Osiem arkuszy WIGEight WIG Sheets

Mapy Wojskowego Instytutu Geograficznego 1:100 000 z kolekcji Głuchowskich — proweniencja potwierdzonaMilitary Geographical Institute maps 1:100,000 from the Głuchowski collection — provenance confirmed

Czym był WIGWhat the WIG was

Wojskowy Instytut Geograficzny (WIG) był centralną instytucją kartograficzną II Rzeczypospolitej, działającą w Warszawie od 1919 roku. W ciągu dwudziestolecia międzywojennego WIG opracował i wydał kompletne zdjęcie topograficzne Polski w kilku skalach — najważniejszą serię stanowiła mapa 1:100 000, dzielona na arkusze według systemu metrycznego. Do 1939 roku opracowano ponad 500 arkuszy, pokrywających cały kraj oraz ziemie wschodnie dawnej Rzeczypospolitej.The Military Geographical Institute (Wojskowy Instytut Geograficzny, WIG) was the central cartographic institution of the Second Polish Republic, operating in Warsaw from 1919. Over the interwar period WIG produced a complete topographical survey of Poland in several scales — the most important series was the 1:100,000 map, divided into sheets according to the metric system. By 1939 more than 500 sheets had been produced, covering the entire country and the eastern lands of the former Commonwealth.

Mapy WIG 1:100 000 były narzędziem pracy każdego oficera i podoficera Wojska Polskiego. Żołnierze 7 Pułku Ułanów Lubelskich — formacji, do której należeli Krzysztof „Juraś” Głuchowski (plut. 1112) i rtm. Lech Głuchowski „Jeżycki” (D-ca I Dywizjonu) — korzystali z tych samych arkuszy podczas ćwiczeń, działań konspiracyjnych i walk Powstania Warszawskiego. Kolekcja rodziny Głuchowskich zawiera osiem takich arkuszy, wydanych w latach 1923–1939.WIG 1:100,000 maps were the working tool of every officer and NCO in the Polish Army. The soldiers of the 7th Lublin Uhlan Regiment — the formation to which Krzysztof “Juraś” Głuchowski (platoon 1112) and Cav. Capt. Lech Głuchowski “Jeżycki” (1st Division Commander) belonged — used these same sheets during exercises, clandestine operations, and the Warsaw Uprising. The Głuchowski family archive contains eight such sheets, published between 1923 and 1939.

Blok łódzki: cztery arkuszeŁódź bloc: four sheets

Cztery arkusze tworzą spójny blok kartograficzny na południe od Łodzi. Region łódzki był szczególnie ważny dla rodziny: tu działała apteka Włodzimierza Głuchowskiego — kuzyna Stefana — przy ul. Haukego 10, tu Wanda Głuchowska z Zembrzuskich stawiała pierwsze kroki w farmacji, tu Bronisław Głuchowski (ojciec Włodka i siostry Wandy „Krysta”) prowadził aptekę do nacjonalizacji 1947–1948.Four sheets form a coherent cartographic block south of Łódź. The Łódź region was particularly important for the family: here Włodzimierz Głuchowski — Stefan’s cousin — ran his pharmacy at 10 Haukego Street; here Wanda Głuchowska née Zembrzuska took her first steps in pharmacy; here Bronisław Głuchowski (father of Włodek and sister Wanda “Krysta”) ran his own pharmacy until the nationalisations of 1947–1948.

Spośród czterech arkuszy bloku łódzkiego szczególnie cenny jest ARG/VI/48 (Zduńska Wola wschodnia): mapa z 1929 roku z widoczną aktualizacją z 1939, nanoszoną na egzemplarz w ostatnich miesiącach przed wojną. Dwuwarstwowość dat — nakład pierwotny i korekta kampanijna — jest rzadkością. Wskazuje, że arkusz był w aktywnym użytku wojskowym lub konspiracyjnym jeszcze w roku wybuchu Powstania.Among the four sheets in the Łódź bloc the most remarkable is ARG/VI/48 (Zduńska Wola east): a 1929 map with a visible 1939 update applied to this copy in the final months before the war. This two-layer dating — original print and field correction — is rare. It indicates the sheet was in active military or clandestine use as late as the year the Uprising began.

Blok radomszczański i blok toruńskiRadomsko and Toruń blocs

Dalsze cztery arkusze dzielą się na dwie grupy geograficzne: rejon Radomska (dwa arkusze, 1923 i 1935) oraz rejon Torunia (dwa arkusze, 1926).The remaining four sheets fall into two geographic groups: the Radomsko area (two sheets, 1923 and 1935) and the Toruń area (two sheets, 1926).

ARG/VI/49 (Radomsko Południe, 1923) to najstarsza mapa w kolekcji ośmiu arkuszy: pierwsza wielka seria WIG powstawała bezpośrednio po zakończeniu wojen granicznych 1919–1921, gdy Polska właśnie ostatecznie ustaliła swoje granice. Arkusz Radomska z 1923 roku to jedno z pierwszych topograficznych świadectw niepodległego państwa polskiego — kartografia wolności zaczy na się niemal od zera po 123 latach zaborów.ARG/VI/49 (Radomsko South, 1923) is the oldest map in the collection of eight sheets: the first great WIG series was produced immediately after the conclusion of the border wars of 1919–1921, when Poland had just definitively established its frontiers. The 1923 Radomsko sheet is one of the first topographical records of the independent Polish state — the cartography of freedom, begun almost from scratch after 123 years of Partition.

Adnotacja „Gluch...” — proweniencja potwierdzonaThe “Gluch...” annotation — provenance confirmed

Na arkuszu ARG/VI/51 (Toruń Wschód, 1926) widoczna jest odręczna adnotacja „Gluch...” — fragment nazwiska, skrócony lub urwany, wyraźnie czytany jako „Głuchow[ski]”. To najdosłowniejszy dowód proweniencji rodzinnej w całym zestawie ośmiu map. Pozostałe siedem arkuszy mogłyby, teoretycznie, trafić do kolekcji ze zbioru wojskowego lub aukcyjnego. Arkusz Toruń Wschód nie: ktoś z rodziny lub z bliskiego otoczenia rodziny Głuchowskich napisał tam swoje nazwisko.On sheet ARG/VI/51 (Toruń East, 1926) there is a handwritten annotation “Gluch...” — a fragment of a surname, cut short or trailing off, clearly readable as “Głuchow[ski].” This is the most literal evidence of family provenance in the entire set of eight maps. The other seven sheets could, in theory, have reached the collection from a military or auction source. The Toruń East sheet could not: someone from the family, or from the immediate circle of the Głuchowski family, wrote their name there.

Toruń, 1926. W tym samym roku ppor. Stefan Głuchowski kończy służbę w Kancelarii Cywilnej Prezydenta RP i wchodzi w prywatne życie cywilne. Janusz Głuchowski jest generałem brygady. Rejon Torunia — miasto, które w 1920 wróciło do Polski po 148 latach pruskiej okupacji — jest strategicznie ważny, patrolowany przez jednostki WP. Mapy tego rejonu są w obiegu wśród oficerów. Jeden z Głuchowskich wziął mapę, napisał nazwisko i włożył do rodzinnych zasobów.Toruń, 1926. In the same year 2nd Lt. Stefan Głuchowski ends his service in the Civil Chancellery of the President of the Republic and moves into private civilian life. Janusz Głuchowski is a Brigadier General. The Toruń area — a city that in 1920 returned to Poland after 148 years of Prussian occupation — is strategically important, patrolled by Polish Army units. Maps of the area circulate among officers. One of the Głuchowskis took the map, wrote the name, and placed it in the family holdings.

Mapa jako dokumentThe map as document

Ocalałe mapy WIG są dziś rzadkością. Wiele zaginęło w pożarach Warszawy, wiele zniszczono w czasie ewakuacji, wiele zabrali niemieccy i sowieccy żołnierze jako łupy wojenne. Kompletna seria WIG 1:100 000 dla całej Polski istnieje praktycznie tylko w instytucjach — Bibliotece Narodowej, Bibliotece Wojskowej, kilku archiwach regionalnych. Egzemplarze w rękach prywatnych, zwłaszcza z adnotacjami użytkownika, z dwiema warstwami dat lub z potwierdzoną historią proweniencji, są osobną kategorią kolekcjonerską.Surviving WIG maps are rare today. Many were lost in the fires of Warsaw, many destroyed in evacuation, many taken by German and Soviet soldiers as war trophies. A complete WIG 1:100,000 series for all of Poland now exists practically only in institutions — the National Library, the Military Library, a handful of regional archives. Copies in private hands, especially those bearing a user’s annotations, two-layer dating, or a documented provenance history, form a separate collector’s category.

Osiem arkuszy z kolekcji Głuchowskich spełnia kilka z tych kryteriów równocześnie: potwierdzony użytkownik (adnotacja VI/51), aktualizacja kampanijna (VI/48, 1939), i — jako całość — proweniencja ze środowiska oficerskiego 7 P.Uł. AK. Nie są to mapy przejęte na targach starości: są to mapy, które ktoś z tej rodziny trzymał w rękach i z którymi wyruszał na konspiracyjne spotkania lub na ćwiczenia przed wojną.The eight sheets from the Głuchowski collection meet several of those criteria simultaneously: confirmed user (annotation VI/51), field update (VI/48, 1939), and — as a whole — provenance from the officer environment of the 7th Lublin Uhlans Home Army. These are not maps picked up at a flea market: they are maps that someone in this family held in their hands and carried to clandestine meetings or to pre-war exercises.