Zagadka Marcina Ziółkowskiego h. KorczakThe Marcin Ziółkowski Riddle
Metodologiczna próba weryfikacji tradycji rodzinnej — adiutant Księcia Józefa Poniatowskiego, kawaler Virtuti Militari za bitwę pod Raszynem 19.IV.1809?A methodological attempt to verify family tradition — was he really an adjutant to Prince Józef Poniatowski, a Virtuti Militari knight for the Battle of Raszyn 19.IV.1809?
⚠ UWAGA METODOLOGICZNA: Ten artykuł nie celebruje przodka, lecz weryfikuje tradycję rodzinną. Wnioski są ostrożne — postać „Marcina Ziółkowskiego” jako adiutanta Poniatowskiego i kawalera VM za Raszyn, znana z maszynopisu Malewskiego w ARG/I/67, nie znajduje potwierdzenia w dostępnych online zasobach źródłowych. Równocześnie rodowy herb Korczak Ziółkowskich jest źródłowo potwierdzony. Przedstawiamy dowody, braki i hipotezy z pełną transparentnością.⚠ METHODOLOGICAL NOTE: This article does not celebrate an ancestor but verifies family tradition. Conclusions are cautious — the figure of “Marcin Ziółkowski” as an adjutant to Poniatowski and Virtuti Militari knight for Raszyn, known from the Malewski typescript in ARG/I/67, cannot be confirmed in available online primary sources. At the same time, the family’s Korczak coat of arms is source-confirmed. We present evidence, gaps, and hypotheses with full transparency.
I. Tradycja rodzinna — co mówi archiwumI. The family tradition — what the archive says
W katalogu Archiwum Rodziny Głuchowskich, podczas cyfrowej analizy PDF'u z 22 kwietnia 2026 roku (tzw. PDF v3, 55 stron, 29 nowych jednostek), ujawniono w serii pierwszej dwa dokumenty budujące pamięć o Marcinie Ziółkowskim:In the Głuchowski Family Archive catalogue, during digital analysis of the PDF dated 22 April 2026 (the so-called PDF v3, 55 pages, 29 new units), two documents in Series I came to light, forming the memory of Marcin Ziółkowski:
- ARG/I/67 — maszynopis Marcina Malewskiego „Wizyta u myśliwego”, kilkanaście stron prozy wspomnieniowej. Opisuje on Marcina Ziółkowskiego h. Korczak jako adiutanta Księcia Józefa Poniatowskiego, odznaczonego Virtuti Militari za bitwę pod Raszynem 19.IV.1809, właściciela majątku Lipicze (pow. Radomsko), późniejszego podsędka Sądu Pokoju Okręgu Radomskiego, pradziadka Marii z Ziółkowskich Głuchowskiej (żony Mariana Nepomucena, matki generała Janusza).the Marcin Malewski typescript “A Visit to the Hunter,” a dozen or so pages of memoir prose. It describes Marcin Ziółkowski of the Korczak arms as an adjutant to Prince Józef Poniatowski, decorated with the Virtuti Militari for the Battle of Raszyn 19.IV.1809, owner of the Lipicze estate (Radomsko district), later Justice of the Peace Court for the Radom District, and great-grandfather of Maria née Ziółkowska Głuchowska (wife of Marian Nepomucen, mother of General Janusz).
- ARG/I/68 — fragment herbarza Paprockiego/Turowskiego Herby rycerstwa polskiego (Kraków 1858, reprint XIX-wieczny) — piętnaście stron wyciętych albo sfotografowanych z części poświęconej herbowi Korczak, z podkreśleniami dotyczącymi rodu Ziółkowskich. Tych piętnaście stron najwyraźniej wybrano, by udokumentować herb rodowy Marii z Ziółkowskich.a fragment of the Paprocki/Turowski armorial Herby rycerstwa polskiego (Kraków 1858, 19th-century reprint) — fifteen pages cut or photographed from the section devoted to the Korczak arms, with underlinings concerning the Ziółkowski family. Those fifteen pages were evidently selected to document the ancestral arms of Maria née Ziółkowska.
Oba dokumenty są autentyczne. Są w archiwum. Są udokumentowane fotograficznie. Pytanie brzmi: czy ich treść — ta konkretna personalia: Marcin Ziółkowski, adiutant, Raszyn, VM — ma potwierdzenie w źródłach niezależnych od rodzinnej tradycji?Both documents are authentic. They are in the archive. They are photographically documented. The question is: does their content — this specific person: Marcin Ziółkowski, adjutant, Raszyn, VM — have confirmation in sources independent of family tradition?
II. Co sieć potwierdzaII. What the web confirms
1. Ziółkowscy h. Korczak — legitymacja szlachectwa ✓1. Ziółkowski family of Korczak arms — noble legitimation ✓
Elżbieta Sęczys, Szlachta wylegitymowana w Królestwie Polskim w latach 1836-1861 (Wyd. DiG, NDAP, PTH, Warszawa 2000) — referencyjna publikacja dla heraldyki polskiej — na stronie 78 pliku elektronicznego dokumentuje dwa wpisy: „ZIÓŁKOWSKI [bez herbu]” i „ZIÓŁKOWSKI Korczak”. To definitywnie potwierdza, że istniała gałąź Ziółkowskich legitymowana pod herbem Korczak w Heroldii Królestwa Polskiego w latach 1836-1861.Elżbieta Sęczys, Legitimated Nobility in the Kingdom of Poland 1836-1861 (DiG/NDAP/PTH, Warsaw 2000) — the reference publication for Polish heraldry — on page 78 of the electronic file documents two entries: “ZIÓŁKOWSKI [no arms]” and “ZIÓŁKOWSKI Korczak.” This definitively confirms the existence of a Ziółkowski branch legitimated under the Korczak arms at the Heraldic Office of the Kingdom of Poland between 1836 and 1861.
2. „Wywód rodowitości szlacheckiej” z 22.XII.1802 ✓2. “Noble descent proof” of 22.XII.1802 ✓
Biuro Genealogii i Heraldyki «Nowina» (szlachta.com.pl, archiwum nr 2465) udostępnia fotokopię 4-stronicowego dokumentu z 22 grudnia 1802 r. Dokument wykazuje szlachectwo trzech braci stryjeczno-ciotecznych: Józefa, Formencjusza i Wincentego Ziółkowskich z Guberni Wołyńskiej, pow. owruckiego. Obejmuje pięć pokoleń, około 125 lat historii rodu. Marcin w tym dokumencie NIE figuruje — ale dokument pokazuje, że Ziółkowscy h. Korczak byli rodem od przynajmniej końca XVII wieku legitymowanym.The «Nowina» Bureau of Genealogy and Heraldry (szlachta.com.pl, archive no. 2465) provides a photocopy of a 4-page document of 22 December 1802. The document attests the nobility of three cousins: Józef, Formencjusz, and Wincenty Ziółkowski from Volhynia Governorate, Ovruch district. It covers five generations, some 125 years of the family’s history. Marcin does NOT appear in this document — but it shows that the Korczak Ziółkowskis were a legitimated family from at least the late 17th century.
3. Wielka Genealogia Minakowskiego — ojciec „urzędnik Królestwa Polskiego ur. ok. 1786” ✓3. Minakowski’s Great Genealogy — father “Kingdom of Poland official born ca. 1786” ✓
W bazie sejm-wielki.pl (rekord b/zi.7.119.ao) znajdujemy Stanisława Juliana Ziółkowskiego h. Korczak, urodzonego 8.X.1863 w Marzęcicach, zmarłego 21.X.1934, pochowanego w Kłomnicach. To jest kluczowa postać: Marzęcice są także miejscem urodzenia Marii z Ziółkowskich Głuchowskiej (9.IV.1861), matki generała Janusza, żony Mariana Nepomucena. Stanisław Julian i Maria — różnica dwóch lat wieku, ta sama miejscowość, ten sam herb — to prawie na pewno rodzeństwo.In the sejm-wielki.pl database (record b/zi.7.119.ao) we find Stanisław Julian Ziółkowski of the Korczak arms, born 8.X.1863 in Marzęcice, died 21.X.1934, buried at Kłomnice. This is a key figure: Marzęcice is also the birthplace of Maria née Ziółkowska Głuchowska (9.IV.1861), mother of General Janusz, wife of Marian Nepomucen. Stanisław Julian and Maria — two years apart in age, same village, same arms — are almost certainly siblings.
Rekord Minakowskiego podaje ojca Stanisława Juliana jako „urzędnika Królestwa Polskiego urodzonego około 1786 roku”. Jego imię jest jednak ukryte w dostępie publicznym — wymaga subskrypcji pełnej bazy. Gdyby to był Marcin, miałby 23 lata w 1809 roku — wiek teoretycznie możliwy dla młodego oficera pod Raszynem. Ale równie dobrze mógł to być Ignacy, lub inny imiennik.The Minakowski record gives Stanisław Julian’s father as “a Kingdom of Poland official born around 1786.” His given name, however, is hidden in public access — full database access requires subscription. If it were Marcin, he would have been 23 years old in 1809 — theoretically possible for a young officer at Raszyn. But he could equally have been Ignacy, or another namesake.
4. Julian Ziółkowski, właściciel Lipicz ✓ — z korektą4. Julian Ziółkowski, owner of Lipicze ✓ — with correction
Portal genealodzy.czestochowa.pl w „Spisie Ziemian w okolicach Częstochowy 1918-1930” wymienia: „Ziółkowski Julian — Lipicze 263 ha, gm. Kruszyna”. To jest pierwsza korekta faktograficzna: w tradycji rodzinnej zapisano „Lipicz k. Borowna” lub „gm. Konary”, lecz prawidłowo chodzi o wieś Lipicze w gminie Kruszyna, powiat Radomsko, województwo łódzkie. Na cmentarzu w Kłomnicach (gmina sąsiadująca) znajduje się grób „Stanisława i Juliany Ziółkowskich, właścicieli majątku w Lipiczach”. Julian Ziółkowski — być może syn lub wnuk postulowanego Marcina — jest źródłowo potwierdzony.The genealodzy.czestochowa.pl portal in “Register of Landowners around Częstochowa 1918-1930” lists: “Ziółkowski Julian — Lipicze 263 hectares, Kruszyna commune.” This is the first factual correction: family tradition recorded “Lipicz near Borowno” or “Konary commune,” but the correct location is Lipicze village, Kruszyna commune, Radomsko district, Łódź voivodeship. At the cemetery in Kłomnice (a neighbouring commune) stands the grave of “Stanisław and Juliana Ziółkowski, owners of the Lipicze estate.” Julian Ziółkowski — perhaps a son or grandson of the postulated Marcin — is source-confirmed.
III. Czego sieć NIE potwierdzaIII. What the web does NOT confirm
1. „Marcin Ziółkowski” z Wikipedii to INNA OSOBA1. The “Marcin Ziółkowski” of Wikipedia is a DIFFERENT person
W pl.wikipedia.org figuruje Marcin Andrzej Ziółkowski (1790-1864) — ale to z całą pewnością nie jest postać z maszynopisu Malewskiego. Ten Marcin:At pl.wikipedia.org one finds Marcin Andrzej Ziółkowski (1790-1864) — but this is with certainty not the figure from the Malewski typescript. This Marcin:
- Urodził się 22.XI.1790 w Rogoźnie (lub Międzylesiu) w powiecie obornickim, czyli w Wielkopolsce.was born 22.XI.1790 in Rogoźno (or Międzylesie) in the Oborniki district — Greater Poland.
- W 1809 roku miał 18-19 lat i pracował jako pisarz sądowy (nie oficer!) w Sądzie Kryminalnym Departamentu Poznańsko-Kaliskiego i we Wschowie.in 1809 he was 18-19 years old and worked as a court clerk (not an officer!) in the Criminal Court of Poznań-Kalisz Department and at Wschowa.
- Brał udział w kampanii moskiewskiej 1812 (NIE pod Raszynem 1809).took part in the Russian Campaign of 1812 (NOT at Raszyn 1809).
- Odznaczony Medalem Św. Heleny (fr.) i Orderem Św. Stanisława III kl. (ros.) — nie Virtuti Militari.decorated with the Medal of St. Helena (Fr.) and Order of St. Stanislaus III class (Rus.) — not Virtuti Militari.
- W latach 1842-1858 był podsędkiem Sądu w Radomsku (NIE w Okręgu Radomskim).from 1842-1858 he was a Justice of the Peace at Radomsko (NOT the Radom District).
- Ufundował szpital Św. Aleksandra w Radomsku (otwarty 1839). Pochowany na Cmentarzu Starym w Radomsku.founded St. Alexander’s Hospital in Radomsko (opened 1839). Buried at the Old Cemetery in Radomsko.
Możliwe, że tradycja rodzinna Głuchowskich przeniosła niektóre elementy biografii tego Marcina (podsędek, Radomskie) na wcześniejszego przodka — ale militarny komponent (adiutant, Raszyn, VM) nie ma odpowiednika w biografii wikipedycznego Marcina Ziółkowskiego.It is possible that Głuchowski family tradition transferred certain elements of this Marcin’s biography (Justice of the Peace, Radomsko area) onto an earlier ancestor — but the military component (adjutant, Raszyn, VM) has no equivalent in the Wikipedia Marcin Ziółkowski’s life.
2. Brak w listach adiutantów Ks. Józefa Poniatowskiego2. Absence from Poniatowski’s adjutant rosters
Adiutanci Księcia Józefa w latach 1807-1813 są historiograficznie udokumentowani. W artykule Marcina Baranowskiego „Dwa wywiady z adiutantem księcia Józefa Poniatowskiego” (Przegląd Historyczno-Wojskowy XX/2019) wymienieni są: płk Józef Szumlański, Teodor Karol Leon Szydłowski (1793-1863, od 1.VII.1813), gen. bryg. Józef Rautenstrauch (1773-1842), Ignacy Kruszewski. W tradycji historiograficznej pojawiają się także Szczęsny Potocki, Mikołaj Sokolnicki. Ziółkowski — żaden — w tych wykazach nie figuruje.Adjutants of Prince Józef in 1807-1813 are historiographically documented. In Marcin Baranowski’s article “Two Interviews with an Adjutant of Prince Józef Poniatowski” (Military Historical Review XX/2019) we read: Col. Józef Szumlański, Teodor Karol Leon Szydłowski (1793-1863, from 1.VII.1813), Brig. Gen. Józef Rautenstrauch (1773-1842), Ignacy Kruszewski. Historiographical tradition also names Szczęsny Potocki, Mikołaj Sokolnicki. No Ziółkowski — any — appears on these rosters.
3. Brak w Order of Battle bitwy pod Raszynem3. Absence from the Raszyn Order of Battle
Pełny Order of Battle bitwy pod Raszynem 19.IV.1809 udostępniony na napolun.com (mirror napoleonistyka.atspace.com) wymienia dowódców polskich (Poniatowski, Sokolnicki, Kamieniecki, Biegański, Godebski, Pelletier — artyleria) oraz oficerów sztabowych. Nie wymienia Ziółkowskiego. W Kategorii Wikipedii „Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (Księstwo Warszawskie)” (33 strony biogramów) również nie ma Marcina Ziółkowskiego.The full Order of Battle for Raszyn 19.IV.1809 provided at napolun.com (mirror napoleonistyka.atspace.com) names the Polish commanders (Poniatowski, Sokolnicki, Kamieniecki, Biegański, Godebski, Pelletier — artillery) and staff officers. Ziółkowski is not among them. Wikipedia’s category “Recipients of the Silver Cross of the Virtuti Militari (Duchy of Warsaw)” (33 pages of biographies) likewise contains no Marcin Ziółkowski.
Należy dodać ważną korektę liczbową: po kampanii 1809 Fryderyk August Saski nadał 528 Krzyży Virtuti Militari, ale za całą kampanię (Raszyn → Grochów → Sandomierz → Galicja), nie tylko za Raszyn. Lista pełna tych 528 nazwisk istnieje w publikacji Bogusława Dybasia i Barbary Konarskiej-Pabiniak „Virtuti Militari 1792-1945” (2002, dostępnej w dlibra Politechniki Koszalińskiej), ale tylko jako PDF offline. Ręczne przeszukanie tej listy pod hasłem „Ziółkowski” jest niezbędnym kolejnym krokiem — nie zostało wykonane online 22.IV.2026.An important numerical correction: after the 1809 campaign, Frederick Augustus of Saxony awarded 528 Virtuti Militari crosses, but for the entire campaign (Raszyn → Grochów → Sandomierz → Galicia), not only Raszyn. The complete list of 528 names exists in Bogusław Dybaś and Barbara Konarska-Pabiniak’s “Virtuti Militari 1792-1945” (2002, available at the dlibra of Koszalin University of Technology) — but only as an offline PDF. Manual search of this list for the surname “Ziółkowski” is a necessary next step — not performed online on 22.IV.2026.
4. Brak maszynopisu Malewskiego w katalogach4. Malewski typescript absent from catalogues
Maszynopis „Wizyta u myśliwego” nie figuruje w sieciowych katalogach NUKAT, Polona, Biblioteka Narodowa — co sugeruje, że jest unikatem w archiwum rodzinnym Głuchowskich. Nie wiadomo, który Malewski jest autorem: Czesław Malewski (historyk, „Rodziny szlacheckie na Litwie w XIX wieku”), Zygmunt Malewski (1873-1937, historyk bydgoski), czy ktoś inny. Kontekst tekstu (ziemianin-myśliwy goszczący narratora) sugeruje jednak pamiętnik rodzinny z dwudziestolecia międzywojennego, prawdopodobnie z kręgu ziemiańskiego Małopolski lub Wielkopolski.The typescript “A Visit to the Hunter” does not appear in the online catalogues NUKAT, Polona, or National Library — suggesting it is a unique item in the Głuchowski family archive. It is unclear which Malewski is the author: Czesław Malewski (historian, “Noble Families in 19th-century Lithuania”), Zygmunt Malewski (1873-1937, historian of Bydgoszcz), or someone else. The text’s context (a landowning hunter hosting the narrator) suggests, however, an interwar family memoir, probably from the landowning circles of Małopolska or Wielkopolska.
IV. Trop poboczny — Ignacy Ziółkowski h. Korczak (1783-1846)IV. A side trail — Ignacy Ziółkowski of Korczak (1783-1846)
Portal polishgenealogy1.blogspot.com dokumentuje Ignacego Ziółkowskiego herbu Korczak (1783-1846), kontrolera funduszu depozytów Sądu Cywilnego Województwa Mazowieckiego, żonatego z Joanną Witkowską, osiadłego w Pichlicach. Jego profil zawodowy („kontroler Sądu Cywilnego, urodzony ok. 1783”) jest uderzająco zbieżny z opisem „urzędnika Królestwa Polskiego urodzonego około 1786” w rekordzie Minakowskiego Stanisława Juliana Ziółkowskiego. Różnica trzech lat mieści się w granicach błędu danych biograficznych z epoki. Hipoteza robocza: pradziadkiem Marii z Ziółkowskich Głuchowskiej był Ignacy, nie Marcin. Tradycja rodzinna, przechodząc przez trzy-cztery pokolenia, mogła pomylić imiona.The polishgenealogy1.blogspot.com portal documents Ignacy Ziółkowski of the Korczak arms (1783-1846), controller of the deposit fund of the Civil Court of Mazovia Voivodeship, married to Joanna Witkowska, settled in Pichlice. His professional profile (“Civil Court controller, born ca. 1783”) is strikingly close to the description “Kingdom of Poland official born ca. 1786” in the Minakowski record for Stanisław Julian Ziółkowski. The three-year difference falls within the margin of error of period biographical data. Working hypothesis: the great-grandfather of Maria née Ziółkowska Głuchowska was Ignacy, not Marcin. Family tradition, passing through three or four generations, may have confused the first names.
Ciekawostka: Ignacy Ziółkowski ma także potomka z linii amerykańskiej — jest pra-pradziadkiem światowej sławy rzeźbiarza Korczaka Ziółkowskiego (1908-1982), twórcy monumentalnej rzeźby Crazy Horse Memorial w Dakocie Południowej. Gdyby hipoteza była prawdziwa, oznaczałoby to, że generał Janusz Głuchowski jest (przez linię matczyną) stryjeczno-ciotecznym kuzynem twórcy Crazy Horse.A curiosity: Ignacy Ziółkowski also has a descendant in the American line — he is the great-great-grandfather of the world-famous sculptor Korczak Ziółkowski (1908-1982), creator of the monumental Crazy Horse Memorial in South Dakota. If the hypothesis proves true, it would mean that General Janusz Głuchowski is (through his mother’s line) a distant cousin to the creator of Crazy Horse.
V. Tabela weryfikacyjnaV. Verification table
| TwierdzenieClaim | Status onlineOnline status | ŹródłoSource |
|---|---|---|
| Ziółkowscy h. Korczak legitymowani 1836-1861Ziółkowski of Korczak legitimated 1836-1861 | ✅ potwierdzoneconfirmed | Sęczys, str. 78 |
| Wywód szlachectwa Ziółkowskich 1802 (Wołyń)Ziółkowski noble descent proof 1802 (Volhynia) | ✅ | szlachta.com.pl |
| Maria ur. 1861 Marzęcice = siostra Stanisława Juliana Z.Maria b. 1861 Marzęcice = sister of Stanisław Julian Z. | ✅ | Minakowski |
| Julian Z., Lipicze 263 ha, gm. Kruszyna (nie Konary!)Julian Z., Lipicze 263 ha, Kruszyna commune (not Konary!) | ⚠️ potw. + korektaconf. + correction | genealodzy.czestochowa.pl |
| Marcin Ziółkowski h. Korczak, adiutant, VM RaszynMarcin Z. of Korczak, adjutant, VM Raszyn | ❌ brak potw.not confirmed | — |
| Wikipedyjny Marcin Z. (1790-1864) ≠ nasz MarcinWikipedia Marcin Z. (1790-1864) ≠ our Marcin | ⚠️ zupełnie inna osobaa wholly different person | Wikipedia |
| Ziółkowski na liście adiutantów PoniatowskiegoZiółkowski on Poniatowski’s adjutant roster | ❌ | Baranowski PHW 2019 |
| Ziółkowski w Order of Battle RaszynZiółkowski in Raszyn OOB | ❌ | napolun.com |
| Ziółkowski w Kat. Wikipedii VM Ks. Warsz.Ziółkowski in Wiki Cat. Duchy-Warsaw VM | ❌ | Wikipedia |
| Maszynopis Malewskiego „Wizyta u myśliwego”Malewski typescript “Visit to the Hunter” | ❌ unikatunique | — |
| Ignacy Ziółkowski h. Korczak (1783-1846)Ignacy Ziółkowski of Korczak (1783-1846) | ✅ | polishgenealogy1 |
| 528 VM za całą kampanię 1809528 VM for the entire 1809 campaign | ✅ | Klub VM, PHW |
VI. Kolejne kroki — badania offlineVI. Next steps — offline research
Weryfikacja tradycji o Marcinie Ziółkowskim wymaga przejścia poza zasoby sieciowe. Priorytety:Verifying the Marcin Ziółkowski tradition requires going beyond web resources. Priorities:
- AGAD Warszawa, zespół 219 (Heroldia Królestwa Polskiego) — teczki legitymacyjne „ZIÓŁKOWSKI Korczak” 1836-1861 (akta sugerowane numerem 2465 w Nowinie).AGAD Warsaw, fond 219 (Heraldic Office of the Kingdom of Poland) — legitimation files “ZIÓŁKOWSKI Korczak” 1836-1861 (files suggested by Nowina’s number 2465).
- AGAD, zespół 175 (Ministerstwo Wojny Księstwa Warszawskiego) — listy oficerskie i dyspozycje personalne 1807-1813, zwłaszcza spisy kawalerów VM.AGAD, fond 175 (Ministry of War of the Duchy of Warsaw) — officer rosters and personnel dispositions 1807-1813, especially VM recipient lists.
- dlibra Koszalin, PDF Dybaś/Konarska-Pabiniak 2002 — ręczne przeszukanie pod hasłem „Ziółkowski” na liście 528 nazwisk VM 1809.dlibra Koszalin, PDF Dybaś/Konarska-Pabiniak 2002 — manual search under “Ziółkowski” in the list of 528 VM recipients 1809.
- Pełna subskrypcja sejm-wielki.pl — imię „urzędnika Królestwa Polskiego ur. ok. 1786” w drzewie Stanisława Juliana Ziółkowskiego.Full sejm-wielki.pl subscription — name of the “Kingdom of Poland official born ca. 1786” in the tree of Stanisław Julian Ziółkowski.
- Polona.pl — skany Paprockiego/Turowskiego 1858 w pełnej wersji (porównanie z fragmentem w ARG/I/68).Polona.pl — full scans of Paprocki/Turowski 1858 (comparison with the fragment in ARG/I/68).
- Archiwum Państwowe w Radomiu, zespół Archiwum Rodzin Radomskich — akta Sądu Pokoju Okr. Radomskiego, spisy podsędków.Radom State Archives, Radom Families Archive — Justice of the Peace Court records, registers of under-judges.
- BN Warszawa, dział kartografii i ikonografii — pocztówki z 3 maja 1923 r. z Placu Saskiego (obecność Stanisława Ziółkowskiego na odsłonięciu pomnika Poniatowskiego — drugie twierdzenie wymagające weryfikacji).BN Warsaw, cartography and iconography section — postcards from 3 May 1923 from Saski Square (Stanisław Ziółkowski’s presence at the unveiling of Poniatowski’s monument — a second claim requiring verification).
VII. KonkluzjaVII. Conclusion
Zbudowane w archiwum rodziny Głuchowskich twierdzenie o Marcinie Ziółkowskim h. Korczak, adiutancie Księcia Józefa Poniatowskiego, kawalerze Virtuti Militari za Raszyn 1809, właścicielu Lipicz i pradziadku Marii pozostaje po weryfikacji online niepotwierdzone — ale równocześnie niezaprzeczone. To znaczy: nie ma w źródłach internetowych dowodu, że taka osoba nosiła VM za Raszyn. Ale nie ma też dowodu, że jej nie było.The Głuchowski family archive’s claim about Marcin Ziółkowski of Korczak, adjutant to Prince Józef Poniatowski, Virtuti Militari knight for Raszyn 1809, owner of Lipicze, and great-grandfather of Maria remains after online verification unconfirmed — but equally not disproved. That is: no online source proves that such a person held the VM for Raszyn. But there is no evidence that such a person did not exist.
Potwierdzone jest jednak następujące: ród Ziółkowskich herbu Korczak istniał, został legitymowany w Heroldii Królestwa Polskiego, posiadał majątek Lipicze w gminie Kruszyna jeszcze w XX wieku, a jego członkowie urodzeni byli w Marzęcicach k. Pajęczna. Ojciec Stanisława Juliana (a zatem i Marii) był urzędnikiem urodzonym około 1786 roku. Ten profil chronologiczny i zawodowy pozwala, zachowując ostrożność, traktować tradycję rodzinną jako skomplikowaną ale nie wymyśloną — z dużym prawdopodobieństwem odnoszącą się do postaci realnej, której dokładne imię i koleje losu wymagają kwerendy w archiwach papierowych.What is confirmed: the Ziółkowski family of the Korczak arms existed, was legitimated at the Heraldic Office of the Kingdom of Poland, owned Lipicze estate in Kruszyna commune still in the 20th century, and its members were born at Marzęcice near Pajęczno. Stanisław Julian’s father (thus Maria’s too) was an official born around 1786. This chronological and professional profile allows one, cautiously, to treat family tradition as complicated but not fabricated — with high probability referring to a real figure whose exact name and fortunes require research in paper archives.
Taka jest dziś, w kwietniu 2026 roku, uczciwa postawa badawcza wobec tej zagadki. Nie hagiografia, nie sceptycyzm a priori — lecz otwarta lista pytań z jasno oznaczonymi lukami, które czekają na wyjście naukowca poza ekran komputera.This, in April 2026, is the honest research stance towards this riddle. Not hagiography, not a priori scepticism — but an open list of questions with clearly marked gaps awaiting the researcher’s step beyond the computer screen.
ŹródłaSources
- ARG/I/67 — maszynopis Marcina Malewskiego «Wizyta u myśliwego»
- ARG/I/68 — fragment herbarza Paprockiego/Turowskiego 1858 (15 stron o Korczaku)
- Elżbieta Sęczys, Szlachta wylegitymowana w Królestwie Polskim 1836-1861, DiG/NDAP/PTH, Warszawa 2000 (plik dig.pl/pdf/Szlachta_wylegitymowana.pdf)
- Biuro Genealogii i Heraldyki «Nowina», archiwum.szlachta.com.pl — wywód szlachectwa Ziółkowskich h. Korczak 22.XII.1802, nr arch. 2465
- Marek Jerzy Minakowski, Wielka Genealogia, sejm-wielki.pl/b/zi.7.119.ao (Stanisław Julian Ziółkowski h. Korczak)
- Marek Jerzy Minakowski, sejm-wielki.pl/b/le.4410.1.4 (Julian Józef Stanisław Ziółkowski)
- genealodzy.czestochowa.pl — Spis ziemian wokół Częstochowy 1918-1930
- Marcin Baranowski, „Dwa wywiady z adiutantem księcia Józefa Poniatowskiego”, Przegląd Historyczno-Wojskowy XX (LXXI), z. 1 (267) 2019, DOI 10.32089/WBH005 (cejsh.icm.edu.pl)
- pl.wikipedia.org/wiki/Bitwa_pod_Raszynem_(1809)
- pl.wikipedia.org/wiki/Marcin_Ziółkowski (1790-1864, — inna osoba!)
- pl.wikipedia.org/wiki/Korczak_(herb_szlachecki)
- napolun.com/mirror/napoleonistyka.atspace.com/Raszyn_battle.htm — Order of Battle
- polishgenealogy1.blogspot.com/2018/05/ziokowski.html — Ignacy Ziółkowski h. Korczak 1783-1846
- Bogusław Dybaś, Barbara Konarska-Pabiniak (red.), Virtuti Militari 1792-1945. Wybór źródeł t. 2, 2002 — dlibra.tu.koszalin.pl/Content/250/2002_VMt.2.pdf
- R. Morawski, A. Paczuski, A. Nieuważny, Wojsko Księstwa Warszawskiego. Generałowie, adiutanci, sztaby, Karabela, Warszawa 2018
- Pełny raport badawczy: RESEARCH_MARCIN_ZIOLKOWSKI_22IV2026.md