Gruźlica za żelazną kurtynąTuberculosis Behind the Iron Curtain

Dwie torakoplastyki w jednej rodzinie — Polska 1948–1949Two thoracoplasties in one family — Poland 1948–1949

DiagnozaDiagnosis

We wrześniu 1948 roku Wanda Głuchowska pisze do syna: „jak mnie kto obuchem uderzył.” Karik — mąż Hawy, krewny Wandy — ma gruźlicę. Dr Skoperyk stwierdza dwie jamy, po jednej w każdym płucu, i rozedmę. Karik palił bez przerwy, pił dużo, pracował ciężko w aptece. „Robił wszystko to czego robić nie powinien.”In September 1948, Wanda Głuchowska wrote to her son: „it hit me like a hammer.” Karik, her relative’s husband, had tuberculosis. Dr. Skoperyk found two cavities, one in each lung, with emphysema. Karik had smoked constantly, drank heavily, worked hard at the pharmacy. „He did everything he should not have done.”

StreptomycynaStreptomycin

Streptomycyna — pierwszy skuteczny antybiotyk przeciw gruźlicy, odkryty w 1943 roku przez Alberta Schatza w laboratorium Waksmana — była w Polsce 1948 roku lekiem niemal nieosiągalnym. Wanda, jako farmaceutka, szukała go po całej Warszawie. Zdołała zyskać 66 zastrzyków. Temperatura spadła, kaszel zmalał. Ale to był dopiero początek.Streptomycin — the first effective antibiotic against tuberculosis, discovered in 1943 by Albert Schatz — was nearly impossible to obtain in 1948 Poland. Wanda, as a pharmacist, searched for it across Warsaw. She managed to procure 66 injections. The fever dropped, the cough lessened. But this was only the beginning.

Osiem żeber bez narkozyEight ribs without anesthesia

Torakoplastyka — chirurgiczne usunięcie żeber w celu uciśnięcia chorego płuca — była standardowym zabiegiem w epoce przed antybiotykami. Wykonywana bez znieczulenia ogólnego, była jednym z najbardziej bolesnych zabiegów w historii medycyny. U Karika planowano wyciąć siedem do ośmiu żeber. Wanda opisuje to synowi sucho, rzeczowo — jak farmaceutka — ale między wierszami czyta się przerażenie.Thoracoplasty — the surgical removal of ribs to collapse the diseased lung — was a standard procedure in the pre-antibiotic era. Performed without general anesthesia, it was one of the most painful operations in medical history. For Karik, they planned to remove seven to eight ribs. Wanda describes this to her son dryly, factually — like a pharmacist — but between the lines, one reads terror.

Drugi przypadek: LudkaSecond case: Ludka

Dziesięć miesięcy później, w lipcu 1949, Wanda pisze o Ludce: lekarze orzekli, że tylko torakoplastyka może ją uratować. Ta sama operacja — osiem żeber. Włodek jeździ po całej Polsce szukając łóżka w sanatorium — Zakopane, Świdnica. Dwóch członków jednej rodziny przechodzi tę samą operację w ciągu roku. To dokument epidemii.Ten months later, in July 1949, Wanda wrote about Ludka: doctors ruled that only thoracoplasty could save her. The same operation — eight ribs. Włodek traveled across Poland searching for a sanatorium bed — Zakopane, Świdnica. Two members of one family underwent the same operation within a year. This is a document of an epidemic.

Pastylki POSPOS tablets

Wanda szuka także „pastylki POS — szwajcarskie, tuberkulostatyczne, u nas bardzo trudno dostać.” To świadectwo nieskuteczności państwowego systemu zaopatrzenia w leki. Aptekarka, która sprzedaje leki innym, nie może ich znaleźć dla własnej rodziny.Wanda also searched for „POS tablets — Swiss, tuberculostatic, very difficult to get here.” This testifies to the failure of the state drug supply system. A pharmacist who sells medicines to others cannot find them for her own family.

Źródła