Pięć losów w jednym PowstaniuFive Fates in One UprisingCinco Destinos em Uma Insurreição

I. GODZINA WI. ZERO HOUR

Pierwszego sierpnia 1944 roku, o godzinie siedemnastej, w pięciu różnych punktach Warszawy pięcioro ludzi noszących nazwisko Głuchowski usłyszało ten sam dźwięk: strzały.On the first of August 1944, at five o'clock in the afternoon, in five different points across Warsaw, five people bearing the name Głuchowski heard the same sound: gunshots.

Na Śródmieściu — pięćdziesięciojednoletni Stefan, trzy dni wcześniej zwolniony z cel Pawiaka. Na Mokotowie — czterdziestodwuletni Lech, rotmistrz kawalerii, prowadzący szturm na kwaterę Gestapo przy alei Szucha. Na Starym Mieście — siedemnastoletni Krzysztof, syn Stefana, z karabinem w ręku. Na Żoliborzu — Halszka, siostra Stefana i Lecha, pseudonim «Józefy». I gdzieś między barykadami — Wanda, żona Stefana, matka Krzysztofa, farmaceutka, która jeszcze rok temu sama strzelała.In the City Centre — fifty-one-year-old Stefan, released from the cells of Pawiak prison three days earlier. In Mokotów — forty-two-year-old Lech, a cavalry captain, leading the assault on the Gestapo headquarters on Aleja Szucha. In the Old Town — seventeen-year-old Krzysztof, Stefan's son, rifle in hand. In Żoliborz — Halszka, sister of Stefan and Lech, codename "Józefy." And somewhere among the barricades — Wanda, Stefan's wife, Krzysztof's mother, a pharmacist who had herself fired a gun just a year before.

Żadne z nich nie wiedziało, gdzie są pozostali.None of them knew where the others were.

II. STEFAN — TRZY DNIII. STEFAN — THREE DAYS

Stanisław Stefan Głuchowski, rocznik 1893, spędził siedemnaście lat w Kancelarii Cywilnej Prezydenta Rzeczypospolitej. Zaczynał w 1921 roku od kategorii dziesiątej — najniższej w tabeli płac urzędniczych. Skończył jako Kierownik Referatu, człowiek, który jeździł na polowania prezydenckie do Spały i we wrześniu 1939 towarzyszył Prezydentowi Mościckiemu aż do granicy rumuńskiej.Stanisław Stefan Głuchowski, born 1893, spent seventeen years in the Civil Chancellery of the President of the Polish Republic. He began in 1921 at the tenth grade — the lowest rung on the civil service pay scale. He ended as Head of Section, a man who attended presidential hunting parties at Spała and in September 1939 accompanied President Mościcki all the way to the Romanian border.

Potem wrócił. Od marca 1940 — konspiracja. ZWZ, potem AK. We wrześniu 1943 przydzielony do WSOP Warszawa-Żoliborz jako zastępca dowódcy kompanii.Then he came back. From March 1940 — the underground. The ZWZ, then the Home Army. In September 1943 he was assigned to the WSOP Warsaw-Żoliborz as deputy company commander.

Osiemnastego maja 1944 Gestapo go aresztowało. Pawiak. Przesłuchania na Alei Szucha — w tym samym budynku, który jego brat Lech szturmował niespełna trzy miesiące później. Zwolniony 29 lipca. Trzy dni później — Godzina W.On the eighteenth of May 1944 the Gestapo arrested him. Pawiak prison. Interrogations on Aleja Szucha — in the very same building his brother Lech would storm less than three months later. Released on 29 July. Three days later — Zero Hour.

Człowiek, który powinien leżeć w łóżku po dziesięciu tygodniach gestapo, stanął na barykadzie na ulicy Poznańskiej. Został kwatermistrzem I Obwodu «Radwan».A man who should have been confined to bed after ten weeks in Gestapo hands took his place on the barricade on Poznańska Street. He became quartermaster of District I "Radwan."

III. LECH — SZUCHAIII. LECH — SZUCHA

Rotmistrz Lech Jerzy Głuchowski, rocznik 1902, urodzony w Rakowie koło Częstochowy, dowodził I Szwadronem «Jeleń» 7 Pułku Ułanów Lubelskich AK — pułku, który założył jego najstarszy brat Janusz w listopadzie 1918.Captain Lech Jerzy Głuchowski, born 1902 in Raków near Częstochowa, commanded the 1st Squadron "Jeleń" of the 7th Regiment of Lublin Uhlans of the Home Army — the regiment founded by his eldest brother Janusz in November 1918.

Pierwszego sierpnia jego ludzie ruszyli na kwaterę Gestapo przy Alei Szucha. Potem walki na Mokotowie i Sadybie.On the first of August his men launched the assault on the Gestapo headquarters on Aleja Szucha. Then came fighting in Mokotów and Sadyba.

Piętnastego września, na ulicy Dolnej, Lech został ciężko ranny. Leżał na otwartej przestrzeni, pod ogniem. Ewakuacja wymagałaby narażenia życia żołnierzy.On the fifteenth of September, on Dolna Street, Lech was gravely wounded. He lay in open ground, under fire. Evacuation would have required risking the lives of his soldiers.

Odebrał sobie życie, żeby nie musieli próbować.He took his own life so they would not have to try.

Pośmiertnie: awans na majora, Virtuti Militari V klasy, Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami. Pochowany na Starych Powązkach, kwatera 99-I-27 — kilkadziesiąt metrów od grobu brata Stefana.Posthumously: promoted to major, Virtuti Militari 5th class, Gold Cross of Merit with Swords. Buried at Stare Powązki cemetery, plot 99-I-27 — a few dozen metres from his brother Stefan's grave.

Potwierdzenie archiwalne (2026): W kolekcji Głuchowskich odnaleziono ARG/V/724 — płytę II górną „Tablicy strat 7 P.Uł.”, maszynopisu pułkowego sporządzonego po wojnie, zawierającą wpis: „Głuchowski Lech ‚Jeżycki‚ — ul. Dolna 15.IX.1944”. Jest to niezależne, wewnątrzpułkowe świadectwo potwierdzające datę i miejsce śmierci rtm. Lecha — dotąd znane wyłącznie z biogramu sporządzonego przez Krzysztofa Głuchowskiego w 1995 roku.Archival corroboration (2026): The Głuchowski collection contains ARG/V/724 — Plate II (upper) of the “Roll of the 7th Uhlans,” a regimental typescript compiled after the war, bearing the entry: “Głuchowski Lech ‘Jeżycki’ — ul. Dolna 15.IX.1944.” This is an independent, intra-regimental record confirming the date and location of Capt. Lech’s death — previously known solely from the biographical note compiled by Krzysztof Głuchowski in 1995.

IV. KRZYSZTOF — NR 141009IV. KRZYSZTOF — NO. 141009

Krzysztof Głuchowski miał siedemnaście lat i sfalsyfikowaną Kennkartę — datę urodzenia zmieniono z 1926 na 1928, żeby ochronić go przed Arbeitseinsatzem. Przysięgę AK złożył dwa lata wcześniej, mając lat piętnaście. Pseudonim «Juraś», pluton 1112, dywizjon «Jeleń» — ten sam, którym dowodził jego stryj Lech.Krzysztof Głuchowski was seventeen years old and possessed a forged Kennkarte — his birth year had been changed from 1926 to 1928 to protect him from forced labour conscription. He had taken the Home Army oath two years earlier, at the age of fifteen. Codename "Juraś," platoon 1112, squadron "Jeleń" — the same squadron commanded by his uncle Lech.

Pierwszego sierpnia — szturm na Dom Prasy i kwaterę Gestapo. Ze 187 uczestników akcji zginie 67 — co trzeci.On the first of August — the assault on the Press House and the Gestapo headquarters. Of the 187 participants in the action, 67 would die — one in three.

Obrona Starego Miasta. Dwudziestego szóstego sierpnia pisze do domu: «Dotychczas żyję i jestem cały, choć nieco zarysiony.» Pierwszego września — ewakuacja kanałami. Piątego września — awans na starszego ułana i Krzyż Walecznych. Ma osiemnaście lat.The defence of the Old Town. On the twenty-sixth of August he writes home: "So far I am alive and in one piece, though a little scratched." On the first of September — evacuation through the sewers. On the fifth of September — promotion to senior uhlan and the Cross of Valour. He is eighteen years old.

Drugiego października — kapitulacja. Krzysztof i jego ojciec Stefan idą do niewoli razem. Obaj trafiają do tego samego obozu — Stalag XI-B Fallingbostel w Dolnej Saksonii. Stefan dostaje numer jeńca O.1245. Krzysztof — 141009.On the second of October — capitulation. Krzysztof and his father Stefan go into captivity together. Both end up in the same camp — Stalag XI-B Fallingbostel in Lower Saxony. Stefan receives prisoner number O.1245. Krzysztof — 141009.

Potem ich drogi się rozchodzą. Stefan, jako oficer, jedzie do Oflagu. Krzysztof, jako szeregowy, do Arbeitskommando pod Düsseldorfem. Wyzwolony przez Amerykanów 25 kwietnia 1945, przedostaje się przez Francję do Włoch. Wstępuje do odtworzonego 7 Pułku Ułanów Lubelskich — pułku założonego przez wuja Janusza, w którym służył ojciec Stefan, którym dowodził stryj Lech. Ma dziewiętnaście lat i jest ostatnim Głuchowskim w tym pułku.Then their paths diverge. Stefan, as an officer, is transferred to an Oflag. Krzysztof, as a private, goes to an Arbeitskommando near Düsseldorf. Liberated by the Americans on 25 April 1945, he makes his way through France to Italy. He joins the reconstituted 7th Regiment of Lublin Uhlans — the regiment founded by uncle Janusz, in which father Stefan served, which uncle Lech commanded. He is nineteen years old and the last Głuchowski in that regiment.

V. WANDA — APTEKARKAV. WANDA — THE PHARMACIST

Wanda Głuchowska, z domu również Głuchowska — kuzyńskie małżeństwo, ten sam herb Prus II — farmaceutka, rocznik 1901. W Armii Krajowej sierżant podchorąży Kedywu, pseudonim «Krysta», potem «Justyna», oddział DYSK.Wanda Głuchowska, née Głuchowska as well — a cousin marriage, the same Prus II coat of arms — a pharmacist, born 1901. In the Home Army, a cadet sergeant of the Kedyw sabotage directorate, codename "Krysta," later "Justyna," DYSK unit.

Dwudziestego szóstego września 1943, rok przed Powstaniem, Wanda brała udział w Akcji Wilanów. Została ranna. Trzydziesci procent inwalidztwa. Jedenastego listopada 1943 — Krzyż Walecznych.On the twenty-sixth of September 1943, a year before the Uprising, Wanda took part in the Wilanów Operation. She was wounded. Thirty percent disability. On the eleventh of November 1943 — the Cross of Valour.

Ale to nie było wszystko. Wanda była kurierką generała Leopolda Okulickiego, pseudonim «Niedźwiadek» — ostatniego Komendanta Głównego Armii Krajowej. Tego, którego NKWD porwało i postawiło przed sądem w Moskwie w czerwcu 1945.But that was not all. Wanda was a courier for General Leopold Okulicki, codename "Niedźwiadek" — the last Commander-in-Chief of the Home Army. The man whom the NKVD abducted and put on trial in Moscow in June 1945.

Podczas Powstania Wanda i Stefan ukrywali się między innymi w aptece. Po kapitulacji Wanda nie poszła do niewoli — została w Warszawie. A potem przyszło NKWD. Jako kurierka Okulickiego była celem priorytetowym. Aresztowana, wtrącona do obozu w Rembertowie. Siedem miesięcy. Zwolniona dopiero 22 września 1945 — ostatniego dnia amnestii.During the Uprising Wanda and Stefan hid in various places, among them a pharmacy. After the capitulation Wanda did not go into captivity — she remained in Warsaw. And then the NKVD came. As Okulicki's courier she was a priority target. Arrested, thrown into the camp at Rembertów. Seven months. Released only on 22 September 1945 — the last day of the amnesty.

Odbudowała aptekę. Była jej dyrektorką do emerytury. Pisała listy do syna w Anglii — cenzurując sama siebie, bo wiedziała, że czytają.She rebuilt the pharmacy. She was its director until retirement. She wrote letters to her son in England — self-censoring, because she knew they were being read.

VI. JANUSZ — LONDYNVI. JANUSZ — LONDON

Był jeszcze szósty Głuchowski. Najstarszy. Generał Janusz Julian Głuchowski, rocznik 1888, dowódca Jednostek Wojska w Wielkiej Brytanii. Siedział w Szkocji i w Londynie, dowodząc polskimi siłami na Wyspach. Nie mógł walczyć. Nie mógł pomóc. Mógł tylko słuchać radia.There was a sixth Głuchowski. The eldest. General Janusz Julian Głuchowski, born 1888, commander of Polish Military Units in Great Britain. He sat in Scotland and London, commanding Polish forces on the Islands. He could not fight. He could not help. He could only listen to the radio.

W październiku 1946 — dwa lata po Powstaniu — z War Office przyszło pismo. Król Jerzy VI nadał mu Honorary Companion of the Order of the Bath. Jedno z najwyższych odznaczeń brytyjskich. Dwudziestu Polaków je miało.In October 1946 — two years after the Uprising — a letter arrived from the War Office. King George VI appointed him Honorary Companion of the Order of the Bath. One of the highest British distinctions. Twenty Poles ever held it.

Adres na kopercie: 8, Ashley Gardens, Thirlby Road, London S.W.1. Później, pod numer 42, Emperors Gate, S.W.7, zamieszka z nim bratanek Krzysztof — ten sam, który pod Fallingbostelem nosił numer 141009. Stryj zastąpił ojca. Ojciec został w Warszawie.The address on the envelope: 8, Ashley Gardens, Thirlby Road, London S.W.1. Later, at number 42, Emperors Gate, S.W.7, nephew Krzysztof would come to live with him — the same one who at Fallingbostel bore the number 141009. The uncle stood in for the father. The father remained in Warsaw.

VII. POVII. AFTER

Siedęm osób z jednej rodziny w Powstaniu Warszawskim. Ośmiu, jeśli liczyć kuzyna Włodzimierza, kwatermistrza szpitala na Żoliborzu. Jeden zginął. Dwóch trafiło do obozów jenieckich. Jedna do obozu NKWD. Reszta — przeżyła.Seven people from one family in the Warsaw Uprising. Eight, if you count cousin Włodzimierz, quartermaster of a hospital in Żoliborz. One died. Two ended up in prisoner-of-war camps. One in an NKVD camp. The rest — survived.

A potem rodzina się rozprosżyła.And then the family scattered.

Stefan wrócił do Warszawy w 1947 roku. Nie dostał pozwolenia na wjazd do Anglii, gdzie był syn. Zmarł 17 października 1962, nie zobaczywszy Krzysztofa od kapitulacji. Pochowany na Starych Powązkach — kwatera 99-IV-19, razem z Wandą.Stefan returned to Warsaw in 1947. He was not granted permission to travel to England, where his son was. He died on 17 October 1962, having not seen Krzysztof since the capitulation. Buried at Stare Powązki — plot 99-IV-19, together with Wanda.

Lech leży kilkadziesiąt metrów dalej — kwatera 99-I-27.Lech lies a few dozen metres away — plot 99-I-27.

Janusz umarł w Londynie w 1964. Brompton Cemetery, grób 576.Janusz died in London in 1964. Brompton Cemetery, grave 576.

Krzysztof zabrał cztery kilogramy dokumentów — wszystko, co zostało — i wyemigrował do Rio de Janeiro. Tam, w 1995 roku, napisał biogramy ojca, stryja i swoje. Umarł w maju 2020.Krzysztof took four kilograms of documents — everything that remained — and emigrated to Rio de Janeiro. There, in 1995, he wrote biographical notes for his father, his uncle, and himself. He died in May 2020.

Trzy groby na Powązkach, jeden na Bromptonie, jeden w Brazylii. Jedna rodzina, rozrzucona po trzech kontynentach. Złączona jednym pułkiem — 7 Pułkiem Ułanów Lubelskich — który założył wuj, w którym służyli ojciec i stryj, w którym walczył syn.Three graves at Powązki, one at Brompton, one in Brazil. One family, scattered across three continents. Bound by a single regiment — the 7th Regiment of Lublin Uhlans — which the uncle founded, in which father and uncle served, in which the son fought.

VIII. ŹRÓDŁAVIII. SOURCES

Biogramy powstancze: Stefan · Lech · Krzysztof. Komplet listów jenieckich Stefan–Krzysztof: Archiwum PAN, Rynek Starego Miasta, Warszawa; Biblioteka Narodowa, Zbiór Rękopisów nr 13853.Uprising biographies: Stefan · Lech · Krzysztof. Complete set of prisoner correspondence Stefan–Krzysztof: Archive of the Polish Academy of Sciences, Rynek Starego Miasta, Warsaw; National Library, Manuscript Collection no. 13853.