Dywizjon „Jeleń”: regularne wojsko polskie w Powstaniu Warszawskim“Jeleń” Squadron: Regular Polish Army in the Warsaw UprisingEsquadrão “Jeleń”: Exército Regular Polonês na Revolta de VarsóviaSchwadron „Jeleń“: Reguläre polnische Armee im Warschauer AufstandEskadron „Jeleń”: Regulier Pools Leger in de Opstand van WarschauEscadron « Jeleń »: Armée Régulière Polonaise dans l’Insurrection de Varsovie„יעלען“ סקוואַדראָן: רעגולערע פּוילישע אַרמיי אינעם וואַרשעווער אויפֿשטאַנד

Abstrakt: W potocznej pamieci Powstanie Warszawskie 1944 funkcjonuje jako zryw cywilny — walka mieszkancow i dzieci z gloymi rekami przeciw czolgom. Niniejszy artykul, oparty na kolekcji 123 dokumentow archiwalnych rodziny Gluchowskich oraz relacji Archiwum Historii Mowionej, prezentuje zasadniczo odmienny obraz: udzial odtworzonego podziemnie regularnego pulku kawalerii polskiej — 7 Pulku Ulanow Lubelskich AK (kryptonim „Jelen”), jednostki ze stuletnia tradycja, dowodzonej przez zawodowych oficerow-weteranow z 1920 roku. Pulk zostal stworzony w 1918 roku przez rotmistrza Janusza Gluchowskiego (pozniejszego generala dywizji); w 1944 dowodzil nim rotmistrz Lech Gluchowski (brat Janusza); walczyl w nim siedemnastoletni Krzysztof Gluchowski (syn trzeciego brata, Stefana). Z 233 zolnierzy Dywizjonu polowglo 125, a 98 zostalo rannych — straty wyniosly 95,7%. Dowodca, rotmistrz Lech Gluchowski, zginal 15 wrzesnia 1944 na ul. Dolnej (Sielce-Mokotów) po ciezkim ranieniu w obronie Sadyby; tradycja rodzinna utrwalona przez Krzysztofa (Rio, 1995) podaje samobojstwo pod ogniem, biogram 1944.pl 14206 cytuje wersje rodzinną, historiografia akademicka (IPN) — śmierć z ran. Odznaczony posmiertnie Krzyzem Armii Krajowej Nr 16585 (Londyn 1.VII.1948), Virtuti Militari V klasy (KS nr 11775), Krzyzem Walecznych (Dz. Pers. NWN 5/49 z 30.XII.1949) i Zlotym Krzyzem Zaslugi z Mieczami. Artykul analizuje zjawisko podziemnej odbudowy przedwojennych pulkow w Armii Krajowej i poddaje krytyce mit „powstania cywilnego”.Abstract: In collective memory, the Warsaw Uprising of 1944 functions as a civilian insurrection — a fight by residents and children with bare hands against tanks. This article, based on a collection of 123 archival documents from the Głuchowski family and testimonies from the Oral History Archive, presents a fundamentally different picture: the participation of a covertly reconstituted regular Polish cavalry regiment — the 7th Lublin Uhlan Regiment AK (codename "Jeleń"), a unit with a century-long tradition, commanded by professional officer-veterans of 1920. The regiment was created in 1918 by Captain Janusz Głuchowski (later a Major General); in 1944 it was commanded by Captain Lech Głuchowski (Janusz's brother); seventeen-year-old Krzysztof Głuchowski (son of the third brother, Stefan) served in its ranks. Of 233 soldiers of the Squadron, 125 were killed and 98 were wounded — casualties reached 95.7%. The commander, Captain Lech Głuchowski, fell on 15 September 1944 on Dolna Street (Sielce-Mokotów) after being gravely wounded in the defence of Sadyba; family tradition preserved by Krzysztof (Rio, 1995) holds that he took his own life so as not to expose his soldiers to evacuation under fire, the 1944.pl biogram 14206 cites the family version, academic historiography (IPN) cites death from wounds. Posthumously decorated with the Home Army Cross No. 16585 (London, 1 July 1948), Virtuti Militari (5th class, KS no. 11775), Cross of Valour (Dz. Pers. NWN 5/49 of 30 December 1949), and Gold Cross of Merit with Swords. The article analyzes the phenomenon of underground reconstruction of pre-war regiments in the Home Army and critically examines the myth of a "civilian uprising."

Slowa kluczowe: 7 Pulk Ulanow Lubelskich, Dywizjon Jelen, Armia Krajowa, Powstanie Warszawskie, Lech Gluchowski, regularne wojsko, kawaleria polska, Sadyba, Siodemka Beliny, odbudowa pododdzialowKeywords: 7th Lublin Uhlan Regiment, Jeleń Squadron, Home Army, Warsaw Uprising, Lech Głuchowski, regular army, Polish cavalry, Sadyba, Belina's Seventh, reconstruction of sub-units

1. Mit i rzeczywistosc

W zbiorowej pamieci Powstanie Warszawskie to zryw cywilny: mlodzi ludzie z opaskami i pistoletami przeciw czolgom. Ten obraz nie jest falszywy — ale jest tragicznie niepelny.In collective memory, the Warsaw Uprising is a civilian insurrection: young people with armbands and pistols against tanks. This image is not false — but it is tragically incomplete.

Armia Krajowa w Warszawie wystawila w dniu 1 sierpnia 1944 roku od 40 000 do 50 000 zolnierzy. Tylko okolo 10% z nich bylo uzbrojonych w momencie godziny „W”. Ale to nie byli amatorzy. Wsrod nich byly odtworzone podziemnie przedwojenne pulki regularnego Wojska Polskiego — z zawodowymi oficerami, weteranami kampanii 1939 roku, a czesto nawet wojny 1920. Jednym z nich byl 7 Pulk Ulanow Lubelskich, dzialajacy pod kryptonimem „Jelen”.1The Home Army in Warsaw fielded between 40,000 and 50,000 soldiers on 1 August 1944. Only around 10% of them were armed at the moment of the "W" hour. But these were not amateurs. Among them were pre-war regiments of the regular Polish Armed Forces, covertly reconstituted underground — with professional officers, veterans of the 1939 campaign, and often even of the 1920 war. One of these was the 7th Lublin Uhlan Regiment, operating under the codename "Jeleń."1

Mit o „cywilach i dzieciach” ma kilka zrodel. Propaganda niemiecka przedstawiala Powstanie jako akcje „bandytow”, aby uzasadnic represje wobec ludnosci cywilnej. Propaganda radziecka i komunistyczna dyskredytowala AK jako organizacje lojalna wobec rzadu londynskiego, a nie Moskwy — negowanie jej charakteru wojskowego sluzilo politycznym celom PRL. Wreszcie, widoczna obecnosc bardzo mlodych zolnierzy (wielu w wieku 15-20 lat) utrwalila obraz „dzieci na barykadach” — choc ci sami „chlopcy” czesto mieli za soba lata szkolenia konspiracyjnego.2The myth of "civilians and children" has several origins. German propaganda portrayed the Uprising as an action by "bandits" to justify reprisals against the civilian population. Soviet and Communist propaganda discredited the Home Army as an organization loyal to the London government rather than Moscow — denying its military character served the political aims of the Polish People's Republic. Finally, the visible presence of very young soldiers (many aged 15–20) entrenched the image of "children on the barricades" — even though these same "boys" had often spent years in underground training.2

Historia Dywizjonu „Jelen” obala ten mit w sposob dosadny: pulk z tradycjami siegajacymi 1918 roku, z oficerami z wojny 1920, z regularna struktura dowodzenia — i 95,7% strat. To nie byli amatorzy z pistoletami. To bylo regularne wojsko polskie, ktore zginelo prawie w calosci.The history of the "Jeleń" Squadron demolishes this myth bluntly: a regiment with traditions reaching back to 1918, with officers from the 1920 war, with a regular chain of command — and 95.7% casualties. These were not amateurs with pistols. This was the regular Polish army, which perished almost entirely.

2. Geneza: noc z 31 pazdziernika na 1 listopada 1918

7 Pulk Ulanow Lubelskich powstal dokladnie w momencie narodzin niepodleglej Polski. W nocy z 31 pazdziernika na 1 listopada 1918 roku pododzzialy pod dowodztwem rotmistrza Janusza Gluchowskiego — bylego legionisty z Siodemki Beliny, zastepcy dowodcy pierwszego polskiego patrolu konnego od Powstania Styczniowego — zajely koszary austriackich ulanow w Lublinie. 30 grudnia 1918 jednostke oficjalnie przemianowano na 7 Pulk Ulanow Lubelskich.3The 7th Lublin Uhlan Regiment was born at precisely the moment of independent Poland's birth. In the night of 31 October to 1 November 1918, sub-units under the command of Captain Janusz Głuchowski — a former legionary of Belina's Seventh, deputy commander of the first Polish cavalry patrol since the January Uprising — seized the barracks of the Austrian uhlans in Lublin. On 30 December 1918 the unit was officially renamed the 7th Lublin Uhlan Regiment.3

Janusz Gluchowski — wowczas major — dowodzil pulkiem w zwycieskich bitwach wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku. 29 maja 1920 zostal zatwierdzony w stopniu pulkownika. Dowodzil pulkiem do lipca 1920, gdy objal dowodzstwo I Brygady Kawalerii.Janusz Głuchowski — then a major — commanded the regiment in the victorious battles of the Polish–Bolshevik War of 1920. On 29 May 1920 he was confirmed in the rank of colonel. He commanded the regiment until July 1920, when he took command of the 1st Cavalry Brigade.

W okresie miedzywojennym pulk stacjonowal w Minsku Mazowieckim, wchodzac w sklad Mazowieckiej Brygady Kawalerii. Nazwa „lubelski” odnosila sie do miejsca powstania, a jelen w herbie — do tradycji regionu.In the interwar period the regiment was stationed in Mińsk Mazowiecki, forming part of the Mazovian Cavalry Brigade. The name "Lublin" referred to the place of the regiment's founding, while the stag in the coat of arms referred to the traditions of the region.

3. Kampania wrzesniowa 1939

We wrzesniu 1939 7 Pulk Ulanow Lubelskich walczyl w skladzie Mazowieckiej Brygady Kawalerii, Armii „Modlin”. Lech Gluchowski sluzyl w 4. szwadronie. Pulk stooczyl bitwe pod Suchowola, nastepnie wycofywal sie w kierunku Warszawy. Rozwiazany 9 pazdziernika 1939 — ale nie w duszach zolnierzy.4In September 1939 the 7th Lublin Uhlan Regiment fought as part of the Mazovian Cavalry Brigade, Army "Modlin." Lech Głuchowski served in the 4th squadron. The regiment fought the Battle of Suchowola, then withdrew in the direction of Warsaw. Dissolved on 9 October 1939 — but not in the souls of its soldiers.4

Wielu oficerów i szeregowych pozostalo w Warszawie. Wsrod nich Lech Gluchowski, ktory natychmiast wlaczyl sie w struktury konspiracyjne Zwiazku Walki Zbrojnej (ZWZ), a pozniej Armii Krajowej.Many officers and enlisted men remained in Warsaw. Among them was Lech Głuchowski, who immediately joined the underground structures of the Union of Armed Struggle (ZWZ), and later the Home Army.

4. Odbudowa podziemna: pulk pod kryptonimem „Jelen”

Armia Krajowa nie byla partyzantka. Byla kontynuacja legalnego Wojska Polskiego, podlegla Naczelnemu Wodzowi (gen. Sosnkowski, potem gen. Bor-Komorowski) i Rzadowi RP na Uchodzstwie w Londynie. Zasada organizacyjna byla jasna: przedwojenne okregi wojskowe stawaly sie podziemnymi okregami, a przedwojenne pulki odtwarzano z zachowaniem numeracji, tradycji i — tam gdzie to mozliwe — kadr.5The Home Army was not a partisan force. It was a continuation of the legal Polish Armed Forces, subordinate to the Commander-in-Chief (Gen. Sosnkowski, then Gen. Bór-Komorowski) and the Polish Government-in-Exile in London. The organizational principle was clear: pre-war military districts became underground districts, and pre-war regiments were reconstituted preserving their numbers, traditions, and — where possible — their cadres.5

7 Pulk Ulanow Lubelskich zostal odtworzony podziemnie pod kryptonimem „Jelen”. Lech Gluchowski, weteran 1920 i 1939, zostal zastepca dowodcy, a 17 lipca 1944 — dwa tygodnie przed Powstaniem — objal dowodzstwo I Dywizjonu Warszawskiego i calego pulku.The 7th Lublin Uhlan Regiment was reconstituted underground under the codename "Jeleń." Lech Głuchowski, a veteran of 1920 and 1939, became deputy commander, and on 17 July 1944 — two weeks before the Uprising — he assumed command of the 1st Warsaw Squadron and the entire regiment.

Struktura w przededniu Powstania:Structure on the eve of the Uprising:

Pluton 1112, w ktorym sluzyl Krzysztof Gluchowski, pelnil szczegolna role: byl oddzialem ochronnym Komendy Glownej AK — strzegel generala Bora-Komorowskiego i Delegata Rzadu. To oznacza, ze jeden z plutonow odtworzonego pulku kawalerii pelnil najwazniejsza funkcje ochronna calego Powstania.6Platoon 1112, in which Krzysztof Głuchowski served, fulfilled a special role: it was the guard unit of the Home Army High Command — protecting General Bór-Komorowski and the Government Delegate. This means that one of the platoons of the reconstituted cavalry regiment performed the most important protective function of the entire Uprising.6

5. Powstanie: od Alei Szucha do Sadyby

1 sierpnia 1944. Godzina „W”. I Dywizjon „Jelen” pod dowodztwem rotmistrza Lecha Gluchowskiego rusza do natarcia na Aleje Szucha — siedzibe Gestapo. To jeden z najtrudniejszych celow w calym Powstaniu: silnie umocniony, z betonowymi schronami, bunkrami i stalym garnizonem.1 August 1944. The "W" hour. The 1st "Jeleń" Squadron under the command of Captain Lech Głuchowski advances to attack Aleje Szucha — the Gestapo headquarters. This is one of the most formidable targets in the entire Uprising: heavily fortified, with concrete bunkers, pillboxes, and a permanent garrison.

Natarcie konczy sie krwawa porazka. Dywizjon zostaje rozproszony. Czesc zolnierzy przebija sie na Mokotow, czesc trafia do walk w innych dzielnicach. Pluton 1112 — ten Krzysztofa — pozostaje przy Komendzie Glownej na Woli (Fabryka Kamlera), nastepnie przechodzi na Starowke i do Srodmiescia.The attack ends in bloody defeat. The Squadron is scattered. Some soldiers break through to Mokotów, others end up fighting in other districts. Platoon 1112 — Krzysztof's — stays with the High Command at Wola (Kamler's Factory), then moves to the Old Town and to the City Centre.

21 sierpnia. Lech Gluchowski obejmuje dowodzstwo rejonu Sadyby — poludniowej czesci Mokotowa. Dywizjon „Jelen” staje sie kregoslupem obrony tego sektora.21 August. Lech Głuchowski takes command of the Sadyba district — the southern part of Mokotów. The "Jeleń" Squadron becomes the backbone of the defence of this sector.

15 wrzesnia 1944, ulica Dolna. Rotmistrz Lech Gluchowski zostaje ciezko ranny. Tradycja rodzinna utrwalona przez bratanka Krzysztofa w 1995 r. (Rio de Janeiro) podaje, ze Lech odmowil ewakuacji pod ogniem i odebral sobie zycie, by nie narazac zolnierzy. Wersja ta przeniknela do biogramu powstanczego 1944.pl (14206); historiografia akademicka (IPN, Biuletyn) podaje śmierć z ran jako bezposrednią przyczynę.15 September 1944, Dolna Street. Captain Lech Głuchowski is gravely wounded. Family tradition preserved by his nephew Krzysztof in 1995 (Rio de Janeiro) holds that Lech refused evacuation under fire and took his own life so as not to endanger his soldiers. This version reached the Uprising biogram 1944.pl (14206); academic historiography (IPN, Bulletin) cites death from wounds as the immediate cause.

„Nie chciac narazac swoich zolnierzy na ewakuacje pod ogniem, odebral sobie zycie.”"Not wanting to expose his soldiers to evacuation under fire, he took his own life." Biogram powstanczy, 1944.pl (14206) — wersja oparta na tradycji rodzinnej, niepotwierdzona w piśmiennictwie akademickim.

Wspoltowarzysze broni okreslili jego smierc jako bohaterskie poswiecenie, nie akt rozpaczy. Lech Gluchowski mial czterdziesci dwa lata. Byl weteranem trzech wojen. Odznaczony posmiertnie Virtuti Militari V klasy (KS nr 11775; legitymacja ARG/MAREK/DSCF6907), Krzyzem AK Nr 16585 (Londyn 1.VII.1948; ARG/MAREK/DSCF6893) i Krzyzem Walecznych (Dz. Pers. NWN 5/49 z 30.XII.1949; ARG/MAREK/DSCF6909).Fellow soldiers described his death as a heroic sacrifice, not an act of despair. Lech Głuchowski was forty-two years old. He was a veteran of three wars. Posthumously decorated with the Virtuti Militari, 5th class (KS no. 11775; identity card ARG/MAREK/DSCF6907), Home Army Cross No. 16585 (London 1.VII.1948; ARG/MAREK/DSCF6893), and Cross of Valour (Dz. Pers. NWN 5/49 of 30.XII.1949; ARG/MAREK/DSCF6909).

6. Bilans zaglady

Straty Dywizjonu „Jelen” nalezaly do najwyzszych w calym Powstaniu Warszawskim:The casualties of the "Jeleń" Squadron were among the highest in the entire Warsaw Uprising:

Dla porownania: srednie straty piechotyamerykamskiej w najciezszych bitwach II wojny swiatowej (Hurtgen Forest, Okinawa) wynosily 30-50%. Straty Dywizjonu „Jelen” byly dwukrotnie wyzsze niz w najkrwawszych bitwach frontu zachodniego.For comparison: average American infantry casualties in the bloodiest battles of World War II (Hürtgen Forest, Okinawa) were 30–50%. The casualties of the "Jeleń" Squadron were twice as high as in the bloodiest battles of the Western Front.

Z 233 zolnierzy, ktorzy 1 sierpnia stali w szyku, przezylo zaledwie okolo dziesieciu bez ran. Caly pulk praktycznie przestał istnieec.Of the 233 soldiers who stood in formation on 1 August, barely around ten survived unwounded. The entire regiment had practically ceased to exist.

7. Pluton Gluchoniemych: zapomniani obroncysasiedzi

W kontekscie walk Dywizjonu „Jelen” w rejonie Srodmiescia Poludniowego warto wspomniec o jeszcze jednej zapomnianej jednostce. W Instytucie Gluchoniemych przy placu Trzech Krzyzy — budynku, ktory w relacji mowionej Krzysztofa Gluchowskiego pojawia sie jako punkt kontaktowy konspiracji („Spotkam cie pod zegarem Instytutu Gluchoniemych”) — walczyl Pluton Gluchoniemych: okolo 29 nieslyszacych zolnierzy AK.7In the context of the "Jeleń" Squadron's fighting in the Southern City Centre district, it is worth mentioning another forgotten unit. In the Institute for the Deaf-Mute at Three Crosses Square — a building that appears in Krzysztof Głuchowski's oral testimony as an underground contact point ("I'll meet you under the clock of the Institute for the Deaf-Mute") — fought the Platoon of the Deaf-Mute: approximately 29 deaf soldiers of the Home Army.7

Ich pierwsza akcja polegala na zdobyciu Soldatenheim (Domu Zolnierza) mieszczacego sie w Gimnazjum Krolowej Jadwigi przy placu Trzech Krzyzy. Nastepnie pelnilidwarty w poblizuych budynkach, w tym w kinie „Napoleon”. Walczyli razem ze sluszacymi kolegami, porozumiewajac sie jezykiem migowym pod ogniem.Their first action consisted in capturing the Soldatenheim (Soldiers' Home) located in the Queen Jadwiga Grammar School at Three Crosses Square. They then stood guard in nearby buildings, including the "Napoleon" cinema. They fought alongside their hearing comrades, communicating in sign language under fire.

26 pazdziernika 1944 Niemcy podpalili budynek Instytutu.On 26 October 1944 the Germans set fire to the Institute building.

8. Odbudowa pulkow w AK: skala zjawiska

7 Pulk Ulanow Lubelskich nie byl wyjatkiem. Armia Krajowa systematycznie odtwarzala przedwojenne jednostki Wojska Polskiego w konspiracji. W Powstaniu Warszawskim walczyly miedzy innymi:8The 7th Lublin Uhlan Regiment was not an exception. The Home Army systematically reconstituted pre-war units of the Polish Armed Forces in the underground. Among those that fought in the Warsaw Uprising were:8

Kadra oficerska AK obejmowala tysiace zawodowych oficerów przedwojennego Wojska Polskiego — absolwentow akademii wojskowych, weteranow kampanii 1939 i nawet wojny 1920 roku. Podziemne Szkoly Podchorazych AK szkolily nowych oficerow wedlug regulaminow przedwojennych.The Home Army officer corps comprised thousands of professional officers of the pre-war Polish Armed Forces — graduates of military academies, veterans of the 1939 campaign and even of the 1920 war. The underground Home Army Officer Cadet Schools trained new officers according to pre-war regulations.

Powstanie Warszawskie nie bylo wiec „zrywem cywilnym”. Bylo operacja wojskowa prowadzona przez odtworzone podziemnie regularne Wojsko Polskie, podlegle legalnemu rzadowi RP, z profesjonalna struktura dowodzenia — ktore ponioslo katastrofalne straty w nierównej walce z Wehrmachtem, SS i policja.The Warsaw Uprising was therefore not a "civilian insurrection." It was a military operation conducted by the regular Polish Armed Forces, covertly reconstituted underground, subordinate to the lawful Polish government, with a professional chain of command — which suffered catastrophic losses in an unequal battle against the Wehrmacht, SS, and police.

9. Dlaczego zapomniano?

Pytanie, dlaczego Dywizjon „Jelen” — i szerzej, wojskowy charakter AK w Powstaniu — zostal zapomniany, ma kilka odpowiedzi:The question of why the "Jeleń" Squadron — and more broadly, the military character of the Home Army in the Uprising — was forgotten has several answers:

Po pierwsze, dowodca Lech Gluchowski zginal. Nie bylo komu opowiadac historii pulku po wojnie.First, the commander Lech Głuchowski died. There was no one left to tell the regiment's story after the war.

Po drugie, ojciec Stefana Krzysztofa — drugi wazny zolnierz pulku — wrocil do PRL w 1947 roku. W komunistycznej Polsce opowiadanie o sluzbie w AK bylo niebezpieczne. Wanda Gluchowska byla aresztowana przez UB. Historia rodziny zostala celowo wyciszona.Second, Stefan, Krzysztof's father — the second important soldier of the regiment — returned to the Polish People's Republic in 1947. In Communist Poland, speaking about service in the Home Army was dangerous. Wanda Głuchowska was arrested by the Security Service. The family's history was deliberately silenced.

Po trzecie, Krzysztof — jedyny ocalaly mlody zolnierz rodziny — wyjechalddo Brazylii. Z Rio de Janeiro opowiadac o lubelskich ulanach bylo daleko.Third, Krzysztof — the only surviving young soldier of the family — left for Brazil. From Rio de Janeiro, telling the story of the Lublin uhlans was a very distant prospect.

Po czwarte, narracja PRL o Powstaniu celowo podkreslala „tragizm” i „bezsensownosc” zrywu, a nie jego wojskowy profesjonalizm. Przyznanie, ze AK walczylo jako regularne wojsko, podwazaloby komunistyczna teze o „awanturniczej akcji reakcyjnych oficerow”.Fourth, the Polish People's Republic narrative about the Uprising deliberately emphasized the "tragedy" and "senselessness" of the insurrection, rather than its military professionalism. Acknowledging that the Home Army fought as a regular army would have undermined the Communist thesis about "the reckless adventure of reactionary officers."

Dopiero kolekcja dokumentow rodzinnych — 123 jednostki archiwalne, od dekretow Naczelnika Panstwa po biogramy pisane w Rio — pozwala zrekonstruowac pelna historie trzech pokolen jednej rodziny w jednym pulku: dziadek tworca, wuj dowodca, bratanek zolnierz.Only the collection of family documents — 123 archival units, from decrees of the Head of State to biographical notes written in Rio — makes it possible to reconstruct the full history of three generations of one family in one regiment: grandfather the founder, uncle the commander, nephew the soldier.

10. Wnioski

Przypadek Dywizjonu „Jelen” ilustruje zjawisko kluczowe dla historiografii Powstania Warszawskiego i szerzej — polskiej historii wojskowej XX wieku:The case of the "Jeleń" Squadron illustrates a phenomenon of key importance for the historiography of the Warsaw Uprising and more broadly — for Polish military history of the twentieth century:

Armia Krajowa nie byla partyzantka. Byla podziemnym Wojskiem Polskim, z regularnymi pulkami, zawodowymi oficerami i struktura dowodzenia siegajaca Naczelnego Wodza w Londynie.The Home Army was not a partisan force. It was the underground Polish Armed Forces, with regular regiments, professional officers and a chain of command reaching up to the Commander-in-Chief in London.

Odbudowa pulkow w konspiracji — zachowanie numeracji, tradycji, kadry — swiadczy o niezwyklej sile instytucjonalnej polskiego panstwa podziemnego.The reconstitution of regiments in the underground — preserving their numbers, traditions, cadres — testifies to the extraordinary institutional strength of the Polish underground state.

Straty 95,7% jednego dywizjonu pokazuja, ze Powstanie nie bylo improwizacja, lecz regularna bitwa — z regularnymi stratami, przewyzszajacymi najkrwawsze bitwy frontu zachodniego.Casualties of 95.7% in a single squadron show that the Uprising was not an improvisation, but a regular battle — with regular losses exceeding those of the bloodiest battles of the Western Front.

Trzy pokolenia Gluchowskich w jednym pulku — od jego stworzenia w 1918 do zaglady w 1944 — to mikrohistoria, ktora w 123 dokumentach archiwalnych opowiada cala historie polskiej kawalerii, polskiej niepodleglosci i polskiej tragedii.Three generations of the Głuchowskis in one regiment — from its founding in 1918 to its annihilation in 1944 — is a microhistory that, in 123 archival documents, tells the entire story of Polish cavalry, Polish independence, and Polish tragedy.

Zapomnieli o nich, bo Lech sie zabil, Stefan wrocil do PRL-u, a Krzysztof uciekl do Brazylii. My ich odnalezlismy.They were forgotten because Lech killed himself, Stefan returned to the Polish People's Republic, and Krzysztof fled to Brazil. We found them.

Aneks — nowe źródła pierwotne (2026) Addendum — new primary sources (2026)

W 2026 roku do kolekcji Głuchowskich włączono 10 kart „Tablicy strat 7 P.Uł.” (ARG/V/722–731) — pełny maszynopis pułkowy w czterech płytach, zachowany w archiwum Krzysztofa „Jurasia” i przewieziony do Rio de Janeiro po kapitulacji. Jest to pierwotne źródło wewnątrzpułkowe dokumentujące straty 7 P.Uł. w Powstaniu — zawiera nazwiska, pseudonimy, plutony i daty śmierci. Kluczowe odkrycia: płyta II górna (ARG/V/724) potwierdza śmierć rtm. Lecha Głuchowskiego „Jeżyckiego” na ul. Dolnej 15.IX.1944; płyta III górna (ARG/V/727) wymienia Krystynę Krahelską „Danutę” z plut. 1108 (1.VIII.1944, Pole Mokotowskie).In 2026 the Głuchowski collection was expanded with 10 cards of the “Roll of the 7th Uhlans” (ARG/V/722–731) — a complete regimental typescript in four plates, preserved in Krzysztof “Juraś”’s archive and carried to Rio de Janeiro after the capitulation. This is a primary intra-regimental source documenting the losses of the 7th Uhlans in the Uprising — containing names, codenames, platoons, and dates of death. Key findings: Plate II upper (ARG/V/724) confirms the death of Cav. Capt. Lech Głuchowski “Jeżycki” on Dolna Street, 15 September 1944; Plate III upper (ARG/V/727) lists Krystyna Krahelska “Danuta” of platoon 1108 (1 August 1944, Pole Mokotowskie).

Również w 2026 roku do kolekcji trafił ARG/VI/42 — odpis z 26 czerwca 1946 roku zaświadczenia AK wystawionego w Londynie 30 kwietnia 1946, podpisanego przez Lecha Krahelskiego (z-ca komendanta Szkoły Podchorążych Dyw. „Jeleń”) i kontrasygnowanego przez dwóch świadków: ppsk. Jedigara Veliego (Polowa Poczta 742 CMF) oraz mjr Wandę Gertz „Lenę” — legendą komendantkę DYSK. Dokument potwierdza, że sieć DYSK, do której należała Wanda Głuchowska „Krysta”, pozostawała aktywna organizacyjnie jeszcze w 1946 roku i wystawiała zaswiadczenia swoim żołnierzom na uchodźstwie.Also in 2026 the collection acquired ARG/VI/42 — a copy dated 26 June 1946 of a Home Army certificate issued in London on 30 April 1946, signed by Lech Krahelski (deputy commander of the Cadet School of the “Jeleń” Squadron) and countersigned by two witnesses: 2nd Lt. Jedigar Veli (Field Post 742 CMF) and Major Wanda Gertz “Lena” — the legendary commander of DYSK. The document confirms that the DYSK network, to which Wanda Głuchowska “Krysta” belonged, remained organisationally active as late as 1946 and was issuing certificates to its soldiers in exile.