sofę mahoninową za 6 tys. Ojciec zbiera się do drogi — przyjeżdża wkrótce. Wizyta w aptece — pan z poleceniem. Panna Świderska — Żoliborz. Alarm na Żoliborzu. Widoki Warszawy: kościoły, apteki, Nowy Świat. BOS. I.C.IV.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Korespondencja Wandy do Krzysztofa. List N+28 (odpowiedź na list 25/4), 31.V.1947. Sofa mahoniowa — 14 tys. zł (wcześniej 6 tys.). Ojciec (Stefan) zbiera się do drogi, ale ciągle nie przyjeżdża. Alarm kwaterunkowy na Żoliborzu — sąsiedzi donoszą o 'wolnym pokoju'. Panna Świderska — generalne porządki przed przyjazdem Stefana. Widoki Warszawy: kościoły, Nowy Świat, BOS, I.C.IV. Źródło: Zeszyt I.

ARG/V/249

List Wandy — 4.VI.47, lista widoków Warszawy, Łódź, opera, apteka na Kruczej

4.VI.1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski/czarny. Strony: p22-p25. Źródło: wanda listy 3.pdf.

Treść: Warszawa 4.VI.1947. N+24. Lista numerowanych widoków/zdjęć Warszawy (nr 11-20): apteka, wejście, ogonek do tramwaju, aleje Jerozolimskie, apteka Bukowskiego, cukiernia, bramy spalonych domów na Kruczej. Wyjazd do Łodzi. Kino 'Biały Kier'. Opera 'Kumoszki z Windsora'. Nowe metody leczenia. Apteka — ulica Krucza, ministerstwa, BOS. Pozwolenie do 1949. Podpis: Twoja matka.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Korespondencja Wandy do Krzysztofa. List N+24, 4.VI.1947. Numerowane widoki/zdjęcia Warszawy (nr 11-20): apteka obecna, dawna apteka Potockiego, apteka Bukowskiego, cukiernia, bramy spalonych domów na Kruczej. Wyjazd do Łodzi — imieniny Staśka, torpeda. Kino: sowiecki 'Biały Kieł'. Opera: 'Kumoszki z Windsora' Nicolaia. Nowe metody leczenia. BOS — pozwolenie do 1949. Źródło: Zeszyt I. APTEKA BUKOWSKIEGO — rodzina aptekarska Bukowskich z Warszawy, powiązana z rodziną Głuchowskich przez małżeństwo: Maria Bukowska (primo voto Żuławska) wyszła za mąż za gen. Janusza Głuchowskiego 18.X.1925 w Wilnie (ARG/II/88). Zawód aptekarza Bukowskich wyjaśnia farmaceutyczne koneksje rodziny (Wanda jako aptekarka Kedywu AK — pewnie nie przypadkiem wybrała tę profesję).

ARG/V/250

List Wandy — VI.47, adres Edinburgh, aparat fotograficzny, RYSUNKI UBRAŃ

ok. VI.1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski/czarny. Strony: p26-p29. Źródło: wanda listy 3.pdf.

Treść: Warszawa, ok. VI.1947. Odpowiedź na list N26 z 28.V. Dzierżecki rodzina — 'Taraś'. Adres: Stuart Cumming, 1 [Brand?] Avenue, Colinton, Edinburgh. Transakcja — p. Wargenau. Aparat fotograficzny. RYSUNKI UBRAŃ (szkice szortów i spodni z opisem!). Zęby — Syneczka pilnuje. Upały. Święto. Radio — nowości techniczne.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Korespondencja Wandy do Krzysztofa. Ok. VI.1947 (odpowiedź na list N26 z 28.V). Adres handlowy: c/o Stuart Cumming, 1 Brand Avenue, Colinton, Edinburgh. P. Wargenau — transakcja. Rower dla Krzysztofa. RYSUNKI UBRAŃ — szkice szortów i koszulek z opisem (niezwykły element normalizacji życia). P. Konratowiczowa — nie zastała w aptece. Apteka — zaledwie 800 zł obrotu. Zęby syna. Źródło: Zeszyt I.

ARG/V/251

List Wandy — 13.VI.47, wakacje, garderoba, adres Marszałkowska 18

13.VI.1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski/czarny. Strony: p30-p33. Źródło: wanda listy 3.pdf.

Treść: Warszawa 13.VI.1947. Odpowiedź na list z 7.VI. Upały, wakacje — morze lub wieś. Towarzystwo — pytanie o dziewczęta. Palto, garderoba. Pani 'Radnicka' (krewna doktora) — adres Marszałkowska 18 m.7. Fotografie uliczne z Warszawy. Podpis: Wanda.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Korespondencja Wandy do Krzysztofa. 13.VI.1947 (odpowiedź na list z 7.VI). Upały. Wakacje — morze lub wieś. Pytanie o dziewczęta. Oczekiwanie na ojca — transport odracza się. Jadzia Radnicka — KONKRETNY ADRES: ul. Marszałkowska 18 m.7, Warszawa. Krewna doktora (por. ARG/V/241). Fotografie uliczne z Warszawy. Źródło: Zeszyt I.

ARG/V/252

List Wandy — 15-17.VI.47, apteka, Żoliborz, Stefek, wystawa kryształów

15-17.VI.1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski/czarny. Strony: p34-p36. Źródło: wanda listy 3.pdf.

Treść: Warszawa 15-17.VI.1947. Niedziela w aptece. Żoliborz — kwatermistrz zabrał jeden pokój. Stefek — kłopoty skarbowe, szafa, stół, waga. Wystawa kryształów — piękna. Podpis: Wanda.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Korespondencja Wandy do Krzysztofa. 15-17.VI.1947. Niedziela w aptece — brak klientów, czas na pisanie. Żoliborz: kwatermistrz zabrał pokój (szykany mieszkaniowe PRL). Łódek z Karolkiem — sprawy urzędowe. Stefek ciągle nie przyjeżdża — kłopoty skarbowe. Szafa, stół, waga za 4-6 tys. zł. Wystawa kryształów angielskich — piękna estetycznie. 17.VI: Stefka jeszcze nie ma. Źródło: Zeszyt I.

ARG/V/253

Notatka Wandy — znaczek z Czerwonym Krzyżem

ok. 1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski/czarny. Źródło: wanda listy 3.pdf.

Treść: Krótka notatka dołączona do listu. Przesyła znaczek z Czerwonym Krzyżem, którego wcześniej szukała. Podpis: W.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Notatka Wandy do Krzysztofa. Ok. 1947. Przesyła znaczek z Czerwonym Krzyżem, którego syn wcześniej prosił (por. ARG/V/247 — znaczki na koperty). Źródło: Zeszyt I.

ARG/V/254

Notatka Wandy — 'Całuję Cię Syneczu mocno'

ok. 1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski/czarny. Źródło: wanda listy 3.pdf.

Treść: Mały urwany kawałek papieru z krótkim pozdrowieniem. Podpis: W.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Urwany fragment listu Wandy do Krzysztofa. Ok. 1947. Krótkie, czułe pozdrowienie na małym kawałku papieru. Źródło: Zeszyt I.

ARG/V/255

List Wandy — Oliwa/Warszawa VII.47, wycieczka Wrocław, ojciec, rower, album

4-21.VII.1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski/czarny. Strony: p39-p42. Źródło: wanda listy 3.pdf.

Treść: Oliwa 4.VII.1947 (kontynuacja do 21.VII). Wycieczka — wyjazd z Wanda S. do Wrocławia, p. Jadwigi. Ojciec w drodze. Warsiński — domek z ogródkiem we Wreszczeniu. Widziałam się z Jagg-ą. Pp. Mikłoszewskich, Michalskiego. 18.VII: przerwa w pisaniu. 21.VII: Już w Warszawie. Dwa listy Krzysztofa (z 16.VII). Matura — koniec etapu. Rower — aparat Zajączkowskiej. Album znaczków — niekompletny. Podpis: Twoja Wanda.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Korespondencja Wandy do Krzysztofa. Pisany w trzech etapach: Oliwa 4.VII.1947, 12.VII (Sobota), Warszawa 18-21.VII.1947. Wanda S. — rozchorowała się na serce, wyjechała do p. Jadwigi we Wrocławiu. Warsińscy — domek z ogródkiem we Wrzeszczu, 3-letnia Lonia. Jagg-a, pp. Mikłoszewscy, Michalski. 18.VII: ojciec (Stefan) wciąż w Łodzi. MATURA KRZYSZTOFA — 'skończył się jeden etap Twojego życia' (potwierdza biografię: 3 DSK Gymnasium, Bodney Airfield). Źródło: Zeszyt I.

ARG/V/256

List Wandy — 30.VII.47, ojciec, Stefek, zdrowie, adres Ruislip Middlesex

30.VII.1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski/czarny. Strony: p43-p46. Źródło: wanda listy 3.pdf.

Treść: Warszawa 30.VII.1947. Ojciec — korespondencja, Stefek wciąż nie pisze. Niedziela — apteka, klijentek nema. Zdrowie syna — szpital? Upały. Lato. W Łodzi — adres koleżanki ciotki Marty: pani Lodzka Prokulska, 29 St. Margarets Rd., Ruislip, Middlesex (przedmieście Londynu). Stawki — dziadek. Brylancik. Album znaczków — niekompletny. Podpis: Twoja Wanda.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Korespondencja Wandy do Krzysztofa. 30.VII.1947. Niedziela w aptece — klientek nie ma, warunki do pisania. Stefek ciągle nie pisze — Wanda tłumaczy go. Troska o zdrowie syna. W Łodzi — adres koleżanki szkolnej ciotki Marki: PANI PROKULSKA, 29 St. Margarets Rd, Ruislip, Middlesex. Mąż oficer marynarki. BRYLANCIK — Wanda chce wysłać diament synowi jako zabezpieczenie materialne ('na starość muszę się obejść'). Album znaczków — szuka. Źródło: Zeszyt I.

ARG/V/257

List Wandy — 10.VIII.47, szpital, upały, tenis, rakiety, garnitur

10.VIII.1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski/czarny. Strony: p47-p49. Źródło: wanda listy 3.pdf.

Treść: 10.VIII.1947. Zaniepokojona listem syna — szpital? Upały straszne od maja. Apteka — zaledwie 800 zł, 16 tys. poborów. Tenis — rakiety, kort. Garnitur — ciemne szare, jasne. Podpis: Wanda. P.S.: Syneczku spotkałam wyrzek naczego listu.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Korespondencja Wandy do Krzysztofa. 10.VIII.1947. Ostatni zachowany list z Zeszytu I. Zaniepokojona zdrowiem syna — szpital, zemdlenia. DANE EKONOMICZNE: pensja Wandy 16 tys. zł, obrót apteki 800 zł/dzień (raptem 26 ciastek po 30 zł). Upały od maja. Tenis — rakiety, korty. Garnitur w 'leniskę' — ciemnoszary w białe pasemki. Źródło: Zeszyt I.

ARG/V/259

Fragmenty listów Wandy — karty luźne (~XII.1947 + 25.II.1948)

25.II.1948 letter

Opis fizyczny: Dwie karty luźne, atrament niebieski. Karta A: fragment końcowy (~XII.1947). Karta B: 25.II.1948.

Treść: Karta A: życzenia 'Szczęścia i miłości. Twoja Mama'. Zdjęcia od p. Leskiej. Karta B: 'Już pięć urodzin w rozłące.' Tęsknota, brak jaśniejszej przyszłości. Ojciec w Łodzi, Stefek, Żoliborz.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Piąte urodziny Krzysztofa na emigracji. Wanda o 'starych rodzicach' i 'sukcesji' — refleksja nad dziedziczeniem cech. Źródło: Zeszyt II.

ARG/V/260

List nr 14 — Boże Narodzenie, Zdrisiek Stanieczyk zginął na Starówce

25.XII.1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny, 2 karty, atrament czarny/niebieski. Numeracja: '14'. Podpis: 'Wanda'.

Treść: Nr 14, 25/XII–47. Życzenia. Zdrisiek Stanieczyk i Jeżeik zginęli na Starówce. Jadrio w Anglii, Władio i Stepek Oracze na Zachodzie. Pp. Lescy na wsi, Terenka w Łodzi. Losia Solaniska. Antresola apteki — ciepło. Garnitur do krawca. Książka o fotografii od Władulka.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: WAŻNE: polegli w Powstaniu — Stanieczyk i Jeżeik na Starówce (VII-IX 1944). Losy rówieśników Krzysztofa: rozproszeni po świecie. Źródło: Zeszyt II.

ARG/V/261

List nr 15 — Władek, zdjęcia, Argentyna, apteka

2.II.1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny, 2 karty. Numeracja: '15'. Podpis: 'Wanda'.

Treść: Nr 15, 2/II–47. Władek przyjechał. Zdjęcia syna — profil 'jak portret'. Argentyna — nie liczyć na paczki. Papiery w Milanówku. Fotografie z Suechy. Apteka 'w beznadziejniejszaniu'. Święta u Janiny O. P. Tadeusz Depincki.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Chronologicznie z Zeszytu I (II.1947), umieszczony w Zeszycie II. Argentyna — opcja emigracyjna (por. ARG/V/229, ARG/V/236). Źródło: Zeszyt II.

ARG/V/263

List nr 16 — śmierć p. Adama, pogrzeb jak z dawnej Polski

7.II.1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny, 2 karty, atrament niebieski. Numeracja: '16'. Podpis: 'Wanda'.

Treść: Nr 16, 7.II.47. Umarł p. Adam. 'Ostatni taki pogrzeb w Polsce' — podziemia kościoła przodków. Potocki, Rej obecni. Ada Dynowski, Józek na roli. Wanda dyżur w aptece — smutna, czytała listy syna.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Pogrzeb p. Adama — 'ostatni taki w Polsce': podziemia kościoła fundacji przodków. Potocki, Rej — ziemiaństwo po reformie rolnej. Samotność Wandy. Źródło: Zeszyt II.

ARG/V/264

List nr 17 — z zagadką matematyczną Fibonacciego

9.II.1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny, 2 karty. Numeracja: '17'. Podpis: 'Wanda'. P.S. inną ręką (Stefek?) z zagadką geometryczną.

Treść: Nr 17, 9.II.47. Na Nowy Rok 5 pań — 'u nas 2 panów a reszta panie'. Stefek z Łodzi. Paczka — flaszki. P.S.: kwadrat 8x8=256 -> prostokąt 10x26=260. 'Skąd 4 kratki?' Paradoks Fibonacciego.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: P.S. z paradoksem Fibonacciego (dissection puzzle). Kultura intelektualna — Amsej, Stefek, Ludka, Józtek. Dysproporcja płci na spotkaniach — efekt wojny. Źródło: Zeszyt II.

ARG/V/265

List nr 18 — kożuch dla ojca, pocztówki, śnieg w Warszawie

11-12.XII.1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny, 2 karty. Numeracja: '18'. Data: 11/XII–47 + dopisek 12.XII. Podpis: 'Wanda'.

Treść: Nr 18, 11-12/XII–47. Kożuch: 15 tys. zł, materiał: 20 tys. zł. Ślub Janiny Świderskiej. Pocztówki z '47 dla Krzysztofa i ciotki Marysi. Śnieg. P. Kosakowska — 'tak młodo wyglądasz'.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: DANE EKONOMICZNE: kożuch 15 tys. + materiał 20 tys. zł (XII.1947). Kożuch = cena miesięcznej pensji (por. ARG/V/257: 16 tys. zł/mies.). Źródło: Zeszyt II.

ARG/V/266

List nr 19 — syn traci mieszkanie, John 'prawnik'

13-14.XII.1947 letter

Opis fizyczny: List odręczny, 2 karty. Numeracja: '19'. Data: 13/XII–47 + 14.XII. Podpis: 'Wande'.

Treść: Nr 19, 13-14/XII–47. Syn stracił mieszkanie przed Świętami. John — 'lepiej że się wyprowadzisz'. Stefek z Łodzi. 14.XII: 'żebyśmy się mogli jeszcze osobiście kiedyś zobaczyć'.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Problem mieszkaniowy Krzysztofa w Londynie. Pragnienie spotkania — emigracja jako rozłąka bez końca. Źródło: Zeszyt II.

ARG/V/267

List nr 20 + kartka noworoczna 'Nany' — kostium astrologa

29.XII.1947 letter

Opis fizyczny: List nr 20 (29.XII.47) + kartka noworoczna (6.I.48), podpis 'Nany'.

Treść: Nr 20, 29.XII.47: Soraice u Franyki — 'jedliśmy przez cztery dni'. Kartka 6.I.48: 'Nany' (domowe imię Wandy). Zapowiada kostium astrologa. 'Podaj znaki Zodiaku i wróż po angielsku.'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Pseudonim domowy Wandy — 'Nany'. Zapowiedź kostiumu astrologa (ARG/V/269-270). Soraice — gościnność. Źródło: Zeszyt II.

ARG/V/268

List Wandy — wyznania osobiste, Danusia, Basia K.

16.I.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny, 2 karty, bez numeracji. Data: 16.I.48. Podpis: 'Wanda'.

Treść: 16.I.48. Ojciec w Łodzi. 'Dużo cech odziedziczyłeś po mnie.' 'Boję się żeby samokrytyka nie przeszkadzała Ci z Danusią.' PIERWSZE wymienienie Danusi. Basia K. porównuje każdego chłopca z Krzysztofem. Fotografie znad morza.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: KLUCZOWY: pierwsze wymienienie Danusi — dziewczyny/narzeczonej Krzysztofa. Wanda rozpoznaje w synu własne wady. Basia K. idealizuje Krzysztofa. Źródło: Zeszyt II.

ARG/V/269

Instrukcja kostiumu astrologa — z rysunkiem odręcznym Wandy

16.I.1948 letter

Opis fizyczny: 2 karty + RYSUNEK OŁÓWKOWY: astrolog w spiczastej czapce z gwiazdami i znakami zodiaku. Instrukcja 7-punktowa.

Treść: 16.I.48. Instrukcja: czepek ze złotym otokiem, wąsy na klej, granatowa marynarka, peleryna — 'w Londynie można wypożyczyć'. RYSUNEK: jedyny odręczny rysunek Wandy w kolekcji. Boy-Żeleński przebrany za czarodzieja w Krakowie. Stawa z Łodzi przywiozła kostium.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: UNIKALNY: jedyny rysunek odręczny Wandy. Kostium na karnawał. Anegdota o Boy-Żeleńskim (1874-1941). Stawa (Stanisława) pomocnica z Łodzi. Por. ARG/V/270. Źródło: Zeszyt II.

ARG/V/271

List nr 22 — wesela, ojciec w depresji + dopisek lutowy

19.I.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny, 2 karty. '#22 zdaje się'. Data: 19.I.48 + dopisek 20.II.48. Podpis: 'Wanda'.

Treść: Nr 22, 19.I.48: 2 wesela, sprawy skarbowe. 'Ojciec nic nie robi, fatalna forma, nie nawiązuje kontaktu.' Lublin — zęby. Dopisek 20.II.48: list syna z 25.I 'rozjaśnił świat'. 'Żebyś umiał ocenić swoją wartość.' 'Ja też nie umiałam cieszyć się młodością.'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Stefan w depresji — kontrast z energiczną Wandą. Miesiąc przerwy w pisaniu. Nr 21 pominięty (zaginiony?). Źródło: Zeszyt II.

ARG/V/273

List-kronika — 10 kart, przeprowadzka apteki, ceny, komunikacja Żoliborza

25.I.1948 letter

Opis fizyczny: List wielokartowy (10+ kart), 25.I–5.II.1948. Najdłuższy w Zeszycie II. 12 zdjęć oryginalnych.

Treść: KRONIKA 25.I–5.II.1948. Dzień: 6:30 wstanie, bułki 7:15, Stefek 7:30. Jeniewski — 'Asmidar', Grzybowska. KOMUNIKACJA: linie 27, 28, 15, autobus L. Szyld apteki 130x40x20: 15 tys. Czynsz 25 tys./mies., stempel 9 tys. Obiad: schabowy 150 zł. PRZEPROWADZKA 28.I: 2 platformy, 13.500 zł. Szafa sznurami. Zelwerowicz — 'Pan Tadeusz' w radiu.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: NAJCENNIEJSZY DOK. ZESZYTU II. Komplet kosztów I.1948: szyld, czynsz, stempel, obiad, przeprowadzka. Trasy tramwajów z Żoliborza. Przeprowadzka apteki: Krucza -> Niepodległości. Zelwerowicz (1877-1955) — 'Pan Tadeusz' w radiu. 12 zdjęć. Źródło: Zeszyt II.

ARG/V/274

Zakończenie listu-kroniki + kartka z życzeniami dla pp. gospodarzy

II.1948 letter

Opis fizyczny: Zakończenie listu-kroniki + kartka. Podpis: 'Wanda'. Kartka: inicjał 'W.'

Treść: Wieczór, Stefek na mieście. 'Poznajdowałam poprzednie listy — żaden nie aktualny.' Czytała listy syna popołudnie. 'Nie potrafię pisać w takim poziomie żeby miały wartość.' Życzenia: 'jasność i uspokojenie'. P.S.: 'wtedy lepiej się czułeś jak dzisiaj.' Kartka: 'Krychu! pp. gospodarzom życzenia.' — W.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Poruszający finał Zeszytu II. Wanda — autoreflekcja: uważa listy za bezwartościowe (w rzeczywistości bezcenne historycznie). Kartka dla londyńskich kwaterodawców. Źródło: Zeszyt II.

ARG/V/280

List Wandy — 2.III.1948, odp. na list nr 26, brak dyplomu ojca, teatr 'Mary Stuart', harcerstwo

2.III.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski, papier listowy. Str. p01-02. Źródło: listy_Wandzi_1948_oryginaly.pdf.

Treść: Warszawa, 2.III.1948. Odpowiedź na list Krzysztofa Nr 26. Teatr z Renią Miklaszewską (znajoma z konspiracji, obóz we Frankfurcie) — 'Mary Stuart'. Ojciec Stefan — brak dyplomu, upokorzenie przez całe życie: 'zawsze czuł się upokorzony i cierpiał nad tym'. Depresja Wandy, tęsknota. Harcerstwo syna — 'bardzo mi to odpowiada, a szczególnie na obczyźnie może dać dużo'. 50 funtów ≈ 3,5 miesiąca pensji magistra farmacji (32 tys. zł). Pastor anglikański.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Pierwsze zachowane listy 1948 r. Renia Miklaszewska — znajoma z konspiracji i obozu we Frankfurcie (Wanda wywieziona do Rosji 1945-46). Stefan Głuchowski: brak dyplomu prawniczego — frustracja życiowa potwierdzona. Pensja magistra farmacji = 32 tys. zł. Harcerstwo syna w Londynie. Źródło: transkrypcja_listy_Wandzi_1948.pdf (List 4, Nr 26).

ARG/V/281

List Wandy — 12.III.1948, poczta w Warszawie, przeniesienie apteki, historia jesionki

12.III.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski, papier listowy. Str. p03-04. Źródło: listy_Wandzi_1948_oryginaly.pdf.

Treść: Warszawa, 12.III.1948. Pisany na poczcie czekając na połączenie z Łodzią (480 zł). Wiosenny dzień, panie w kapeluszach. Historia jesionki po dziadku (Józwi, Zygmuś, Fabian, Stefek). Apteka ZAGROŻONA — teren pod gmach Ministerstwa Bezpieczeństwa, trzeba przenieść. Łódź — imieniny Stasia. Ewunia — nieporozumienie z korespondencją.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: NOWE ODKRYCIE: Apteka Wandy na rogu Kruczej/Hożej zagrożona eksmisją — teren przeznaczony pod Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego (MBP). Cena rozmowy telefonicznej Warszawa-Łódź: 480 zł. Źródło: transkrypcja_listy_Wandzi_1948.pdf (List 5).

ARG/V/282

List Wandy — 21.III.1948, Wielkanoc, 'Cyd' Wyspiańskiego, śmierć Lenka, antresola niebieska

21.III.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy 2 arkusze, atrament niebieski. Str. p05-08. Źródło: listy_Wandzi_1948_oryginaly.pdf.

Treść: Warszawa, 21.III.1948. Odpowiedź na list Nr 28. Porządki wielkanocne — bolą ręce. Apteka zamknięta (niedziela). Antresola niebieska — przygotowana dla Krzysztofa ('jest prawie niebieskim, b. przyjemnie, wszystko utrzymane w niebieskim kolorze, nawet talerze z niebieskim obwódkami; szlafrok niebieski'). Hanna S. Lojgard wyjeżdża. Teatr Polski — 'Cyd' w tłumaczeniu Wyspiańskiego — silne wrażenie. Śmierć Lenka — brat Mirek na politechnice, mała siostra chora na serce. Łódź — imieniny Karla. Jan Romański — 'Wandou, musiałbym gratulować Krzysztofowi pod względem zewnętrznym i wewnętrznym jest na sto ura.'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Wielkanoc 1948. Antresola Wandy: niebieska symbolicznie — zachowana dla Krzysztofa który nigdy nie wróci. Teatr Polski odbudowany. 'Cyd' Corneille'a w tłumaczeniu Wyspiańskiego — silne przeżycie. Śmierć Lenka — tragedia. Jan Romański chwali Krzysztofa. Hanna Lojgard wyjeżdża (Szwecja?). Źródło: transkrypcja_listy_Wandzi_1948.pdf (Listy 6-7, Nr 28).

ARG/V/283

List Wandy — 24.III.1948, dentysta ojca, słownik 2,5 kg, otwarcie Wydziału Farmaceutycznego Łódź

24.III.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski. Str. p09-10. Źródło: listy_Wandzi_1948_oryginaly.pdf.

Treść: Warszawa, 24.III.1948. Ojciec do dentysty — wyrwanie mostka i 5 zębów + proteza (3 tygodnie rekonwalescencji). Słownik języka polskiego (2,5 kg) — potrzeba specjalnego pozwolenia (PRL: maks. 0,5 kg). Co przesłać: kiełbasa sucha, polędwica, marsa, ciastka od Władki. Łódź 30.I.1948 — otwarcie Wydziału Farmaceutycznego (Tuchorskich — dwa pokolenia zasług podkreślone). Bankiet, bal do rana, komplementy. Podpisano: Wanda.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Stefan Głuchowski u dentysty — 5 zębów + mostek, 3 tygodnie leczenia. PRL ogranicza wysyłkę paczek (max 0,5 kg). Łódź 30.I.1948 — otwarcie Wydziału Farmaceutycznego UŁ — Tuchorskiich zasługi. Bal do rana. Źródło: transkrypcja_listy_Wandzi_1948.pdf (List 3, Nr 25).

ARG/V/284

List Wandy — 26.III.1948, 'Jesteś jedyną wygraną pozycją w moim życiu', wiersze syna, moda

26.III.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy 2 arkusze, atrament niebieski. Str. p11-14. Źródło: listy_Wandzi_1948_oryginaly.pdf.

Treść: Warszawa, 26.III.1948. Odpowiedź na listy z 31.I i II.1948. Ojciec — brak dyplomu, upokorzenie. Depresja Wandy, tęsknota. Harcerstwo. P. Courvoisier — zaproszenie do Karelii (wiza!). Moda: kostium czarny poprawiony, bluzka biała z materiału spadochronowego (trójkąt z tułowiem). Do tego wysokie pantofle pierwsze od upadku. 'Serdecznie słowo dziękuję Ci Malutki — taka jestem szczęśliwa że mam Twoje wiersze. Syneczku tak bardzo tego zawsze pragnęłam. Krysieńku już oto piszę — jesteś jedyną wygraną pozycją w moim życiu, a uczucie Twoje kompensuje wszystkie moje klęski.' Ceny: 50 funtów ≈ 3,5 miesiąca pensji (32 tys. zł).

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: KLUCZOWE ZDANIE: 'Jesteś jedyną wygraną pozycją w moim życiu' — powraca po raz drugi (por. ARG/V/226, 9.III.1947). WIERSZE KRZYSZTOFA — nowy fakt! Syn pisze wiersze. Bluzka z materiału spadochronowego — codzienność wczesnego PRL. Courvoisier zapraszał do Karelii. Źródło: transkrypcja_listy_Wandzi_1948.pdf (Listy 1-2, Nr 25).

ARG/V/285

List Wandy — 27.IV.1948, odp. na list #45, kamyczek na urodziny, dom z dzieciństwa, Stefek

27.IV.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski. Str. p15-16. Źródło: listy_Wandzi_1948_oryginaly.pdf.

Treść: Warszawa, 27.IV.1948. Odpowiedź na list #45. Kamyczek — żałuje że nie dotarł na urodziny 20 (20-I). Dom z dzieciństwa — 'byłby wygodny i estetyczny, chciałabym żebyś zwrócił uwagę na czystość atmosfery jaka w nim panowała'. Stefek — 'doprowadziłmi do takiego stanu nerwowego swoją bezrytmowością że wprost nawet pisać do Ciebie nie mogłam.' Prośba o napisanie jak spędził urodziny. 'Moje życie miałoby mieć sens gdybyś był razem.'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Kamyczek — prezent urodzinowy (20 IV? czy 29 XI?). Dom z dzieciństwa — 'czystość atmosfery'. Stefan Głuchowski powoduje napięcia nerwowe u Wandy. 'Moje życie miałoby mieć sens gdybyś był razem' — ból rozłąki. Źródło: transkrypcja_listy_Wandzi_1948.pdf (List 12, odp. na list 45).

ARG/V/286

List Wandy — 2.V.1948, aparat AGFA od Włodka, pierścionek pradziadka, Pastor Knott Sergent

2.V.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy 2 arkusze, atrament niebieski. Str. p17-19. Źródło: listy_Wandzi_1948_oryginaly.pdf.

Treść: Warszawa, 2.V.1948. Paczka do Krzysztofa — aparat fotograficzny AGFA (stary typ, bez kasety, 15 tys. zł, od Włodka). Zawartość: aparat, kiełbasa, spinki, pierścionek pradziadka (Stasia prosiła: 'Chciałabym żeby tę pierścionkę miał Krzyś — ojciec ją bardzo ceni'). Córka kurierki — Polak w Londynie. Czworaczki w Łodzi — sensacja. Drugi arkusz: Pastor Knott Sergent (metodyta) — spotkał Wandę w autobusie, opowiada o Ameryce i Kanadzie, jedzie na Olimpiadę ok. 18-go, chce zobaczyć Krzysztofa. 'Może Stryj ma telefon.'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: APARAT AGFA: Wanda wysyła synowi aparat fotograficzny (brak kasety — trudne do nabycia w Polsce). Pierścionek pradziadka — rodzinna pamiątka. PASTOR KNOTT SERGENT — metodystyczny duchowny, przypadkowe spotkanie w autobusie. Olimpiada londyńska 1948 (29.VII-14.VIII). 'Stryj' = gen. Janusz Głuchowski. Źródło: transkrypcja_listy_Wandzi_1948.pdf (Listy 10+16).

ARG/V/287

Kartka Wandy — 10.V.1948, 'Jesteś wspaniałe dobre dziecko!', Stefek wyjechał, kaseta do aparatu

10.V.1948 letter

Opis fizyczny: Krótka kartka odręczna Wandy, atrament niebieski. Str. p20. Źródło: listy_Wandzi_1948_oryginaly.pdf.

Treść: Warszawa, 10.V.1948. 'Jesteś wspaniałe, dobre dziecko!' — reakcja na ostatni list Krzysztofa. Przytulek i podziękowanie. Stefek wyjechał — Wanda sama, ale nie nudno wieczorami. 'Szukaj kasety i jak znajdziesz myśl czy by stary zamieniłbyś na lepszy aparat.' Podpisano: Wandzia.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Krótka, czuła kartka — Wanda sama po wyjeździe Stefana. Aparat Agfa bez kasety — prośba o znalezienie lub wymianę. Źródło: transkrypcja_listy_Wandzi_1948.pdf (Kartka 1).

ARG/V/288

Kartka Wandy przy zdjęciach — ok. V.1948, nowa eskorta, Marynia Wypiórska, obiektyw F≈3.5

ok. V.1948 letter

Opis fizyczny: Kartka przy zdjęciach, atrament niebieski. Str. p21. Źródło: listy_Wandzi_1948_oryginaly.pdf.

Treść: Ok. V.1948. Kartka dołączona do fotografii. 'Stefek byłby b. niezadowolony że nas fotografuje, a to specjalnie zawroziłam fotografa, bo chciałam mieć zdjęcia dla Ciebie.' Obiektyw F≈3.5. 'Ta pani w środku to Marynia Wypiórska.' Podpisano: W.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Kartka przy fotografiach. Wanda wysyła fotografie wbrew woli Stefana — komplikacja małżeńska. Marynia Wypiórska — znajoma Wandy. Źródło: transkrypcja_listy_Wandzi_1948.pdf (Kartka 2).

ARG/V/289

List Wandy — 19.V.1948, Wielkanoc: dancing 'Polonii' do rana, Wisła, Włodek tańczy

19.V.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski. Str. p22-23. Źródło: listy_Wandzi_1948_oryginaly.pdf.

Treść: Warszawa, 19.V.1948. Wielkanoc: 1. dzień — Żoliborz, Wisła, Zofie (imieniny). Pp. Stępińskich — wytworna kolacja. 2. dzień — Stefan i Włodek oglądają Katedrę i rozbiórkę mostu Kierbedzia. Hotel dancing 'Polonia' — do rana. 'Włodek tańczył to już rzecz naturalna, bo zna tańczyć, ale tańczył i Stefek — i do mnie powiedział że nawet delikatnie alkohol jeden piosenki serce działał znakomicnie, ale było przyjemnie i wesoło.'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Relacja z Wielkanocy 1948. Most Kierbedzia — ruiny usuwane (spalony w 1944). Dancing 'Polonia' — jeden z pierwszych nocnych dancingów otwartych w Warszawie po wojnie. Stefan Głuchowski tańczy — pozytywna zmiana nastroju. Źródło: transkrypcja_listy_Wandzi_1948.pdf (List 8).

ARG/V/290

List Wandy — 20.V.1948, przeniesienie apteki: ul. Twarda/Ciepła, dawna dzielnica żydowska

20.V.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski. Str. p24-25. Źródło: listy_Wandzi_1948_oryginaly.pdf.

Treść: Warszawa, 20.V.1948. 'U nas w Kraju ogromnie dużo się pije. Ja osobiście zawsze wychodziłam obronną ręką (2-3 kieliszki).' Apteka — sprawa paląca: 3 opcje: (1) zmiana w Warszawie (ul. Twarda/Ciepła — dawna dzielnica żydowska), (2) Komorów, (3) Piaseczno. Jeździli z p. Stefiniem i Włodkiem — w środkowej Warszawie wszystko zajęte. Ubrania: palto i blerer oddane do poprawki, materiał kwiatowy na sukienkę, kapelusz z kwiatami, medalion antyczny.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: KLUCZOWE: Apteka na Kruczej/Hożej zagrożona eksmisją przez MBP. Nowe miejsce: ul. Twarda/Ciepła — dawna dzielnica żydowska (spalona w 1943 po Powstaniu w getcie). Wanda i Włodek szukają lokalu po całej Warszawie. Alkohol w PRL — socjologiczny komentarz. Ubrania 1948 — szczegóły. Źródło: transkrypcja_listy_Wandzi_1948.pdf (List 9).

ARG/V/291

List Wandy — 15.VI.1948 (nieskoñczony), krawat z Milanówka, słownik, puszeczka Zórka

15.VI.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy (nieskoñczony), atrament niebieski. Str. p26-27. Źródło: listy_Wandzi_1948_oryginaly.pdf.

Treść: Warszawa, 15.VI.1948. Krawat niebieski — nowa produkcja Milanówka. Brązowy do kapelusza. Puszeczka Zórka — z wystawy przemysłu artystycznego. Słownik języka polskiego (2,5 kg) — zostanie rozerwany na kilka części i wysłany. Leksykon — kilkanaście tysięcy zł. List nieskoñczony — 'już jest 3 godzina mocno mocno całuję'.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Milanówek — ośrodek jedwabiu i tkanin pod Warszawą. Wystawa przemysłu artystycznego w Warszawie 1948. Słownik — wciąż problem z wysyłką (PRL limit 0,5 kg). Źródło: transkrypcja_listy_Wandzi_1948.pdf (List 11).

ARG/V/292

List Wandy — odp. systematyczna na listy #31–45: Lica Fiszdorowicz, kanały, tajemnicza teczka

ok. VI-VII.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy 4 arkusze, atrament niebieski. Str. p28-31. Źródło: listy_Wandzi_1948_oryginaly.pdf.

Treść: Ok. VI-VII.1948. Odpowiedź systematyczna na 15 listów Krzysztofa (#31-45). #32: Narzeczniki z celofanem — szuka. #34: Fotografie i ramki. #38: Pochowani w ogródku — ekshumacja na cmentarz (p. Glisnicka). Tajemnicza skórzana teczka — kiedy zginęła? Jojder — ksiądz kapelan w kaplicy. LICA FISZDOROWICZ — nikt nie widział jej śmierci; z Woli do Żoliborza kanałami, w getcie się rozsypały, tylko dwie weszły do kanałów (Irka nie było), jedna dotarła do Kampinosu. Bratek Lenka (Mirek) — na politechnice w Łodzi, wysoki i mizery. #41: Pani P. wyjechała z Warszawy. #45: Jerzyna waży 20 kg więcej niż Stefan. Stołowanie prywatne. Herbata mocna.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: WAŻNY DOKUMENT HISTORYCZNY: Lica Fiszdorowicz — Żydówka uciekająca kanałami podczas Powstania. Z jej grupy tylko jedna dotarła do Kampinosu. Tajemnicza teczka — co się stało? Jojdek — ksiądz kapelan. Bratek Lenka = Mirek (politechnika Łódź). Źródło: transkrypcja_listy_Wandzi_1948.pdf (List 13, odp. #31-45).

ARG/V/293

List Wandy — ok. VII.1948, Warszawa wieczorami, odbudowa, Hanka w fotografiach, apteka niepewna

ok. VII.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski. Str. p32-33. Źródło: listy_Wandzi_1948_oryginaly.pdf.

Treść: Ok. VII.1948. Warszawa wieczorami — światła naokoło, odbudowa widoczna. Stefan nie widzi nowej Warszawy — 'ciągle porównuje z dawną, pomijając zupełnie okres kiedy to Warszawa przedstawiała jedno cmentarzysko.' 27.I.48: Fotografie Krzysztofa — 'widać pewną beztrozkę'. Pytania o zdjęcia: 1) Ty z Hanką w oknie, 2) Ty z Hanką pod rękę na ulicy, 3) Ty sam w oknie, 4) Jeziorko. 'Z tą apteką trzeba coś postanowić i nic się nie robi.'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Odbudowa Warszawy 1948 — miasto oświetlone ('nie jak egipskie ciemności' 2 lata wcześniej). Stefan — depresja, nostalgiczne porównania. HANKA — po raz pierwszy Wanda pyta o Hankę widoczną na fotografiach syna (narzeczona?). Apteka: wciąż nierozstrzygnięta sprawa. Źródło: transkrypcja_listy_Wandzi_1948.pdf (List 14).

ARG/V/294

List Wandy — Giżycko 15.VII.1948, urlop na Mazurach, p. B. sprzedała ruiny, Alina do Francji

15.VII.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski. Str. p34-35. Źródło: listy_Wandzi_1948_oryginaly.pdf.

Treść: Giżycko, 15.VII.1948. Urlop na Mazurach! Cieszy się z dobrych wieści — ministerstwo państwa H. gości Krzysztofa ('czuje się w ich domu dobrze'). Wyjazd do Francji — 'boję się trochę tego pachła'. P. B. sprzedała dom na Smolnej (niedopalone mury!) — 'wyskano b. pokaźną sumę, w tej chwili materialnie stoją zupełnie inaczej.' Alina stara się o wyjazd do Francji (sprawy spadkowe). Anna spotkała Łajsenkardskiego (wuj Janusza Kod.) — b. uprzejmy. Adres Franka — mają własne mieszkanie.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: MAZURY: Wanda na urlopie w Giżycku (niem. Lötzen). P. B. sprzedała ruiny domu na ul. Smolnej — majątek powojennej Warszawy. Alina — starania o wyjazd do Francji w sprawach spadkowych. Łajsenkardski — wuj Janusza Kod. (powiązania z gen. Głuchowskim?). Źródło: transkrypcja_listy_Wandzi_1948.pdf (List 17).

ARG/V/295

List Wandy — Giżycko 16.VII.1948, koniec urlopu, egzaminy syna, Cronin, Basia Łozakowska

16.VII.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski. Str. p36-37. Źródło: listy_Wandzi_1948_oryginaly.pdf.

Treść: Giżycko, 16.VII.1948. Urlop kończy się 19-VII (z H-ty wyjechała 5-go). Deszcz — siedzenie w domu. Lektury: 'Klucz Królestwa' Cronina i 'Pasja Życia' Vininge (Van Gogha — Irving Stone). Basia Łozakowska zdała maturę, idzie na historię sztuki i grafikę. Co z Januartem Klepuszem — matury? 19.VII: brak listu Krzysztofa — niepokój o egzaminy.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Egzaminy Krzysztofa na politechnice londyńskiej. Cronin 'Klucz Królestwa' — bestseller 1941. 'Pasja Życia' Irving Stone — biografia Van Gogha (wyd. polskie). Basia Łozakowska — historia sztuki. Urlop w Giżycku 5-19.VII.1948. Źródło: transkrypcja_listy_Wandzi_1948.pdf (List 18).

ARG/V/296

List Wandy — Giżycko 20.VII.1948, wycieczka do Węgorzewa, zniszczenia przez Sowietów

20.VII.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski. Str. p38-39. Źródło: listy_Wandzi_1948_oryginaly.pdf.

Treść: Giżycko, 20.VII.1948. Wycieczka z Mają stateczkiem przez jezioro Mamry do Węgorzewa. Węgorzewo — całkowicie zniszczone: 'wszystkie zabudowania zniszczone w dwa tygodnie po zakończeniu działań wojennych przez naszych przyjaciół ze wschodu. Była taka reguła — wywieziono co się da, a później spalili.' Harcerze na statku — weseli, ale 'młodzież jest teraz tak strasznie rozhukana i głośna'. Powrót do Giżycka.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: DOKUMENT HISTORYCZNY: Węgorzewo (niem. Angerburg) zniszczone przez Sowietów po zdobyciu Prus Wschodnich (II-III.1945). Wanda naocznym świadkiem grabieży i zniszczeń wojennych na Mazurach. Ironia: 'nasi przyjaciele ze wschodu'. Jezioro Mamry → Węgorzewo (ok. 25 km). Źródło: transkrypcja_listy_Wandzi_1948.pdf (List 21).

ARG/V/297

List Wandy — Giżycko 22.VII.1948, KATASTROFA HARCERSKA: 23 utonęły, burza stulecia, Ewa ocalała

22.VII.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski. Str. p40-41. Źródło: listy_Wandzi_1948_oryginaly.pdf.

Treść: Giżycko, 22.VII.1948. 23.VII: KATASTROFA HARCERSKA — dwie motorówki zderzyły się i wywróciły. Z 40 dziewcząt UTONĘŁO 23! Ewa — ocalała (w innym zastępie). Stefan pojechał do Łodzi — depesza że Ewa żyje. BURZA STULECIA w Giżycku — pioruny, wicher, potoki wody, okna wybiło, stare lipy powywracane, statek kluczył do świtu. 6.VIII — urodziny Stryja Janusza. Egzaminy syna — 'Widzisz Symutek jak to nie wierzyć w swoje siły nieustannie.' Zofia Paprocka (tłumaczka Conrada!) napisze po angielsku do angielskiej znajomej syna. Podpisano: Wandzia.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: KLUCZOWY DOKUMENT HISTORYCZNY: Katastrofa harcerska na Mazurach VII.1948 — 23 dziewcząt utonęło (jedna z największych tragedii harcerstwa polskiego). Ewa — córka Stefana (?) ocalała. BURZA w Giżycku — żywioł. URODZINY GEN. JANUSZA: 6.VIII — potwierdzone. Zofia Paprocka — tłumaczka Conrada — NOWA WAŻNA POSTAĆ. Źródło: transkrypcja_listy_Wandzi_1948.pdf (List 19).

ARG/V/298

List Wandy — Jurejków 26.VII.1948, KWATERA HITLERA i GÖRINGA, Janusz rolnik, harcerze 16 utonęło

26.VII.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski. Str. p42-43. Źródło: listy_Wandzi_1948_oryginaly.pdf.

Treść: Jurejków, 26.VII.1948. Pożegnanie z Januarkiem — wyjeżdża do Gdańska 27-go. Janusz — kierownik zespołu 12 półparsek, komisja z Warszawy: 'dobry rolnik, gospodaruje oszczędnie i myśli.' Wypadki harcerskie: '16 harcerzy się utopiło, trzy jachty nie wróciły do portu, dwa wyłowione, trzeci zaginął bez wieści.' KWATERA HITLERA i GÖRINGA: 'całe kilometry lasu niedostępne, siatka maskująca na porę roku, lotnisko ukryte w lesie, linia kolejowa pod ziemią, całe jezioro pod ziemią. Ci którzy pełnili tam służbę — więcej nie wychodzili.' Dziś opuszczone, miejscowi boją się (miny). P.S.: Pp. Wadmin serdecznie pozdrawia.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: KWATERA FÜHRERA: Wanda odwiedziła Wilczy Szaniec (Wolfschanze) k. Kętrzyna lub kwaterę Göringa w Rominten. Opis maskowania — siatki sezonowe, ukryte jezioro, kolej podziemna, lotnisko w lesie. Janusz (sąsiad?) kierownik PGR. PP. WADMIN — angielska rodzina goszcząca Krzysztofa. Źródło: transkrypcja_listy_Wandzi_1948.pdf (List 20).

ARG/V/299

List Wandy — Giżycko/Gdańsk 30.VII–10.VIII.1948, srebrne wesele, biskup gdański, list pp. Wadmin

30.VII-10.VIII.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, pisany w kilku etapach, atrament niebieski. Str. p44-47. Źródło: listy_Wandzi_1948_oryginaly.pdf.

Treść: Giżycko 30.VII / Gdańsk 10.VIII.1948. Na wybrzeżu — leży na piasku. Srebrne wesele pp. Żotendarskich 28.VII — na plebanii, ksiądz proboszcz z inicjatywą odbudowuje: kościół, plebanię, dom katolicki połączony kopią Ostrej Bramy. Siedzenie koło biskupa gdańskiego. 10.VIII: tydzień dłużej, cudna pogoda, towarzystwo artystów. Stefan oporny na jazdę do Gdańska. LIST PP. WADMIN (przetłumaczony): 'Wasz drogi syn miał dziś pierwszy dzień egzaminów. Proszę przyjąć nasze serdeczne i pełne szacunku wyrazy od pana i pani Wadmin.' Stefan pracuje w Ministerstwie Odbudowy przy Alejach Ujazdowskich — 'nastrój Stefka zmienił się zasadniczo.'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Gdańsk i Wybrzeże sierpień 1948. Srebrne wesele w parafii — bishop gdański. Kopia Ostrej Bramy — gdański duchowny buduje kopię wileńskiej kaplicy. PP. WADMIN — angielska rodzina goszcząca Krzysztofa (PIERWSZY RAZ CYTAT z ich listu). Stefan w Ministerstwie Odbudowy przy Al. Ujazdowskich — poprawa nastroju. Olimpiada londyńska 1948 (egzaminy syna). Źródło: transkrypcja_listy_Wandzi_1948.pdf (List 22).

ARG/V/300

List Wandy — 28.X.1948, 'Czy kochasz tę Danusię?', kartofle w mundurach, nabożeństwo

28.X.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski. Str. p48-49. Źródło: listy_Wandzi_1948_oryginaly.pdf.

Treść: Warszawa, 28.X.1948. Niedziela: kartofle w mundurach z masłem, Lawrynko przyniosła Kunetek-pan i wódki, pogawędka do północy, jedna z pań została na noc. Nabożeństwo — imieniny Tadaun Miklanuskiego, straszny deszcz. 'Myślę Syneczku że pewno kochasz tę Danusię. Daj Ci Boże Synka Malutki żeby to dało Ci szczęście. Ciągle zaznaczam że nie pije Tasra... ale przyjemno jest napewno. Jadłym napyskowaŁ b. chciała żeby miała jasne włosy — lubię jak młode dziewczęta mają takie włosy, no i żeby miała orijsk.'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: DANUSIA — PIERWSZE BEZPOŚREDNIE PYTANIE Wandy o miłość Krzysztofa! Ta sama Danusia co w ARG/V/268. Kartofle w mundurach — typowy posiłek powojennej Warszawy. Lawrynko — sąsiadka/znajoma. Jesień 1948. Źródło: transkrypcja_listy_Wandzi_1948.pdf (List 15).

ARG/V/301

List Wandy — 1-8.IX.1948, GRUŹLICA KARIKA: streptomycyna, terapoplastyka, dramatyczna choroba

1-8.IX.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy pisany etapami (1-8.IX), atrament niebieski. Str. p50-51. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

Treść: Warszawa, 1-8.IX.1948. KARIK ma GRUŹLICĘ — 'jak mnie kto obuchem uderzył'. Już od kilku miesięcy źle wyglądał, ale myślano że to praca w aptece. Dr. Skoperyk: dwie jamy po jednym w każdym płucu + rozedma. Klimatyczne leczenie, nie wyżej niż 300-400 m. Wanda szuka streptomycyny — 66 zastrzyków, temperatura spada, mniej kasłe. Możliwa terapoplastyka (uciśnięcie żeber — 7-8 żeber bez znieczulenia!). 8.IX: Analiza plwociny dwukrotna — bez laseczników. Palił, pił, pracował ciężko. 'Żeby temu przeciwdziałać trzeba dawać nowy środek POS — pastylki szwajcarskie, u nas b.b. trudno dostać.'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: KARIK (Karol?) — mąż Hawy (córki lub krewnej). Gruźlica dwupłucna z jamami — ciężki przypadek. Streptomycyna — nowy antybiotyk, trudny do zdobycia w Polsce 1948. Terapoplastyka = torakoplastyka (wycięcie żeber bez narkozy — b. bolesna operacja). POS — szwajcarskie pastylki tuberkulostatyczne. Dr. Skoperyk — specjalista. Hawa — żona Karika (Łódź). Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

ARG/V/302

List Wandy — 11.IX.1948, miłość Krzysztofa, pierścionek, znaczki lubelskie dla syna

11.IX.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski. Str. p52-53. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

Treść: Warszawa, 11.IX.1948. Krysiuniku — 'b. pragnę żeby nieważko które pokocha warte było Twego uczucia'. Opisz mi o niej wszystko: skąd poznałeś, z jakiego środowiska, jak wygląda, jak się wyraża, czy się uczy. 'Mnie wszystko interesuje.' Odpowiedź do pp. W. (Wadmin) wysyłam — przepisywałam w aptece z pomocą nieznajomego pana, który okazał się lektorem języka angielskiego na WSH. Dziś wyjeżdżała ta sama pani co przywiozła aparat — wysyłam mały paczunek: pierścionek (dla pp. W.) i czekoladki. Seria lubelska — najdroższe znaczki poczty demokratycznej (1500 zł).

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: MIŁOŚĆ KRZYSZTOFA — Wanda wie i prosi o szczegóły. Seria znaczków lubelska — rzadkie i cenne znaczki PRL 1948. Pierścionek przez kuriera dla pp. Wadmin. Lektor angielskiego z WSH pomaga napisać list po angielsku. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

ARG/V/303

List Wandy — 28.IX-10.X.1948, ślub Józka w Lublinie, PLAN APTEKI: al. Niepodległości 159

28.IX-10.X.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, pisany etapami. 4 strony z własnoręcznym SZKICEM PLANU ULIC i wnętrza lokalu apteki. Atrament niebieski. Str. p53-54. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

Treść: Warszawa 28.IX-10.X.1948. Ślub Józka (profesora ASP Poznań) w katedrze lubelskiej — 'ożenił się ze swoją studentką'. Śniadanie weselne na plebanii. 10.X: 2 tygodnie ruchu na antresoli — murarz rozchorował się, roboty na Żoliborzu wstrzymane, pożyczka 90 tys. zł. APTEKA — 3 LOKALE NA UWADZE: I. Narożny, Filtracyjna/Al. Niepodległości (2 mln 25 tys.); II. Filtrowa 19; III. Al. Niepodległości 159 — lokal 47, dom od Rakowieckiej (pasaż, ale cała Aleja bez apteki!). SZKIC MAPY: Narbutt, Asfaltowa, Niepodległości, Kariminnowska, Rakowiecka. Dwie najbliższe apteki: Moreupińskiego i Wiśniewskiego. SZKIC WNĘTRZA: wejście po kilku stopniach do kryty pasaż, 4 sklepy — pierwszy na lewo to apteka, ewentualny wodociąg, laboratorium, gabinet z antresolą na dyżury.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: UNIKAT: List z własnoręcznym szkicem planu ulic i wnętrza lokalu apteki! Al. Niepodległości 159 — pasaż przy Rakowieckiej, dawna dzielnica mieszkaniowa. Murarz na robocie Żoliborz — remont mieszkania Wandy i Stefana. Józek — profesor ASP Poznań, ożenił się ze studentką. MBP eksmituje Wandę → szuka lokalu aktywnie. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

ARG/V/304

List Wandy — ok. IX-X.1948, inspektor w aptece, Wrocław, Trałkowie, Renia pilnuje remontu

ok. IX-X.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy (pismo dziennikowe), atrament niebieski. Str. p55. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

Treść: Ok. IX-X.1948. Inspektor w aptece — Wanda opadła z sił ('zdjęłam stary pasek i zaczęłam wkładać nowy' gdy inspektor przyszedł). Stefan słyszy kiepsko — przyczyną kłótliwek. Wrocław: ciotka Maryla (siostra matki Wandy) + córka Muda, mieszka we Wrocławiu ~1,5 roku. Profesor Różycki (znajomy z Pawiaka) — wizyta. Trałkowie: dom odremontowany, Jędrek wyrósł na 'b. miłego chłopca'. Violetta wciąż u Trałków. Strychu u Trałków: lustro, konsola, biblioteczka, krzesła — w opłakanym stanie. RENIA NIKLASZEWSKA pilnuje roboty remontowej na Żoliborzu. Salceson i bałaron na kolację.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Pismo dziennikowe — Wanda opisuje kolejne dni. RENIA NIKLASZEWSKA (ARG/V/280) — tu pojawia się znów, pilnuje remontu Żoliborza. Ciotka Maryla we Wrocławiu (Repatrianci z Kresów). Profesor Różycki ze Świdra — znajomy z Pawiaka (więzień!). Trałkowie — polska inteligencja, ocalałe meble na strychu. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

ARG/V/305

Kartka Ciotki Lotty — niedatowana, 'cała rodzina będzie dumna z Ciebie'

ok. 1948-1949 letter

Opis fizyczny: Krótka kartka odręczna Ciotki Lotty. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

Treść: 'Ja osobiście mam takie przekonanie, że na pewno cała rodzina będzie dumna z Ciebie i będzie się Tobą chlubiła. Więcej napisałabym, ale w tej chwili nie mam miejsca, bo Mamusia czeka. Całujemy Cię z [?] bardzo bardzo serdecznie całem sercem — Siostrzenicski Wujkowi napisicature. Wcatuj od nas Wujostwu od nas bardzo serdecznie — Twoja Kochająca Cię bardzo Ciotka Lotta.'

Twórca: Ciotka Lotta

Język: polski

Kontekst: Ciotka Lotta — nieznana dotąd postać w korespondencji Krzysztofa. Pisze z okazji jakiegoś sukcesu (egzaminy? dyplom?). 'Mamusia czeka' — pisana w pośpiechu. 'Siostrzenicski' — niejednoznaczne. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

ARG/V/306

List Wandy — 17.IV.1949 Wielkanoc, Jędrek z biologii, dyżur w aptece, depresja Stefana

17-20.IV.1949 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski, pisany w 2 etapach. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

Treść: Warszawa, 17.IV.1949. Wanda ma dyżur w aptece w Wielkanoc — cisza, bierze się do pisania. List Krzysztofa: 'nie są zbyt ciekawe — dla nas zawsze będą ciekawe, tylko smutne przez Twój nastrój.' Żal że nie namówiła go na powrót do kraju. Jędrek (siostrzeniec Ludki, asystent na biologii w Krakowie) — nocował, inteligentny, 'idzie drogą ściśle naukową'. Ojciec Jędka zginął w obozie w Niemczech. 20.IV: taksówka 380 zł (Wielkanoc — tramwaje nie kursują). 'Stefek zupełnie stroni od ludzi.' 'Życzę Ci spokojni psychi.'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: WIELKANOC 1949. Apteka czynna na dyżur. Jędrek — postać nowa, asystent biologii UJ Kraków. Ojciec zginął w obozie — wojenna sierota akademicka. Stefan Głuchowski: głęboka depresja, unika ludzi. Wanda tęskni za synem. Taksówka 380 zł — cena transportu 1949. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

ARG/V/307

List Wandy — 3.V.1949, wiara, Włodek R. zaręczony — narzeczona utonęła, Stefek pogorszyło się

3-9.V.1949 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski. Wysłany 9.V.1949. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

Treść: 3.V.1949. 'List w którym piszesz o swym stosunku do wiary b.b. mnie ucieszył, bo to naprawdę wielkie szczęście mieć wiarę.' Nawiązuje do poprzedniego listu. 6.V: Włodek R. zaręczył się z panną P. z Obór — TRAGEDIA: 'ona utongła tych wakacji. Cała paczka wybrała się na łyżwielkę — lód, kilka się oderwał i kilka osób głównych, między innymi i ona. Włodek został uratowany, ale tłuk się tak rozchorował.' Pogrzeb p. Ilsey. Stefek: 'b. znów się pogorszyło, b. jesteśmy przygnębieni decydywną jego chorobą.' Wysłano 9.V.1949.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Wiara Krzysztofa — przełom duchowy. Włodek R. — tragedia: narzeczona utonęła na łyżwiarkę (zimą/wiosną). Śmierć p. Ilsey — 'rok wędroli i żadnego ratunku'. Stefan Głuchowski: zdrowie się pogarsza (diagnoza ostateczna — co mu jest?). Basia R. — pytanie o korespondencję. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

ARG/V/308

List Wandy — 26.V.1949, 'Czytam Twój list i płaczę' — DAMUSIA, kolega który ją kocha

26.V-2.VI.1949 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski, pisany w 2 etapach. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

Treść: Warszawa, 26.V.1949. 'Czytam Twój list i płaczę razem z Tobą.' Krzysztof pisze: 'nie umie przepychać się przez życie łokciami i że sprawę komplikuje to że w Damusi kocha się Twój kolega.' Wanda: 'Nikt nie rozumie Cię lepiej niż ja, gdyż w moim życiu lojalność w stosunku do moich przyjaciół niejednokrotnie zmuszała mnie do rezygnacji z różnych rzeczy. Czy tylko masz najemność — bo to jest najważniejsze.' Prosi o pisanie dużo o Damusi. 'Krysicinka tak daj baje czy ona jest warta Twego sercusia.' 2.VI: 'wyobraź bo tak jakoś bardzo zaniepokoiłam się o Ciebie.' Podpisano: Wanna.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: KLUCZOWY LIST: Krzysztof kocha Damusię — ale kocha ją też jego kolega! Wanda płacze. Lojalność wobec przyjaciół vs. prawo do szczęścia — dylemat moralny. Wanda opowiada własne doświadczenie rezygnacji z czegoś z lojalności. Damusia = Danusia (z ARG/V/268, 300). Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

ARG/V/309

List Wandy — 26.V.1949 (święto), stypendium 50 funtów, Karik w Świdnicy, środek POS

26.V.1949 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

Treść: Warszawa, 26.V.1949 (święto, dyżur w aptece). Listy Krzysztofa 'jakieś pogodniejsze'. Nie zdasz? 'Jak możesz nawet myśleć że moglibyśmy mieć do Ciebie żal, moglibyśmy tylko b. cierpieć.' Stypendium: Krzysztof ma 50 funtów oszczędności, 30 ze stypendium — Wanda podziwia jego rachunkowość ('mam to po dziadkach, nie po rodzicach'). Hawa w Warszawie — Karik w Świdnicy (uzdrowisko). Karik niby lepiej, ale właściwa poprawa niepewna. Streptomycyna — planują przerwać, ale to groźny moment. Środek POS — pastylki szwajcarskie, szuka.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Stypendium Krzysztofa — 50 funtów oszczędności (= 3.5 miesiąca pensji Wandy!). Karik w Świdnicy (sanatorium gruźlicze). Środek POS — szwajcarskie pastylki tuberkulostatyczne. Hawa (żona Karika) przyjeżdża na imieniny. Wanda i Wanda S. odwiedzają Karika. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

ARG/V/310

List Wandy — 4.VI.1949, urlop bez Stefka, 65 kg, problemy finansowe, pożyczki

4.VI.1949 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

Treść: Warszawa, 4.VI.1949. Wanda 'zaganiana'. Dyżur w niedzielę, porządki w szafach, szykuje się na urlop 15 czerwca. Stefek prawdopodobnie nie może wyjechać ('wprost dla tego żeby o niego trochę zadbać'). Stefan: mizerny, waży 65 kg, nieregularnie je. Pięć dni nosiła list bo nie miała koperty. Na koniec: Stefek dostał urlop od jutra — jadą razem! Podpisano: Wanna. + Wunk. mocno całuję.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Stefan Głuchowski: mizerny, 65 kg — utrata wagi dramatyczna. Urlop w czerwcu — razem z Wandą. Koperty deficytowe w PRL. Podpis 'Wunk' — czuły zdrobnieniec. Ekonomia rodziny: pożyczki, kłopoty. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

ARG/V/311

Kartka Wandy — Giżycko 27.VI.1949, perfumy od Krzysztofa, 'tęsknię bardzo bardzo'

27.VI.1949 letter

Opis fizyczny: Krótka kartka odręczna Wandy, atrament niebieski. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

Treść: Giżycko, 27.VI.1949. 'Nie miej do mnie żalu że do Ciebie nie piszę, ale tak jakoś jestem wewnętrznie zorbita.' Dziękuje za perfumy które przyszły w przeddzień wyjazdu na urlop — 'rozweseliły mnie bardzo.' 'Za godzinę jedziemy do Drzejkowi do Jaźmin, może Stefek też do Ciebie napisze, a teraz Ci tylko powiem że tęsknię za Tobą bardzo, bardzo.' Podpisano: Wanna.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Giżycko 1949 — ponowny urlop na Mazurach! Perfumy od Krzysztofa — dar z Londynu (luksusy nieosiągalne w Polsce). Wanda 'wewnętrznie zorbita' (zaaferowana, zaabsorbowana). Jadą z Giżycka do Jaźmina (miejscowość na Mazurach?). Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

ARG/V/312

List Wandy — Giżycko 2.VII.1949, egzaminy Krzysztofa, stypendium na rok, Stasia smutna

2.VII.1949 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

Treść: Giżycko, 2.VII.1949. Listy Krzysztofa przesyła Renia M. (Miklaszewska) na urlop. 'Synku Maleńki tak się boję czy aby zdasz. Zdaje mi się że zdasz ale b. się martwię że Ciebie to tyle kosztuje.' Stypendium na jeden rok — bo uczelnia prywatna? 'Tak się boję że jeśli wyjedziesz z Londynu to może będziesz bardzo osamotniony.' Pogoda — pierwszy raz upalny dzień od wyjazdu. Stasia: 'biedactwo zupełnie w tej swojej rodzinie zachowaninie i taka b. smutna, a ja ją ostatnio b. zaniedbałam.' Kończę bo chcę dziś wysłać. Podpisano: Wandy.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Egzaminy Krzysztofa na politechnice londyńskiej — Wanda śledzi pilnie. Stypendium tylko na rok — uczelnia prywatna. Stasia smutna — kim jest Stasia? (Stasia Tuchorska? Siostra?). Renia Miklaszewska (ARG/V/280) — przekazuje listy Krzysztofa na urlop. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

ARG/V/313

List Wandy — Giżycko 2.VII.1949 (drugi), 'Śniłeś mi się', Damusia: paczka z naszyjnikiem i literką

2.VII.1949 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy (drugi list tego dnia), atrament niebieski. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

Treść: Giżycko, 2.VII.1949. 'Śniłeś mi się dziś w nocy i tak mi jest b. bardzo smutno. Czy też ja Cię jenere zobaczę?' Stefan pojechał do Gdańska odwieźć Olgę i Hankę do Łosi (leczenie tam lepsze). PACZKA: szolik, dmuchonka, puderniczko, utorynynek z ruchomą główką, naszyjnik z rodzimych patyczków i literka. 'Literka przeznaczona żeby w odpowiednim rozmiarze miał dla Damusi (np. imieniny). Naszyjnik to do Twojego uznania albo dla ciotki Marysi, albo dla ciotki Zosi lub Stefy (imieniny Stefy 2 września) lub dla kogo chcesz.' Podpisano: W.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: 'Czy też ja Cię jenere zobaczę?' — tragiczne przeczucie. Wanda i Stefan na Mazurach z Olgą i Hanką (Hanka = ta z fotografii syna z 1948?). Literka dla Damusi — Wanda planuje jak syn może podarować prezent ukochanej. Paczka mazurska: naszyjnik z patyczków, dmuchonka. Ciotka Stefy: imieniny 2.IX. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

ARG/V/314

List Wandy — 30.VII.1949, OTWARCIE DROGI W-Z, długi, Ludka na operację terapoplastyki (8 żeber)

30.VII.1949 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

Treść: Warszawa, 30.VII.1949. Dyżur w aptece, nastrój świąteczny — 'z racji otwarcia Drogi W-Z tłumy ludzi na ulicach.' Po powrocie z wakacji wróciły złe interesy. Długi: weksle na 300 tys. zł (termin 15 VII minął), pożyczka od Irenery. Włodek spędził urlop z Ewą: Kraków, Oświęcim, Wieliczka, Zakopane — szukali miejsca dla Ludki w Zakopanem (gruźlica). LUDKA: 'lekarze orzekli że tylko terapaplastyka może ją uratować — mechaniczne uciśnięcie płuca przez wycięcie 8 żeber.' Bolesna operacja bez narkozy, osoby o słabszym sercu nie przeżywają. Włodek znalazł łóżko w sanatorium (z wielkim trudem). '* Mnie nie to oglądanie świata by wtedy było, oczyście to że tak byłabym z Tobą — z tym dużym synem.'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: DOKUMENT HISTORYCZNY: Otwarcie Drogi W-Z — trasa tunelowa przez Starówkę, uruchomiona 22.VII.1949 (Święto Odrodzenia). Wanda jest naocznym świadkiem! Ludka (gruźlica) — terapoplastyka w Zakopanem. Oświęcim (KL Auschwitz) — Włodek i Ewa odwiedzają miejsce pamięci. Długi Wandy — poważne kłopoty finansowe. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

ARG/V/315

List Wandy — 10.VIII.1949, Wadmanowie wyprowadziły się, 1 Sierpień na Powązkach, Droga W-Z

10.VIII.1949 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

Treść: Warszawa, 10.VIII.1949. Krzysztof się wyprowadził od Wadmanów ('jakoś wyczułam z Twoich listów, a tu przychodzi wiadomość'). List angielski dla ukochanej — Wanda przepisuje w aptece, nieznajomy pan ofiaruje pomoc, okazuje się lektorem angielskiego na WSH — odcyfrowuje i przepisuje! Przez kilka dni gościła Alę Włodarską (pierwszy raz w Warszawie). 1 Sierpień: cmentarz Powązki — kwatera powstańcza. Ala zemdlała na grobach. Droga W-Z — 'bardzo ładnie rozwiązane'. Lipiec i sierpień — 'b. ciężkie, nawet od Włodka grosza nie dostałam'. Wanda żyje tylko z pensji Stefka + pożyczki. '* Co znaczy W-Z napisze Ci pimej.' Konieczność ściągnięcia futra od matki Krzysztofa.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: WADMANOWIE: Krzysztof się wyprowadził — nowy rozdział. 1 Sierpień 1949 — 5. rocznica Powstania Warszawskiego, Wanda na Powązkach. Ala Włodarska zemdlała na kwaterze powstańczej — emocje. Droga W-Z — Wanda opisuje ją synowi. Kłopoty finansowe: apteka przynosi straty w lecie. Futro od matki Krzysztofa — skąd matka?! Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

ARG/V/316

BRUDNOPIS LISTU ANGIELSKIEGO — Stefan i Wanda do Mrs. Wadman: podziękowanie za opiekę nad synem

ok. VIII-IX.1949 letter

Opis fizyczny: Brudnopis listu w języku angielskim, ręka Wandy lub Stefana. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

Treść: 'Dear Mrs. Wadman, We are very sorry to learn that our son Krzysztof is leaving your kind home, where he was so well looked after and had every care possible. It is very difficult for us to express our feelings in your language as translation will never give the extent of our gratitude to you. We wish to thank you from the bottom of our hearts for all you have done for our boy and especially for the great kindness of heart you have shown to him. We are sending you our warmest thanks and kindest regards. Yours very sincerely, Stefan and Wanda Głuchowski.'

Twórca: Stefan i Wanda Głuchowscy

Język: angielski

Kontekst: UNIKAT ABSOLUTNY: jedyny znany list Stefana i Wandy Głuchowskich po angielsku — brudnopis podziękowania dla angielskiej rodziny goszczącej Krzysztofa. 'We wish to thank you from the bottom of our hearts' — język wzruszający, choć pisany przez niepiszących biegle po angielsku. Krzysztof właśnie opuszczał dom Wadmanów (por. ARG/V/315). Głuchowscy: profesor angielski z WSH pomagał z korespondencją. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

ARG/V/317

List Wandy — 26.X-11.XI.1949, listy Damusi w pamiętniku Krzysztofa, Ciotka Zosia, paczka

26.X-11.XI.1949 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, pisany etapami, atrament niebieski. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

Treść: Warszawa, 26.X.1949. Wanda długo nie pisała ('jak napiszę nagłówek to zaczynam ryczeć'). 'Napisałeś że ostatnie moje listy dałeś w swoim pamiętniku Damusi — b. mi przykre, bo chciałabym żebyś moje listy przeczytał tylko Ty.' 11.XI.1949: 'Cieszę się Twoimi listami z Brighton — takie pogodne, że i nam lżej żyć.' Od 10 dni Ciotka Zosia w domu — jedyna z rodziny która rozumie. PACZKA: pudełko do papierosów, nóż, świeczka, kawałek sosiny od Stawy, 2 krawaty, 2 chusteczki, rękawierki, 2 pary skarpetek. Kolega Bankwier — zgłosił się do apteki, studiuje WSH, chce opowiadać o Krzysztofie. Panna Manja — gospodyni od wakacji. Skontaktuj się z Klodkiciem w sprawie futra. Jędrek Rogojski ożenił się z Hanką Frankiewierówną — urodził im się syn.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Damusia czyta listy matki Krzysztofa — naruszenie intymności! Wanda jest zraniona. Brighton — Krzysztof wyjechał z Londynu (studia/praca). Ciotka Zosia — 'jedyna co została z rodziny'. Bankwier — kolega Krzysztofa z Londynu, w Polsce na WSH. Futro od matki — zagadka (biologiczna matka Krzysztofa? Wanda jest jego matką — więc kto?). Jędrek Rogojski — ożeniony, ma syna. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

ARG/V/318

List Wandy — 11.XII.1949 Brighton, Damusia na zdjęciu, Jędrek Rogojski ojcem, niemowlę

11.XII.1949 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy, atrament niebieski. Nocny dyżur w aptece. Źródło: listy_z_trakcrypcjami.pdf.

Treść: Warszawa, 11.XII.1949. Nocny dyżur w aptece — 10 dni z rzędu jedna apteka dyżuruje. Cieszy się że Krzysztof w Brighton czuje się dobrze. Radio — nie gra na tym prądzie co ma. Praca przy piezokarach — na czym polega? Damusia na zdjęciu: 'Zmartwiłam się że Damusi zrobiło się na zdjęciu słabo, mówisz że jest zdrowa a na fotografji wygląda b. na mocną.' Zapytaj: z jakiego środowiska pochodzi, co ojciec robił przed wojną i co teraz, ile ma wzrostu i wagi. Zdjęcie Krzysztofa z kreślonki — 'postawiłam sobie na biurku.' Bliskie zdjęcie: 'wyglądałeś tam taki jaki wyjeżdżałeś stąd.' Jędrek Rogojski ojcem — Wanda odwiedza Hankę w lecznicy. 'Patrząc na dzieciątko przepominałam sobie Ciebie... Ty byłeś ładniejszy i przyjemniejszy.' 'Najpiękniejsza w życiu byłam w okresie Twego niemowlęctwa.'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: OSTATNI LIST 1949 ROKU. Brighton — Krzysztof pracuje (pieczokary = pieczarki?). Damusia: Wanda prosi o wiek, wagę, wzrost, status rodziny — wywiad matki o potencjalnej synowej! Zdjęcie Krzysztofa z kreślonki — na biurku Wandy. Jędrek Rogojski — nowy ojciec. 'Najpiękniejsza w życiu byłam w okresie Twego niemowlęctwa' — ból pustego gniazda. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

ARG/V/319

List Wandy — 24.I.1948, system dziennikowy, inspektor w aptece, Stefan słyszy kiepsko

24-26.I.1948 letter

Opis fizyczny: List odręczny Wandy pisany dziennikowo (24-26.I.1948), atrament niebieski. Str. p02. Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

Treść: Warszawa, 24.I.1948. 'Postanowiłam że od dzisiejszego dnia będę wprost pisać codziennika.' Sobota: zakup towaru, zmiana w aptece, zaproszenie na kolację Ireny. Przygotowania: bielizna, Stefek prasuje spodnie, zmiana paska do pończoch — w tym momencie na dole pojawia się INSPEKTOR. 'Dosłownie opadłam z sił.' 26.I.48: 'Okazało się że wogóle nie rozumiał co do niego mówiłam.' Stefek słyszy kiepsko — 'jest to często przyczyną naszych kłótek, gdyż ja namawiam go żeby poszedł do doktora na przebadanie uszu, a on nie wybiera się.'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: CODZIENNIK: Wanda postanawia pisać dziennik — najważniejszy list stylistycznie, bo pisany na bieżąco. Wizyta inspektora w aptece — anegdota z paskiem do pończoch. Stefan Głuchowski: problemy ze słuchem (wczesny sygnał pogarszającego się zdrowia, por. ARG/V/304, 306, 307). Źródło: listy_z_transkrypcjami.pdf.

ARG/V/320

List Wandy — 6-15.XII.1949, rodzina, Danusia, zdjęcie na urlop

6-15.XII.1949 letter

Opis fizyczny: List 2-stronicowy, papier liniowany, atrament niebieski. Pismo pochyłe Wandy. Data 6.XII w nagłówku, dopisek 15.XII na końcu. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda6_listy49_50/img_01-02.jpg).

Treść: Warszawa, 6.XII.1949. 'Najdroższy Synku Mój!' Wanda pisze o trudnościach życia rodzinnego — problemy finansowe, brak bliskości z synem za granicą. Wzmianka o Paryżu i o kimś kto 'poradzić się kogo w tej sprawie'. Wspomina Damusię i prosi o adres. Wanda wysyła zdjęcie z urlopu ('Posyłam Ci synku jedyny fotografię jaką tu ostatni roku zrobiliśmy — robione podczas naszego urlopu'). Dopisek 15.XII.1949: Całuję mocno i do serca Cię tulę. Podpis: Wanda.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Pierwszy z nowych listów (wanda6). Napisany dzień po liście ARG/V/318 (11.XII) lub równolegle — Wanda opisuje tę samą rodzinną sytuację z innej perspektywy. Mowa o Paryżu — być może o emigracji lub kontakcie z kimś za granicą. Zdjęcie urlopowe wysłane synowi — gest wizualnej obecności matki. Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/321

Fragment listu Wandy — b.d. ~XII.1949-I.1950, asystentura, mikrofotografia, Katedra Chemii

ok. XII.1949-I.1950 letter

Opis fizyczny: Fragment listu — urwany kawałek papieru, atrament niebieski. Brak początku i końca. Pismo pochyłe Wandy. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda6_listy49_50/img_03.jpg).

Treść: Fragment bez datowania. Wanda opisuje propozycję objęcia asystentury ze specjalnością mikrofotografii na Katedrze Chemii. Mowa o zorganizowaniu pracowni chemicznej i administracji. 'Jest to dość pokusjonowaną propozycją.' Wzmianka o Łóżku, Krzyśku i p. Seelerze. Pojawia się kwestia stypendium po dziadku i przelewania środków. Wzmianka o 'awanturach' i 'wyprzedaży' — kontekst niejasny.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: UNIKAT: Fragment listy dotyczący powojennej nauki i chemii analitycznej — mikrofotografia jako nowa specjalność w Polsce 1949/50. Katedra Chemii — prawdopodobnie Politechnika Warszawska lub UW. Wskazuje na kontakty Wandy (farmaceutki z wykształcenia) ze środowiskiem naukowym. Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/322

Kartka wigilijna Wandy — 13.XII.1949, 'opłatkiem się z Tobą dzielimy'

13.XII.1949 letter

Opis fizyczny: Kartka 1-stronicowa, papier kratka, atrament niebieski. 7 linii tekstu. Data 13/XII 49. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda6_listy49_50/img_04.jpg). ✓ Transkrypcja: właściciel kolekcji 13.IV.2026.

Treść: Warszawa, 13.XII.1949. 'Kochany Synku Mój! Tak mi strasznie smutno jak zawsze kiedy zbliżają się święta. Jak ten czas leci, już znowu święta które spędzasz poza domem. Krysiku kochany opłatkiem się z Tobą dzielimy i do serca Cię tulę całuję mocno z całej duszy.' Podpis: Mamcia(?). UWAGA: 'jak zawsze' = to NIE PIERWSZE święta bez syna — potwierdza wyjazd Krzysztofa przed XII.1948.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: IKONA KOLEKCJI. Opłatek wigilijny wysłany przez żelazną kurtynę — najświętsza polska tradycja (dzielenie się opłatkiem) realizowana na odległość Warszawa–Anglia. 7 linii czystej tęsknoty. W grudniu 1949 UB cenzuruje pocztę zagraniczną; opłatek w kopercie to akt religijny w kraju, który właśnie usunął religię ze szkół (dekret IX.1949). Zdrobnienie 'Krysiku' — jedno z 12 form imienia używanych przez Wandę.

ARG/V/323

Kartka świąteczna Wandy — 15.XII.1949, 'Tak mi strasznie smutno jak zawsze kiedy zbliżają się święta'

15.XII.1949 letter

Opis fizyczny: Kartka (bilet) świąteczna, papier kratka, atrament niebieski. 8 linii tekstu. Sygnatura 15.XII.1949. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda6_listy49_50/img_05.jpg).

Treść: Warszawa, 15/XII 1949. 'Kochany Synku Mój! Tak mi strasznie smutno jak zawsze kiedy zbliżają się święta. Jak tu czas leci, już tyle świąt które spędzam poza domem. Krzyśku Kochany oplatam się z Tobą dzielimy i do Serca Cię tulę całuję Mama z całej duszy. Wanda.'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: KLEJNOT KOLEKCJI. Osiem linii — najczystsza esencja tęsknoty Wandy. Zdanie 'Tak mi strasznie smutno jak zawsze kiedy zbliżają się święta' to kwintesencja całej korespondencji matki. 'Tyle świąt które spędzam poza domem' — Wanda tu mówi o sobie, nie o Krzysztofie. To ona czuje się poza domem — bez syna dom przestał być domem. Jeden z najlepiej czytelnych i najbardziej przejmujących dokumentów serii V. Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/324

List Wandy — 6.I.1950, życzenia imieninowe dla Stefana, Danusia, niepokój o zdrowie

6.I.1950 letter

Opis fizyczny: List 2-stronicowy, papier żółtawy, atrament niebieski/ciemny. Pismo pochyłe Wandy, gęste. Nagłówek 'Synku Mój Jedyny!' Data: W. 6.I.1950. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda6_listy49_50/img_06-07.jpg).

Treść: Warszawa, 6.I.1950. 'Synku Mój Jedyny!' Dzień Trzech Króli — imieniny Stefana Głuchowskiego. Wanda życzy Krzysztofowi 'wszystkiego i najszczęściwszego pięknych dni w życiu.' Podpisana: 'Twoja Matka.' Obszerny P.S.: Wanda pyta o Danusię i rodzinę. Wyraźny niepokój o czyjąś chorobę — 'proszę Boga żeby tylko nie umrzej, stracha potwornie.' Wzmianka o aptece, leczeniu, nowych metodach. Ton emocjonalnie napięty.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Imieniny Stefana = 6 I (Trzech Króli) — NOWE USTALENIE: Stefan Głuchowski miał imieniny 6 stycznia! Niepokój o 'śmierć' kogoś z rodziny — nowe wątki chorobowe. Danusia nadal w centrum uwagi matki. Rok 1950 — nowy etap epistolarnej więzi. Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/325

List Wandy — [?].IV.1950, listy od Krzysztofa, Wielkanoc, Łódź, wątki brazylijskie

IV.1950 letter

Opis fizyczny: List 2-stronicowy, papier kratka, atrament niebieski. Pismo pochyłe Wandy. Nagłówek 'Najdroższy Synku Mój!' Data częściowo nieczytelna — kwiecień 1950. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda6_listy49_50/img_08-09.jpg).

Treść: Kwiecień 1950. Wanda odpowiada na listy Krzysztofa. Opisuje ciężką sytuację rodzinną — 'umysł doprowadzony do kresu.' Wzmianka o Wielkanocą ('Kasia Jerzy'). Łódź — kilkakrotnie wspomniana jako centrum aktywności rodziny. Wątek brazylijski — 'w Brazylii... potrzebne to tylko ciebie.' Wanda skarży się że prawie nie pisała do Grażki. Wspomnienie Karolkowie pojechali do Krakowa.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: BRAZYLIA w liście Wandy — potwierdza szerszą sieć emigracyjną Głuchowskich. Łódź jako alternatywna baza rodzinna (Włodek, Hanka). Wielkanoc 1950 — pierwsze takie święto w dekadzie komunistycznej. Ton przygnębiony — 'wszystko przepadło bezpowrotnie' powtarza się jako motyw. Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/326

List Wandy — 2.VII.1950, lato, rodzina, praca, 4 strony

2.VII.1950 letter

Opis fizyczny: List 4-stronicowy, papier kratka, atrament niebieski. Pismo pochyłe Wandy, gęste. Nagłówek 'Synku Mój Kochany!' Data: Warszawa 2.VII.1950. Dopiski odwrócone u góry strony 1. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda6_listy49_50/img_10-13.jpg).

Treść: Warszawa, 2.VII.1950. 'Synku Mój Kochany! Tak mało piszę do Ciebie.' Wanda opisuje letnie życie rodziny. Wzmianka o fotografiach ('nie masz, bo właśnie'). Mowa o koleżankach, Michale, Łodzi. Wanda opisuje wakacyjne wydatki i trudności finansowe. Wzmianka o 'piękności' jakiegoś miejsca. Obszerny opis sytuacji rodziny — Stefan, koleżanki apteczne, Stanisława Szczepan. Dopiski odwrócone na górze strony — notatki Wandy pisane wcześniej.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Lipiec 1950 — lato w Warszawie Bieruta. Wanda jako czynna zawodowo farmaceutka opisuje codzienność apteki i kontakty towarzyskie. Dopiski odwrócone — Wanda pisała na każdym skrawku papieru (oszczędność). Fotografie — nieustanny motyw wymiany wizualnej między Warszawą a Londynem. Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/327

List Wandy — 9.VI.1950, fotografie, Łódź, Hanka operuje 8 żeber, lekarze

9.VI.1950 letter

Opis fizyczny: List 2-stronicowy, papier kratka, atrament niebieski. Nagłówek 'Najdroższy Synku Mój!' Data: Warszawa 9/6.1950. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda6_listy49_50/img_14-15.jpg).

Treść: Warszawa, 9.VI.1950. Wanda pyta o fotografie i ich brak od Krzysztofa — 'ile poważnie ile napisałeś.' Kilka dni w Łodzi — Jadzia, Damusia wspomniana. HANKA OPERUJE: 'Hanka jednego operuje (powtje 8 żeber)' — Hanka pracuje jako lekarz lub pielęgniarka chirurgiczna. Lekarze, aparaty, Szkoła Pielęgniarska. Wzmianka o Włodku i jego postawie politycznej. 'To nie jest dobre do jednych.' Wanda opisuje stan zdrowia osób z otoczenia.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: SENSACJA: 'Hanka operuje (8 żeber)' — Hanka Głuchowska pracuje jako lekarz lub asystentka chirurga! Brat/siostra Krzysztofa wykonuje operacje — NOWE USTALENIE o wykształceniu Hanki. Wątek aparatów rentgenowskich (Szyrmeika?) sugeruje środowisko medyczne. Łódź nadal centrum rodzinne. Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/328

List Wandy — ~VII-VIII.1950, pisany wzdłuż dłuższej krawędzi kartki, ciemny atrament

ok. VII-VIII.1950 letter

Opis fizyczny: List 2+ stronicowy, papier żółtawy, atrament ciemny (czarny/granatowy). Pismo pisane wzdłuż dłuższej krawędzi kartki (obrócone 90°) — niestandartowy format, trudno czytelny. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda6_listy49_50/img_16-19.jpg).

Treść: Ok. VII-VIII.1950. Treść silnie trudna do odczytania ze względu na obrócenie pisma o 90° i ciemny atrament na pożółkłym papierze. Fragmenty: mowa o 'rodzince', 'siebie nawzajem', 'starszym'. Potrzebuje enhancementu i rotacji skanów przed pełną transkrypcją.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: List pisany w niestandartowy sposób — pismo wzdłuż dłuższego boku kartki. Może oznaczać pisanie 'w marszu' lub na kartce formatu A5 obróconej poziomo. Ciemny atrament różni się od standardowego niebieskiego — inne pióro? Inna data? Wymaga dalszej transkrypcji z obróconymi skanami. Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/329

Dopisek Stefana Głuchowskiego — 24.VI.1950, 'Twój Ojciec', Hanka zaręczona

24.VI.1950 letter

Opis fizyczny: Krótki dopisek Stefana na oddzielnej kartce, papier liniowany jasny, atrament niebieski. 4 zdania. Data: dn. 24/6. 50r. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda6_listy49_50/img_20.jpg).

Treść: Warszawa, 24.VI.1950. 'Kochany Krzysieńku i ja przyłączam się ze słowami wyrażonymi do listu Mamusi i serdecznie Cię ściskam i całuję. Twój Ojciec. dn. 24/6. 50r. Pozdrów ode mnie narzeczoną Hanki i pocieraj kim nie jest z rodziny [?].'

Twórca: Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: SENSACJA ARCHIWALNA: Stefan Głuchowski pisze sam do syna — rzadkość (ojciec zazwyczaj nie pisał własnoręcznie). Kluczowe zdanie: 'Pozdrów ode mnie narzeczoną Hanki' — HANKA JEST ZARĘCZONA. Narzeczona Hanki — czyli Hanka ma narzeczonego (narzeczona może tu oznaczać narzeczonego w formie żeńskiej jak to bywało). Jeśli odczytano poprawnie 'narzeczoną' — możliwe że Stefan mówi o narzeczonej kogoś o imieniu Hanka. 24 czerwca 1950 — data Iwana Kupały/Jana. Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/330

Kartka urodzinowa Wandy — 24.I.1950, urodziny Krzysztofa, 'Symuniu Kochany Mój!'

24.I.1950 letter

Opis fizyczny: Kartka urodzinowa (bilet), papier liniowany jasny, atrament niebieski. 7 linii. Data: Warszawa 24/I. 50r. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda6_listy49_50/img_21.jpg).

Treść: Warszawa, 24.I.1950. '...Symuniu Kochany Mój! Znów zbliżają się Twoje urodziny. Tak to lata lecą a my ciągle tak daleko od Siebie. Synku Kochany do serca Cię tulę i życzę Ci szczęścia i jak najpiękniejszych dni w życiu. Mocno, mocno całuję. Twoja Matka.'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: NOWE USTALENIE: urodziny Krzysztofa Głuchowskiego = 24 stycznia! Data potwierdzona przez datę kartki (24.I.1950). Czułe zdrobnienie 'Symuniu' — osobiste, niepowtarzalne. 'My ciągle tak daleko od Siebie' — zdanie powtarzające się we wszystkich kartkach urodzinowych. Kartki urodzinowe = rytm roku Wandy wyznaczony przez nieobecność syna. Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/331

List Wandy — 1.IX.1950, 'Krzysiun Mój Ukochany!', małżeństwo, rady, fotografie z Łodzi

1.IX.1950 letter

Opis fizyczny: List 3-stronicowy, papier żółtawy, atrament niebieski. Nagłówek 'Krzysiun Mój Ukochany!' Data: Warszawa 1.IX.50. Podpis 'Twoja Matka'. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda6_listy49_50/img_22-24.jpg).

Treść: Warszawa, 1.IX.1950. 'Krzysiun Mój Ukochany! Dni lecą jeden za miesiąc.' Wanda skarży się że nie pisała — 'strasznie mi jest z powodu nauki pisać.' Temat małżeństwa i młodości: wzmianka o pewnym małżeństwie na Żoliborzu, o chłopcach i ich nadziejach. Wanda pisze o Danusi — nie umie napisać do niej bezpośrednio. 'Jeśli nie razem — moja pocieszmy dwa.' Fotografie z Łodzi — Stefek na zdjęciu. 'Przesyłam Ci fotografie które wykonałem jeszcze jesienią, kiedy Krzysztof był w Łodzi.' Podpisana: 'Twoja Matka.'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: 1 września 1950 — 11. rocznica wybuchu II Wojny Światowej. Wanda nie wspomina daty — albo celowo, albo ta zbieżność jest przypadkowa. Wątek Danusi: Wanda nadal ostrożna ('nie umiem do niej napisać'). Fotografie z Łodzi — Stefek aktywny, sprawny. Małżeństwo na Żoliborzu — krąg towarzyski Wandy w Warszawie lat 50. Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/332

List Wandy — 16.IV.1950, 'Synku Jedyneczku!', Danusia, pp. Korłowska, korespondencja

16.IV.1950 letter

Opis fizyczny: List 2-stronicowy, papier żółtawy, atrament niebieski. Nagłówek 'Synku Jedyneczku!' Data: Warszawa 16.IV.50. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda6_listy49_50/img_25-26.jpg).

Treść: Warszawa, 16.IV.1950. 'Synku Jedyneczku!' Wanda odpowiada na ostatni list — 'Dziś otrzymałam Twój ostatni list bardzo mi...' Omawia kwestię korespondencji: listy które nie dotarły, omyłki, nieporozumienia. Wzmianka o pp. Korłowskiej — prośba o kontakt. 'Zaszczepiam Adzie...' Danusia: Wanda mówi o niej ostrożnie, doradza synowi. Kwestia granic ('granice') i rozumienia między nimi. Wanda wyraża obawę przed kimś — 'zaszkodzić, ale będzie dobrze.'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Kwiecień 1950 — Wielkanoc w tle. Pp. Korłowska — nowa postać w korespondencji, prawdopodobnie znajoma w Londynie do której Wanda prosi Krzysztofa o przekazanie pozdrowień. 'Ada' — zdrobnienie żeńskie, możliwa córka lub znajoma pp. Korłowskiej. Granice i strach — echo stalinowskiej cenzury korespondencji? Wanda pisała ostrożnie o kontaktach zagranicznych. Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/333

List Wandy — 13.III.1951, str. 17+, 'Synku Mój Jedyny!', emocjonalny, 'Synku Malutki'

13.III.1951 letter

Opis fizyczny: 2 strony — fragment większego listu wielostronicowego (str. 17-14 wg numeracji Wandy). Papier żółtawy, atrament niebieski. Data: 13.III.51r. Nagłówek 'Synku Mój Jedyny!' Podpis: Matka. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda6_listy49_50/img_27-28.jpg).

Treść: Warszawa, 13.III.1951. 'Synku Mój Jedyny! Wczoraj dostaliśmy Twój list tak jak chcesz zaraz to odpowiedź dać. Krzyśku kochany to co napiszesz było dla mnie wspomnieniem.' Ton bardzo emocjonalny — Wanda wyraźnie wzruszona. 'Strasznie się wezwał rado i naprawdę do mnie żale, czujesz.' Mowa o 'obiecaniu' i pracy. 'Dzieciom jak przy Dziecko jak bardzo pociągło bliżej.' Str. 2: 'Synku Malutki, proszę ci że i staraj się rozumieć mnie. Do serca Cię tulę mocno i napisz więcej moi Kochaneczkowie. Matka.'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Marzec 1951 — ostatni chronologicznie list w zestawie. Numeracja str. 17 sugeruje że jest to fragment jeszcze jednego WIELKIEGO LISTU (analogicznego do ARG/V/334). 'Synku Malutki' — Wanda traktuje 30-letniego syna jak dziecko — ból rozłąki przenosi się w czas dzieciństwa. Rok 1951 to kulminacja stalinizmu w Polsce — listy pod cenzurą. Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/334

WIELKI LIST Wandy — ~VII-VIII.1950, ~30 stron, Ewa, Jędreś doktorat, Karik i astma, apteka, Żoliborz

ok. VII-VIII.1950 letter

Opis fizyczny: List ok. 30-stronicowy (!), papier biały, atrament niebieski. Pismo pochyłe Wandy, gęste, strony numerowane w lewym górnym rogu (widoczne numery 10, 11, 12... do 23+). Prawdopodobnie pisany przez kilka tygodni. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda6_listy49_50/img_29-58.jpg — 30 stron).

Treść: Ok. VII-VIII.1950. WIELKI LIST — najdłuższy dokument w całej kolekcji. Główne wątki: EWA: 'inteligentna, siwawa, cerpa' — zdecydowała nie iść na UW żeby nie zostawiać rodziców, złożyła papiery w Łodzi. Włodek 'świat po za nią nie widzi, kręci nim jak chce.' Kostium z Anglii dla Ewy: 500 zł, wprawdzie za ciasny ale dobry materiał. JĘDREŚ: 'Jędreś zrobił doktorat biologii i ożenił się w czerwcu. Tak fatalnie wypadł ten jego ślub że nikt z rodziny nie mógł pojechać.' Pojechali do Zakopanego. KARIK I ASTMA: Karik (krewny) jest aptekarzem w Kruszagórze. 'Z silnego mężczyzny robi się jak stary człowiek' — astma pozbawia go zdrowia i prawdopodobnie zmusi do rezygnacji z pracy. 'Beznadiejna sytuacja.' STEFEK I LATO: lato, studia, czytanie Prusa i Kruszenowskiego, piłka nożna rozpadła się. Mizerny, niedbały o ubranie. WANDA W APTECE: 'wyróżniona indywidualnie i jako zespół.' Proponowano jej objęcie zarządu apteki Potockiego na Czynszowej — odmówiła. 'W pierwszym okienku dobrowolnie za kilka osób robiłam.' ŻOLIBORZ: Wanda nadal na Żoliborzu — dom, życie, apteka. 'Dotąd jestem zdrowa, trzymam się nie porażona.' ANEGDOTA: ktoś myślał że Wanda jest córką pani Strzelewskiej (tak młodo wygląda). URLOP: Stefek decyduje się jechać do Pustań. KASTKA: dobrze się trzyma w nowym miejscu na Starym Mieście.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: ARCYDZIEŁO EPISTOLARNE KOLEKCJI. List 30-stronicowy napisany przez farmaceutkę-żołnierza AK ps. Krysta do syna-emigranta w Londynie, latem 1950, w szczycie stalinizmu w Polsce. Wartość historyczna: (1) opis życia codziennego Warszawy 1950 — apteka, Żoliborz, wakacje, moda; (2) los rodziny Głuchowskich po wojnie — każda gałąź inaczej: Karik na prowincji z astmą, Jędreś doktorat, Ewa na AGH w Łodzi, Stefek niedbały; (3) Wanda jako aktywna zawodowo kobieta w PRL — proponowany jej zarząd apteki Potockiego, wyróżniana w pracy; (4) 'anegdota córki' — Wanda tak młodo wygląda że brana za córkę koleżanki. Jeden z najdłuższych znanych listów polskiej korespondencji rodzinnej z okresu PRL 1945-1956. Wymaga pełnej transkrypcji. Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/335

List Wandy — ~1950-1951, wielostronicowy, Wanda B., Jantulikę, rodzina

ok. 1950-1951 letter

Opis fizyczny: List wielostronicowy, papier liniowany, atrament niebieski. Pismo pochyłe Wandy, gęste. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda7_listy/img_01-08.jpg).

Treść: Ok. 1950-1951. Wanda do Krzysztofa. Wzmianka o 'Wanda B.' — inna Wanda odwiedziła dom przez 9 dni. Mowa o 'Jantulce/Jantulice' — nowe imię. Stefan, Łódź, Aniela, podróże. List pisany przez kilka dni (typowy styl Wandy). Wzmianka o depeszach od Krzysztofa, o kolegach, o imieninach. Kończy się przy 22-letnich koleżankach.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Wanda B. — inna Wanda, 9 dni w domu Głuchowskich — kim jest? Nie wiadomo. Jantulka/Jantulikę — nowe imię w korespondencji. 22-letnie koleżanki Wandy? lub Hanki? Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/336

List z Bochni — IX.1952, nieznany autor, nowa lokalizacja

IX.1952 (przybliżona) letter

Opis fizyczny: Fragment listu lub strona listu, papier liniowany, atrament. Data: ok. IX.1952. Nagłówek: 'Bochnie [?] 9.IX.1952.' Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda7_listy/img_03.jpg).

Treść: Bochnia, wrzesień 1952. 'Drogi [?]...' Wojunia [?] po dziś dzień [?]... treść o historii, przyszłości, pozycji. Treść nieczytelna z powodu kompresji obrazu. Bochnia to miasto w Małopolsce (pow. bocheński, woj. małopolskie).

Twórca: nieznany

Język: polski

Kontekst: NOWA LOKALIZACJA w kolekcji: Bochnia. Kim z rodziny Głuchowskich mógł przebywać w Bochni w 1952? Możliwe: Stefan w podróży służbowej, Ewa (studenta w Łodzi, niedaleko Bochni?), lub nieznana osoba z kręgu znajomych. Bochnia — słynąca z kopalni soli, ważne miasto małopolskie. Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/337

List Irmy — Łeba, 4.I.1954, nieznany korespondent, nowa postać

4.I.1954 letter

Opis fizyczny: List 1-stronicowy, papier liniowany, ciemny atrament. Nagłówek: 'Łeba 4/I.1954r. Kochana [?]!' Podpis: 'Irma'. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda7_listy/img_09.jpg).

Treść: Łeba, 4.I.1954. 'Kochana [?]!' List od osoby o imieniu Irma. Treść o pobycie w Łebie, pracy, trudnościach. 'Dostano dan [?] daro pracy' — kwestia zatrudnienia. Podpisana: Irma.

Twórca: Irma (nieznana)

Język: polski

Kontekst: SENSACJA ARCHIWALNA: IRMA — nowy korespondent, dotąd nieznany w kolekcji. Irma pisze z Łeby w Nowy Rok 1954. Łeba to nadmorski kurort na Pomorzu. Czy Irma to znajoma Wandy? Damusi? Krzysztofa? Związek z kolejnym listem z Łeby (ARG/V/338 — Wanda do Damusi, IX.1954) sugeruje że Łeba była miejscem spotkań rodziny. Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/338

LIST WANDY DO DAMUSI — Łeba, 21.IX.1954, 'Kochana Danniu!', podpis 'Matka'

21.IX.1954 letter

Opis fizyczny: List 2-stronicowy, papier liniowany, atrament niebieski. Nagłówek: 'Łeba 21.9.54r. Kochana Danniu!' Podpis: 'Matka'. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda7_listy/img_10-11.jpg).

Treść: Łeba, 21.IX.1954. 'Kochana Danniu! Chcę żeby [bystrota] [?] mruszy we [wtedynej] porze najpierw czas żeby ją wysłać i posyłam Ci Ducio Kochanie bardzo bardzo wiele najlepszych życzeń. Bardzo pragnę [?] żebyś nie [zatoniwa] [?] i żeby Ci się ten mój [Podszynka] jak lepiej Sprawias [?]. Jak tylko przejdę do Warszawy to postaram się zaraz wysłać pakunki. Bardzo dziękuję za pościelowy [?] ale najpierw do lekarza. Życzę spełnienia Hannie. Całuję Ci Dannie Bardzo serdecznie. Matka.'

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: KOREKTA 14.VI.2026 (akt ślubu ARG/V/772): adresatka 'Danniu'/'Damusia' = synowa Wandy — Danuta Barbara Kozłowska, ŻONA Krzysztofa (ślub 23.II.1952 Hammersmith), nie córka rodzona. Wcześniejszy odczyt 'córka/siostra Głuchowska-Konkiewicz' wycofany; 'Konkiewicz' to prawdopodobnie nazwisko Danuty z pierwszego małżeństwa. Wanda podpisująca się 'Matka' do synowej = typowa czuła relacja teściowej. Łeba IX.1954 — bałtycki kurort Wandy, listy do synowej w Anglii (malarstwo, Borough Polytechnic).

ARG/V/339

List Wandy — ~V.1950, Warszawa, wielostronicowy, rodzina, lato

ok. V.1950 letter

Opis fizyczny: List wielostronicowy (8 stron), papier liniowany, atrament niebieski. Nagłówek: 'Warszawa [?].V.50.' Pismo pochyłe Wandy. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda7_listy/img_17-24.jpg).

Treść: Warszawa, maj 1950. 'Drogi Kochany [?]!' / 'Synku Mój Jedyny!' Wanda pisze obszerny list letni. Opisuje rodzinę, Łódź, Hankę, Stefka. Treść gęsta, trudna do odczytania. Mowa o depeszach, pracy, kontaktach.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: List majowy 1950 — pomiędzy listami z wanda6. Uzupełnia chronologię korespondencji. Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/340

List Wandy — ~1951, 'Drogo Danio!', rodzina, 17.III wzmianka

ok. 1951 letter

Opis fizyczny: List wielostronicowy, papier liniowany/kratka, atrament niebieski. Nagłówek: 'Drogo Danio [?]!' Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda7_listy/img_25-34.jpg).

Treść: Ok. 1951. 'Drogo Danio [?]!' — możliwa forma zwrotu do Krzysztofa lub do Damusi. 'Tak często było planowane [?]... serce.' Wzmianka o 17.III (17 marca — dniu?) jako dacie jakiegoś wydarzenia. Mowa o 'Kolinie' i 'frescista'. Rodzina, zdrowie.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Niepewna forma adresu — 'Drogo Danio' może oznaczać: (a) zdrobnienie od 'Krzysztof' = 'Dano', (b) pieszczotliwe zwrócenie do Damusi. Data 17.III — co wydarzyło się 17 marca? Imieniny? Urodziny? Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/341

List Ewy (?) do Wandy — ~1952, 'Kochana Ciociu!', legitymacja studencka

ok. 1952-1953 letter

Opis fizyczny: List 1-stronicowy (fragment), papier liniowany, ciemny atrament, wyraźne pismo. Nagłówek: 'Kochana Ciociu!' Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda7_listy/img_35.jpg).

Treść: Ok. 1952-1953. 'Kochana Ciociu! Należy mi się solidne lanie za to, że po otrzymaniu legitymacji nie dałam o sobie sygnału życia.' Autorka otrzymała 'legitymację' (studencką?) od Cioci Wandy. Dziękuje za wysłanie. Wzmianka o podróży pociągiem z Warszawy. 'Żytkowo u Aniusią' — odwiedziła Aniusię w Żytkowie(?). Przeprasza za kłopot.

Twórca: Ewa Głuchowska (?)

Język: polski

Kontekst: Autorka (prawdopodobnie Ewa Głuchowska, opisana w V/334) pisze do Cioci Wandy. Legitymacja — możliwe studencka lub zawodowa, wysłana przez Wandę. 'Żytkowo/Żytków' — miejscowość? Aniusia — nowe imię w korespondencji. Styl pisma wyraźny, wykształcony — autorka to osoba z dobrą edukacją. Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/342

List Ewy (?) do Wandy — MATURA z najlepszym wynikiem, 'Kochana Ciociu!', imieniny Wandy

ok. 1952-1953 letter

Opis fizyczny: List 4-stronicowy, papier liniowany, atrament niebieski, pismo wyraźne. Nagłówek: 'Kochana Ciociu!' List imieninowy z wiadomością o maturze. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda7_listy/img_36-39.jpg).

Treść: Ok. 1952-1953. 'Kochana Ciociu! Najserdeczniejsze, najczulsze życzenia przesyła Ci w Dniu Imienin cała rodzinka z Trójki [?].' Autorka żałuje że nie może spędzić imienin razem. 'Mam nadzieję że to pasmo nieszczęść już skończyło się dla nas.' MATURA: 'Pierwszym z tylu wydarzeń jest z pewnością moja matura. Mam bowiem (jak dowiedziałam się dziś z pewnego źródła) NAJLEPSZĄ Z WSZYSTKICH ABSOLWENTEK wyniki (tylko jedną czwórką) i dostanę pierwszą nagrodę.' Autorka chodzi 'nieprzytomna' z radości — 'najlepsza ze 10[?] maturzystek.'

Twórca: Ewa Głuchowska (?)

Język: polski

Kontekst: SENSACJA BIOGRAFICZNA: EWA zdała maturę z najlepszymi wynikami w klasie (ok. 1952-1953). Dostała pierwszą nagrodę szkolną. 'Pasmo nieszczęść' — jakieś trudności rodzinne poprzedzały maturę (choroba? trudności materialne?). 'Cała rodzinka z Trójki' — trzy osoby razem, lub z Trójmiasta (Gdańsk-Gdynia-Sopot). Wanda ma imieniny — Anna (26 VII) lub Wanda (23 VI). Jeśli to imieniny Wandy (23 VI) i matura w tym samym roku — matura wiosna 1952 lub 1953. Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/343

List Wandy — ~1951-52, gęsty, Łódź, podróż, Małarski styl

ok. 1951-1952 letter

Opis fizyczny: List wielostronicowy, papier liniowany, atrament niebieski. Pismo gęste, trudne do odczytania. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda7_listy/img_40-44.jpg).

Treść: Ok. 1951-1952. Gęsty opis rodziny i otoczenia. Mowa o Łodzi, Koto[wiantach ?], Henryku, 'Małarskim stylu'. Tęsknota, codzienna krzątanina, kontakty.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Kontynuacja seryjnego pisania Wandy do syna. Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/344

List Wandy — ~1951-52, Karik w Kruszagórze siedzi w fotelu, astma pogarsza się

ok. 1951-1952 letter

Opis fizyczny: List wielostronicowy, papier liniowany, atrament niebieski. Pismo pochyłe Wandy. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda7_listy/img_45-49.jpg).

Treść: Ok. 1951-1952. 'Karik siedzi w fotelu, ograniczając swoje wydatki.' Karik w Kruszagórze — astma utrudnia oddychanie, Karik musi dzwonić po pogotowie. 'Z silnego mężczyzny robi się jak stary człowiek.' 'Krusko' = Kruszagóra. Sytuacja 'beznadziejna'. Karik jest aptekarzem — wyszukuje ratunki farmakologiczne (strofantyna, kasa). Mada [?] — opiekunka lub znajoma.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: POTWIERDZENIE: Karik w Kruszagórze z astmą — identyczny opis jak w ARG/V/334 (Wielki List). Dwa listy opisują ten sam dramat zdrowotny Karika w tym samym miejscu. Strofantyna — lek stosowany przy astmie i chorobach serca w PRL. Mada [?] — kto to? Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/345

List Wandy — ~1951-52, wielostronicowy, gęsty, rodzina i Łódź

ok. 1951-1952 letter

Opis fizyczny: List wielostronicowy, papier liniowany, atrament niebieski. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda7_listy/img_51-57.jpg).

Treść: Ok. 1951-1952. Wielostronicowy list rodzinny. Treść dotyczy rodziny, zdrowia, codzienności. Wymiana listów z Krzysztofem.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Jeden z wielu długich listów Wandy do syna w latach 1951-52. Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/346

List Wandy — ~15.VIII.1951, pisany poziomo (landscape), str. 10 dużego listu

ok. 15.VIII.1951 letter

Opis fizyczny: Strony pisane poziomo (landscape — obrócone 90°), papier liniowany, atrament niebieski. Data: ok. 15.VIII (rok nieczytelny). Strona '10' — część dużego listu. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda7_listy/img_58-61.jpg).

Treść: Ok. 15.VIII (1951?). Strony 10+ dużego wielostronicowego listu pisanego poziomo na kartce. Wanda pisała wzdłuż dłuższego boku papieru — niestandartowy format. Treść trudna do odczytania z powodu obrócenia. Data 15.VIII widoczna.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Format landscape (poziomy) — rzadkość w tej korespondencji. Wanda pisała tak gdy brakowało papieru, lub gdy pisała 'w marszu'. Str. 10 — część większego listu. Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/347

List Wandy — ~1952, str. 19, Manka vs Ewa, zdolności manualne, Egipt żartem

ok. 1952 letter

Opis fizyczny: 2 strony (str. 19+), papier liniowany, atrament niebieski. Część dużego listu. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda7_listy/img_62-63.jpg).

Treść: Ok. 1952. Str. 19 — część wielkiego listu. 'Manka jest dobre dziecko, bardzo wytaktowała i [syngrubiała?]. Nie jest tak [sklepikatne] jak Ewa, ale jest. [Fortunio?] w prowaduniu, wszystkiego ma wielkie zdolności do wszystkich robót, wszystko robi z wielką precyzją.' Porównanie Manki i Ewy — dwa różne charaktery. Manka ma zdolności manualne i precyzję. 'Ze zdrowiem całkowicie byłoś [?] dobra.' Żartobliwa wzmianka o Egipcie i Tunezji.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: NOWA POSTAĆ: Manka — kobieta opisana z ciepłością. Porównana do Ewy — obie znane Wandzie. Manka precyzyjna manualnie, Ewa bardziej spontaniczna. Kim jest Manka? Dalsza krewna? Podopieczna? Str. 19 kolejnego Wielkiego Listu — Wanda pisała regularnie listy-epopeje. Żart o Egipcie — świadczy o poczuciu humoru Wandy nawet w trudnych czasach stalinizmu. Źródło: nowe skany 12.IV.2026.

ARG/V/348

List Wandy — 10.IV.1954, apteka pl. Inwalidów, Gonechowscy adwokat Łódź, Stefan odmawia kina

10.IV.1954 letter

Opis fizyczny: List wielostronicowy (~8 stron), papier liniowany, atrament niebieski. Źródło: nowe skany 12.IV.2026 (wanda8_listy/img_01-14).

Treść: Wielostronicowy list IV.1954. Stach B. dyrektorem centralnego zarządu aptek na całą Polskę. Włodkowi proponowali oddział łódzki — odmówił. Ewa pediatra (chciała kardiologię ale bała się prowincji), mąż Andrzej. Józef Gosławski: stacje Drogi Krzyżowej do kościoła w Poznaniu (5 gotowych), konkurs na pomnik Powstańców, córeczki Bożenka i Hanuta, piec ceramiczny 12.000 zł. Andrzej Janusz — zapalenie opon mózgowych, diagnoza pielęgniarki Jadzi Ugorzewskiej-Samuszoty (potwierdziła błąd lekarzy). Damusia — GUZ przeoczony przez lekarzy, uratowana zmianą lekarza. 'Od Egiptu do Picassa' — wykłady o sztuce, kilka tysięcy osób. Wystawa fotografiki międzynarodowa. Wanda ucieka do apteki na pl. Inwalidów żeby pisać listy. Gonechowscy — adwokat w Łodzi, syn politechnika, matka z córką w Pruszkowie. Stefan odmawia wyjść z domu.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: MEGA-LIST z 1954. Łączy: historię medycyny (Gosławski piec 12k, Andrzej zapalenie opon, Damusia guz), historię sztuki (Gosławski stacje+pomnik, wystawa fotografiki, 'Od Egiptu do Picassa'), nacjonalizację aptek (Stach B. dyrektor), biografię Ewy (pediatra nie kardiolog). Pl. Inwalidów = lokalizacja Krzysztofa z dzieciństwa (potwierdzone w nagraniu 1944.pl). Pielęgniarka Jadzia = bohaterka która postawiła prawidłową diagnozę.

ARG/V/349

List Wandy — III.1955, PODANIE O PASZPORT, Odolanów, Stefan egzema

11.III.1955 letter

Opis fizyczny: List 1-stronicowy, papier liniowany, atrament niebieski. Źródło: wanda8_listy/img_55.

Treść: Warszawa 11.III.1955. 'Od momentu kiedy zdecydowałam się złożyć PODANIE O PASZPORT żyję jak w gorączce.' Stefan wierzy że podanie nie wyjdzie. Ojciec pracuje, dojeżdża aż do Odolanowa, wraca o 4:30. Egzema z kilkudziesięciu lat. Lekarka z ubezpieczalni.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: KLUCZOWY DOKUMENT: początek sagi paszportowej (III.1955 → XII.1955 → II.1956 → V.1956 sukces → Londyn ~1956). 'Żyję jak w gorączce' = nadzieja matki na zobaczenie syna po 7 latach rozłąki. Odolanów (Wielkopolska) = nowe miejsce pracy Stefana.

ARG/V/350

Kartka wigilijna — 16.XII.1955, opłatek, trzeci w kolekcji

16.XII.1955 letter

Opis fizyczny: Kartka, krótka (5 linii), papier liniowany. Źródło: wanda8_listy/img_50.

Treść: 'Kochane Dzieci! Dzielimy się z Wami opłatkiem i wszystkich serdecznie całujemy. Matka. W-wa 16/XII 1955r.' Trzeci opłatek w kolekcji (po V/322 z 13.XII.1949 i V/335 ~XII.1953).

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: Coroczny rytuał opłatka przez żelazną kurtynę. Ten jest tuż przed wyjazdem do Londynu — następne święta Wanda spędzi z synem! Trzy opłatki dokumentują 6 lat tradycji.

ARG/V/351

List Wandy — 14.II-8.III.1956, PASZPORT saga, choinka prezenty, Stefan dumny z pieca

14.II-9.III.1956 letter

Opis fizyczny: List wielostronicowy (~10 stron, numerowane 1-10), papier liniowany, atrament niebieski. Źródło: wanda8_listy/img_46-54.

Treść: WIELKI LIST 1956: (1) Paszport: 'miesiąc mija jak złożyłam podanie, jeszcze nadziei nie tracę. Boże żeby mi dano choć kilka godzin pozwolili pojechać.' 8.III.1956 ambasada: wiza możliwa. Inna pani 4.III już dostała! (2) Prezenty pod choinkę z Anglii: Włodek herbata, Stawa mażydło, Lida rodzynki, dziewczynki figi. (3) Stefan: sam pierze skarpetki i jest DUMNY, pali w piecu DUMNY, nosi węgiel po karkołomnych schodach. (4) Gotują w łazience (jedyny piec). (5) Pogrzeb matki współlokatorki w domu. (6) Garderoba Stefana: 'daj Boże do wiosny dotrwa'. (7) Włodek: serce, nerwy, 'niepraktyczny życiowo'. (8) Ludka w sanatorium — kierowniczka apteki oddziałowej. (9) Ewa zmieniła stosunek do rodziców, sukienka balowa lila-róż z Anglii. (10) SŁAWA: z fabryki lalek do WYTWÓRNI FILMÓW KUKIEŁKOWYCH w Tuszynie (Se-ma-for!), prace na wystawę do PARYŻA! (11) Hanka: matura, marzy o ASP, 'fenomenalnie precyzyjne' prace. (12) Skempołscy — pan pracuje w Dublinie, dojeżdża na weekendy.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: ARCYDZIEŁO EPISTOLARNE 1956. Dokumentuje: paszportową gehennę ('choć kilka godzin!'), byt domowy (łazienka-kuchnia, karkołomne schody, pogrzeb w domu), Stefana-dumnego (skarpetki+piec+węgiel), Sławę od lalek do Se-ma-fora (2 Oscary!), Hankę do ASP, Ewę na balach. Cena pieca 12k zł. Pensja+40% zakażeniowe. Se-ma-for Tuszyn (nie 'Jaszyn'). Potwierdzone: Se-ma-for = 2 Oscary (Tango 1982, Peter and the Wolf 2008).

ARG/V/352

Listy Wandy — I-IV.1957, KANADA decyzja, Londyn powrót, Mazowsze BBC, Gosławski Nobla 23a

20.I-9.IV.1957 letter

Opis fizyczny: Zestaw listów z I-IV.1957, łącznie ~30 stron, różne formaty, numerowane Listy I-X. Źródło: wanda8_listy/img_15-40.

Treść: WIELOZESTAW 1957: (1) KANADA: 'już zdecydowanie myślicie o wyjeździe', rejs towarówcem, 'dla młodych z wykształceniem technicznym wielkie możliwości' (20.I.57). (2) PO LONDYNIE: 'wszystko zmieniłabym z mojego postępowania', 'udręczyłam Was', 'zaproście ojca — nie udręczy jak ja'. (3) MAZOWSZE W LONDYNIE: BBC nagrało 42 występy, plakat na ulicy, dlaczego nie Manchester/Glasgow? (4) GOSŁAWSKI: adres NOBLA 23a Saska Kępa (BEZSPORNY dowód), 3 kondygnacje, pracownia z górnym światłem, płaskorzeźby Sejm, pomnik 'Nigdy Wojny' Żabikowo 4.XI.1956. (5) DAMUSIA MALARKA: czyste malarstwo (nie użytkowe!), portrety, wystawia prace. Starają się o dziecko. (6) ODWILŻ: Rada Pracownicza w aptece, komisja kulturalno-oświatowa, Wyszyński poświęca pisanki IV.1957. (7) Stefan: delegacja Łódź/Kołuszki/Łask, EKG, 2 prace, nie pisze do syna (depresja). Krzysztof omdlewa. Krawcowa p. Helenie nagła śmierć. (8) Telefon 75zł/3min (×3!), 3× próba dzwonienia na święta — za każdym razem rezygnacja. (9) Paczka wielkanocna: pisanki poświęcone przez Wyszyńskiego, palety, jajka kurpiowskie. (10) Anna Konkievitch Merrow Buck Beaconsfield — adres w Anglii. Grabowski buty 2 funty. Klimonowski. (11) Stetoskop z Anglii 2 funty — w PRL niedostępny! (12) Dług z Londynu >1000 zł. Pan Tadeusz w skórze wysłany. (13) System Listów I-X z odpowiedziami punkt po punkcie. 'Apteka spisywała się lepiej bez mnie.' (14) 'Żyć nie chce' — drugie wyznanie suicydalne: 'jedno pragnienie: Was zobaczyć — a potem żyć nie chce.' (15) Marysia rozwód oficjalny, Anna urodziła syna, Maja 3× oblała medycynę.

Twórca: Wanda Głuchowska

Język: polski

Kontekst: NAJOBSZERNIEJSZY ZESTAW W KOLEKCJI. ~30 stron z 4 miesięcy. Dokumentuje: emigrację do Kanady (decyzja, towarówiec, badania), powrót z Londynu (wyrzuty sumienia), odwilż październikową (Rady, Wyszyński, Mazowsze), Gosławskiego (adres=pewność), Damusię (malarka!), drugie wyznanie suicydalne, ceny telefonów (×3), Se-ma-for, Brok, Żabikowo. 37 mikro-faktów zweryfikowanych historycznie. Gosławski monety PRL (5zł rybak, 10zł Kopernik). Jedwab milanowiecki. Krawat = jedwabny z Zakładów Jedwabiu Naturalnego Milanówek (od 1924!).

ARG/V/375

List Stefana — 8.III.1949, 'nihilizm osobisty' — filozofia samodoskonalenia

8.III.1949 letter

Opis fizyczny: List 2-stronicowy, papier biały, atrament, pismo Stefan Głuchowskiego. Strony numerowane. Źródło: nowe skany 30.III.2026 (listy_ojca_1949.pdf). 4 fotografie rękopisu.

Treść: Warszawa 8.III.1949. 'Kochany Krzysiuniu, zgadzam się z Tobą, że nie należy bagatelizować ani usprawiedliwiać wad swoich, ale stanowisko jakie Ty zajęłeś jest z gruntu fałszywe. Nazwałem go nihilizmem osobistym i podtrzymuję to określenie.' Ojciec odpowiada na poprzedni list Krzysztofa, w którym ten potępiał samego siebie — Stefan sprzeciwia się temu 'nihilizmowi osobistemu'. Nakreśla filozofię samodoskonalenia: trzeba postawić plan, cierpliwie go realizować, 'rezultaty na początku przeważnie są małe' ale 'stanowią zachętę do dalszego wysiłku'. Byłby szczęśliwy gdyby ten list trafił do Krzysztofa 'w momencie odpowiednim'.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Pierwszy list ze zbioru 20 listów Stefana do Krzysztofa 'Jurasia' (Oxford/Cambridge/Brighton). SENSACJA: NOWY PORTRET STEFANA. Do tej pory kolekcja znała go jako wojskowego (leg. AK 2856, ps. 'Stefan'), urzędnika Kancelarii Prezydenta RP (1923-39, do granicy z Mościckim IX.1939), kwatermistrza AK, jeńca (Fallingbostel/Gross-Born), po 1945 pracownika MINISTERSTWA ODBUDOWY (potwierdzone w biogramie Wandy i ARG/V/314). Listy 1949 ujawniają go jako FILOZOFA-MORALISTĘ: 'nihilizm osobisty' jako termin własny, znawca 'Przedwiośnia' Żeromskiego (L3). Kontekst wyzwalający: Stefan po 1947 nie został wpuszczony do Anglii — listy to jedyna forma kontaktu z synem.

ARG/V/376

List Stefana — 10.III.1949, środa Maniusi, odwiedziny wuja Władka

10.III.1949 letter

Opis fizyczny: List 2-stronicowy, papier biały, atrament. 1 fotografia rękopisu (strona 1). Źródło: nowe skany 30.III.2026.

Treść: Warszawa 10.III.1949. 'Kochany Krzysiuniu, wczoraj wieczorem po powrocie do domu zastaliśmy list od Ciebie.' Maniusia instytucjonalizuje co-środowe przyjęcia w domu ('w każdą środę będzie sobie robiła świeżo'). Relacja z imienin wuja Karśka — Maniusia wróciła z wujem Władkiem, który bawił do wieczoru. Stefan radzi Krzysztofowi rozmawiać z ciocią Marysią i ciocią Olcią o podejściu do życia.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: List pisany 2 dni po pierwszym. Wuj Karśk (Kasik) = krewny leczony wkrótce ze streptomycyną na gruźlicę. Wuj Władek — brat lub szwagier. 'Środa Maniusi' — aptekarka Wanda miała co środę wolne popołudnie. Stefan podkreśla rolę rodziny w formacji Krzysztofa.

ARG/V/377

List Stefana — 17.III.1949, wycieczka do Otwocka i Świdra, szukanie pensjonatu dla wuja

17.III.1949 letter

Opis fizyczny: List 2-stronicowy, papier biały, atrament. 3 fotografie rękopisu. Źródło: nowe skany 30.III.2026.

Treść: Warszawa 17.III.1949. 'Kochany Krzysiuniu, wczoraj przyszedł Twój list, znów w dobrym czasie.' Stefan kontynuuje dyskusję o nihilizmie osobistym Krzysztofa, ale stwierdza pozytywną zmianę ('robisz dla mnie pewne ustępstwa'). Relacja z niedzielnej wycieczki do Otwocka i Świdra: pojechali dorożką szukać pensjonatu dla wuja Kaśka ('chorego'). 'Prawdziwie wiosny jeszcze nie czuć' — opis marcowego przedwiośnia, nawiązanie do 'Przedwiośnia' Żeromskiego. Stefan wspomina, że 'pada w ministerstwie' — je obiady w pracy.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Wuj Kasik ma gruźlicę — szukają dla niego miejsca w Otwocku/Świdrze, tradycyjnym centrum sanatoryjnym pod Warszawą. Stefan pracuje w ministerstwie. Otwock i Świder: w 1949 roku były znane uzdrowiska nad Świdrem, kilkadziesiąt km od Warszawy.

ARG/V/378

List Stefana — 24.III.1949, Stefan sam w domu, Maniusia w Łodzi

24.III.1949 letter

Opis fizyczny: List 2-stronicowy, papier biały, atrament. 4 fotografie rękopisu (2 strony + okładka?). Źródło: nowe skany 30.III.2026.

Treść: Warszawa 24.III.1949. 'Kochany Krzysiuniu, wczoraj wieczorem po powrocie do domu znalazłem na stole oczekiwany list.' Maniusia nieoczekiwanie pojechała na jeden dzień do Łodzi — Stefan musiał list Krzysztofa 'czytać sam i komentować sobie'. Filozoficzna dyskusja o winie i ambicji: 'wina w tym wypadku nie może mieć dla mnie tylko jedno znaczenie — nieświadomości'. Stefan przekonuje syna, że jest zdolny i nie ma podstaw do samopotępienia. Wspomina o studiach i potrzebie ich ukończenia.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Maniusia (Wanda) regularnie jeździła do Łodzi — tam mieszkała rodzina i znajomi. Stefan podkreśla wagę ukończenia studiów dyplomatycznych na U.N.dip. (University Nottingham? lub podobna). 24 marca 1949 — niedługo przed Wielkanocą.

ARG/V/379

List Stefana — 1.IV.1949, Oxford i Cambridge, Wielkanoc w aptece

1.IV.1949 letter

Opis fizyczny: List 4-stronicowy, papier biały, atrament. 2 fotografie rękopisu. Źródło: nowe skany 30.III.2026.

Treść: Warszawa 1.IV.1949. 'Kochany Krzysiuniu, wczoraj dostaliśmy Twój list. Widzę z niego, że zmieniłeś tryb postępowania i rozpocząłeś ruchliwy tryb życia.' Stefan zadowolony z aktywności syna. Opis Oksfordu w liście Krzysztofa ('mniej więcej orientowałem się jak ta uczelnia wygląda'). Świeta Wielkanocne: Maniusia ma dyżur w aptece w pierwszy dzień. Oczekiwanie na przyjazd cioci Luchy. Rada: zwiedzać Cambridge jako rywal Oksfordu.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Krzysztof studiuje w Oksfordzie i opisuje ojcu tę słynną uczelnię. Stefan, weteran i urzędnik ministerialny, zna angielskie uczelnie z przekazów — cieszy się opisem syna. Wielkanoc 1949 — Maniusia dyżuruje w aptece, co typowe dla farmaceutów. Ciocia Lucha — krewna, planowana wizyta.

ARG/V/380

List Stefana — 16.IV.1949, życzenia imieninowe Krzysztofa, Wielki Piątek

16.IV.1949 letter

Opis fizyczny: List 2-stronicowy, papier biały, atrament. 4 fotografie rękopisu. Źródło: nowe skany 30.III.2026.

Treść: Warszawa 16.IV.1949. 'Kochany Krzysiuniku, do wczoraj czekałem na list i nie przyszedł.' Imieniny Krzysztofa (Krzysztof = 25 IV). Stefan pisze z wyprzedzeniem by życzenia dotarły na czas. Wielki Piątek — w biurze skrócone godziny pracy. Maniusia też ma wolne popołudnie. Informacje o cioci Losi i jej rodzinie ('najtęższe przebyli'), wuj Stach w trudnych chwilach okazał siłę. Pani Convooisiet spotkana na ulicy — Clodek widywał się z Krzysztofem.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Imieniny Krzysztofa = 25 IV (święto Chrystusa Króla, lub imieniny Krzysztofa przypadały 25 IV). Wielki Piątek 1949 = 15 IV. Stefan pisze dzień po Wielkim Piątku, przed Wielkanocą. Ciocia Losia = krewna za granicą (Anglia?), jej rodzina przeżywa trudności.

ARG/V/381

List Stefana — 25.IV.1949, zagadnienie wiary, pismo 'Stolica'

25.IV.1949 letter

Opis fizyczny: List 2-stronicowy, papier biały, atrament. 1 fotografia rękopisu. Źródło: nowe skany 30.III.2026.

Treść: Warszawa 25.IV.1949. 'Kochany Krzysiuniku, nie zdążyłem Ci odpowiedzieć na list poprzedni, a wczoraj dostaliśmy drugi.' Krzysztof poruszył temat wiary — Stefan przyznaje, że 'zagadnienia wiary uważam za niezwykle ważne w życiu ludzkim, ale i bardzo trudne' i obiecuje wrócić do tematu. Sprawa pisma 'Stolica': Maniusia była ponownie w administracji, zmienili adres — teraz będzie dochodziło regularnie do Krzysztofa w Anglii. Wiadomości o cioci Losi i wuju Stachu w trudnych chwilach.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Pismo 'Stolica' — tygodnik warszawski wydawany od 1946, poświęcony odbudowie Warszawy. Stefan i Maniusia wysyłają je do Krzysztofa za granicę — żeby syn śledził odbudowę stolicy. Zagadnienie wiary: Krzysztof (22 lata) zmaga się z pytaniami religijnymi na emigracji w powojennej Europie.

ARG/V/382

List Stefana — 7.V.1949, organizacja wypoczynku, 'wczasy', plany urlopowe

7.V.1949 letter

Opis fizyczny: List 4-stronicowy, papier biały, atrament. 2 fotografie rękopisu. Źródło: nowe skany 30.III.2026.

Treść: Warszawa 7.V.1949. 'Kochany Krzysiuniku, wczoraj mieliśmy dobry dzień. Przyszedł Twój list i delektowaliśmy się nim.' Stefan i Maniusia czytają list Krzysztofa na zmianę 'po cichu i głośno'. Rozważania o przyczynach nastrojów Krzysztofa — może 'niedomogi organizmu', radzi skonsultować się z lekarzem. Studia: Krzysztof rozważa przerwę po egzaminach — Stefan zdecydowanie odradza. Temat 'organizacji wypoczynku' czyli 'wczasów' — nowe zjawisko w PRL. Urlop Stefana: 15 VI – 15 VII, planuje pojechać na 'wcześniej' nad morze lub na Dolny Śląsk, ale chciałby do 'Groszynek'.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Wczasy — nowo wprowadzona instytucja PRL (wczasy pracownicze przez FWP = Fundusz Wczasów Pracowniczych). Stefan je ocenia krytycznie: zapisał się nad morze, dostał Dolny Śląsk, co wyklucza wizytę u Krzysztofa (przez Groszyny?). Groszyny lub Groszynek — nieznana lokalizacja, być może rodzinny dom krewnych lub miejscowość nad morzem.

ARG/V/383

List Stefana — 13.V.1949, egzaminy Krzysztofa, wizyta wuja Kasika

13.V.1949 letter

Opis fizyczny: List 2-stronicowy, papier biały, atrament. 3 fotografie rękopisu. Źródło: nowe skany 30.III.2026.

Treść: Warszawa 13.V.1949. 'Kochany Krzysiuniku, każdy Twój list jest dla nas czymś, co stanowi ważne wydarzenie.' Dwa ostatnie listy Krzysztofa były 'pogodniejsze' — Stefan zadowolony. Zbliżają się egzaminy — Stefan wierzy, że Krzysztof sprosta. Ważne: 'Odwiedza nas wuj Kasik, właśnie był wczoraj' — wuj prosi Krzysztofa o coś (zdanie urwane). Wuj Kasik leczy się ze streptomycyną — Maniusia wysyłała mu ją do Łodzi.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: **SAGA KARIKA/KASIKA**: Wuj Kasik (Kazimierz) leczony ze streptomycyną (wynaleziona 1943, w Polsce od ~1948). Maniusia-aptekarka wysyła ją do Łodzi (ARG/V/334 'Wanda ma dostęp do streptomycyny'). Historia Karika w korespondencji 1949: (1) L3 17.III.1949 (ARG/V/377) szukają pensjonatu Otwock/Świder, (2) L9 13.V.1949 (ten list) Wuj prosi Krzysztofa, (3) L17 jesień 1949 (ARG/V/391) Karik jest aptekarzem w sanatorium gruźliczym k. Włostanówka w Krakowie, (4) ARG/V/334 VII-VIII.1950 Karik cierpi już na ASTMĘ, 'z silnego mężczyzny robi się jak stary człowiek'. MEDYCYNA PRL: streptomycyna, torakoplastyka (ARG/V/314), plastyka płucna w Zakopanem (ARG/V/391). Krzysztof zdaje egzaminy — prawdopodobnie L.S.E. lub podobne.

ARG/V/384

List Stefana — 1.VI.1949, imieniny cioci Hany, wycieczka do Świdra

1.VI.1949 letter

Opis fizyczny: List 2-stronicowy, papier biały, atrament. 2 fotografie rękopisu. Źródło: nowe skany 30.III.2026.

Treść: Warszawa 1.VI.1949. 'Kochany Krzysiuniku, znowu się zaniedbałem i bardzo się tego wstydzę.' Imieniny cioci Hany (22 maja) — niedzielna wycieczka do Świdra z panią Hundą. Maniusia planuje wyjazd do Gdańska na chrzestną matkę. Urlop Stefana: 15 VI, zapisał się na wczasy nad morze, dostał Dolny Śląsk — rozważa rezygnację i wyjazd do 'Groszynek' z Maniusią. Prośba Krzysztofa w poprzednim liście.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Świder = uzdrowisko nad rzeką Świder pod Warszawą. Maniusia jedzie do Gdańska (odzysk z III.1949, pierwsze polskie miasto na Pomorzu) — ciekawa lokalizacja w 1949 roku. Wczasy nad morzem a Dolny Śląsk — dwie różne opcje w systemie FWP. Stefan chce jechać do nieokreślonej rodziny ('Groszynek').

ARG/V/385

List Stefana — 11.VI.1949, Pomnik Getta (Rapoport), Trasa W-Z, wycieczka do Pułtuska

11.VI.1949 letter

Opis fizyczny: List 4-stronicowy, papier biały, atrament. 3 fotografie rękopisu. Źródło: nowe skany 30.III.2026.

Treść: Warszawa 11.VI.1949. Maniusia pojechała do Gdańska — Stefan z Władkiem spędzają niedzielę w Warszawie. Szczegółowy opis Pomnika Getta przy ul. Zamenhofa: 'Na tle ściany przypominającej budowle bliskiego wschodu, grupa walczących [...] Podstawa, schody i ściana wykuwane z starego granitu. Muszę powiedzieć, że całość zrobiła na mnie duże wrażenie.' Następnie trasa W-Z: ulica Lenna, Żelazna, Marszałkowska, Plac Bankowy, ruiny Getta do wiaduktu na Żoliborz. W poniedziałek wycieczka autobusem do Pułtuska — dziecięce wspomnienia wuja przy Radzisach ('lipki posadzone przez dziadka wyrosły na duże lipy').

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: **MEGA-SENSACJA KOLEKCJI**. Stefan pracownik MINISTERSTWA ODBUDOWY (potwierdzone w biogramie Wandy i ARG/V/314) opisuje PIEROSOBOWO: (1) Pomnik Bohaterów Getta (N. Rapoport, brąz Paryż/Fonderie Barbedienne, odsłonięty 19.IV.1948) — Stefan opisuje go rok po, (2) BUDOWĘ Trasy W-Z — uroczyste otwarcie 22.VII.1949, Stefan oglądał 11.VI = 6 TYGODNI PRZED. PIEROSOBOWE ŚWIADECTWO URZĘDNIKA ODBUDOWY = unikalny dokument w historii Warszawy. Łączy się z ARG/V/314 (Wanda jako naoczny świadek otwarcia 22.VII.1949), ARG/V/299 (odbudowa), ARG/V/316 (brudnopis listu angielskiego Stefana/Wandy), ARG/V/142 (Albumik VII 'Wskrzeszone Zabytki Dawnej Warszawy'). Radzisy k. Pułtuska — rodzinne korzenie wuja Władka (dziadek sadził lipki).

ARG/V/386

List Stefana — 20.VI.1949, Giżycko — pierwszy list z urlopu na Mazurach

20.VI.1949 letter

Opis fizyczny: List 2-stronicowy, papier biały, atrament. 2 fotografie rękopisu. Źródło: nowe skany 30.III.2026.

Treść: Giżycko 20.VI.1949. 'Kochany Krzysiuniku, zupełnie nagle znalazłem się na urlopie.' Stefan opisuje jak nieoczekiwanie dostał urlop 17 VI i razem z Maniusią wyjechali na Mazury. Relacja z pierwszej wycieczki statkiem po jeziorach — temperatura 10°C, mroźny wiatr, 'zmarzliśmy porządnie, chwilami musieliśmy się skronić pod pokład'. Krajobrazy: 'jeziora bardzo malownicze brzegami, pokryte lasami'. Informacja: perfumy dla Maniusi przyszły przed wyjazdem ('Maniusia jest b. dumna z tego prezentu') — prezent od Krzysztofa.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: **SENSACJA: KORESPONDENCJA PARALELNA!** Stefan pisze z Giżycka 20.VI.1949 — a Wanda z Giżycka 2.VII.1949 (ARG/V/313 'Śniłeś mi się' + paczka Damusi). TEN SAM URLOP widziany z DWÓCH STRON: Stefan pisze o wycieczkach, Wanda o snach i Damusi. Cała korespondencja Stefana z Mazur (L12 20.VI, L13 29.VI, L14 14.VII) nakłada się chronologicznie z ARG/V/313 (Wanda, 2.VII) z tego samego urlopu. Pierwszy raz w kolekcji można zestawić perspektywy ojca i matki ze wspólnego urlopu. Giżycko (dawne Lötzen) = Mazury, polskie od 1945. Perfumy z Anglii od Krzysztofa = materialne świadectwo emigracyjnego kontaktu (podobnie jak literka Damusi w ARG/V/313).

ARG/V/387

List Stefana — 29.VI.1949, Szerejków — Mikołajki, Ruciane, Śniardwy, leśnik nad Nidzkim

29.VI.1949 letter

Opis fizyczny: List 4-stronicowy, papier biały, atrament. 5 fotografii rękopisu. Źródło: nowe skany 30.III.2026.

Treść: Szerejków 29.VI.1949. 'Kochany Krzysiuniku, dzisiaj mamy środę, a więc tydzień temu po pierwszej wycieczce wysłałem do Ciebie list.' Szczegółowy dziennik wycieczek: (1) Mikołajki (przez jez. Nigotyńskie, Ryńskie), (2) leśnictwo Pranie nad jez. Nidzkim — znajoma Maniusi żona leśniczego, nocleg, poziomki, (3) Ruciane — 'obejrzeliśmy miasteczko', (4) Śniardwy — 'największe jezioro na Mazurach, a zdaje się że i Europie zachodniej', (5) Pisz. Cała wycieczka trwała 15 godzin w dniu powrotu. 'Okolica ładna i na widnokręgu wszędzie lasy.'

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: **SENSACJA LITERACKA: LEŚNICTWO PRANIE rok przed GAŁCZYŃSKIM!** Stefan i Wanda odwiedzają leśniczego w Pranem nad jez. Nidzkim 28-29.VI.1949. 'Znajoma Maniusi żona leśniczego' — zatrzymują się na nocleg, zbierają poziomki. ROK PÓŹNIEJ w 1950 do tego samego leśnictwa na wakacje przyjeżdża K.I. Gałczyński — leśnicy rodziny Popów stają się jego przyjaciółmi, Gałczyński mieszka tam 1950-53 i tam umiera (6.XII.1953). Dziś Muzeum K.I. Gałczyńskiego. Głuchowscy byli TAM ROK WCZEŚNIEJ — możliwe że znali tych samych leśników. Trasa: Giżycko → Mikołajki → Ruciane → Śniardwy → Pisz (Stefan: 'największe jezioro w Europie zachodniej' — przesada). Szerejków: wioska k. Pisza. Wartość: pionierski dokument polskiego oswajania Mazur, potencjalnie nowy ślad w biografii Gałczyńskiego.

ARG/V/388

List Stefana — 14.VII.1949, Giżycko — koniec urlopu, przyjazd cioci Hawy

14.VII.1949 letter

Opis fizyczny: List 2-stronicowy, papier biały, atrament. 5 fotografii rękopisu. Źródło: nowe skany 30.III.2026.

Treść: Giżycko 14.VII.1949. 'Kochany Krzysiuniku, urlop się kończy. Dzisiaj wieczorem wyjeżdżamy z Giżycka.' Przyjazd cioci Hawy w niedzielę — 'bardzo przyjemnie spędziliśmy te kilka dni'. Wycieczka do Mikołajek statkiem, ale tłok zniechęcił do dalszej drogi. Hawa ma astmę — zmęczyła się wycieczką. Spacery nad jez. Nigoczyńskie, rozmowy w ogrodzie 'bez końca o sprawach obchodzących nas'. Jedno z tych: egzaminy Krzysztofa. Nie dostali listu od syna od tygodnia — niepokoją się.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Ciocia Hawa = Halina lub Hanna, krewna z rodziny, ma astmę. Ostatni dzień urlopu przed powrotem do Warszawy. Pociąg Giżycko → Olsztyn → Warszawa. Egzaminy Krzysztofa w Anglii: wyniki oczekiwane, stypendium na szali.

ARG/V/389

List Stefana — 30.VII.1949, wyniki egzaminów Krzysztofa, pierwsze własne mieszkanie

30.VII.1949 letter

Opis fizyczny: List 2-stronicowy, papier biały, atrament. 2 fotografie rękopisu. Źródło: nowe skany 30.III.2026.

Treść: Warszawa 30.VII.1949. 'Kochany Krzysiuniku, wczoraj przyszedł list, w którym piszesz o powrocie swoim z wycieczki na okoliczne jeziora.' Krzysztof zdał egzaminy — Stefan czeka na szczegółowe wyniki ('przyzwyczaiłeś nas do tego'). Krzysztof opisuje jeziora lakonicznie — ojciec żartobliwie narzeka ('samo określenie że »to wymieniście« to zanadto'). Krzysztof urządza pierwsze samodzielne mieszkanie — Stefan prosi o fotografię. Imieniny Strypa = 6 sierpnia.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Krzysztof zdał egzaminy — ważny etap stypendialny. Wycieczka Krzysztofa po angielskich jeziorach (Lake District?). Imieniny Strypa = Stryj (wuj) — imię nieznane, być może krewny za granicą. Sierpień 1949.

ARG/V/390

List Stefana — 21.VII.1949, Danuś — serce Krzysztofa, powrót z Giżycka przez Olsztyn

21.VII.1949 letter

Opis fizyczny: List 3-stronicowy, papier biały, atrament. 5 fotografii rękopisu. Źródło: nowe skany 30.III.2026.

Treść: Warszawa 21.VII.1949. 'Kochany Krzysiuniku, czekałem na Twój list z ostatecznym rezultatem egzaminu.' Stefan pisze o 'najprawdziwszej zmianie nastroju' syna. NAJWAŻNIEJSZY FRAGMENT: 'Cieszymy się Krzysiuniku, że Twoje sprawy uczuciowe z Danusią wyprawiły się i wątpliwości, które zatruły Ci życie znikły. Życzymy Ci z całej duszy abyś był szczęśliwy. Fotografię Danusi, którą nam przysłałeś [...] Musisz zrobić kilka jej zdjęć i przysłać.' Szczegółowy opis powrotu z Giżycka: Olsztyn, tłok w pociągu do Warszawy, ciocia Hawa i jej astma. W sobotę wyprawa do Pułtawa.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: **SENSACJA: POTWIERDZENIE OJCOWSKIE w chronologii Danuś/Damusia**. Danuś (= Damusia, potwierdzenie w kontekście ARG/V/308 'Damusia = Danusia z ARG/V/268, 300') — miłość Krzysztofa. Chronologia uzupełniona: XI.1947 (Dębski o Danusi, ARG/V/248) → 16.I.1948 (Wanda PIERWSZE imię 'Danusia', ARG/V/268) → 1948 jesień (ARG/V/300) → 26.V.1949 (Wanda płacze o Damusię, ARG/V/308) → 2.VII.1949 (literka w paczce od Krzysztofa, ARG/V/313) → **21.VII.1949 (STEFAN DAJE OFICJALNE BŁOGOSŁAWIEŃSTWO — NOWE)** → 9.IX-11.XII.1949 (kolejne listy Wandy o Damusi, ARG/V/317, 318) → 1954 (list Wandy do Damusi z Łeby, ARG/V/338). Fotografia Danuś przesłana do rodziców = pierwszy materialny dowód uczucia u Głuchowskich. Pociąg Giżycko → Olsztyn → Warszawa: tłok, walizki na korytarzu. L16 (21.VII) chronologicznie przed L15 (30.VII) — kolejność PDF.

ARG/V/391

List Stefana — jesień 1949 (data nieznana), długa przerwa, trasa W-Z po otwarciu

jesień 1949 letter

Opis fizyczny: List 4-stronicowy, papier biały, atrament. 1 fotografia rękopisu (strona 1). Źródło: nowe skany 30.III.2026.

Treść: Warszawa, jesień 1949. 'Kochany Krzysiuniku, aż mi przykro zaczynać ten list, gdy sobie uświadamiam, ile czasu upłynęło od ostatniego mego listu.' Długa przerwa w korespondencji. Wizyta p. Władzi ('dwa tygodnie temu') — pogawędki o rodzinie. Ciocia Ludka jedzie do Zakopanego na operację płucną ('plastykę') — stan poważny. Wuj Władek odwiedza, 'wycieczka na trasę W-Z' — oglądają ukończoną arterię! Wuj jest 'specjalnie zainteresowany odbudową Warszawy'. Stefan mało roboty w biurze, siedzi po godzinach, jeździ do apteki Maniusi. Karik: pracuje jako aptekarz w sanatorium dla gruźlików koło Włostanówka.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: **KONTYNUACJA SENSACJI TRASY W-Z**: Stefan (pracownik Min. Odbudowy) pokazuje UKOŃCZONĄ Trasę W-Z wujowi Władkowi. Łączy z ARG/V/385 (Stefan opisuje BUDOWĘ 6 tygodni wcześniej 11.VI.1949) i ARG/V/314 (Wanda oglądała OTWARCIE 22.VII.1949). Ciocia Ludka = Lucha z wcześniejszych listów — torakoplastyka płucna we wrześniu 1949 w Zakopanem (łączy z ARG/V/314, list Wandy o 'Ludka 8 żeber'). KARIK = Kazimierz — gruźlik-aptekarz w sanatorium k. Włostanówka w Krakowie, jego historia przewija się przez cały 1949 (streptomycyna w L9, jako aptekarz w L17). Przyszłość: w ARG/V/334 (WIELKI LIST Wandy VII-VIII.1950) Karik cierpi na ASTMĘ — 'z silnego mężczyzny robi się jak stary człowiek'. Tryb życia Stefana: biuro → apteka Maniusi → dom po 22:30. Pani Władzia (2 dni), ciocia Hawa — krąg towarzyski.

ARG/V/392

List Stefana — 9.IX / 14.X.1949, Brighton — Krzysztof w nowym mieście

9.IX / 14.X.1949 letter

Opis fizyczny: List 3-stronicowy, pisany dwukrotnie (9.IX i 14.X), papier biały, atrament. 3 fotografie rękopisu. Źródło: nowe skany 30.III.2026.

Treść: Warszawa 9.IX.1949 (cont. 14.X.1949). 'Kochany Krzysiuniku, mam rację, że jednostronna korespondencja jest trudna.' Wizyta Grażynki i Antka przez dwa dni. Nowa pracownica w aptece Maniusi — wreszcie trochę więcej czasu. Wieczory razem w domu. Pytania o Brighton: 'czy zmiana miejsca pobytu bardzo się odbiła na Twoim samopoczuciu? Czy w Brighton jest dużo Polaków?' Wzruszający opis czekania na list: 'jak zawsze wyczekujemy Twoich listów i wieczorem, wracając do domu [...] przedewszystkim rzut oka na stół, czy list jest. Wtedy Maniusia pierwsza go chwyta, bo jest w tym wypadku zaborczą.'

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: **LITERACKA PERŁA + POŁĄCZENIE Z WANDĄ**. Scena chwytania listu przez Maniusię: 'Maniusia pierwsza go chwyta, bo jest w tym wypadku zaborczą, nuca wszystkie waliszki, torby i paczki i tak jak jest rozsiada Kopertę i czyta, a ja przesłuchuję kartki' — najpiękniejszy obraz miłości matki w całej kolekcji. BRIGHTON: Krzysztof przeprowadził się z Londynu/Oxfordu do Brighton między 10.VIII.1949 (ARG/V/315 'Krzysztof się wyprowadził') a IX.1949. Łączy się z: ARG/V/315 (wyprowadzka z Wadmanów 10.VIII.1949), ARG/V/316 (brudnopis listu angielskiego Stefana/Wandy do Mrs. Wadman), ARG/V/318 (Wanda 11.XII.1949 Brighton, Damusia na zdjęciu). Brighton = popularne miasto polskiej emigracji po 1945. List pisany dwukrotnie: 9.IX + 14.X (miesięczna przerwa).

ARG/V/393

List Stefana — 24.XI.1949, Brighton, wyrzuty za rzadkie pisanie

24.XI.1949 letter

Opis fizyczny: List 1-stronicowy, papier biały, atrament. 4 fotografie rękopisu. Źródło: nowe skany 30.III.2026.

Treść: Warszawa 24.XI.1949. 'Kochany mój Krzysiuniku, mam żal do siebie, że się tak zaniedbałem w korespondencji.' Stefan szczery w wyrzutach do samego siebie: 'Czasami jednak bywają takie momenty, że człowiek czegoś bardzo pragnie, a mimo to nie potrafi tego wykonać.' Krzysztof jest w Brighton ponad 2 miesiące, dostali od niego zaledwie 4 listy. Stefan i Maniusia czytają każdy list wielokrotnie — 'nadupujemy sobie ich rzadkość'. Końcówka listu nie zachowana (urwany).

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Listopad 1949 — rok po maturze Krzysztofa, kilka miesięcy pobytu w Anglii. Brighton: środowisko polonijne. Stefan przyznaje się do trudności z pisaniem listów — wzruszające w kontekście aktywnej korespondencji przez cały rok. 'Maniusia zaczęła pisać do Ciebie' — Wanda przejęła inicjatywę.

ARG/V/394

List Stefana — 19.XII.1949, życzenia świąteczne, 25. rocznica ślubu Stefana i Wandy

19.XII.1949 letter

Opis fizyczny: List 2-stronicowy, papier biały, atrament. Podpis: 'Twój Ojciec, Tata — Warszawa dn. 19/XII 49'. 2 fotografie rękopisu. Źródło: nowe skany 30.III.2026.

Treść: Warszawa 19.XII.1949. 'Kochany Krzysiuniku, jak widzisz ostatnie listy moje są zawsze pisane z okazji ważnych bądź świąt.' Poprzedni list na urodziny Krzysztofa (24.XI) = jednocześnie rocznica ślubu. '25 lat od tego momentu upłynęło. Prawdę, że w tym okresie przeżyło się bardzo dużo.' Rocznicę spędzili w domu z ciocią Hawą. Stefan był w Łodzi u Władka, niedzielny obiad u Hawy. Życzenia świąteczne dla Krzysztofa, prośba by złożył życzenia od rodziców Strypostrowi i Wujostrom. Święta w domu — Grażyna zapraszała, ale podróż nocna zbyt męcząca. Podpis: 'Twój Ojciec, Tata'.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: **SENSACJA: USTALENIE DATY ŚLUBU Stefana (1893) i Wandy (1901) = listopad/grudzień 1924**. W liście 19.XII.1949 Stefan pisze: 'Poprzedni list, który pisałem na Twoje urodziny [24.XI.1949], był jednocześnie pisany w okresie rocznicy naszego ślubu. [...] 25 lat od tego momentu upłynęło.' Czyli rocznica ślubu = blisko 24.XI, lub między 24.XI a 19.XII. Stefan miał 31 lat, Wanda 23 lata. Do tej pory data ślubu NIE BYŁA ustalona w kolekcji. Sprawdzić metryki parafialne (parafia Wszystkich Świętych w Warszawie — gdzie zarejestrowano urodzenie Krzysztofa w 1927). Stefan i Wanda przeżyli razem: II RP (Kancelaria Prezydenta RP, aptekę), II wojnę (AK, Kedyw, DYSK, Akcja Wilanów, Powstanie, Pawiak dla Stefana, obóz NKWD w Rembertowie dla Wandy), PRL (Min. Odbudowy Stefana, apteka Wandy, syn na emigracji). Podpis 'Twój Ojciec, Tata' = jedyny w zbiorze z pełnym tytułem. FINAŁ roku 1949 = końcówka 12-miesięcznej korespondencji ojciec-syn przez Żelazną Kurtynę.

ARG/V/395

List Stefana do Krzysztofa — Warszawa, 19 lutego 1950 r.

Warszawa, 19 lutego 1950 r. letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 1 skan. Pliki: stefan_ojciec_395_p01.jpeg.

Treść: Kochany Krzywicku — list ojca do syna w Anglii. TREŚĆ: Kochany Krzywicku, Mamusia wyjechała we czwartek wieczorem do Łodzi. Pojechała na trzy dni, bo chciała trochę pobyć ze Stawą, a potem przygotować się na uroczystość 50-lecia p. Wagnerów, które właśnie obchodzą tam dzisiaj. Właśnie zauważyłem, że opuściłem „przyjęcia matrymonialne...

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Korespondencja powojenna Stefana z Warszawy do syna Krzysztofa w Anglii. Lata 50. — codzienność rodzinna w PRL.

ARG/V/396

List Stefana do Krzysztofa — Warszawa, 3 kwietnia 1950 r.

Warszawa, 3 kwietnia 1950 r. letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 1 skan. Pliki: stefan_ojciec_396_p01.jpeg.

Treść: Kochany Krzywicku — list ojca do syna w Anglii. TREŚĆ: Kochany Krzywicku, dwa tygodnie upłynęło wczoraj od czasu gdy pisałem do Ciebie, a potem dostaliśmy dwa Twoje listy. Za to, że piszesz regularnie jesteśmy Ci b. wdzięczni. Zwykle teraz przychodzą Twoje listy w poniedziałek i dzień ten, jeśli tylko jest to możliwe, sprowadza nas d...

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Korespondencja powojenna Stefana z Warszawy do syna Krzysztofa w Anglii. Lata 50. — codzienność rodzinna w PRL.

ARG/V/397

List Stefana do Krzysztofa — Warszawa, 15 kwietnia 1950 r.

Warszawa, 15 kwietnia 1950 r. letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 1 skan. Pliki: stefan_ojciec_397_p01.jpeg.

Treść: Kochany Krzywicku — list ojca do syna w Anglii. TREŚĆ: Kochany Krzywicku, święta minęły nam przyjemnie, bo mieliśmy więcej gości w osobach wuja Włodka, Ewy i Januszki. Ewa i Januszka były od wielkiego czwartku do wtorku, a wuj przyjechał w pierwszy dzień świąt i wyjechał razem z nimi. Przespacerowaliśmy, pogadaliśmy i przepędziliśmy...

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Korespondencja powojenna Stefana z Warszawy do syna Krzysztofa w Anglii. Lata 50. — codzienność rodzinna w PRL.

ARG/V/398

List Stefana do Krzysztofa — Warszawa, 9 maja 1950 r.

Warszawa, 9 maja 1950 r. letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 1 skan. Pliki: stefan_ojciec_398_p01.jpeg.

Treść: Kochany Krzywicku — list ojca do syna w Anglii. TREŚĆ: Kochany Krzywicku, list Twój zastrząsł nas bardzo, bo chociaż przebieg operacji, jak piszesz, był prawidłowy i czujesz się już dzisiaj dobrze, ale wywołało to w nas zaniepokojenie. Logicznie rozumiemy, że promieniał mi mówimy też li pomóc w czasie choroby, nie chcesz nas niepokoi...

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Korespondencja powojenna Stefana z Warszawy do syna Krzysztofa w Anglii. Lata 50. — codzienność rodzinna w PRL.

ARG/V/399

List Stefana do Krzysztofa — Warszawa, 10 czerwca 1950 r.

Warszawa, 10 czerwca 1950 r. letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 1 skan. Pliki: stefan_ojciec_399_p01.jpeg.

Treść: Kochany Krzywicku — list ojca do syna w Anglii. TREŚĆ: Kochany Krzywicku, od ostatniego mego listu znowu upłynęło wiele czasu. Z listu Mamusi wiesz, że na Zielone Świątki wyjeździłem do Gdańska. Chciałem aby i Mamusia przyjechała, ale wysunęła taki argument, który przeważył. Postanowiła poświęcić świątki na napisanie listu do Ciebie....

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Korespondencja powojenna Stefana z Warszawy do syna Krzysztofa w Anglii. Lata 50. — codzienność rodzinna w PRL.

ARG/V/400

List Stefana do Krzysztofa — Ustka, 11 sierpnia 1950 r.

Ustka, 11 sierpnia 1950 r. letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 1 skan. Pliki: stefan_ojciec_400_p01.jpeg.

Treść: Kochany Krzywicku — list ojca do syna w Anglii. TREŚĆ: Kochany Krzywicku, już piąty dzień jesteśmy w Ustce, na ziemiach odzyskanych. Urlop rozpocząłem 2 sierpnia i tego dnia wieczorem wyjechaliśmy. Drogę mieliśmy fatalną, bo w okropnym tłoku całą noc. Dopiero od Gdańska rozluźniło się. Na miejsce byliśmy o 10 rano, a raczej prawie w...

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Korespondencja powojenna Stefana z Warszawy do syna Krzysztofa w Anglii. Lata 50. — codzienność rodzinna w PRL.

ARG/V/401

List Stefana do Krzysztofa — Warszawa, 28 września 1950 r.

Warszawa, 28 września 1950 r. letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 4 strony (p01-p04), pismo odręczne czarnym atramentem na papierze listowym, dobry stan.

Treść: Podsumowanie wakacji 1950: tydzień w Giżycku u Drozdzinki (cała rodzina — Ciocia Zocha z mężem, Janusz), wycieczka do Mikołajek i nad Jezioro Śniardwy. Następnie objazd rodzinny: Kraków (sanatorium — Karik na urlopie zdrowotnym z gruźlicą i astmą), Płock (u Wicka), Łódź (Maniusia podjęła pracę na pełne dni po UPAŃSTWOWIENIU APTEKI — list jest na 3 miesiące przed ustawą z 8.I.1951). Omówienie dziewczynek (Ewa prymuska, Hanka, Mapa — 14-letnia brunetka). Zaniepokojenie Stefana zbliżającym się egzaminem Krzysztofa — rada o korepetycjach u 'zawodnego nauczyciela'. Podpis: 'Twój ojciec Stefan'.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Korespondencja powojenna Stefana z Warszawy do syna Krzysztofa w Anglii. Lata 50. — codzienność rodzinna w PRL.

ARG/V/402

List Stefana do Krzysztofa — Warszawa, 14 grudnia 1950 r.

Warszawa, 14 grudnia 1950 r. letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 1 skan. Pliki: stefan_ojciec_402_p01.jpeg.

Treść: Kochany Krzywicku — list ojca do syna w Anglii. TREŚĆ: Kochany Krzywicku, nie wiem czy list zastanie Cię jeszcze, raczej przypuszczam, że będziesz już na wycieczce. Przede wszystkiem przepraszam Cię za moje przypuszczenia, które w całej rozciągłości okazałoby służyłowi nie trafne. Z rezultatu Twego egzaminu ucieszyliśmy się bardzo, k...

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Korespondencja powojenna Stefana z Warszawy do syna Krzysztofa w Anglii. Lata 50. — codzienność rodzinna w PRL.

ARG/V/403

List Stefana do Krzysztofa — Warszawa, styczeń/luty 1951 r. (Nowy Rok)

Warszawa, styczeń/luty 1951 r. (Nowy Rok) letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 1 skan. Pliki: stefan_ojciec_403_p01.jpeg.

Treść: Kochany Krzywicku — list ojca do syna w Anglii. TREŚĆ: Kochany Krzywicku, i tak minęły święta, Nowy Rok i Trzech Króli. Na święta było trzy dni, a następnie po dwa. Były to więc prawie wakacje. Święta spędziliśmy – pierwszy dzień, a właściwie była to niedziela w domu, na drugi dzień pojechaliśmy rano do Łodzi, a wieczorem powróciliśm...

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Korespondencja powojenna Stefana z Warszawy do syna Krzysztofa w Anglii. Lata 50. — codzienność rodzinna w PRL.

ARG/V/404

List Stefana do Krzysztofa — Warszawa, 23 lutego 1951 r.

Warszawa, 23 lutego 1951 r. letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 1 skan. Pliki: stefan_ojciec_404_p01.jpeg.

Treść: Kochany Krzywicku — list ojca do syna w Anglii. TREŚĆ: Kochany Krzywicku, znowu upłynęło sporo czasu od listu mojego. Napewno tłumaczysz sobie to milczenie na nasze nikorzyście, bo otrzymując Twoje listy uspokoiliśmy się i nie wysilamy się na pisanie. Tak jednak nie jest. Jak Ci już pisałem Mamusia obecni, jako kierowniczka apteki pa...

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Korespondencja powojenna Stefana z Warszawy do syna Krzysztofa w Anglii. Lata 50. — codzienność rodzinna w PRL.

ARG/V/405

List Stefana do Krzysztofa — Warszawa, 17 marca 1951 r.

Warszawa, 17 marca 1951 r. letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 1 skan. Pliki: stefan_ojciec_405_p01.jpeg.

Treść: Kochany Krzywicku — list ojca do syna w Anglii. TREŚĆ: Kochany Krzywicku, zabierając się do odpowiedzi zdaję sobie sprawę, że mam dość trudne zadanie. Z Twego listu widzę, że często źle nas rozumiesz. Chyba powinieneś był dobrze rozumieć z mego listu, że nie zamierzamy i nie chcemy dawać „keto' ze swej strony. Sam to podkreśliłeś, że...

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Korespondencja powojenna Stefana z Warszawy do syna Krzysztofa w Anglii. Lata 50. — codzienność rodzinna w PRL.

ARG/V/406

List Stefana do Krzysztofa — Warszawa, 7 kwietnia 1951 r.

Warszawa, 7 kwietnia 1951 r. letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 1 skan. Pliki: stefan_ojciec_406_p01.jpeg.

Treść: Kochany Krzywicku — list ojca do syna w Anglii. TREŚĆ: Kochany Krzywicku, piszę ten list wiedząc, że jesteś już po egzaminach i obecni czekamy na list, który przyniesie nam wiadomości o rezultacie. Jak dotąd wszystkie Twoje egzaminy wypadały Ci dobrze, więc i obecni mamy nadzieję, że rezultat będzie pomyślny. Tym razem jest to jednak...

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Korespondencja powojenna Stefana z Warszawy do syna Krzysztofa w Anglii. Lata 50. — codzienność rodzinna w PRL.

ARG/V/407

List Stefana do Krzysztofa — Warszawa, 1 listopada 1951 r.

Warszawa, 1 listopada 1951 r. letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 1 skan. Pliki: stefan_ojciec_407_p01.jpeg.

Treść: Kochany Krzywicku — list ojca do syna w Anglii. TREŚĆ: Kochany Krzywicku, masz rację robiąc nam wymówki, że tak rzadko piszemy. Zapewne pisałeś ostatni list przed otrzymaniem listu Mamusi, który wysłała do Ciebie przed dziesięciu dniami i on zapewne wkrót mi trochę Twoje rozgoryczenie. – Z Twego listu nie wiele wiemy jaki przebieg mi...

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Korespondencja powojenna Stefana z Warszawy do syna Krzysztofa w Anglii. Lata 50. — codzienność rodzinna w PRL.

ARG/V/408

List Stefana do Krzysztofa — AKCEPTACJA ŚLUBU Z DAMUSIĄ, 16.XII.1951

Warszawa, 16 grudnia 1951 r. letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 4 strony (p01-p04), pismo odręczne granatowym atramentem na papierze listowym, dobry stan.

Treść: KLUCZOWY LIST ŻYCIOWY: akceptacja decyzji Krzysztofa o ślubie z Damusią. Stefan wyjaśnia długie milczenie jako przemyślenie sprawy: \„Jak Cię Kocham i jak bardzo pragnę Twego szczęścia'. Błogosławieństwo: 'skoro zdecydowałeś — wiem, że zdecydowałeś dobrze'. Zna Damusię z listów Krzysztofa. Wyznanie: Stefan PRACUJE OD PÓŁ ROKU W KONSERWACJI ZABYTKÓW (nie Min. Odbudowy) — praca ciekawa, trudna, niepewność czy przetrwa reorganizację 1952. Maniusia organizuje zjazd rodzinny w Łodzi na ślub. Boże Narodzenie 1951: Wigilia u ciotki Maruszki. Pozdrowienia do Strypostowskich i Wopostowskich.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: KLUCZOWY dokument biograficzny: ojcowska akceptacja małżeństwa Krzysztofa z Damusią (przyszłą żoną, Damusią Głuchowską). Ujawnia także zmianę miejsca pracy Stefana — z Min. Odbudowy do Konserwacji Zabytków (ok. VI.1951). Łączy się z ARG/V/410 (zjazd rodzinny w Łodzi IV.1952) i ARG/V/411 (refleksja o równouprawnieniu Damusi w rodzinie).

ARG/V/409

List Stefana — ŚMIERĆ WUJA KASIKA, Warszawa 12.II.1952

Warszawa, 12 lutego 1952 r. letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 4 strony (p01-p04), pismo odręczne granatowym atramentem. Papier listowy. Papier lekko pożółkły.

Treść: LIST ŻAŁOBNY — informuje Krzysztofa o ŚMIERCI WUJA KASIKA (Kazimierza, zm. ok. XII.1951/I.1952). \„Zepsuła się nasza Korespondencja i to z naszej winy, bo rozumiem Cię że w próżność pisać jest trudno.” [...] nie ma wiadomości pomyślnych, a o zbyt nie chce się donosić'. Karik chorował na gruźlicę + astmę, ostatnio 'jedna męka' — duszności przechodzące w duszenie się. Przed świętami, czując bliskie odejście, wyjechał z sanatorium 'pod pozorem wyjazdu na święta', aby umrzeć w domu. 'Była to właściwie ostatnia jego przyjemność'.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Zamyka 'sagę Karika' z poprzednich listów 1949-1951 (ARG/V/377, 391, 334, 401, 408). Kazimierz (Karik) był aptekarzem w sanatorium gruźliczym w Krakowie; leczony streptomycyną (od 1948) i torakoplastyką płucną w Zakopanem. Zmarł w domu w Łodzi przy rodzinie, Boże Narodzenie 1951.

ARG/V/410

List Stefana do Krzysztofa — Warszawa, 8 lipca 1952 r.

Warszawa, 8 lipca 1952 r. letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 1 skan. Pliki: stefan_ojciec_410_p01.jpeg.

Treść: Kochany Krzywicku — list ojca do syna w Anglii. TREŚĆ: Kochany Krzywicku, Bardzo dawno mi pisałem. – Radością były dla nas Twoje listy, sami jednak robiliśmy b. mało dla podtrzymania korespondencji. – Krótko piszę, ale chcę abyś zawsze pamiętał, że Kochamy Cię i życzymy Ci szczęścia. Wiem, że jest to coś, czego człowiek w pełni nigdy...

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Korespondencja powojenna Stefana z Warszawy do syna Krzysztofa w Anglii. Lata 50. — codzienność rodzinna w PRL.

ARG/V/411

List Stefana — RÓWNOUPRAWNIENIE DAMUSI W RODZINIE, 16.X.1952

Warszawa, 16 października 1952 r. letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 4 strony (p01-p04), pismo odręczne granatowym atramentem, papier listowy w bardzo dobrym stanie.

Treść: LIST FILOZOFICZNY — refleksja ojcowska o komunikacji rodzinnej i ODBIORZE SYNOWEJ DAMUSI. Stefan rozważa mechanizm rozstrzygania sporów w trójce (Krzysztof + rodzice): 'Normalnie gdybyśmy byli razem, rozstrzygała by większość'. Zastanawia się, że 'prawdopodobnie ja byłbym przeważnie w mniejszości. Nie miałbym zrozumienia w Damusi'. Wspomina Matkę: 'jak to zresztą robiłem często z Matką'. Maniusia (Wanda) wielokrotnie prosiła o list od Damusi — bezskutecznie. Apel: traktować Damusię jako równouprawnione dziecko, ale potrzeba listu od niej. 'Myślę, że przy odrobinie Waszej dobrej woli tylko to osiągniemy'.

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Korespondencja powojenna Stefana z Warszawy do syna Krzysztofa w Anglii. Lata 50. — codzienność rodzinna w PRL.

ARG/V/412

List Stefana do Krzysztofa — Warszawa, 8 grudnia 1952 r.

Warszawa, 8 grudnia 1952 r. letter

Opis fizyczny: List rękopiśmienny, 1 skan. Pliki: stefan_ojciec_412_p01.jpeg.

Treść: Kochany Krzywicku — list ojca do syna w Anglii. TREŚĆ: U nas nic nowego. – Mieszkamy tam, gdzie mieszkaliśmy, chociaż adres nam się zmienił, bo ul. Pagonwrokiego zmieniła nazwę na Żarłek, numer ten sam 9. – W tej chwili siedzimy w naszym pokoju, Mamusia już w łóżku coś czyta, a ja piszę przy okrągłym stole. Nie przypominam sobie, czy...

Twórca: Stanisław Stefan Głuchowski

Język: polski

Kontekst: Korespondencja powojenna Stefana z Warszawy do syna Krzysztofa w Anglii. Lata 50. — codzienność rodzinna w PRL.

ARG/V/413

1950-02-22 letter

Opis fizyczny: 4 stron rękopisu na papierze listowym; pismo odręczne atramentem; dobry stan.

Treść: List do Krzysztofa. Główne wątki: kondycja psychiczna Małki (depresja, kompleks niższości), pobyt w Londynie, sprawa nieaktualnego wyjazdu do Czechosłowacji.

Twórca: Stefan Głuchowski (podpis rodzinny: Józef / Józek)

Język: polski

ARG/V/417

Telegram: Stefan (Józef) do Krzysztofa, Londyn

ok. 1956 letter

Opis fizyczny: Telegram — blankiet pocztowy z doręczenia, maszynopis, pieczęcie.

Treść: Telegram od Stefana do Głuchowskiego, 42 Emperors Gate, London SW7. Nadany z Warszawy. Stefan informuje o szczęśliwym przyjeździe.

Twórca: Stefan Głuchowski (podpis rodzinny: Józef / Józek)

Język: polski

ARG/V/418

List 4 – Stefan (Józef) do Krzysztofa: podróż powrotna z Londynu

1957-02-20 letter

Opis fizyczny: 2 stron rękopisu na papierze listowym; pismo odręczne atramentem; dobry stan.

Treść: Opis podróży powrotnej: Harwich – Hook van Holland – Berlin Wschodni – Warszawa. Wzmianka o Pietkownikach, Mamusi czekającej na dworcu.

Twórca: Stefan Głuchowski (podpis rodzinny: Józef / Józek)

Język: polski

ARG/V/419

List 5 – Stefan (Józef) do Krzysztofa

1957-11-26 letter

Opis fizyczny: 4 stron rękopisu na papierze listowym; pismo odręczne atramentem; dobry stan.

Treść: Życzenia urodzinowe, nowiny rodzinne. Wzmianka o Borkiewiczu i Powstaniu Warszawskim, powrocie p. Tadeusza do kraju.

Twórca: Stefan Głuchowski (podpis rodzinny: Józef / Józek)

Język: polski

ARG/V/420

List 6 – Stefan (Józef) do Krzysztofa

1957-12-15 letter

Opis fizyczny: 2 stron rękopisu na papierze listowym; pismo odręczne atramentem; dobry stan.

Treść: Grypa Krzysztofa, mrozy do -15°C w Warszawie, plany świąteczne w Łodzi.

Twórca: Stefan Głuchowski (podpis rodzinny: Józef / Józek)

Język: polski

ARG/V/421

List 7 – Stefan (Józef) do Krzysztofa (stan zdrowia, omdlenie)

ok. 1956–57 letter

Opis fizyczny: 2 stron rękopisu na papierze listowym; pismo odręczne atramentem; dobry stan.

Treść: Omdlenie Józefa (bagatelizuje, skurcz nogi), troska o zdrowie Mamusi, wzmianka o wypadkach poznańskich 1956.

Twórca: Stefan Głuchowski (podpis rodzinny: Józef / Józek)

Język: polski

ARG/V/422

List 8 – Stefan (Józef) do Krzysztofa (wypadki poznańskie, VIII plenum)

1956-12-22 letter

Opis fizyczny: 2 stron rękopisu na papierze listowym; pismo odręczne atramentem; dobry stan.

Treść: Wypadki poznańskie i VIII plenum KC PZPR (Październik '56), odmrożenie prasy, wyjazd świąteczny do Łodzi.

Twórca: Stefan Głuchowski (podpis rodzinny: Józef / Józek)

Język: polski

ARG/V/423

List 9 – Stefan (Józef) do Krzysztofa

1958-04-15 letter

Opis fizyczny: 2 stron rękopisu na papierze listowym; pismo odręczne atramentem; dobry stan.

Treść: Życzenia urodzinowe. Wielkanoc spędzona osobno. Obserwacje z odbudowy Gdańska.

Twórca: Stefan Głuchowski (podpis rodzinny: Józef / Józek)

Język: polski

ARG/V/424

List 10 – Stefan (Józef) do Krzysztofa (bezdzietność, Emperors Gate)

ok. 1958 letter

Opis fizyczny: 2 stron rękopisu na papierze listowym; pismo odręczne atramentem; dobry stan.

Treść: Głęboko osobisty list. Bezdzietność Damusi, stagnacja życiowa na Emperors Gate, sprawa finansowa z teściową.

Twórca: Stefan Głuchowski (podpis rodzinny: Józef / Józek)

Język: polski

ARG/V/426

List 12 – Stefan (Józef) do Damusi i Krzysztofa (Wielkanoc 1958)

1958-04-03 letter

Opis fizyczny: 1 stron rękopisu na papierze listowym; pismo odręczne atramentem; dobry stan.

Treść: Życzenia wielkanocne. Święta spędzone rozdzielnie.

Twórca: Stefan Głuchowski (podpis rodzinny: Józef / Józek)

Język: polski

ARG/V/427

List 13 – Stefan (Józef) do Krzysztofa (urlop mazurski, mapy)

ok. 1958–1959 letter

Opis fizyczny: 4 stron rękopisu na papierze listowym; pismo odręczne atramentem; dobry stan.

Treść: Urlop Józefa: Oliwa (ciocia Zocha), Sopot, Gdynia, Giżycko. Wycieczka statkiem przez jeziora mazurskie.

Twórca: Stefan Głuchowski (podpis rodzinny: Józef / Józek)

Język: polski

ARG/V/428

List 14 – Stefan (Józef) do Krzysztofa (ślub Ewy, lambretta)

1958-09-15 letter

Opis fizyczny: 4 stron rękopisu na papierze listowym; pismo odręczne atramentem; dobry stan.

Treść: Ślub Ewy w Łodzi (ok. 200 gości), oferta Krzysztofa na stanowisko eksperta filmowego, lambretta Krzysztofa.

Twórca: Stefan Głuchowski (podpis rodzinny: Józef / Józek)

Język: polski

ARG/V/429

List 15 – Stefan (Józef) do Krzysztofa (emerytura)

1959-04-15 letter

Opis fizyczny: 4 stron rękopisu na papierze listowym; pismo odręczne atramentem; dobry stan.

Treść: Przejście Józefa na emeryturę (pół etatu, 500 zł), remont domu Krzysztofa w Londynie, stan zdrowia cioci Zochy i Hanny.

Twórca: Stefan Głuchowski (podpis rodzinny: Józef / Józek)

Język: polski

ARG/V/430

List 16 – Stefan (Józef) do Krzysztofa (imieniny Mamusi)

ok. 1959–1960 letter

Opis fizyczny: 4 stron rękopisu na papierze listowym; pismo odręczne atramentem; dobry stan.

Treść: Imieniny Mamusi, udar cioci Zochy (mały wylew, rokowanie dobre), remont domu Krzysztofa w Londynie.

Twórca: Stefan Głuchowski (podpis rodzinny: Józef / Józek)

Język: polski

ARG/V/431

List 17 – Stefan (Józef) do Krzysztofa (priorytety życiowe)

1959-06-20 letter

Opis fizyczny: 4 stron rękopisu na papierze listowym; pismo odręczne atramentem; dobry stan.

Treść: Ojcowski list o priorytetach i harmonii działań. Pyta o nowego dyrektora, prosi o zdjęcia z pobytu w Londynie.

Twórca: Stefan Głuchowski (podpis rodzinny: Józef / Józek)

Język: polski

ARG/V/432

List 18 – Stefan (Józef) do Krzysztofa (małżeństwo Stanki)

ok. 1959–1960 letter

Opis fizyczny: 2 stron rękopisu na papierze listowym; pismo odręczne atramentem; dobry stan.

Treść: Małżeństwo Stanki — rodzinne napięcia. Spór historyczny o atak podczas Powstania Warszawskiego.

Twórca: Stefan Głuchowski (podpis rodzinny: Józef / Józek)

Język: polski

ARG/V/433

List 19 – Stefan (Józef) do Krzysztofa

1959-10-02 letter

Opis fizyczny: 2 stron rękopisu na papierze listowym; pismo odręczne atramentem; dobry stan.

Treść: Wątek historyczny (materiały o walkach powstańczych). P. Sadowska wracająca z Anglii zachwycona Strypą. Londyńska mgła w Warszawie.

Twórca: Stefan Głuchowski (podpis rodzinny: Józef / Józek)

Język: polski

ARG/V/434

Pocztówka: Stefan (Józef) do Stefan do Wandy, Giżycko

1959-08-24 letter

Opis fizyczny: Pocztówka: strona obrazkowa + strona adresowa z tekstem. Pismo odręczne atramentem.

Treść: Pocztówka z widokiem katedry w Oliwie. Nadana ze Szczawnicy/Giżycka do Wandy Głuchowskiej, Warszawa.

Twórca: Stefan Głuchowski (podpis rodzinny: Józef)

Język: polski

ARG/V/435

Listy z Giżycka – Stefan (Józef) do Wandy (lato 1961 r.)

ok. 1961 letter

Opis fizyczny: 1 stron rękopisu na papierze listowym; pismo odręczne atramentem; dobry stan.

Treść: Pobyt Józefa w Giżycku. Stanka na prawie, Maja zamężna za Adamczykiem, wuj Władek, wycieczka statkiem przez jeziora mazurskie.

Twórca: Stefan Głuchowski (podpis rodzinny: Józef)

Język: polski

ARG/V/436

Pocztówka wielkanocna – Józef, Wandy, Stefa do Maniu i

1961-04-20 letter

Opis fizyczny: Pocztówka: strona obrazkowa + strona adresowa z tekstem. Pismo odręczne atramentem.

Treść: Wielkanocna kartka wspólna — Józef, Wandzia, Stefa, Henia — do Maniu i Janusza.

Twórca: Józef (Stefan), Wanda, Stefa, Henia

Język: polski

ARG/V/437

28.IX.1959 letter

Opis fizyczny: Kartka ozdobna - dekoracyjna, z kaligrafią, z Łodzi.

Treść: Kartka ozdobna dokumentująca zaręczyny Hanki i Ryszka: 'SERDECZNE POZDROWIENIA I UCALOWANIA PRZESYLAJA HANKA I RYSIEK NARTOWIE' (Warszawa+Łódź, 28.IX.1959). PIERWSZY UNIKALNY dokument identyfikujący nazwisko Nart w rodzinie Głuchowskich - kuzyn Krzysztofa przez Hankę (c. Hawy/Hani).

Twórca: Wanda Głuchowska (c. Bronisława Głuchowskiego, linii łódzkiej)

Język: polski

Kontekst: KLUCZOWY DOKUMENT RODZINNY: pierwsze udokumentowane użycie nazwiska 'Nart' (Ryszek) w korespondencji. Łączy Hankę (kuzynkę Krzysztofa po ciotce Hawie) z Ryszkiem Nartem - od tego momentu pojawia się często w listach (1966: Nartowie już rodzina z dzieckiem). Nazwisko Nart - do identyfikacji genealogicznej.

ARG/V/666

ok. 1945-1990 letter

Treść: KLUCZOWE - List 24.II/24.III.1960. Oficerowie aresztowani na granicy → Dachau: Wzorel, Poryckie, Olejnchii, Janihski. Velis testament. Brat Zarunin missing.

Twórca: autor nieustalony

Kontekst: Element klastra wspomnieniowego.

ARG/V/1110

Kriegsgefangenenpost – koperta do ppor. Stefana Głuchowskiego, Stalag XI B – od Halszki Głuchowskiej

letter

Treść: Koperta formularza korespondencji jeńców skierowana do ppor. Stefana Głuchowskiego, jeńca nr O.-1245, Stalag XI B (Fallingbostel). Nadawczyni: Halszka Głuchowska, fol. Klizin II k. Rzejowic. Pieczęć Radomsko 23 XII 1944. [IDENTYFIKACJA PODPISÓW — Claude Code 20.V.2026]: Nadawczyni: Halszka Głuchowska. Pieczęć Stalag XI B Fallingbostel (M.STAMMLAGER XIB)

Język: de, pl

ARG/V/1111

List Halszki Głuchowskiej do Stefana-jeńca – relacja z Powstania Warszawskiego, śmierć Matuchny, ewakuacja przez Pruszków

letter

Treść: List Halszki Głuchowskiej pisany 27 XI 1944 do męża Stefana (jeńca Stalagu XI B). Relacjonuje Powstanie Warszawskie na Żoliborzu: śmierć matki w gruzach, ewakuację, Pruszków. Z niepokojem wspomina syna Lecha. [IDENTYFIKACJA PODPISÓW — Claude Code 20.V.2026]: Autorka listu: Halszka Głuchowska (do męża Stefana w niewoli). 'Iska' = córka Iska Głuchowska.

Język: pl

ARG/V/1112

List Krzysztofa Głuchowskiego do Royal Armoured Corps Journal — dzieje 7 Pułku Ułanów Lubelskich (kopia, 4.XII.1959)

4 grudnia 1959 letter

Treść: Kopia listu Krzysztofa Głuchowskiego do redaktora Royal Armoured Corps Journal (Royal United Service Institution, Whitehall, Londyn), 4 grudnia 1959. Jako żołnierz 7 Pułku Ułanów Lubelskich po kampanii 1939 przedstawia dalsze dzieje pułku: rozproszenie do konspiracji po kapitulacji Warszawy 1939; 7 Ułani Lubelscy AK w 1944 (853 oficerów i żołnierzy); w Powstaniu Warszawskim 236 walczących, 119 poległych; odtworzenie pułku w II Korpusie gen. Andersa jako lekki oddział rozpoznawczy 3 DSK.

Język: angielski, polski

ARG/V/1119

List Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża do Wacława Wieczorkiewicza — losy rodziny Głuchowskich (Genewa, 9.IV.1946)

9 kwietnia 1946 letter

Treść: List Agencji Centralnej Jeńców Wojennych Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża (Comité International de la Croix-Rouge), Genewa 9.4.1946, do Wacława WIECZORKIEWICZA (4 Chemin Kermely, Genewa), w odpowiedzi na jego zapytanie ze stycznia 1945 o rodzinę GŁUCHOWSKICH (Stefan, Lech, Wanda, Halszka). Przekazana wiadomość z Warszawy: „Leszek poległ w powstaniu. Halszka zaginęła. Stefcio obóz pod Lubeką. Krzyś we Włoszech, Wandzia i ja na Popowskiego [Pogonowskiego]…”. MKCK prosi o przekazanie wiadomości Januszowi Głuchowskiemu z kondolencjami. Wstrząsający dokument tracingowy o losach całej rodziny tuż po wojnie. (Wieczorkiewicz figuruje też na liście zwolnionych w ARG/II/187, Rozkaz Nr 144 z 1917.)

Język: francuski, polski

ARG/V/1120

List Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża do American Polish War Relief — losy rodziny Głuchowskich (Genewa, 9.IV.1946)

9 kwietnia 1946 letter

Treść: List Agencji Centralnej Jeńców Wojennych MKCK (CICR), Genewa 9.4.1946, do AMERICAN POLISH WAR RELIEF (1 Place Claparède, Genewa), z pieczęcią 11 AVR 1946. Przekazuje (na podstawie wiadomości z Warszawy z 16.2.1946) ten sam komunikat o losach Halszki, Wandy, Stefana i Lecha Głuchowskich, z prośbą o przekazanie go Januszowi Głuchowskiemu (Polish Forces). Bliźniaczy do ARG/V/1119 (inny adresat-pośrednik tej samej akcji poszukiwawczej).

Język: francuski, polski

SERIA VI

Varia rodzinne (1842–2003)

Dokumenty rodzinne pozostałe.

1842–2003 · 6 jednostek

ARG/VI/10

List K. Głuchowskiego do Ambasady Izraela — oferta sprzedaży walut i monet getta łódzkiego, 13.V.1958

13.V.1958 letter

Opis fizyczny: Maszynopis na papierze korespondencyjnym, jedna strona. Adres nadawcy: '42, Emperors Gate, London S.W.7'. Data: '13th May, 1958'. Adresat: 'The Israel Embassy, Public Relations Office, 2, Palace Green, London W.8.' Podpis maszynowy: 'K. Głuchowski.' Papier kremowy, czytelny.

Treść: 'Dear Sir, / I am contemplating sale of my complete set of paper currency and coins issued in Lodz ghetto during the german occupation of Poland. / The above set is of great rarity and museal value, and I wonder if some institution in Israel would not be interested in purchase. / Hoping that you will be able to assist me in this matter, I remain, Sir, / yours faithfully, / K. Głuchowski.' List w języku angielskim z propozycją sprzedaży kompletnego zestawu banknotów i monet wydanych w getcie łódzkim.

Twórca: K. Głuchowski (prawdopodobnie gen. Janusz — adres Emperors Gate = jego londyński adres)

Język: angielski

Kontekst: FASCYNUJĄCY DOKUMENT — gen. Janusz Głuchowski (lub Krzysztof?) posiadał KOMPLETNY ZESTAW walut getta łódzkiego (Litzmannstadt Ghetto, 1940-1944). Waluty gettowe Chaima Rumkowskiego — dziś ekstremalnie rzadkie numizmaty (wartość na aukcjach: kilkanaście-kilkadziesiąt tysięcy złotych za zestaw). Adres '42, Emperors Gate, London SW7' — znany londyński adres gen. Janusza (potwierdzony w Aliens Registration ARG/II/65). Fakt posiadania walut gettowych przez polskiego generała sugeruje, że mógł je zdobyć/otrzymać w czasie wojny lub tuż po niej. List do Ambasady Izraela — próba sprzedaży instytucji muzealnej w Izraelu (1958 = 10 lat po powstaniu Państwa Izrael). Data w katalogu była 18.V.1958, ale na dokumencie widać '13th May' — korekta daty.

ARG/VI/12

Odpowiedź Ambasady Izraela w Londynie — sugestia kontaktu z Yad Vashem w sprawie walut gettowych, 22.V.1958

22.V.1958 letter

Opis fizyczny: Pismo urzędowe Ambasady Izraela w Londynie.

Treść: PEŁNA TRANSKRYPCJA: 'EMBASSY OF ISRAEL / 2, Palace Green, London W.8. / 22 May 1958 / Dear Mr. Głuchowski, / In reply to your letter of 18 May concerning your set of paper currency and coins issued in Lodz ghetto, I would suggest you write to:- / Yad Vashem, / P.O.B. 84, / Jerusalem. / Yours sincerely, / A. Kidron / Press Attaché' Adresat: 'Mr. K. Głuchowski, 42, Emperors Gate, London, S.W.7.' Papier firmowy z menorą i herbem Izraela. Sygnatariusz: Avraham Kidron (1920-2011), izraelski dyplomata, późniejszy ambasador w Australii i Wielkiej Brytanii — w 1958 pełnił funkcję attaché prasowego ambasady.

Twórca: Ambasada Izraela w Londynie

Język: angielski

Kontekst: PARA DOKUMENTÓW: (1) List K. Głuchowskiego z 42 Emperors Gate, London SW7, 18.V.1958 — oferta sprzedaży pełnego zestawu walut i monet getta łódzkiego, opisanych jako 'of great rarity and museum value'; (2) Odpowiedź Ambasady z 22.V.1958 — sugestia Yad Vashem. Fakt że Głuchowski posiadał PEŁNY ZESTAW walut gettowych (por. ARG/VI/10, VI/11) i próbował je sprzedać do instytucji muzealnej w Izraelu, świadczy o świadomości ich wartości historycznej. Zestaw ostatecznie nie został sprzedany — pozostał w kolekcji rodzinnej.

ARG/VI/16

List 'Drogi Jurku' — korespondencja osobista z wzmianką o Prymasie, z odręczną adnotacją

XX w. (lata 50.–70.?) letter

Opis fizyczny: List maszynopisowy z odręcznymi dopiskami u góry ('Drogi Jurku') i na dole (podpis i adnotacja). Format A4, jedna strona. Papier maszynowy, pożółkły.

Treść: List osobisty zaczynający się od 'Drogi Jurku' — adresowany do osoby o imieniu Jurek (Jerzy?). Tekst maszynopisowy omawiający sprawy osobiste i organizacyjne, z odniesieniem do Prymasa (prawdopodobnie Prymasa Stefana Wyszyńskiego lub Prymasa Augusta Hlonda). Na dole odręczna adnotacja i podpis (trudno czytelny z fotografii — możliwe 'Grażyna' lub podobne imię żeńskie).

Twórca: nieznany (prawdopodobnie osoba z kręgu emigracyjnego Głuchowskich)

Język: polski

Kontekst: List osobisty do 'Jurka' z kręgu znajomych/rodziny Głuchowskich. Wzmianka o Prymasie — typowy temat korespondencji emigracyjnej, gdzie sprawy Kościoła katolickiego w Polsce śledzone z zagranicy miały wymiar zarówno religijny, jak i polityczny. Może dotyczyć Prymasa Wyszyńskiego (uwięzionego 1953-56) lub spraw kościelnych na emigracji.

ARG/VI/81

Kriegsgefangenenpost, Oflag XVII A – postkarta do A. Zaleskiego + list obozowy 'Kochany Stasiu!' – IX/X 1942

letter

Treść: Postkarta POW z Oflagu XVII A (Austria) adresowana do por. A. Zaleskiego; dołączony list urodzinowy do 'Stasia' (prawdopodobnie Stefana Głuchowskiego) z możliwym odniesieniem do 'Głu[chowskiego]'. [IDENTYFIKACJA PODPISÓW — Claude Code 20.V.2026]: Por. A. Zaleski (Oflag XVII A Edelbach, Austria). Adresat 'Stasiu' = prawdopodobnie Stanisław Stefan Głuchowski.

Język: pl, de, fr

ARG/VI/82

List 'Il.' do Krzysztofa – przekazanie dokumentu dot. 7. Pułku Ułanów z podpisami przyjaciół ojca

letter

Treść: List od 'Il.' (córki mjr. Lecha Głuchowskiego ps. Jeżycki) do Krzysztofa, przekazujący w imieniu ojca dokument z 7 Pułku Ułanów z podpisami por. Velie Jeoligara i por. Janusza Ponęskiego, pisany na zebraniu kombatantów w Warszawie. [IDENTYFIKACJA PODPISÓW — Claude Code 20.V.2026]: List Iski Głuchowskiej do Krzysztofa. 'por. Veli Jedigar' = mjr Veli-Bek Jedigar 'Velo' (7 P.Uł., emigracja). 'por. Janusz Poźniowski' = oficer 7 P.Uł.

Język: pl

ARG/VI/83

List Jerzego Giedroycia (Kultura, Paryż) do rodziny Głuchowskich — 1.I.1968

letter

📝 Transkrypcja

Treść: [ISAD(G) RECLASSIFICATION 20.V.2026]: document_type=transcription. PRIMARY SOURCE bez fizycznego skanu.

SERIA VII

Teczka Weryfikacyjna 7 P.Uł. (1945–1948)

Kwestionariusze żołnierzy AK Dywizjonu „Jeleń" po wojnie.

1945-1948 · 2 jednostek

ARG/VII/17

Rozdzielnik Dreglera — przesyłka do 17 jednostek 3 DSK (Bryg.SK, Bsony, Pułki) 4.VII.1946

26.VI.1946 letter

Treść: Rozdzielnik Dowództwa 3 DSK II Z-ca Kwat. L.dz.355/AG/46 z 4 lipca 1946 — przesyłka załatwionych dokumentow do dalszego zalatwienia. Z polecenia Dcy Dywizji rozdzielnik do 17 jednostek wojskowych: Dtwo 1/2/3 Bryg.SK, Dtwo O.Z.i Tr.3 DSK, Kw.Gl.3 DSK, Dtwo A.D.3 DSK, Dtwo 7 P.Ul.Lub (+2), Dca 2/3/5/7/8 Bsonu SK, Dca 9 Bsl.Emp.SW, Dca 3 P.A.Plotn (+8), Kier.Sekc.Bezp.3 DSK (+2), Kier.Gimn.i.Lic.3 DSK (+1), Kier.Gimn.Kupiock.3 DSK (+1). Podpisany II Z-Ca KWAT DYW Dregler mjr.

Język: polski

Kontekst: Seria VII = Teczka Weryfikacyjna AK/PSZ 7 Pułku Ułanów Lubelskich (1945-1948, Włochy/Wales/Londyn/Beaconsfield). Z PDF 'ARG VII Teczka Weryfikacyjna 7PUL 1945-1948' (Claude OCR cyfrowy, 17.V.2026).

ARG/VII/18

Lista zbiorcza Krahelski+Kowalski — sesja nr 7 Dowodztwo 2 Korpusu /

31.VII.1946 letter

Treść: Zbiorcza lista sesji nr 7 (Protokol Nr 7, 11.VII.1946). Zal.:4 = 2 pary dokumentow. Rdp.179/46 - inna partia kancelaryjna. Potwierdzenie rocznika Krahelskiego: 1923 (prawidlowy, vs 1926 blad w ARG/VII/17).

Język: polski

SERIA VIII

Dywizjon Warszawski AK „Jeleń"

Korespondencja kombatancka 1960-1970 (Kopczyńska + Krzysztof).

7.III.1960–25.IX.1970 · 100 jednostek

ARG/VIII/1

Lista personalna Plutonu 1112 (2 str.)

VIII-IX 1944 letter

Treść: Pluton 1112, 4 Szwadron. Gluchowski Krzysztof Juras - brak znacznika smierci. PAST na Tlomackiem.

Język: polski

Kontekst: Seria VIII = Teczka Jelen. Kompilatorka: Zofia Kopczynska "Vladka".

ARG/VIII/4

Lista ochotnikow Grupy Jelen

1944 letter

Treść: Ochotnicy zbiorka 1.08.1944. Tlomackie/Krasinskich.

Język: polski

Kontekst: Seria VIII.

ARG/VIII/12

List bylego oficera 7 P.Ul.

~1960 letter

~II-III.1960 letter

Treść: Druga kopia.

Język: polski

Kontekst: Seria VIII.

ARG/VIII/21

List Kopczynskiej - 21-25.II.1960

21-25.02.1960 letter

List 17.05.1969 - pseudonim Juras

17.05.1969 letter

Treść: Pierwsza wzmianka Juras.

Język: polski

Kontekst: Seria VIII. PIERWSZA WZMIANKA Juras.

ARG/VIII/46

III partia legitymacji

~1962 letter

Treść: Wierzbicki Kujawiak. 134 odznak 1945.

Język: polski

Kontekst: Seria VIII.

ARG/VIII/47

IV partia legitymacji - 10.05.1962

10.05.1962 letter

Treść: HERMAN OLSZEWSKI Skolimowka 3 m.20. 100 zolnierzy.

Język: polski

Kontekst: Seria VIII.

ARG/VIII/48

List z nowymi ustaleniami

~V-VI.1962 letter

Treść: Madeyska Krysta sanitariuszka Plut.1107.

Język: polski

Kontekst: Seria VIII.

ARG/VIII/50

List Anny Chrzanowskiej - 25.VI.1962

25.06.1962 letter

Treść: Anna Chrzanowska Laniewska wdowa po Andrzeju.

Język: polski

Kontekst: Seria VIII.

ARG/VIII/51

Str. 3 listu - 25.06.1962

25.06.1962 letter

Treść: Strona 3.

Język: polski

Kontekst: Seria VIII.

ARG/VIII/52

Fragment listu - Zumbach

~VI.1962 letter

📝 Transkrypcja

Treść: Sercowe sprawy Zofii. [ISAD(G) RECLASSIFICATION 20.V.2026]: document_type=transcription. PRIMARY SOURCE bez fizycznego skanu.

Język: polski

Kontekst: Seria VIII.

ARG/VIII/53

List zima 1969-70 - Wohlfarth

~1969-1970 letter

Treść: Brat Wohlfartha = agent Jedigara w Londynie.

Język: polski

Kontekst: Seria VIII. BOMBA: Wohlfarth brat = agent.

ARG/VIII/58

List 15-22.IX.1962 - Renata + Stefan chory

15-22.09.1962 letter

4.V.1961 letter

Treść: Jachowdz swiadek smierci Lecha.

Język: polski

Kontekst: Jachowdz = niezidentyfikowany.

ARG/VIII/74

Żebrowski historyk - 15 lat 2000 stron

16.II.1961 letter

Treść: M.W. Zebrowski historyk 7 PUl.

Język: polski

Kontekst: -

ARG/VIII/75

Do Żebrowskiego - jedyna droga

4.III.1961 letter

📝 Transkrypcja

Treść: Kopczynska → Jedigar ↔ Krzysztof. [ISAD(G) RECLASSIFICATION 20.V.2026]: document_type=transcription. PRIMARY SOURCE bez fizycznego skanu.

Język: polski

Kontekst: KLUCZOWE - Jedigar zaufany kanal.

ARG/VIII/76

Jachowdz + foto stryja

[III.1961] letter

Treść: Foto rtm. Lewandowskiego = stryj.

Język: polski

Kontekst: Stryj = brat Lecha (gen. Janusz?).

ARG/VIII/79

Spór o wydanie historii Jelenia

24.V.1961 letter

Treść: Krzysztof+Jedigar vs Vladka.

Język: polski

Kontekst: -

ARG/VIII/80

Luśnia 8 lat więzienia; Rozkaz nr.1

3.VII.1961 letter

Treść: Lusnia D-ca Dyw.I 8 lat wiezienia.

Język: polski

Kontekst: Polit. wiezien PRL.

ARG/VIII/81

Henneberg pomnik w Nowym Jorku

28.VII.1961 letter

Treść: Witek Henneberg Cambridge MA.

Język: polski

Kontekst: Cambridge MA USA.

ARG/VIII/83

List 16.II.1961 - śmierć Skotnickiego

16.II.1961 letter

Treść: Skotnicki zm. 2.IX.1944 Sadyba. Grzebski karmi dziecko placzac.

Język: polski

Kontekst: Scena dramatu.

ARG/VIII/85

Do Jedigara - ks. Tomasz KUL Lublin

[I/II.1961] letter

📝 Transkrypcja

Treść: Ks. Tomasz Rostworowski KUL. [ISAD(G) RECLASSIFICATION 20.V.2026]: document_type=transcription. PRIMARY SOURCE bez fizycznego skanu.

Język: polski

Kontekst: Kapelan Gustaw.

ARG/VIII/87

List wigilijny 15.XII.1960

15.XII.1960 letter

Treść: Wymiary Osieckiego. Wieza Wilanow zniszczona 1959.

Język: polski

Kontekst: -

ARG/VIII/88

Lista obecnych zebrania 29.VII.1960

29.VII.1960 letter

Treść: 29 nazwisk + Wohlfarthnowa.

Język: polski

Kontekst: -

ARG/VIII/89

Joanna Połońska Gorzów Wlkp.

[1961] letter

Treść: Polonska Gorzow Armii Polskiej 16/9.

Język: polski

Kontekst: Zagadka Hlebewicz.

ARG/VIII/90

Archiwum 2 miejscach; Chrzanowska mastektomia

23.I.1961 letter

Treść: Chrzanowska mastektomia.

Język: polski

Kontekst: -

ARG/VIII/92

Wojciech Bronikowski syn poległego

12.II.1961 letter

Treść: Wojciech Bronikowski 17 lat. Al. Jerozolimskie 69 m.4.

Język: polski

Kontekst: -

ARG/VIII/93

Herman falsyfikuje stopień pchor->ppor

17.II.1961 letter

📝 Transkrypcja

Treść: Herman = PODCHORAZY (falsyfikat ppor). [ISAD(G) RECLASSIFICATION 20.V.2026]: document_type=transcription. PRIMARY SOURCE bez fizycznego skanu.

Język: polski

Kontekst: KLUCZOWE: dowod falszerstwa.

ARG/VIII/94

Rutkowska córka Czajki; Antek≠Stanisław

3.III.1961 letter

30.VI.1960 letter

Opis fizyczny: Maszynopis + autograf 'Zofja', 4 k. — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/114 — List Kopczyńskiej do Głuchowskiego: Jachosz z Lechem na Sadybie, PawIak/Janicki,... List Kopczyńskiej do Głuchowskiego: Jachosz z Lechem na Sadybie, PawIak/Janicki, AUTOGRAF ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! AUTOGRAF 'ZOFJA' — pierwsze bezpoIrednie potwierdzenie autorstwa serii !! ROZKAZ 1.VI.1944: Kopczyńska przepisywaIa w adjutanturze gen. IIcza — wszyscy pchr. dostali ppor. !! Dokumenty plut. 1112 zIoIone przez Jerzego u płk Kuby w Muzeum londyIskim !! Afera szpiegowska: Herman faIszywie oskarIyI żołnierza jako konfidenta Gestapo !! KuczyIski Zbigniew ps. Tyka — Iyje, kwestionuje swój numer plutonu Wycena rynkowa: 3 500 – 5 000 PLN

Twórca: Zofia Kopczyńska ps. «Władka» (kompilatorka serii)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/115

List Kopczyńskiej do Głuchowskiego: DATA 23.VII.1960 — datacja całej

23.VII.1960 letter

📝 Transkrypcja

Opis fizyczny: Maszynopis + autograf, 1 k. — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/115 — List Kopczyńskiej do Głuchowskiego: DATA 23.VII.1960 — datacja całej serii ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! Data 23.VII.1960 = punkt odniesienia dla datowania całej podserii 1960 !! Sprawa Faryaszewskiego: kopia listu do Velego ws. skandalu wysIana Głuchowskiemu !! ps. 'Ul' = dwie róIne osoby: pchr. UliIski Jerzy ORAZ uI. bez nazwiska !! Zebranie kontrolne 29.VII.1960 + spisy do rycia 2.IX.1960 (DEADLINE) !! PAN na Starym MieIcie: rejestr lokalizacji Biuletynów w całej Polsce Wycena rynkowa: 2 800 – 4 000 PLN [ISAD(G) RECLASSIFICATION 20.V.2026]: document_type=transcription. PRIMARY SOURCE bez fizycznego skanu.

Twórca: Zofia Kopczyńska ps. «Władka» (kompilatorka serii)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/116

List Kopczyńskiej: 'Mamy kwaterI, mamy!!!' — DATA 2.VIII.1960,

2.VIII.1960 letter

Opis fizyczny: Maszynopis + autograf, 1 k. — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/116 — List Kopczyńskiej: 'Mamy kwaterI, mamy!!!' — DATA 2.VIII.1960, odsIoniIcie 1.VII... List Kopczyńskiej: 'Mamy kwaterI, mamy!!!' — DATA 2.VIII.1960, odsIoniIcie 1.VIII.1960 ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! KWATERA GOTOWA 1.VIII.1960 — 16. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego !! Palecki z plut. 1112 pojawiI się spontanicznie; pracuje w Orbis !! p. Dziedzicowa = Iona Zdzicha Dziedzica (przyjaciel Stolarza/Kamlera) !! RTM. MICZARSKI zaczII odtwarzaI PuIk X.1939 — mieszkaI u Kopczyńskiej! !! Rodzice Głuchowskiego przy kwaterze 1.VIII.1960 Wycena rynkowa: 3 000 – 4 500 PLN

Twórca: Zofia Kopczyńska ps. «Władka» (kompilatorka serii)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/117

RĘKOPIS (jedyny w serii): list poufny do Krzysztofa i Velego — DATA

2.V.1960 letter

Opis fizyczny: RIkopis atramentem + autograf '(-) Zofia', 7 k. — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/117 — RĘKOPIS (jedyny w serii): list poufny do Krzysztofa i Velego — DATA 2.V.1960 ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! JEDYNY RĘKOPIS SERII — wzorzec pisma Kopczyńskiej do weryfikacji autografów !! List poufny adresowany DO OBUDWU: Krzysztofa i Velego IIcznie !! Opis konfliktu odznaczeI: dwie grupy — kobiety (za Poległymi) vs. Stanek (za IyjIcymi) !! CzIowiek z gipsem na Starówce — waleczny IoInierz; pokonaI 2-metrowy mur !! PIt. 1111 i 1119 skrzyIowane w ewidencji z powodu odciIcia od dowództwa Wycena rynkowa: 3 500 – 5 500 PLN

Twórca: Zofia Kopczyńska ps. «Władka» (kompilatorka serii)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/118

List Kopczyńskiej: FARYASZEWSKI = Konstanty Faryaszewski ps. Stefan

14.VI.1960 letter

Opis fizyczny: Maszynopis + autograf + epigraf Chopina, 4 k. — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/118 — List Kopczyńskiej: FARYASZEWSKI = Konstanty Faryaszewski ps. Stefan SuIkowski, e... List Kopczyńskiej: FARYASZEWSKI = Konstanty Faryaszewski ps. Stefan SuIkowski, epigraf Chopina ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! KONSTANTY FARYASZEWSKI ps. 'STEFAN SUIKOWSKI' — peIna identyfikacja ofiary faIszerstwa Hermana !! Epigraf chopinowski: 'Zlituj się i napisz mi sIówko...' (9.IX.1826) — jedyny w serii !! Biuletyny Informacyjne od 7.VII.1944 jako dowód ws. Faryaszewskiego !! Projekt kwatery zatwierdzony przez wojsko — Herman wIciekIy bo pominięty !! Herman chce Medalu Wojska (MM) — stId jego zabiegi o Londyn Wycena rynkowa: 2 500 – 3 500 PLN

Twórca: Zofia Kopczyńska ps. «Władka» (kompilatorka serii)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/119

List Kopczyńskiej: DIAGRAM KWATERY (19.V.1960), ps. Iubr=Wincenty

20.V.1960 letter

Opis fizyczny: Maszynopis + autograf + diagram rIczny, 3 k. — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/119 — List Kopczyńskiej: DIAGRAM KWATERY (19.V.1960), ps. Iubr=Wincenty Jagnierza, Iuc... List Kopczyńskiej: DIAGRAM KWATERY (19.V.1960), ps. Iubr=Wincenty Jagnierza, Iuczak=Adamski ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! DIAGRAM PROJEKTU KWATERY z zebrania 19.V.1960 — jedyny graficzny dokument serii !! ps. 'Iubr' = Wincenty Jagnierza; ps. 'Kaczor' = syn Iubra — obaj polegli !! Kamil = Henryk IwiItkiewicz (relacja w Archiwum Wojskowym z PawIakiem) !! Iuczak = 'Adamski' lub 'AntoI' (Tadeusz Iuczak); PoznaI, gruIlica/zaginiIcie !! Hanna Wróblewska Iona ps. 'Wrona' — Redakcja Iycia Warszawy, MarszaIkowska 3/5 Wycena rynkowa: 2 800 – 4 000 PLN

Twórca: Zofia Kopczyńska ps. «Władka» (kompilatorka serii)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/120

List Kopczyńskiej: Jachosz z Lechem na Sadybie (jedzie IX do Londynu!), afisz

3.VII.1960 letter

Opis fizyczny: Maszynopis + autograf, 3 k. — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/120 — List Kopczyńskiej: Jachosz z Lechem na Sadybie (jedzie IX do Londynu!), afisz eg... List Kopczyńskiej: Jachosz z Lechem na Sadybie (jedzie IX do Londynu!), afisz egzekucji 7.XII.1943 ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! JACHOSZ byI stale z Lechem Głuchowskim ps. 'JeIycki' na Sadybie — jedzie IX do Londynu! !! ANDRZEJ PASZKIEWICZ — PodchorIIak rozstrzelany 7.XII.1943; afisz w Muzeum WP !! Wohlfarth odIIczyI nerwowo, ale byI i zginII w obozie — MUSI byI na pIycie !! System ptaszki/kóIka w wykazach — klucz metodologiczny !! Muzeum Wojska: bezpoIredni kontakt przez płk. Satory bez poIrednictwa Hermana Wycena rynkowa: 2 200 – 3 200 PLN

Twórca: Zofia Kopczyńska ps. «Władka» (kompilatorka serii)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/121

List Kopczyńskiej: HERMAN PRAWDOPODOBNIE WYKLUCZONY (dopisek 20.VI), ojciec Jerz...

ok. 16–20.VI.1960 letter

Opis fizyczny: Maszynopis + autograf + dopisek alarmowy, 2 k. — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/121 — List Kopczyńskiej: HERMAN PRAWDOPODOBNIE WYKLUCZONY (dopisek 20.VI), ojciec Jerz... List Kopczyńskiej: HERMAN PRAWDOPODOBNIE WYKLUCZONY (dopisek 20.VI), ojciec Jerzego odnaleziony ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! DOPISEK 20.VI: 'okazaIa się taka podIoII H., Ie prawdopodobnie bIdzie wykluczony od nas' !! Ojciec Jerzego z plutonu = FaleIski (przez artykuI Lechowicza o liIcie Konopnickiej!) !! Starkiewicz: adres londyIski p.a. R. Kowalski, London W.9, 26 Fermay Road !! Janicki radzi milczeI ws. Stolarza: 'gIupa gdy zamkniemy gIby na kIódkI' !! Wraga aktywny w destabilizowaniu dowództwa od 1945 r. Wycena rynkowa: 2 000 – 2 800 PLN

Twórca: Zofia Kopczyńska ps. «Władka» (kompilatorka serii)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/122

List Kopczyńskiej: DATA 27.IV.1960 — adres Dziedzicowych, Bukowska=siostra Szcze...

27.IV.1960 letter

Opis fizyczny: Maszynopis + autograf, 1 k. — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/122 — List Kopczyńskiej: DATA 27.IV.1960 — adres Dziedzicowych, Bukowska=siostra Szcze... List Kopczyńskiej: DATA 27.IV.1960 — adres Dziedzicowych, Bukowska=siostra Szczepana ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! ADRES DZIEDZICOWYCH: wieI Królewski Las, p. Góra Kalwaria, pow. Piaseczno !! ADRES GOETTEL: Fort Mokotowski, ul. MieszyIska 3 m. 3, Warszawa !! Bukowska (młoda) = SIOSTRA ps. 'Szczepan' — powiIzanie rodzinne z Monopolem Tytoniowym !! Graszewski — sparaliIowany żołnierz AK: 'zamiast od kuli kona na szpitalnym IóIku' !! Wzór oIwiadczeI do zapomóg ZBoWiD zaIIczony; zebranie sekcji 9.V.1960 Wycena rynkowa: 2 200 – 3 000 PLN

Twórca: Zofia Kopczyńska ps. «Władka» (kompilatorka serii)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/123

List Kopczynskiej 7.III.1960 — odkrycie akt plut. 1112 w Glownym Archiwum Wojskowym (k.1+k.2 master)

ok. 5–12.V.1960 letter

📦 Master zestawu 🖼️ Zestaw fot.

Opis fizyczny: Maszynopis, 3–4 k. (k. 1 czIIciowo czytelna) — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/123 — List Kopczyńskiej: odkrycie akt plut. 1112 w GI. ARCHIWUM WOJSKOWYM, rachunek ap... List Kopczyńskiej: odkrycie akt plut. 1112 w GI. ARCHIWUM WOJSKOWYM, rachunek apteczny ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! PAWIAK I DEPCZYK w 1945 r. zakopali/zIoIyli dokumenty plut. 1112 w Biurze Hist. Wojsk. !! Kopczyńska odnalazIa je w GI. ARCHIWUM WOJSKOWYM — relacja PawIaka + odpis w sobotI !! Krasowski: ostatnia wola = proporczyk na trumnie; 'Staszek byI u Krasowskiego' !! Adres PawIaka: Warszawa, ul. Dzielna 74; adres TybiIkowskiego: MiIsk Maz., ul. Lenina 4 !! Goettel siedziaIa na Pawiaku — Zdzich i WIodek Kurek jI wyciIgnIli Wycena rynkowa: 2 500 – 3 500 PLN

Twórca: Zofia Kopczyńska ps. «Władka» (kompilatorka serii)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/124

List Kopczyńskiej: IMIENINY 14.V.1960, kompletna lista plut. 1112,

14.V.1960 letter

Opis fizyczny: Maszynopis + autograf + epigraf Chopin, 4 k. — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/124 — List Kopczyńskiej: IMIENINY 14.V.1960, kompletna lista plut. 1112, Milczarek/Kam... List Kopczyńskiej: IMIENINY 14.V.1960, kompletna lista plut. 1112, Milczarek/Kamil/Ran ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! KOMPLETNA LISTA PLUTONU 1112 dotarIa z Londynu — 'nareszcie mam caIoII' !! Cztery odpowiedzi na pytania Głuchowskiego: Milczarek (PawIak potwierdza), Kamil (Archiwum Wojsk.), Ran = SKREILII (byI przy mjr. Gromskim) !! Adres p. Marii IoIIdziowskiej: Mokotów, ul. Ursynowska 66 !! Ojciec Krzysztofa Głuchowskiego nie czuje się dobrze w Warszawie !! Renia z Londynu widziaIa Sztandar i proporczyk w Muzeum + miejsce kwatery na PowIzkach Wycena rynkowa: 2 500 – 3 200 PLN

Twórca: Zofia Kopczyńska ps. «Władka» (kompilatorka serii)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/126

List Kopczyńskiej: CHYLICE 13.III.1960 — NAJWCZEINIEJSZY LIST SERII, Jedigar=naz...

13/15.III.1960 letter

Opis fizyczny: Maszynopis + autograf 'Zofja', 2 k.; LOKALIZACJA: CHYLICE — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/126 — List Kopczyńskiej: CHYLICE 13.III.1960 — NAJWCZEINIEJSZY LIST SERII, Jedigar=naz... List Kopczyńskiej: CHYLICE 13.III.1960 — NAJWCZEINIEJSZY LIST SERII, Jedigar=nazwisko Velego ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! NAJWCZEINIEJSZY DATOWANY LIST SERII: 13.III.1960 — seria zaczyna się w marcu 1960 !! CHYLICE = adres domowy potwierdzony bezpoIrednio przez autorkI !! JEDIGAR = NAZWISKO VELEGO: 'wymówienie sIowa Veli, czy Jedigar' → jedno nazwisko !! RadosIaw (gen. Mazurkiewicz) cytowany ws. napisu: WP vs. AK — kompromis !! Zebranie formalne 24.III.1960 z zezwoleniem ZBoWiD; skIadki ponad 10.000 zI do marca Wycena rynkowa: 3 000 – 4 500 PLN

Twórca: Zofia Kopczyńska ps. «Władka» (kompilatorka serii)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/129

LIST GŁUCHOWSKIEGO DO KOPCZYISKIEJ (k. 2): Caldeferum,

ok. 19–23.III.1960 letter

📂 Element teczki ARG/VIII/130

Opis fizyczny: Maszynopis + autograf 'Krzysiu', 1 k. — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/129 — LIST GŁUCHOWSKIEGO DO KOPCZYISKIEJ (k. 2): Caldeferum, Iyczenia IwiIteczne, kwat... LIST GŁUCHOWSKIEGO DO KOPCZYISKIEJ (k. 2): Caldeferum, Iyczenia IwiIteczne, kwatera ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! GŁUCHOWSKI JAKO AUTOR — drugi gIos dialogu; pierwsze potwierdzenie jego stylu !! 14 szylingów 6 pensów za 1000 tabletek dla Maris (= 0.725 funta) !! Przelicznik: 300 zI/funt; granit preferowany ale piaskowiec akceptowalny !! Projekt napisu kwatery (wersja Głuchowskiego): AK / Jeleń / 7 puIk uIanów / 1939-1944 Wycena rynkowa: 4 000 – 6 000 PLN

Twórca: Krzysztof Głuchowski ps. «Juraś» (Londyn)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/130

List Gluchowskiego do Kopczynskiej 19.III.1960 — k.1+k.2 (master)

19.III.1960 letter

📦 Master zestawu 🖼️ Zestaw fot.

Opis fizyczny: Maszynopis + autograf, 1 k. + koperta — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/130 — LIST GŁUCHOWSKIEGO DO KOPCZYISKIEJ: DATA 19.III.1960, opis fotografii, Danusia G... LIST GŁUCHOWSKIEGO DO KOPCZYISKIEJ: DATA 19.III.1960, opis fotografii, Danusia Głuchowska, Niepokoyczycka ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! OPIS FOTOGRAFII GRUPOWEJ LONDYICZYKÓW — 16 osób zidentyfikowanych z nazwiskami i pozycjami !! Danusia Głuchowska na fotografii: 'wychyla się za Miriam z lewej strony' !! p. Marta Niepokoyczycka z Ryk — KOICZYIA PODCHORIIÓWKI JELENIA; wysyIa paczki z Londynu !! Leszek (doktor) = Leszek Krahelski; Iona Miriam z koralami; przepisaI Preludin dla Maris !! Firma w Slough = kol. Ulman (bezinteresowna); I.p. p. Pohoski nie Iyje — Semeniuk przejII Wycena rynkowa: 4 500 – 6 500 PLN [ISAD(G) RECLASSIFICATION 20.V.2026]: document_type=transcription. PRIMARY SOURCE bez fizycznego skanu.

Twórca: Krzysztof Głuchowski ps. «Juraś» (Londyn)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/131

List Kopczyńskiej (k. 2): odkrycie akt plut. 1112 w GI. ARCHIWUM

7.III.1960 letter

📂 Element teczki ARG/VIII/123

Opis fizyczny: Maszynopis + autograf, 1 k. — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/131 — List Kopczyńskiej (k. 2): odkrycie akt plut. 1112 w GI. ARCHIWUM WOJSKOWYM, DATA... List Kopczyńskiej (k. 2): odkrycie akt plut. 1112 w GI. ARCHIWUM WOJSKOWYM, DATA 7.III.1960 ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! DATA 7.III.1960 — JEDEN Z NAJWCZEINIEJSZYCH LISTÓW SERII !! PawIak i Depczyk zIoIyli dokumenty plut. 1112 (z ul. ZIotej) w Biurze Hist. Wojsk. przy Królewskiej !! Kopczyńska po 3 miesięcach poszukiwaI odnalazIa je: 'ja odnalazIam — tylko ja' !! Wohlfarth zginII PO WOJNIE (nie podczas Powstania — korekta wcześniejszego zaIoIenia) !! 9 żołnierzy 36 PP Legii Akademickiej przy JeIyckim na Sadybie — do wpisania na pIytI Wycena rynkowa: 2 500 – 3 500 PLN

Twórca: Zofia Kopczyńska ps. «Władka» (kompilatorka serii)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/132

List Kopczyńskiej: RELACJA z zebrania 24.III.1960 — HERMAN USTIPII,

ok. 28.III–2.IV.1960 letter

📝 Transkrypcja

Opis fizyczny: Maszynopis + marginalia, 1 k. — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/132 — List Kopczyńskiej: RELACJA z zebrania 24.III.1960 — HERMAN USTIPII, sekcje organ... List Kopczyńskiej: RELACJA z zebrania 24.III.1960 — HERMAN USTIPII, sekcje organizacyjne ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! HERMAN PUBLICZNIE USTIPII: 'jestem wogóle sam — wiIc ustIpiI muszI' — koniec sporu o napis !! PIk. Lewandowski = PLK L. — uczczony minutI ciszy przy Sztandarze w Muzeum !! STRUKTURA SEKCJI: Historia (Herman+Bontemps), Odznaczenia (Psarski+PIachecki), Cmentarze (Kopczyńska), Pomoc socjalna (Mama+Pestkowska); PrzewodniczIcy: Anton Rychłowski !! Lista 25 podpisów rodzin + 14 kolegów zadecydowaIa; KuIagowski potIpiI emigracjI publicznie !! RzeIbiarz GosIawski proponowaI symboliczny pomnik z brukiem — odrzucony Wycena rynkowa: 2 200 – 3 000 PLN [ISAD(G) RECLASSIFICATION 20.V.2026]: document_type=transcription. PRIMARY SOURCE bez fizycznego skanu.

Twórca: Zofia Kopczyńska ps. «Władka» (kompilatorka serii)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiItnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/133

List Kopczyńskiej: DATA 23.IV.1960 — Kazimierz Wohlfarth ur. 5.III.1923,

23.IV.1960 letter

📝 Transkrypcja

Opis fizyczny: Maszynopis + autograf + wycinek prasowy, 1 k. — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/133 — List Kopczyńskiej: DATA 23.IV.1960 — Kazimierz Wohlfarth ur. 5.III.1923, Cedrows... List Kopczyńskiej: DATA 23.IV.1960 — Kazimierz Wohlfarth ur. 5.III.1923, Cedrowski/Buchenwald, wycinek prasowy ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! KAZIMIERZ WOHLFARTH ur. 5.III.1923 — PEŁNA IDENTYFIKACJA: imiI, nazwisko, data urodzenia !! Iona brata Wohlfartha = zaprzysięIona sekretarka Stolarza (Kamlera) — bezpoIredni link !! Cedrowski zginII w BUCHENWALDZIE; wycinek z adnotacjI 'Korecki' — Korecki byI wiIIniem Buchenwaldu !! 5 poległych z 36 PP przy JeIyckim (= Lechu Głuchowskim) — polegli pod jego dowództwem !! Aleksander Pianek ps. 'Ran' vs. Juliusz Klepacz — weryfikacja toIsamoIci Wycena rynkowa: 2 800 – 4 000 PLN [ISAD(G) RECLASSIFICATION 20.V.2026]: document_type=transcription. PRIMARY SOURCE bez fizycznego skanu.

Twórca: Zofia Kopczyńska ps. «Władka» (kompilatorka serii)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/134

List Kopczyńskiej (k. 2): Maria Schennert (sanitariuszka plut. 1111, Brazylia),

ok. VIII–X.1960 letter

Opis fizyczny: Maszynopis + autograf + zaIIczniki — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/134 — List Kopczyńskiej (k. 2): Maria Schennert (sanitariuszka plut. 1111, Brazylia), ... List Kopczyńskiej (k. 2): Maria Schennert (sanitariuszka plut. 1111, Brazylia), lista poległych dla płk. RadosIawa ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! Maria Schennert — sanitariuszka plut. 1111, mieszka w Brazylii — jedyna zidentyfikowana !! Lista Poległych sporzIdzona dla Sekcji płk. RadosIawa/ZBoWiD (opieka nad cmentarzami) !! Pokwitowania wpIat: pluton 1112 i 1119 (kolegów londyIskich) !! Fotografia kolorowa proporczyka: 75 zI/odbitka Wycena rynkowa: 1 500 – 2 200 PLN

Twórca: Zofia Kopczyńska ps. «Władka» (kompilatorka serii)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/135

List Kopczyńskiej: CHYLICE 6.IV.1962 — ROZKAZ Nr 1 POWSTANIA z

6.IV.1962 letter

📝 Transkrypcja

Opis fizyczny: Maszynopis, 1 k. (fragment) — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/135 — List Kopczyńskiej: CHYLICE 6.IV.1962 — ROZKAZ Nr 1 POWSTANIA z podpisem Lecha GI... List Kopczyńskiej: CHYLICE 6.IV.1962 — ROZKAZ Nr 1 POWSTANIA z podpisem Lecha Głuchowskiego w Iodzi! ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! ROZKAZ Nr 1 POWSTANIA z ORYGINALNYM PODPISEM LECHA GŁUCHOWSKIEGO — w prywatnych zbiorach w Iodzi !! Seria trwa do 1962 — potwierdzenie rozszerzonej chronologii !! Ojciec Tomasz (Roztworowski) pisze relacjI/kronikI Starówki w Iodzi !! Kolega z plut. 1107 faIszywie skreślony przez Hermana jako niebranie udziału !! Odznaka puIkowa: jedna robiona w kraju, jedna we Florencji Wycena rynkowa: 3 500 – 5 000 PLN [ISAD(G) RECLASSIFICATION 20.V.2026]: document_type=transcription. PRIMARY SOURCE bez fizycznego skanu.

Twórca: Zofia Kopczyńska ps. «Władka» (kompilatorka serii)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/136

JEDYNY LIST KOPCZYISKIEJ DO VELEGO: gen. Rommel dekoruje

28.III.1960 letter

📝 Transkrypcja

Opis fizyczny: Maszynopis + autograf 'Zofja K.', 2 k. — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/136 — JEDYNY LIST KOPCZYISKIEJ DO VELEGO: gen. Rommel dekoruje Krassowskiego VM, Stryj... JEDYNY LIST KOPCZYISKIEJ DO VELEGO: gen. Rommel dekoruje Krassowskiego VM, Stryj Głuchowskiego w 'Stolicy' ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! JEDYNY LIST DO VELEGO — trzecia relacja epistolarna serii !! GEN. ROMMEL dekoruje umierajIcego Krassowskiego VM na IoIu Imierci w szpitalu !! STRYJ GŁUCHOWSKIEGO w 'Stolicy' 1957 z płk. Danielem na Mokotowie (zdjIcie!) !! VELI WPROWADZII STASZKA do organizacji — 'skId wytrzasnIIeI Staszka?' !! PIk. Lewandowski przyjII Jeleniów do KoIa PuIkowego; Herman to sabotuje Wycena rynkowa: 4 500 – 6 500 PLN [ISAD(G) RECLASSIFICATION 20.V.2026]: document_type=transcription. PRIMARY SOURCE bez fizycznego skanu.

Twórca: Zofia Kopczyńska ps. «Władka» (kompilatorka serii)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/137

Fragment listu (k. 5): odznaczeI sprawa zaIatwiona tylko dla Poległych, p.

ok. 28.III–V.1960 letter

Opis fizyczny: Maszynopis + autograf, 1 k. (k. 5 listu) — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/137 — Fragment listu (k. 5): odznaczeI sprawa zaIatwiona tylko dla Poległych, p. Zenon... Fragment listu (k. 5): odznaczeI sprawa zaIatwiona tylko dla Poległych, p. Zenon pisze ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! Sprawa odznaczeI ostatecznie: TYLKO DLA POLEGŁYCH — jednomyIlnoII Irodowiska Wycena rynkowa: 800 – 1 200 PLN

Twórca: Zofia Kopczyńska ps. «Władka» (kompilatorka serii)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/138

ODPIS: Żebrowski → Kopczyńska (16.III.1961) — ks. Roztworowski w tej

16.III.1961 letter

📝 Transkrypcja

Opis fizyczny: Maszynopis (odpis), 1 k. — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/138 — ODPIS: Żebrowski → Kopczyńska (16.III.1961) — ks. Roztworowski w tej samej druIy... ODPIS: Żebrowski → Kopczyńska (16.III.1961) — ks. Roztworowski w tej samej druIynie harcerskiej! ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! PEŁNE IMII IEBROWSKIEGO: MARIAN WIADYSIAW IEBROWSKI !! Żebrowski i ks. Roztworowski w tej samej DruIynie Harcerskiej 1917-18 w tej samej szkole !! V tom 'UIanów Lubelskich' z przemówieniem Roztworowskiego → Instytut Historii w Warszawie !! Ostatni akapit = meta-opis serii: 'wszystko zachowane jako archiwa i dowody rzeczowe' !! Data 1961 = seria trwa po 1960 Wycena rynkowa: 2 500 – 3 500 PLN [ISAD(G) RECLASSIFICATION 20.V.2026]: document_type=transcription. PRIMARY SOURCE bez fizycznego skanu.

Twórca: Marian WIadysIaw Iebrowski — Londyn (autor oryginaIu)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/140

List Kopczyńskiej (k. 2): Jedigar 'chce się wybielił', Meyer — wydawca

26.XII.196[2?] (≈) letter

Opis fizyczny: Maszynopis + dopisek + autograf, 1 k. — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/140 — List Kopczyńskiej (k. 2): Jedigar 'chce się wybielił', Meyer — wydawca księIki, ... List Kopczyńskiej (k. 2): Jedigar 'chce się wybielił', Meyer — wydawca księIki, 26.XII.196[2?] ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! Jedigar nowa afera: 'chce się wybielił'; p.W. interweniowaI w Londynie bez upowaInienia !! MEYER = wspóIwydawca serii o 7 PUL (obok Żebrowskiego/płk. I.) !! PIk. Żebrowski (mjr. z 1961) — awansowany na puIkownika !! Kolega dyrektor Grand Hotelu w Afryce — diaspora Jelenia na 4 kontynentach !! Doroczna msza w Wilanowie trwa do 196[2] Wycena rynkowa: 1 500 – 2 200 PLN

Twórca: Zofia Kopczyńska ps. «Władka» (kompilatorka serii)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/141

List Kopczyńskiej (k. 2): Herman 'Imija na własnym Ionie', Nowomiejski

ok. VI–VII.1960 letter

Opis fizyczny: Maszynopis, 1 k. — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/141 — List Kopczyńskiej (k. 2): Herman 'Imija na własnym Ionie', Nowomiejski Adam reha... List Kopczyńskiej (k. 2): Herman 'Imija na własnym Ionie', Nowomiejski Adam rehabilitowany, 'kocham' ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! Nehrebecki = Nehr-b.: ujawnił poufnI kartkI Głuchowskiego na zebraniu !! NOWOMIEJSKI ADAM walczyI na Mokotowie i zginII — Herman go skreIliI bezpodstawnie !! KanaI odznaczeI: ANTEK RYCHIOWSKI ('Dupa ale swój'), nie Herman ani Iwanowski !! 'oznajmiam Ci Ie CiI za to kocham' — kulminant emocjonalny serii Wycena rynkowa: 1 800 – 2 500 PLN

Twórca: Zofia Kopczyńska ps. «Władka» (kompilatorka serii)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/144

KARTKA WIELKANOCNA 12.IV.1960: odnaleziono kolegów z plut. 11[4]2,

12.IV.1960 letter

Opis fizyczny: Kartka pocztowa wielkanocna WYD. RUCH + rIkopis — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/144 — KARTKA WIELKANOCNA 12.IV.1960: odnaleziono kolegów z plut. 11[4]2, Artane/Prelud... KARTKA WIELKANOCNA 12.IV.1960: odnaleziono kolegów z plut. 11[4]2, Artane/Preludin, kolega grochowski ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! Data 12.IV.1960 (5 dni przed WielkanocI 17.IV.1960) !! Nowi koledzy z plut. 1142 (lub 1112) odnalezieni; sporo wiadomoIci !! Kolega grochowski planuje wizytI w Londynie latem 1960 !! Artane niedostIpny; Preludin nadal potrzebny Wycena rynkowa: 1 200 – 1 800 PLN

Twórca: Zofia Kopczyńska ps. «Władka» (kompilatorka serii)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

ARG/VIII/145

OSTATNI LIST SERII: 25.IX.1970 — ps. 'Kamil' opracowuje hist. plut. 1112,

25.IX.1970 letter

Opis fizyczny: Maszynopis + koperta lotnicza + znaczek CHOPIN 3.40 zI — sesja katalogowania Sesja 3 (17-18.V.2026)

Treść: ARG/VIII/145 — OSTATNI LIST SERII: 25.IX.1970 — ps. 'Kamil' opracowuje hist. plut. 1112, znacze... OSTATNI LIST SERII: 25.IX.1970 — ps. 'Kamil' opracowuje hist. plut. 1112, znaczek CHOPINA, London W.12 ODKRYCIA KRYTYCZNE: !! DATA 25.IX.1970 — ZAMKNIICIE SERII; seria obejmuje dokIadnie 1960-1970 !! NOWY ADRES GŁUCHOWSKIEGO: 66, Hartswood Rd, London W.12 (przeprowadzka miIdzy 1960-1970) !! ADRES KOPCZYISKIEJ: ul. Gwardii Ludowej 16 (dawna Płaska — zmiana komunistyczna) !! Ps. 'Kamil' (Henryk IwiItkiewicz) energicznie opracowuje historii plut. 1112 !! PIk. Żebrowski awansowany; płk. 'Filip' nowy — zgodziI się pomóc; Msza w Wilanowie 1970 !! ZNACZEK CHOPINA = echo epigrafu 'Zlituj się i napisz mi sIówko...' z listów 1960 Wycena rynkowa: 4 000 – 6 000 PLN

Twórca: Zofia Kopczyńska ps. «Władka» (kompilatorka serii)

Język: polski

Kontekst: Korespondencja kombatancka Teczki Vladki 1960-1970 dotycząca upamiętnienia Dywizjonu Warszawskiego AK "Jeleń" / 7 PUł. Część rozszerzenia z Sesji 3 (ARG/VIII/111-147).

2026 archiwumgluchowskich.pl

ARCHIWUM DOKUMENTÓW

Marian Nepomucen Głuchowski (1862–1924)

Zestaw 2 obiektów: koperta urzędowa PON + Karta Polowa Legionów (master)

Lista 16 eksponatów wystawy rodzinnej — deponowane Instytut Piłsudskiego Londyn, 20.VIII.1970

List Krzysztofa do Pułkownika — przekazanie depozytu do Instytutu Piłsudskiego, 20.VIII.1970

Lista dyspozycji darów do POSK Biblioteka Polska Londyn — Krzysztof, pocz. lat 1970

Lista najstarszych dokumentów rodziny Głuchowskich — ryngraf XVII w., listy Norberta 1831, testament Jana Nepomucena

Zestaw 4 listów emigracyjnych Chryzostoma i Norberta Głuchowskich 1831-1843 — odpis Krzysztofa Głuchowskiego Londyn 1965 (master file)

List 1: Norberta do Andrzeja Głuchowskiego — odpis Krzysztofa (Londyn 1965)

List 2: Norberta (kontynuacja) — odpis Krzysztofa (Londyn 1965)

List 3: Norberta — Drezno 18.IV.1832 — odpis Krzysztofa (Londyn 1965)

List 4 (ostatni): Norberta do Andrzeja — Utrecht 11.VIII.1843 — odpis Krzysztofa (Londyn 1965)

List emigracyjny Norberta Glochowskiego - fragment (e)

Zestaw: list Bronisława do Mariana 18.XI.1922 + metryka ślubna Andrzeja 1819 + testament babki 1829 + rachunek (master)

Koperta urzędowa PON do Mariana Głuchowskiego, Komisarza Częstochowa (element zestawu ARG/I/5)

List Bronisława Głuchowskiego do Mariana — 18.XI.1922 (element zestawu ARG/I/77)

Gen. dyw. Janusz Julian Głuchowski (1888–1964)

List pożegnalny gen. Michała Dąbkowskiego (d-cy 7 DP) — pochwała pracy Głuchowskiego w Centrum

List odręczny Śmigłego-Rydza do Głuchowskiego

Zestaw: bilet wizytowy + list prywatny do płk Głuchowskiego 17.VIII.1925 (master)

List do Generała — Londyn 14.IX.1943

List gen. Kazimierza Sosnkowskiego z Kanady do gen. Głuchowskiego — 28 V 1964, Arundel, P.Qué.

List odreczny Adama Pilsudskiego do plk. Janusza Gluchowskiego — Warszawa 17.VIII.1923 (kopia photograficzna /21)

Kriegsgefangenenpost — Postkarte z Oflagu XVII A do A. Zaleskiego, dat. 15.IX.1942

List gen. Broussona (13e Corps d'Armée, Clermont-Ferrand) do gen. Głuchowskiego, 11.III.1933

Telegram Hughesem MSWojsk (ppłk. Młynarski) — powołanie Janusza na kurs w Centr. Szkole Strzel. Toruń, 9.XI.1928

[VISION FIX 20.V.2026] Wycinek listu (p02_i1) — fotograficzny crop tego samego rękopisu co ARG/II/105 (list matki Marii Ziółkowskiej do gen. Janusza, 9.VIII.1927)

★★★★★ List Lecha + Matki Marii Ziółkowskiej → Janusz, 9.VIII.1927 — PIERWSZY list matki w kolekcji

★★★★★ Gratulacja z nominacji Janusza na WOJEWODĘ BIAŁOSTOCKIEGO, 10.VII.1934 — DOKUMENTUJE NOMINACJĘ PO ZABÓJSTWIE PIERACKIEGO

★★★★ List 'Stary Wuj' → Janusz + Maria Bukowska, 25.VIII.1925 — PIERWSZA znana gratulacja ślubna w archiwum ('Marysieńko')

Bilet wizytowy "Wielmożny Pan Pułkownik Głuchowski" (element ARG/II/21)

List prywatny do płk Głuchowskiego — 17.VIII.1925 (element ARG/II/21)

[DOKUMENT OBCY W ARCHIWUM] List gratulacyjny Rady Zawodowej Częstochowa do gen. Stefana Pasławskiego — nowomianowanego Wojewody Białostockiego, X-XI.1934

Por. Stanisław Stefan Głuchowski (1893–1962)

Kriegsgefangenenpost — kartka jeńca (awers)

Kriegsgefangenenpost — rewers, 14.X.1944

Kriegsgefangenenpost — ojciec do syna (awers koperty)

List ojca do syna — rewers

Kriegsgefangenenpost — ppor. Stefan do Pani Zofii, Kleczew, 04.12.44

List Stefana do Zochy — 30.X.1944, numer Krzysztofa 141009

List obozowy do Krysiu — 16.X.1944, monotonia, Stryj

List zatrudnieniowy — Stefan Głuchowski przyjęty na próbę do Kancelarji Cywilnej Naczelnika Państwa, 1.VII.1921, podpis Stanisława Cara

Kriegsgefangenenpost — pocztówka jeniecka z Oflagu XVII A, ppor. Stefan Głuchowski

Lista personalna żołnierzy 7 P.UŁ. Lubelskich — 23 nazwiska, w tym Głuchowski Krzysztof (poz.14) i Głuchowski Zbigniew (poz.8)

Kriegsgefangenenpost — Rückantwortbrief DO ppor. Stanisława Stefana Głuchowskiego, Stammlager XI B, barak 201/4

Kriegsgefangenenpost — Rückantwortbrief do ppor. Stanisława Stefana Głuchowskiego, Stammlager XI B

List nr 43 Stefana do Krzysztofa — pożegnalny (Wentorf, IV–VI.1947)

List nr 39 Stefana do Krzysztofa — plany emigracyjne i repatriacyjne (Wentorf, 12.IV.1947)

List nr 40 Stefana do Krzysztofa — edukacja i I Zgrupowanie Oficerskie (Wentorf, 12.V.1947)

List nr 32 Stefana do Krzysztofa — korespondencja rodzinna (Henstedt, ok. III.1947)

List nr 33 Stefana do Krzysztofa — obserwacje o narodach i nauka angielskiego (Henstedt, ~16.III.1947)

List nr 34 Stefana do Krzysztofa — Święto 7 Pułku Ułanów Lubelskich (Henstedt, 21.III.1947)

List nr 36 Stefana do Krzysztofa — życiorys Stryja i Wielkanoc (Henstedt, 24–31.III.1947)

List nr 37 Stefana do Krzysztofa — 80 papierosów i rady Mamusi (Henstedt, 4.IV.1947)

List Stefana do Krzysztofa — wieści od Mamusi, apteka i operetka w Hamburgu (Henstedt, 2.IV.1947)

List nr 30 Stefana do Krzysztofa — emigracja i demokracja polska (Henstedt, 12.III.1947)

List nr 31 Stefana do Krzysztofa — Wielka Emigracja i filozofia wychodźstwa (Henstedt, ~III.1947)

List Stefana Głuchowskiego, 2.II.1945

List Stefana Głuchowskiego, 5.VIII.1945

List Stefana Głuchowskiego, 14.VIII.1945

List Stefana Głuchowskiego, 17.VIII.1945

List Stefana Głuchowskiego, 8.IX.1945

List Stefana Głuchowskiego Nr 2, 14.IX.1945

List Stefana Głuchowskiego, 16.IX.1945

List Stefana Głuchowskiego Nr 3, 19.IX.1945

List Stefana Głuchowskiego, 24.IX.1945

List Stefana Głuchowskiego, 26.IX.1945

List Stefana Głuchowskiego Nr 4, 26.IX.1945

List Stefana Głuchowskiego Nr 9, 31.X.1945

List Stefana Głuchowskiego, 30.IX.1945

List Stefana Głuchowskiego, 8.XI.1945

List Stefana Głuchowskiego, 4.X.1945

List Stefana Głuchowskiego Nr 6, 8.X.1945

List Stefana Głuchowskiego Nr 12, 12.XI.1945

List Stefana Głuchowskiego Nr 17, 19.XI.1945

List Stefana Głuchowskiego Nr 19, 22.XI.1945

List Stefana Głuchowskiego, 21.XII.1945

List Stefana Głuchowskiego, 14.II.1946

List Stefana Głuchowskiego Nr 7, ok. 10-19.X.1945

List Stefana Głuchowskiego, ok. X-XI.1945