Tablica strat 7 Pułku UłanówRoll of the 7th Uhlan Regiment

Dziesięć kart maszynopisu, jeden pułk, jedno lato — i dopisek „Juraś” u góry pierwszej kartyTen typescript cards, one regiment, one summer — and the word “Juraś” handwritten at the top of the first page

Dziesięć kart w kopercieTen cards in an envelope

Maszynopis. Papier cienki, żółty, pogięty od częstego sięgania, od składania w portfel i wyjmowania kiedy ktoś chciał sprawdzić datum. Dziesięć kart, każda zatytułowana jedną z płyt — płyta I górna, płyta I dolna, płyta II górna (kluczowa), płyta II druga (1107), płyta II trzecia (1112), płyta III górna (1108), płyta III druga (1119), płyta III trzecia (Dyw. II), płyta IV górna (1109), płyta IV druga (1110). Układ „płyt” sugeruje, że spis powstał jako przygotowanie do odlewu pomnika — każdy pluton na swojej tablicy. Pomnik taki nie stanął. Maszynopis pozostał.A typescript. Thin, yellow paper, creased from frequent handling, folded into wallets and drawn out when someone wanted to check a date. Ten cards, each titled with one of the “plates” — plate I upper, plate I lower, plate II upper (the key one), plate II second (1107), plate II third (1112), plate III upper (1108), plate III second (1119), plate III third (Squadron II), plate IV upper (1109), plate IV second (1110). The “plate” layout suggests the roll was prepared as the text for a monument casting — one platoon per tablet. The monument was never erected. The typescript remained.

Na pierwszej karcie u góry — ołówkiem, nie na maszynie — jedno słowo: Juraś. Ten, kto ocalił te karty, podpisał je pseudonimem powstańczym. W 1946, w 1947, może później. Ktoś chciał, żeby wiadomo było: to są karty w moich rękach, Jurasia, bo byłem tam. Plut. 1112. Z tego samego pułku.On the first card, at the top — in pencil, not on the typewriter — a single word: Juraś. Whoever saved these cards signed them with his Uprising codename. In 1946, in 1947, perhaps later. Someone wanted it known: these are the cards in my hands, Juraś’ hands, because I was there. Platoon 1112. Same regiment.

Godzina W: trzy wpadki na SzuchuHour W: three disasters on Szucha

1 sierpnia 1944, godzina 17. W Alei Szucha — w sercu niemieckiej dzielnicy administracyjnej, naprzeciw budynku Gestapo — trzy plutony 7 P.Uł. wychodzą do ataku. Wszystkie trzy ponoszą porażkę w ciągu jednej godziny. Plut. 1107 (ARG/V/725): trzy osoby zabite w pierwszych minutach, wśród nich lekarz plutonu ppor. dr Mizgier-Chojnacki. Plut. 1119 (V/728): szesnaście osób wziętych do niewoli — prawie cały skład, rozstrzelani później lub zesłani do obozu. Plut. 1109 (V/730): czternaście osób zabitych. Trzydzieści trzy ciała i jenieców w jednej alei, w jednej godzinie. Ktoś w Niemczech miał wtyczkę albo zbędne informacje; ataki były spodziewane.1 August 1944, 17:00. On Aleja Szucha — in the heart of the German administrative quarter, opposite the Gestapo building — three platoons of the 7th Uhlans moved to attack. All three collapsed within a single hour. Platoon 1107 (ARG/V/725): three killed in the first minutes, among them the platoon’s doctor, 2nd Lt. Dr. Mizgier-Chojnacki. Platoon 1119 (V/728): sixteen taken prisoner — almost the entire strength, later shot or sent to camps. Platoon 1109 (V/730): fourteen killed. Thirty-three bodies and prisoners in a single avenue, in a single hour. Someone in the Germans’ camp had a tip-off, or had intercepted the radio; the attacks were expected.

Pole Mokotowskie, plut. 1108Pole Mokotowskie, platoon 1108

Tego samego popołudnia, innym atakiem — kilka kilometrów na południe, na Polu Mokotowskim — ginie sanitariuszka plutonu 1108, poetka, modelka Warszawskiej Syreny. Krystyna Krahelska „Danuta” (V/727). O niej osobno — jest jednej z nielicznych osób na całej tablicy znanych polskiej kulturze.That same afternoon, in a different attack — a few kilometres to the south, on Pole Mokotowskie — a medic of platoon 1108 fell, a poet, the model for the Warsaw Mermaid. Krystyna Krahelska “Danuta” (V/727). A separate essay has been written about her — she is one of the few persons on this entire roll known to Polish culture at large.

Wola. Starowka. KatedraWola. Old Town. Cathedral

Plut. 1112, w którym walczył Krzysztof Głuchowski „Juraś” — depozytariusz tych kart — to ARG/V/726. Szlak: ul. Dzielna / Wola, 3 sierpnia, pierwsze starcia w rejonie Monopolu Tytoniowego. Dalej: Plac Krasińskich. Katedra Św. Jana. Ul. Długa. Pałac Krasińskich — 1 września, upadek Starego Miasta. Plut. 1112 stracił większość składu w obronie Starego Miasta. Ci, którzy przeżyli, zostali ewakuowani kanałami do Śródmieścia; Juraś był wśród nich. W sierpniu miał siedemnaście lat.Platoon 1112, in which Krzysztof Głuchowski “Juraś” fought — the keeper of these cards — is ARG/V/726. Route: Dzielna Street / Wola, 3 August, first clashes in the area of the Tobacco Monopoly. Then: Plac Krasińskich. St. John’s Cathedral. Ul. Długa. Krasiński Palace — 1 September, the fall of the Old Town. Platoon 1112 lost most of its strength defending the Old Town. Those who survived were evacuated through sewers to Śródmieście; Juraś was among them. In August he was seventeen years old.

Na tej samej karcie, w rubryce strat plutonu 1112 — rodzina Jagnierzów. Ojciec Wincenty „Żubr”, lat 40, dowódca plutonu. Syn Stanisław „Kaczor”, lat 17. Syn Jan „Kurczak”, lat 13. Trzy pokolenia w jednym plutonie, trzy nazwiska w jednej linii maszynopisu. Zginęli wszyscy trzej, w Starym Mieście w sierpniu i wrześniu. Najmłodszy — najmniej lat w całym maszynopisie, z jednym wyjątkiem.On the same card, in the losses column of platoon 1112 — the Jagnierz family. Father Wincenty “Żubr” (“Bison”), age 40, platoon commander. Son Stanisław “Kaczor” (“Drake”), age 17. Son Jan “Kurczak” (“Chick”), age 13. Three generations in one platoon, three names in a single line of typescript. All three killed, in the Old Town in August and September. The youngest — the fewest years on the entire roll, with one exception.

Uhlan „Kajtek”, lat 14Uhlan “Kajtek,” age 14

Na V/731, karcie płyty IV drugiej, plut. 1110 — jedna linijka bez imienia i bez nazwiska. Tylko pseudonim: „Kajtek”. I wiek: 14 lat. Młodszy od Kurczaka Jagnierzy o rok. Pewnie uzbrojony przez kogoś kto nie miał serca mu odmówić. Pewnie — tego nie zapisano — sam przyszedł, sam się zgłosił, sam wybrał. Przyszedł do 7 P.Uł. z 36 pp Legii Akademickiej, razem z kolegami. Nie przetrwał lipca. Nawet imienia nie ma żeby zapisać na płycie pomnika, który nigdy nie stanął.On V/731, the card for plate IV second, platoon 1110 — one line without a first name, without a surname. Only a codename: “Kajtek.” And an age: fourteen. A year younger than Jagnierz’s Chick. Armed by someone who did not have the heart to refuse him. Probably — this was not written down — he came on his own, volunteered on his own, chose on his own. He joined the 7th Uhlans from the 36th Academic Legion Regiment, with his comrades. He did not survive July. There is not even a first name to put on the plate of a monument that was never erected.

Sadyba, ulica Dolna, 15 wrześniaSadyba, Dolna Street, 15 September

Karta ARG/V/724 — płyta II górna, dowództwo 7 P.Uł. Wśród nazwisk: rtm. Lech Głuchowski „Jeżycki”, lat 42, I Z-ca D-cy Pułku, D-ca I Dywizjonu, zabity na ul. Dolnej 15.IX.1944. To dzień kapitulacji Mokotowa Dolnego i Sadyby. Lech był kuzynem (przez rodziny z Rajęcina) pozostałych Głuchowskich w tej kolekcji: Janusza (generala), Stefana (ojca Jurasia), i bratankiem Jurasia. Zginął w tej samej pułkowej jednostce, w której Juraś próbował się ewakuować kanałami dwa tygodnie wcześniej — ze Starego Miasta.Card ARG/V/724 — plate II upper, the command of the 7th Uhlans. Among the names: Cav. Capt. Lech Głuchowski “Jeżycki”, age 42, First Deputy Regimental Commander, Commander of the 1st Division, killed on Dolna Street on 15 September 1944. That was the day of the capitulation of Mokotów Dolny and Sadyba. Lech was a cousin (through families from Rajęcin) of the other Głuchowskis in this collection: Janusz (the general), Stefan (Juraś’s father), and an uncle of Juraś. He died in the same regiment in which Juraś had tried to escape through the sewers two weeks earlier — from the Old Town.

Dotąd datę śmierci Lecha znaliśmy tylko z biogramu w serii ARG/IV, w której jest jeden jedyny dokument — właśnie biogram. 15 września 1944, ul. Dolna, Sadyba — wszystko było spisane przez rodzinę z pamięci. Karta V/724 jest pierwszym źródłem zewnętrznym, niezależnym, które potwierdza tę datę. Maszynopis 7 P.Uł., sporządzony przez weteranów, którzy byli przy tym. Rozkład nazwisk na płycie II górnej obok Gorzechowskiego „Starego”, Poziomskiego „Habdanka”, Konopki „Szach” — całe dowództwo, większość poległa na Sadybie w tym samym tygodniu.Until now we knew Lech’s date of death only from the biographical note in series ARG/IV, in which there is a single item — the note itself. 15 September 1944, Dolna Street, Sadyba — everything was written by the family from memory. Card V/724 is the first external, independent source that confirms this date. A typescript of the 7th Uhlans, compiled by veterans who had been there. The arrangement of names on plate II upper — Gorzechowski “Stary,” Poziomski “Habdank,” Konopka “Szach” — the entire command, most of them killed at Sadyba in the same week.

Jaktarów, 20 wrześniaJaktarów, 20 September

Dywizjon II 7 P.Uł. to inna historia. Dyw. II nie walczył w samej Warszawie — wszedł do lasu pod Warszawą i działał jako partyzantka AK, rozwiązana dopiero po kapitulacji miasta w październiku 1944. Karta V/729 (płyta III trzecia) zawiera cztery nazwiska — wszystkie zginęły pod Jaktarowem 20 września 1944, kiedy Sadyba już padła, a Śródmieście miało jeszcze dwa tygodnie. Karta V/722 (płyta I górna) zawiera fragmenty Dyw. II sprzed Powstania: Landsberg „Boruta” zginął pod Łukowem 22 lipca 1944, Klepacz „Pan” pod Radzyminem 21 sierpnia. Dyw. II robił akcje zbrojne za miastem; często wracali, często nie.The 2nd Squadron of the 7th Uhlans is a different story. The 2nd Squadron did not fight in Warsaw itself — it went into the forests around Warsaw and operated as Home Army partisans, disbanded only after the city’s capitulation in October 1944. Card V/729 (plate III third) contains four names — all killed near Jaktarów on 20 September 1944, when Sadyba had already fallen, and Śródmieście still had two weeks left. Card V/722 (plate I upper) contains fragments of the 2nd Squadron from before the Uprising: Landsberg “Boruta” killed near Łuków on 22 July 1944, Klepacz “Pan” near Radzymin on 21 August. The 2nd Squadron ran strikes outside the city; often they returned, often they did not.

Co się chowa w liścieWhat hides within a list

Dziesięć kart — ponad sto nazwisk — jest powstańczą bazą danych. Każda kolumna: pseudonim, nazwisko (czasem), stopień, wiek, data, miejsce, przyczyna śmierci. Każda linia zbudowana na jakimś świadku — koledze, który uciekł i mógł opowiedzieć, albo matce, która po wojnie wróciła do Warszawy po syna. Nazwiska bez imion — bo świadek ich nie znał. Wiek „lat 14” bez nazwiska — bo pułk to była rodzina, a nie ewidencja. Dziesięć kart dokumentujących jedno lato — od 22 lipca 1944 (Łuków) do 20 września 1944 (Jaktarów) — dwa miesiące, podczas których pułk 7 P.Uł. stracił większość dywizjonu I i część dywizjonu II.Ten cards — over a hundred names — are an Uprising database. Each column: codename, surname (sometimes), rank, age, date, place, cause of death. Each line built on some witness — a comrade who escaped and could tell, or a mother who came back to Warsaw after the war to find her son. Surnames without first names — because the witness did not know them. “Age 14” without a surname — because the regiment was a family, not a registry. Ten cards documenting a single summer — from 22 July 1944 (Łuków) to 20 September 1944 (Jaktarów) — two months during which the 7th Uhlans lost most of the 1st Squadron and part of the 2nd.

Dopisek ołówkiemThe pencilled inscription

Kto podpisał „Juraś” — i kiedy? Dokładnie nie wiadomo. Możliwe, że Krzysztof Głuchowski dostał te karty od któregoś z weteranów pułku — spotykali się w Londynie w latach 50. i 60., odbudowywali pamięć i dokumenty. Krzysztof był aktywnym żołnierzem-pamiętnikarzem — połowę późniejszego życia spełdził na pisaniu o Powstaniu, publikowaniu w oficynie w Rio de Janeiro, poświęcając tomy po jednym żołnierzu lub jednej akcji. Podpis ołówkiem „Juraś” u góry pierwszej karty jest zwykłą notą właścicielską — ale w kontekście, jest też deklaracją: to są moi koledzy, to jest mój pułk, to jest moja odpowiedzialność żeby ich nazwiska przeżyły.Who signed “Juraś” — and when? It is not exactly known. Krzysztof Głuchowski may have received these cards from a fellow veteran — they met in London in the 1950s and 1960s, rebuilding memory and documents. Krzysztof was an active soldier-memoirist — he spent the second half of his life writing about the Uprising, publishing from a small press in Rio de Janeiro, dedicating volumes each to a single soldier or a single action. The pencilled signature “Juraś” at the top of the first card is an ordinary ownership mark — but in context it is also a declaration: these are my comrades, this is my regiment, this is my responsibility that their names survive.

Karty przetrwały. Przez Warszawę 1944, przez Stalag XI-B, przez Via Holandia-Belgia-Francja-Włochy, przez Gimnazjum 3 DSK, przez lotnisko Bodney w Norfolk, przez Oficynę Komputerową w Rio de Janeiro, przez dwadzieścia tomów, które Krzysztof napisał. Doszły do 2026 roku. I teraz, w pierwszym pełnym opracowaniu katalogowym, każda dostaje swój numer inwentarzowy: ARG/V/722 do ARG/V/731. Dopiero teraz.The cards survived. Through Warsaw 1944, through Stalag XI-B, through the route Holland-Belgium-France-Italy, through the 3rd Gymnasium of the Karpathian Rifle Division, through Bodney Airfield in Norfolk, through the Computer Press in Rio de Janeiro, through twenty volumes that Krzysztof wrote. They reached 2026. And now, in the first complete catalogue description, each receives its inventory number: ARG/V/722 through ARG/V/731. Only now.