Dear Mrs. WadmanDear Mrs. WadmanDear Mrs. WadmanDear Mrs. WadmanDear Mrs. WadmanDear Mrs. WadmanDear Mrs. Wadman

Jak polscy rodzice za żelazną kurtyną napisali jeden list po angielskuHow Polish parents behind the Iron Curtain wrote one letter in EnglishComo pais poloneses atrás da Cortina de Ferro escreveram uma carta em inglêsWie polnische Eltern hinter dem Eisernen Vorhang einen Brief auf Englisch schriebenHoe Poolse ouders achter het IJzeren Gordijn één brief in het Engels schrevenComment des parents polonais derrière le rideau de fer écrivirent une lettre en anglaisווי אַזוי פּוילישע עלטערן הינטערן אײַזערנעם פֿאָרהאַנג האָבן אָנגעשריבן איין בריוו אויף ענגליש

AutorAuthorAutorAutorAuteurAuteurמחבר: Marek Skonieczny

Gościnna paniThe hospitable ladyA senhora hospitaleiraDie gastfreundliche DameDe gastvrije dameLa dame hospitalièreדי גאַסטפֿרײַנדלעכע דאַמע

W 1947 roku Krzysztof Głuchowski, dwudziestoletni były powstańczyk i jeniec wojenny, zamieszkuje w Londynie u państwa Wadman. Jego rodzice — Stefan i Wanda Głuchowscy — zostali w Warszawie, po drugiej stronie kurtyny. Piszą do syna po polsku. Do jego angielskich gospodarzy nie piszą wcale — bo nie umieją po angielsku.In 1947 Krzysztof Głuchowski, a twenty-year-old former insurgent and prisoner of war, takes up lodgings in London with Mr and Mrs Wadman. His parents — Stefan and Wanda Głuchowski — remained in Warsaw, on the other side of the curtain. They write to their son in Polish. To his English hosts they do not write at all — because they know no English.Em 1947, Krzysztof Głuchowski, um ex-insurgente e prisioneiro de guerra de vinte anos, passa a morar em Londres na casa do casal Wadman. Seus pais — Stefan e Wanda Głuchowski — ficaram em Varsóvia, do outro lado da cortina. Escrevem ao filho em polonês. Aos anfitriões ingleses dele não escrevem nada — porque não sabem inglês.Im Jahr 1947 wohnt Krzysztof Głuchowski, ein zwanzigjähriger ehemaliger Aufständischer und Kriegsgefangener, in London bei dem Ehepaar Wadman. Seine Eltern — Stefan und Wanda Głuchowski — sind in Warschau geblieben, auf der anderen Seite des Vorhangs. Sie schreiben ihrem Sohn auf Polnisch. An seine englischen Gastgeber schreiben sie gar nicht — weil sie kein Englisch können.In 1947 woont Krzysztof Głuchowski, een twintigjarige voormalige opstandeling en krijgsgevangene, in Londen bij het echtpaar Wadman. Zijn ouders — Stefan en Wanda Głuchowski — bleven in Warschau, aan de andere kant van het gordijn. Ze schrijven hun zoon in het Pools. Aan zijn Engelse gastheren schrijven ze helemaal niet — omdat ze geen Engels kennen.En 1947, Krzysztof Głuchowski, ancien insurgé et prisonnier de guerre de vingt ans, s'installe à Londres chez les Wadman. Ses parents — Stefan et Wanda Głuchowski — sont restés à Varsovie, de l'autre côté du rideau. Ils écrivent à leur fils en polonais. À ses hôtes anglais, ils n'écrivent pas du tout — parce qu'ils ne savent pas l'anglais.אין 1947 וווינט Krzysztof Głuchowski, אַ צוואַנציק-יעריקער געוועזענער אויפֿשטענדלער און מלחמה-געפֿאַנגענער, אין לאָנדאָן בײַ דער משפּחה Wadman. זײַנע עלטערן — Stefan און Wanda Głuchowski — זענען געבליבן אין וואַרשע, אויף דער אַנדערער זײַט פֿונעם פֿאָרהאַנג. זיי שרײַבן צום זון אויף פּויליש. צו זײַנע ענגלישע בעלי-בתים שרײַבן זיי בכלל נישט — ווײַל זיי קענען נישט קיין ענגליש.

Pierścionek przez kurieraA ring by courierUm anel por mensageiroEin Ring per KurierEen ring per koerierUne bague par messagerאַ פֿינגערל דורך אַ קוריער

We wrześniu 1948 Wanda postanawia przełamać barierfę. Wysyła perścionek dla pp. Wadman przez kuriera — tę samą panią, która wcześniej przywiozła Krzysztofowi aparat fotograficzny AGFA z Warszawy. Do perścionka chce dołączyć list po angielsku — ale nie wie jak go napisać.In September 1948 Wanda decides to break the barrier. She sends a ring for the Wadmans by courier — the same lady who had earlier brought Krzysztof an AGFA camera from Warsaw. She wants to enclose a letter in English with the ring — but she does not know how to write it.Em setembro de 1948, Wanda decide romper a barreira. Envia um anel para o casal Wadman por mensageiro — a mesma senhora que antes havia trazido de Varsóvia a câmera fotográfica AGFA para Krzysztof. Ao anel ela quer juntar uma carta em inglês — mas não sabe como escrevê-la.Im September 1948 beschließt Wanda, die Barriere zu durchbrechen. Sie schickt einen Ring für das Ehepaar Wadman per Kurier — dieselbe Dame, die Krzysztof zuvor einen AGFA-Fotoapparat aus Warschau gebracht hatte. Dem Ring will sie einen Brief auf Englisch beilegen — aber sie weiß nicht, wie sie ihn schreiben soll.In september 1948 besluit Wanda de barrière te doorbreken. Ze stuurt een ring voor het echtpaar Wadman via een koerier — dezelfde dame die eerder vanuit Warschau een AGFA-fototoestel voor Krzysztof had meegebracht. Bij de ring wil ze een brief in het Engels voegen — maar ze weet niet hoe ze die moet schrijven.En septembre 1948, Wanda décide de briser la barrière. Elle envoie une bague pour les époux Wadman par messager — la même dame qui avait auparavant apporté de Varsovie l'appareil photo AGFA pour Krzysztof. À la bague, elle veut joindre une lettre en anglais — mais elle ne sait pas comment l'écrire.אין סעפּטעמבער 1948 באַשליסט Wanda דורכצוברעכן די באַריער. זי שיקט אַ פֿינגערל פֿאַר די Wadmans דורך אַ קוריער — די זעלבע דאַמע, וואָס האָט פֿריִער געבראַכט פֿאַר Krzysztof אַ פֿאָטאָ-אַפּאַראַט AGFA פֿון וואַרשע. צום פֿינגערל וויל זי צולייגן אַ בריוו אויף ענגליש — אָבער זי ווייסט נישט ווי אַזוי אים אָנצושרײַבן.

Lektor z aptekiThe lecturer from the pharmacyO professor de inglês da farmáciaDer Lektor aus der ApothekeDe taaldocent uit de apotheekLe professeur d'anglais de la pharmacieדער לעקטאָר פֿון דער אַפּטייק

Przepisując w aptece tekst angielski, który przysłał Krzysztof, Wanda nie mogła odcyfrować niektórych słów. Akurat wszedł klient — uprzejmy pan, który zaofiarował się pomóc. Okazał się lektorem języka angielskiego na Wyższej Szkole Handlowej w Warszawie. Wziął list do domu, odcyfrował, przepisał na czysto i przyniósł następnego dnia. Przypadek — ale jaki szczęśliwy.While copying out in the pharmacy the English text that Krzysztof had sent, Wanda could not decipher some of the words. Just then a customer walked in — a courteous gentleman who offered to help. He turned out to be a lecturer in English at the Higher School of Commerce in Warsaw. He took the letter home, deciphered it, made a clean copy and brought it back the next day. A coincidence — but what a lucky one.Ao copiar na farmácia o texto em inglês que Krzysztof havia enviado, Wanda não conseguia decifrar algumas palavras. Justo então entrou um cliente — um senhor gentil que se ofereceu para ajudar. Ele revelou-se professor de inglês na Escola Superior de Comércio de Varsóvia. Levou a carta para casa, decifrou-a, passou-a a limpo e a trouxe de volta no dia seguinte. Um acaso — mas que acaso feliz.Als Wanda in der Apotheke den englischen Text abschrieb, den Krzysztof geschickt hatte, konnte sie einige Wörter nicht entziffern. Gerade da trat ein Kunde ein — ein höflicher Herr, der seine Hilfe anbot. Er erwies sich als Lektor für Englisch an der Handelshochschule in Warschau. Er nahm den Brief mit nach Hause, entzifferte ihn, schrieb ihn ins Reine und brachte ihn am nächsten Tag zurück. Ein Zufall — aber was für ein glücklicher.Terwijl Wanda in de apotheek de Engelse tekst overschreef die Krzysztof had gestuurd, kon ze sommige woorden niet ontcijferen. Net op dat moment kwam er een klant binnen — een beleefde heer die aanbood te helpen. Hij bleek docent Engels aan de Hogere Handelsschool in Warschau te zijn. Hij nam de brief mee naar huis, ontcijferde hem, schreef hem in het net over en bracht hem de volgende dag terug. Toeval — maar wat een gelukkig toeval.En recopiant à la pharmacie le texte anglais envoyé par Krzysztof, Wanda ne parvenait pas à déchiffrer certains mots. Juste à ce moment entra un client — un monsieur courtois qui proposa son aide. Il se révéla être lecteur d'anglais à l'École supérieure de commerce de Varsovie. Il emporta la lettre chez lui, la déchiffra, la recopia au propre et la rapporta le lendemain. Un hasard — mais quel heureux hasard.איבערשרײַבנדיק אין דער אַפּטייק דעם ענגלישן טעקסט, וואָס Krzysztof האָט צוגעשיקט, האָט Wanda נישט געקענט אַנטציפֿערן עטלעכע ווערטער. פּונקט דעמאָלט איז אַרײַנגעקומען אַ קליענט — אַ העפֿלעכער האַר, וואָס האָט זיך אָנגעבאָטן צו העלפֿן. עס האָט זיך אַרויסגעוויזן, אַז ער איז אַ לעקטאָר פֿון ענגליש אין דער העכערער האַנדלס-שול אין וואַרשע. ער האָט גענומען דעם בריוו אַהיים, אים אַנטציפֿערט, איבערגעשריבן ריין און צוריקגעבראַכט אויף מאָרגן. אַ צופֿאַל — אָבער וואָס פֿאַר אַ גליקלעכער.

WyprowadzkaMoving outA mudançaDer AuszugDe verhuizingLe déménagementדאָס אַרויסקלײַבן זיך

Latem 1949 roku Krzysztof wyprowadza się od Wadmanów. Wanda wyczuwa to z listów syna zanim nadchodzi oficjalna wiadomość. Rodzice postanawiają podziękować. Ale jak napisać pożegnalny list w języku, którego nie znają?In the summer of 1949 Krzysztof moves out from the Wadmans. Wanda senses it from her son's letters before the official news arrives. The parents decide to say thank you. But how do you write a farewell letter in a language you do not know?No verão de 1949, Krzysztof se muda da casa dos Wadman. Wanda pressente isso pelas cartas do filho antes que chegue a notícia oficial. Os pais decidem agradecer. Mas como escrever uma carta de despedida em uma língua que não conhecem?Im Sommer 1949 zieht Krzysztof bei den Wadmans aus. Wanda spürt es aus den Briefen ihres Sohnes, bevor die offizielle Nachricht eintrifft. Die Eltern beschließen, sich zu bedanken. Aber wie schreibt man einen Abschiedsbrief in einer Sprache, die man nicht kennt?In de zomer van 1949 vertrekt Krzysztof bij de familie Wadman. Wanda voelt het aan uit de brieven van haar zoon voordat het officiële bericht komt. De ouders besluiten te bedanken. Maar hoe schrijf je een afscheidsbrief in een taal die je niet kent?À l'été 1949, Krzysztof quitte les Wadman. Wanda le pressent à travers les lettres de son fils avant l'annonce officielle. Les parents décident de remercier. Mais comment écrire une lettre d'adieu dans une langue qu'on ne connaît pas ?אין זומער 1949 קלײַבט זיך Krzysztof אַרויס פֿון די Wadmans. Wanda דערפֿילט עס פֿון די בריוו פֿון איר זון, איידער עס קומט אָן די אָפֿיציעלע ידיעה. די עלטערן באַשליסן צו באַדאַנקען. אָבער ווי אַזוי שרײַבט מען אַ געזעגענונגס-בריוו אין אַ שפּראַך, וואָס מע קען נישט?

BrudnopisRough draftRascunhoEntwurfKladversieBrouillonטשערנאָוויק

W kolekcji zachował się brudnopis — jedyny znany dokument Stefana i Wandy Głuchowskich pisany po angielsku. Zaczyna się od słów: „We wish to thank you from the bottom of our hearts for all you have done for our boy.” Język jest prosty, ale precyzyjny. Wanda, aptekarskiej dokładności, przepisała list z pomocą lektora — ale wersja zachowana to brudnopis: spontaniczna, z poprawkami, ludzcza. To nie jest list dyplomaty. To jest list rodziców.A rough draft has survived in the collection — the only known document by Stefan and Wanda Głuchowski written in English. It begins with the words: „We wish to thank you from the bottom of our hearts for all you have done for our boy.” The language is simple but precise. Wanda, with a pharmacist's exactness, copied out the letter with the lecturer's help — but the version that survives is the rough draft: spontaneous, with corrections, human. This is not a diplomat's letter. This is a letter from parents.Na coleção conservou-se um rascunho — o único documento conhecido de Stefan e Wanda Głuchowski escrito em inglês. Começa com as palavras: „We wish to thank you from the bottom of our hearts for all you have done for our boy.” A língua é simples, mas precisa. Wanda, com exatidão de farmacêutica, passou a carta a limpo com a ajuda do professor — mas a versão conservada é o rascunho: espontânea, com correções, humana. Não é a carta de um diplomata. É a carta de pais.In der Sammlung hat sich der Entwurf erhalten — das einzige bekannte Dokument von Stefan und Wanda Głuchowski in englischer Sprache. Er beginnt mit den Worten: „We wish to thank you from the bottom of our hearts for all you have done for our boy.” Die Sprache ist einfach, aber präzise. Wanda, von apothekerhafter Genauigkeit, schrieb den Brief mit Hilfe des Lektors ab — doch die erhaltene Fassung ist der Entwurf: spontan, mit Korrekturen, menschlich. Das ist nicht der Brief eines Diplomaten. Das ist der Brief von Eltern.In de collectie is het klad bewaard gebleven — het enige bekende document van Stefan en Wanda Głuchowski geschreven in het Engels. Het begint met de woorden: „We wish to thank you from the bottom of our hearts for all you have done for our boy.” De taal is eenvoudig, maar precies. Wanda, met de nauwkeurigheid van een apothekeres, schreef de brief over met hulp van de taaldocent — maar de bewaarde versie is het klad: spontaan, met verbeteringen, menselijk. Dit is geen brief van een diplomaat. Dit is een brief van ouders.Dans la collection s'est conservé le brouillon — le seul document connu de Stefan et Wanda Głuchowski écrit en anglais. Il commence par ces mots : „We wish to thank you from the bottom of our hearts for all you have done for our boy.” La langue est simple, mais précise. Wanda, d'une exactitude de pharmacienne, recopia la lettre avec l'aide du lecteur — mais la version conservée est le brouillon : spontanée, avec des corrections, humaine. Ce n'est pas la lettre d'un diplomate. C'est la lettre de parents.אין דער קאָלעקציע האָט זיך אָפּגעהיט דער טשערנאָוויק — דער איינציקער באַקאַנטער דאָקומענט פֿון Stefan און Wanda Głuchowski געשריבן אויף ענגליש. ער הייבט זיך אָן מיט די ווערטער: „We wish to thank you from the bottom of our hearts for all you have done for our boy.” די שפּראַך איז פּשוט, אָבער פּינקטלעך. Wanda, מיט אַן אַפּטייקערישער פּינקטלעכקייט, האָט איבערגעשריבן דעם בריוו מיט דער הילף פֿונעם לעקטאָר — אָבער די אָפּגעהיטע ווערסיע איז דער טשערנאָוויק: ספּאָנטאַן, מיט תּיקונים, מענטשלעך. דאָס איז נישט קיין בריוו פֿון אַ דיפּלאָמאַט. דאָס איז אַ בריוו פֿון עלטערן.

ŹródłaSourcesFontesQuellenBronnenSourcesקוואַלן