List z ObszyruLetter from ObszyrCarta de ObszyrBrief aus ObszyrBrief uit ObszyrLettre d'Obszyrבריוו פֿון Obszyr

Mały Obszyr nad Stochodem, 9 sierpnia 1927 — jedyny zachowany list własnoręczny Matki Marii z Ziółkowskich (ARG/II/105)Mały Obszyr on the Stochód, 9 August 1927 — the only surviving handwritten letter of Mother Maria née Ziółkowska (ARG/II/105)Mały Obszyr no Stochód, 9 de agosto de 1927 — a única carta manuscrita sobrevivente da Mãe Maria, nascida Ziółkowska (ARG/II/105)Mały Obszyr am Stochód, 9. August 1927 — der einzige erhaltene eigenhändige Brief der Mutter Maria geb. Ziółkowska (ARG/II/105)Mały Obszyr aan de Stochód, 9 augustus 1927 — de enige bewaarde handgeschreven brief van Moeder Maria, geboren Ziółkowska (ARG/II/105)Mały Obszyr sur le Stochód, 9 août 1927 — la seule lettre manuscrite conservée de la Mère Maria, née Ziółkowska (ARG/II/105)Mały Obszyr בײַם Stochód, 9טן אויגוסט 1927 — דער איינציקער אָפּגעהיטער האַנטגעשריבענער בריוו פֿון דער מוטער Maria, געבוירענע Ziółkowska (ARG/II/105)

AutorAuthorAutorAutorAuteurAuteurמחבר: Marek Skonieczny

Jedyny autografThe only autographO único autógrafoDas einzige AutographHet enige autograafLe seul autographeדער איינציקער אויטאָגראַף

W archiwum rodziny Głuchowskich liczącym 1736 jednostek — siedem pokoleń, półtora wieku, trzy kontynenty — jest jeden list napisany własną ręką Matki Marii z Ziółkowskich herbu Korczak, żony Mariana Nepomucena Głuchowskiego herbu Prus II, matki co najmniej trzech synów: gen. Janusza, ppor. Stefana, rtm. Lecha. Ten list nosi sygnaturę ARG/II/105, datę 9 sierpnia 1927 roku i miejsce pisania: Mały Obszyr nad Stochodem, na Wołyniu.In the archive of the Głuchowski family, numbering 1736 units — seven generations, a century and a half, three continents — there is one letter written in the own hand of Mother Maria née Ziółkowska of the Korczak coat of arms, wife of Marian Nepomucen Głuchowski of the Prus II coat of arms, mother of at least three sons: Gen. Janusz, 2nd Lt. Stefan, Cavalry Capt. Lech. This letter bears the signature ARG/II/105, the date 9 August 1927 and the place of writing: Mały Obszyr on the Stochód, in Volhynia.No arquivo da família Głuchowski, que conta 1736 unidades — sete gerações, século e meio, três continentes — há uma carta escrita pela própria mão da Mãe Maria, nascida Ziółkowska do brasão Korczak, esposa de Marian Nepomucen Głuchowski do brasão Prus II, mãe de pelo menos três filhos: gen. Janusz, alf. Stefan, cap. de cavalaria Lech. Esta carta tem a cota ARG/II/105, a data de 9 de agosto de 1927 e o local de redação: Mały Obszyr sobre o Stochód, na Volínia.Im Archiv der Familie Głuchowski, das 1736 Einheiten zählt — sieben Generationen, anderthalb Jahrhunderte, drei Kontinente — gibt es einen Brief, geschrieben von eigener Hand der Mutter Maria geb. Ziółkowska des Korczak-Wappens, Ehefrau des Marian Nepomucen Głuchowski des Prus-II-Wappens, Mutter von mindestens drei Söhnen: Gen. Janusz, Leutnant Stefan, Rittmeister Lech. Dieser Brief trägt die Signatur ARG/II/105, das Datum 9. August 1927 und den Ort der Niederschrift: Mały Obszyr am Stochód, in Wolhynien.In het archief van de familie Głuchowski, dat 1736 eenheden telt — zeven generaties, anderhalve eeuw, drie continenten — is er één brief geschreven door de eigen hand van Moeder Maria, geboren Ziółkowska van het Korczak-wapen, echtgenote van Marian Nepomucen Głuchowski van het Prus II-wapen, moeder van ten minste drie zonen: gen. Janusz, 2e luit. Stefan, ritmeester Lech. Deze brief draagt de signatuur ARG/II/105, de datum 9 augustus 1927 en de plaats van schrijven: Mały Obszyr aan de Stochód, in Wolynië.Dans les archives de la famille Głuchowski, comptant 1736 unités — sept générations, un siècle et demi, trois continents — il y a une seule lettre écrite de la propre main de la Mère Maria née Ziółkowska des armoiries Korczak, épouse de Marian Nepomucen Głuchowski des armoiries Prus II, mère d'au moins trois fils : gén. Janusz, s.-lt Stefan, capit. de cavalerie Lech. Cette lettre porte la cote ARG/II/105, la date du 9 août 1927 et le lieu de rédaction : Mały Obszyr sur le Stochód, en Volhynie.אינעם אַרכיוו פֿון דער Głuchowski משפּחה, וואָס ציילט 1736 איינהייטן — זיבן דורות, אַ יאָרהונדערט און אַ האַלב, דריי קאָנטינענטן — איז דאָ איין בריוו געשריבן מיט דער אייגענער האַנט פֿון מוטער Maria געבוירן Ziółkowska פֿונעם Korczak־וואַפּן, די פֿרוי פֿון Marian Nepomucen Głuchowski פֿונעם Prus II־וואַפּן, די מאַמע פֿון לכל־הפּחות דריי זין: גענ. Janusz, לייטענאַנט Stefan, קאַוואַלעריע־קאַפּיטאַן Lech. דער דאָזיקער בריוו טראָגט די סיגנאַטור ARG/II/105, די דאַטע דעם 9טן אויגוסט 1927 און דעם אָרט פֿון שרייבן: Mały Obszyr אויפֿן Stochód, אין וואָלין.

List jest wspólnym przedsięwzięciem: pierwszą część pisze rtm. Lech Głuchowski „Jeżycki”, wówczas 25-letni dzierżawca majątku, do swojego starszego brata Janusza (39 lat w tym dniu, urodziny). Drugą część — Matka. Obie ręce mieszają się na tej samej kartce; pismo Lecha jest wyraźniejsze, stanowcze; pismo Matki jest drobniejsze, bardziej zamaszyste, z charakterystycznymi zwrotami pieszczotliwymi — „Tysiusiu”, „dziecino moje”.The letter is a joint undertaking: the first part is written by Capt. Lech Głuchowski 'Jeżycki', at that time a 25-year-old estate tenant, to his elder brother Janusz (39 years old on that day, his birthday). The second part — by Mother. Both hands mingle on the same sheet; Lech's hand is clearer, firmer; Mother's hand is finer, more sweeping, with characteristic terms of endearment — 'Tysiusiu', 'my little child'.A carta é um empreendimento conjunto: a primeira parte é escrita pelo cap. Lech Głuchowski 'Jeżycki', então arrendatário de propriedade de 25 anos, ao irmão mais velho Janusz (39 anos naquele dia, seu aniversário). A segunda parte — pela Mãe. As duas mãos se misturam na mesma folha; a letra de Lech é mais clara, mais firme; a letra da Mãe é mais miúda, mais expansiva, com termos carinhosos característicos — 'Tysiusiu', 'minha criancinha'.Der Brief ist ein gemeinsames Unterfangen: den ersten Teil schreibt Rittmeister Lech Głuchowski 'Jeżycki', damals ein 25-jähriger Gutspächter, an seinen älteren Bruder Janusz (an diesem Tag 39 Jahre alt, sein Geburtstag). Den zweiten Teil — die Mutter. Beide Hände mischen sich auf demselben Blatt; Lechs Hand ist deutlicher, fester; die Hand der Mutter ist feiner, schwungvoller, mit charakteristischen Kosenamen — 'Tysiusiu', 'mein Kindchen'.De brief is een gezamenlijke onderneming: het eerste deel wordt geschreven door ritmeester Lech Głuchowski 'Jeżycki', destijds een 25-jarige landgoedpachter, aan zijn oudere broer Janusz (39 jaar oud op die dag, zijn verjaardag). Het tweede deel — door Moeder. Beide handen vermengen zich op hetzelfde blad; Lechs hand is duidelijker, vaster; de hand van Moeder is fijner, zwieriger, met karakteristieke koosnaampjes — 'Tysiusiu', 'mijn kindje'.La lettre est une entreprise commune : la première partie est écrite par le capitaine Lech Głuchowski « Jeżycki », alors fermier d'un domaine âgé de 25 ans, à son frère aîné Janusz (39 ans ce jour-là, son anniversaire). La seconde partie — par la Mère. Les deux mains se mêlent sur la même feuille ; la main de Lech est plus nette, plus ferme ; la main de la Mère est plus fine, plus ample, avec des termes affectueux caractéristiques — « Tysiusiu », « mon petit enfant ».דער בריוו איז אַ בשותּפֿותדיק אונטערנעמונג: דעם ערשטן טייל שרײַבט ריטמײַסטער לעך גלוכאָווסקי 'יעזשיצקי', דעמאָלט אַ 25-יאָריקער גוט-פּעכטער, צו זײַן עלטערן ברודער יאַנוש (39 יאָר אַלט אויף יענעם טאָג, זײַן געבוירן-טאָג). דעם צווייטן טייל — די מוטער. ביידע הענט מישן זיך אויפֿן זעלבן בלאַט; לעכס האַנט איז קלאָרער, פֿעסטער; דער מוטערס האַנט איז פֿײַנער, מער שווענקנדיק, מיט כאַראַקטעריסטישע צערטל-נעמען — 'Tysiusiu', 'מײַן קינדעלע'.

Mały Obszyr nad StochodemMały Obszyr on the StochódMały Obszyr no StochódMały Obszyr am StochódMały Obszyr aan de StochódMały Obszyr sur le StochódMały Obszyr בײַם Stochód

Majątek Mały Obszyr (Obzyr) znajdował się nad rzeką Stochód, w województwie wołyńskim II Rzeczypospolitej — dziś obwód rówieński na Ukrainie. Źródło Europa w Rodzinie (ziemianie.pamiec.pl) potwierdza: majątek był dzierżawiony przez Lecha Głuchowskiego, który objął go po zakończeniu praktyki rolnej. Dzierżawa — nie własność — była typowym rozwiązaniem dla młodego ziemianina ze szlachty zubożałej lub bez odziedziczonych gruntów. Lech, urodzony 2 czerwca 1902 roku w Rakowie pod Częstochową, nie miał własnego majątku rodzinnego: ojciec Marian utrzymywał trzech synów (i prawdopodobnie więcej dzieci — zob. ARG/II/104 wzmianki o Stalce i Denku) z pracy administracyjnej w sądownictwie i rolnictwie.The estate of Mały Obszyr (Obzyr) lay on the river Stochód, in the Volhynian Voivodeship of the Second Polish Republic — today the Rivne Oblast in Ukraine. The source Europe in the Family (ziemianie.pamiec.pl) confirms: the estate was leased by Lech Głuchowski, who took it over after completing his agricultural apprenticeship. A lease — not ownership — was a typical arrangement for a young landowner from the impoverished gentry or one without inherited lands. Lech, born on 2 June 1902 in Raków near Częstochowa, had no family estate of his own: his father Marian supported three sons (and probably more children — see ARG/II/104, the mentions of Stalka and Denek) from administrative work in the judiciary and agriculture.A herdade de Mały Obszyr (Obzyr) situava-se sobre o rio Stochód, na voivodia da Volínia da Segunda República Polaca — hoje o oblast de Rivne, na Ucrânia. A fonte Europa na Família (ziemianie.pamiec.pl) confirma: a herdade era arrendada por Lech Głuchowski, que a assumiu após concluir o estágio agrícola. O arrendamento — não a propriedade — era uma solução típica para um jovem proprietário da nobreza empobrecida ou sem terras herdadas. Lech, nascido a 2 de junho de 1902 em Raków, junto a Częstochowa, não tinha uma herdade familiar própria: o pai Marian sustentava três filhos (e provavelmente mais filhos — ver ARG/II/104, as menções a Stalka e Denek) do trabalho administrativo na justiça e na agricultura.Das Gut Mały Obszyr (Obzyr) lag am Fluss Stochód, in der Woiwodschaft Wolhynien der Zweiten Polnischen Republik — heute Oblast Riwne in der Ukraine. Die Quelle Europa in der Familie (ziemianie.pamiec.pl) bestätigt: das Gut war von Lech Głuchowski gepachtet, der es nach Abschluss seiner landwirtschaftlichen Lehre übernahm. Eine Pacht — nicht Eigentum — war eine typische Lösung für einen jungen Gutsbesitzer aus dem verarmten Adel oder ohne ererbte Ländereien. Lech, geboren am 2. Juni 1902 in Raków bei Częstochowa, hatte kein eigenes Familiengut: sein Vater Marian erhielt drei Söhne (und wahrscheinlich mehr Kinder — siehe ARG/II/104, die Erwähnungen von Stalka und Denek) aus Verwaltungsarbeit in der Justiz und Landwirtschaft.Het landgoed Mały Obszyr (Obzyr) lag aan de rivier de Stochód, in het woiwodschap Wolynië van de Tweede Poolse Republiek — vandaag de oblast Rivne in Oekraïne. De bron Europa in de familie (ziemianie.pamiec.pl) bevestigt: het landgoed werd gepacht door Lech Głuchowski, die het overnam na het voltooien van zijn landbouwstage. Een pacht — geen eigendom — was een typische regeling voor een jonge landeigenaar uit de verarmde adel of zonder geërfde gronden. Lech, geboren op 2 juni 1902 in Raków bij Częstochowa, had geen eigen familielandgoed: zijn vader Marian onderhield drie zonen (en waarschijnlijk meer kinderen — zie ARG/II/104, de vermeldingen van Stalka en Denek) uit administratief werk in de rechtspraak en de landbouw.Le domaine de Mały Obszyr (Obzyr) se trouvait sur la rivière Stochód, dans la voïvodie de Volhynie de la Deuxième République de Pologne — aujourd'hui l'oblast de Rivne en Ukraine. La source L'Europe dans la famille (ziemianie.pamiec.pl) confirme : le domaine était loué par Lech Głuchowski, qui le reprit après avoir achevé son stage agricole. Un bail — non la propriété — était une solution typique pour un jeune propriétaire issu de la noblesse appauvrie ou sans terres héritées. Lech, né le 2 juin 1902 à Raków près de Częstochowa, n'avait pas de domaine familial propre : son père Marian entretenait trois fils (et probablement davantage d'enfants — voir ARG/II/104, les mentions de Stalka et Denek) grâce à un travail administratif dans la justice et l'agriculture.דאָס גוט Mały Obszyr (Obzyr) איז געלעגן אויפֿן טייך Stochód, אין דער וואָלינער וואָיעוואָדשאַפֿט פֿון דער צווייטער פּוילישער רעפּובליק — הײַנט די Rivne אָבלאַסט אין אוקראַינע. דער מקור אייראָפּע אין דער משפּחה (ziemianie.pamiec.pl) באַשטעטיקט: דאָס גוט איז געווען פֿאַרדונגען דורך Lech Głuchowski, וואָס האָט עס איבערגענומען נאָכן פֿאַרענדיקן זיין לאַנדווירטשאַפֿטלעכן לערן־צייט. אַ דינגונג — נישט אייגנטום — איז געווען אַ טיפּישע לייזונג פֿאַר אַ יונגן גוטס־באַזיצער פֿונעם פֿאַראָרעמטן אַדל אָדער אָן געירשנטע ערד. Lech, געבוירן דעם 2טן יוני 1902 אין Raków ביי Częstochowa, האָט נישט געהאַט קיין אייגן פֿאַמיליע־גוט: זיין פֿאָטער Marian האָט אויסגעהאַלטן דריי זין (און מסתּמא מער קינדער — זע ARG/II/104, די דערמאָנונגען פֿון Stalka און Denek) פֿון אַדמיניסטראַטיווער אַרבעט אין דער יוסטיץ און לאַנדווירטשאַפֿט.

Wołyń 1927 to świat, który już nie istnieje. Majątki ziemiańskie nad Stochodem zostały zlikwidowane w pierwszych miesiącach wojny 1939-1940 przez okupację sowiecką. Część ziemian zamordowano w Katyniu, część zesłano na Sybir, część ocalała na emigracji. Ukraińcy z okolicznych wsi w 1943 roku, w ramach rzezi wołyńskiej, zabili tysiące pozostałych Polaków. Dzisiejsza wieś Obzyr na Ukrainie nie zachowała śladów dawnego majątku — ani budynków, ani dokumentów, ani ludzi.Volhynia 1927 is a world that no longer exists. The landed estates on the Stochód were liquidated in the first months of the war of 1939–1940 by the Soviet occupation. Some of the landowners were murdered at Katyń, some deported to Siberia, some survived in emigration. The Ukrainians of the surrounding villages in 1943, in the course of the Volhynian massacre, killed thousands of the remaining Poles. The present-day village of Obzyr in Ukraine has preserved no traces of the former estate — neither buildings, nor documents, nor people.A Volínia de 1927 é um mundo que já não existe. As propriedades fundiárias do Stochód foram liquidadas nos primeiros meses da guerra de 1939–1940 pela ocupação soviética. Parte dos latifundiários foi assassinada em Katyń, parte deportada à Sibéria, parte sobreviveu na emigração. Os ucranianos das aldeias vizinhas, em 1943, no curso do massacre da Volínia, mataram milhares dos poloneses restantes. A atual aldeia de Obzyr, na Ucrânia, não conservou vestígios da antiga propriedade — nem edifícios, nem documentos, nem pessoas.Wolhynien 1927 ist eine Welt, die nicht mehr existiert. Die Gutsbesitzungen am Stochód wurden in den ersten Monaten des Krieges 1939–1940 von der sowjetischen Besatzung liquidiert. Ein Teil der Gutsbesitzer wurde in Katyń ermordet, ein Teil nach Sibirien deportiert, ein Teil überlebte in der Emigration. Die Ukrainer der umliegenden Dörfer töteten 1943 im Zuge des Wolhynien-Massakers Tausende der verbliebenen Polen. Das heutige Dorf Obzyr in der Ukraine hat keine Spuren des früheren Guts bewahrt — weder Gebäude, noch Dokumente, noch Menschen.Wolynië 1927 is een wereld die niet meer bestaat. De landgoederen aan de Stochód werden in de eerste maanden van de oorlog van 1939–1940 door de Sovjetbezetting geliquideerd. Een deel van de landeigenaren werd in Katyń vermoord, een deel naar Siberië gedeporteerd, een deel overleefde in emigratie. De Oekraïners van de omliggende dorpen doodden in 1943, in de loop van het bloedbad van Wolynië, duizenden van de overgebleven Polen. Het huidige dorp Obzyr in Oekraïne heeft geen sporen van het vroegere landgoed bewaard — noch gebouwen, noch documenten, noch mensen.La Volhynie de 1927 est un monde qui n'existe plus. Les domaines fonciers sur le Stochód furent liquidés dans les premiers mois de la guerre de 1939–1940 par l'occupation soviétique. Une partie des propriétaires fut assassinée à Katyń, une partie déportée en Sibérie, une partie survécut dans l'émigration. Les Ukrainiens des villages environnants tuèrent en 1943, au cours du massacre de Volhynie, des milliers des Polonais restants. L'actuel village d'Obzyr en Ukraine n'a conservé aucune trace de l'ancien domaine — ni bâtiments, ni documents, ni gens.וואָלין 1927 איז אַ וועלט וואָס עקזיסטירט מער נישט. די גוט-באַזיצונגען בײַם Stochód זײַנען ליקווידירט געוואָרן אין די ערשטע חדשים פֿונעם קריג 1939–1940 דורך דער סאָוועטישער אָקופּאַציע. אַ טייל פֿון די גוט-באַזיצער זײַנען דערהרגעט געוואָרן אין Katyń, אַ טייל דעפּאָרטירט קיין סיביר, אַ טייל האָבן איבערגעלעבט אין דער עמיגראַציע. די אוקראַיִנער פֿון די אַרומיקע דערפֿער האָבן אין 1943, אינעם פֿאַרלויף פֿונעם וואָלינער מאַסאַקער, דערהרגעט טויזנטער פֿון די געבליבענע פּאָליאַקן. דאָס הײַנטיקע דאָרף Obzyr אין אוקראַיִנע האָט נישט אָפּגעהיט קיין שפּורן פֿונעם פֿריִערדיקן גוט — נישט בנינים, נישט דאָקומענטן, נישט מענטשן.

Treść listu: dożynki i troska o synaContent of the letter: harvest festival and concern for the sonConteúdo da carta: festa da colheita e preocupação com o filhoInhalt des Briefes: Erntefest und Sorge um den SohnInhoud van de brief: oogstfeest en zorg om de zoonContenu de la lettre : fête des moissons et souci pour le filsאינהאַלט פֿונעם בריוו: שניט-יום-טובֿ און זאָרג פֿאַרן זון

Lech pisze bratu Januszowi z tonem ciepłym, bez patosu: „Najukochańszy Mój Syneczku i Mój ukochany Braciszku! Bardzo serdecznie i bardzo szczerze i mocno całujemy Cię i życzymy Ci wszystkiego tego, co tylko Matka i brat mogą najlepszego i najszczerszej życzyć w dniu Twoich urodzin…”. Zdrobnienie „Syneczku” w ustach młodszego brata jest niecodzienne — ujawnia hierarchię rodzinną, w której Janusz (generał w 1927 ma już stopień pułkownika) jest „synem” rodziny w sensie jej centralnej figury, tego, od którego zależy wszystko.Lech writes to his brother Janusz in a warm tone, without pathos: 'My most beloved little Son and my beloved little Brother! Most sincerely and most heartily and warmly we kiss You and wish You all that only a Mother and a brother can wish, the best and most sincere, on the day of Your birthday…' The diminutive 'little Son' from the lips of a younger brother is unusual — it reveals a family hierarchy in which Janusz (a general; in 1927 he already holds the rank of colonel) is the 'son' of the family in the sense of its central figure, the one on whom everything depends.Lech escreve ao irmão Janusz em tom caloroso, sem pathos: 'Meu queridíssimo Filhinho e meu amado Irmãozinho! Com toda a sinceridade e do fundo do coração e calorosamente Te beijamos e Te desejamos tudo aquilo que só uma Mãe e um irmão podem desejar, o melhor e o mais sincero, no dia do Teu aniversário…' O diminutivo 'Filhinho' na boca de um irmão mais novo é incomum — revela uma hierarquia familiar na qual Janusz (general; em 1927 já tem o posto de coronel) é o 'filho' da família no sentido de sua figura central, aquele de quem tudo depende.Lech schreibt seinem Bruder Janusz in warmem Ton, ohne Pathos: 'Mein liebster kleiner Sohn und mein geliebter kleiner Bruder! Aufs herzlichste und aufrichtigste und innigste küssen wir Dich und wünschen Dir all das, was nur eine Mutter und ein Bruder am besten und aufrichtigsten wünschen können, am Tag Deines Geburtstages…' Die Verkleinerung 'kleiner Sohn' aus dem Mund eines jüngeren Bruders ist ungewöhnlich — sie offenbart eine Familienhierarchie, in der Janusz (ein General; 1927 hat er bereits den Rang eines Obersten) der 'Sohn' der Familie im Sinne ihrer zentralen Figur ist, derjenige, von dem alles abhängt.Lech schrijft zijn broer Janusz in warme toon, zonder pathos: 'Mijn meest geliefde Zoontje en mijn geliefde Broertje! Allerhartelijkst en alleroprechtst en innigst kussen wij Je en wensen Je al datgene wat alleen een Moeder en een broer kunnen wensen, het beste en het oprechtste, op de dag van Je verjaardag…' Het verkleinwoord 'Zoontje' uit de mond van een jongere broer is ongebruikelijk — het onthult een familiehiërarchie waarin Janusz (een generaal; in 1927 heeft hij reeds de rang van kolonel) de 'zoon' van de familie is in de zin van haar centrale figuur, degene van wie alles afhangt.Lech écrit à son frère Janusz d'un ton chaleureux, sans pathos : « Mon très cher petit Fils et mon cher petit Frère ! Très sincèrement et très chaleureusement et de tout cœur nous T'embrassons et Te souhaitons tout ce qu'une Mère et un frère peuvent souhaiter de meilleur et de plus sincère, le jour de Ton anniversaire… » Le diminutif « petit Fils » dans la bouche d'un frère cadet est inhabituel — il révèle une hiérarchie familiale dans laquelle Janusz (un général ; en 1927 il a déjà le grade de colonel) est le « fils » de la famille au sens de sa figure centrale, celui dont tout dépend.לעך שרײַבט זײַן ברודער יאַנוש אין אַ וואַרעמען טאָן, אָן פּאַטאָס: 'מײַן ליבסטער קליינער זון און מײַן באַליבטער קליינער ברודער! אויפֿן האַרציקסטן און אויפֿריכטיקסטן און וואַרעמסטן קושן מיר דיך און ווינטשן דיר אַלץ דאָס וואָס נאָר אַ מוטער און אַ ברודער קענען ווינטשן, דאָס בעסטע און אויפֿריכטיקסטע, אויפֿן טאָג פֿון דײַן געבוירן-טאָג…' דער פֿאַרקלענער 'קליינער זון' פֿונעם מויל פֿון אַ ייִנגערן ברודער איז אומגעוויינטלעך — עס אַנטפּלעקט אַ משפּחה-היעראַרכיע אין וועלכער יאַנוש (אַ גענעראַל; אין 1927 האָט ער שוין דעם ראַנג פֿון אַן אָבערסט) איז דער 'זון' פֿון דער משפּחה אינעם זין פֿון איר צענטראַלער פֿיגור, דער וואָס פֿון אים הענגט אַלץ אָפּ.

Następnie — relacja gospodarska: „Wczoraj urządziliśmy dożynki (…) Żyto marne, zato owies, groch, peluszka są zupełnie dobre (…) Ziemniaki zapowiadają się wspaniale. Siano sprzątnięte prawie bez deszczu i ilościowo dużo dzięki małym poziomom Stochodu.” Obrazy ziemiańskich zbiorów 1927: dobre plony mimo słabego żyta, korzystnie niskie wiosenne roztopy, trzytygodniowa wizyta Matki na wsi — wszystko to tworzy pejzaż polskiego Kresowego dworku w apogeum II RP. Pięć lat przed kolektywizacją sowiecką, dwanaście lat przed wojną.Then — a farming report: 'Yesterday we held a harvest festival (…) The rye is poor, but the oats, peas, field peas are quite good (…) The potatoes promise to be splendid. The hay was gathered almost without rain and in great quantity thanks to the low levels of the Stochód.' Images of the 1927 landed harvest: good yields despite the weak rye, favourably low spring thaws, a three-week visit of Mother to the countryside — all this forms the landscape of a Polish Borderland manor at the apogee of the Second Republic. Five years before Soviet collectivization, twelve years before the war.Depois — um relato agrícola: 'Ontem realizamos a festa da colheita (…) O centeio é fraco, mas a aveia, as ervilhas, a peluda estão bem bons (…) As batatas prometem ser esplêndidas. O feno foi recolhido quase sem chuva e em grande quantidade graças aos baixos níveis do Stochód.' Imagens da colheita fundiária de 1927: boas colheitas apesar do centeio fraco, degelos primaveris favoravelmente baixos, uma visita de três semanas da Mãe ao campo — tudo isso compõe a paisagem de uma mansão polonesa das Confins no apogeu da Segunda República. Cinco anos antes da coletivização soviética, doze anos antes da guerra.Dann — ein landwirtschaftlicher Bericht: 'Gestern feierten wir ein Erntefest (…) Der Roggen ist mager, dafür Hafer, Erbsen, Felderbse sind ganz gut (…) Die Kartoffeln versprechen prächtig zu werden. Das Heu wurde fast ohne Regen und in großer Menge eingebracht dank der niedrigen Pegel des Stochód.' Bilder der Gutsernte 1927: gute Erträge trotz des schwachen Roggens, günstig niedrige Frühjahrstauwetter, ein dreiwöchiger Besuch der Mutter auf dem Land — all dies bildet die Landschaft eines polnischen Grenzland-Gutshofs auf dem Höhepunkt der Zweiten Republik. Fünf Jahre vor der sowjetischen Kollektivierung, zwölf Jahre vor dem Krieg.Dan — een landbouwverslag: 'Gisteren hielden wij een oogstfeest (…) De rogge is mager, maar de haver, erwten, voererwt zijn heel goed (…) De aardappelen beloven prachtig te worden. Het hooi werd bijna zonder regen binnengehaald en in grote hoeveelheid dankzij de lage standen van de Stochód.' Beelden van de oogst van het landgoed in 1927: goede opbrengsten ondanks de zwakke rogge, gunstig lage voorjaarsdooi, een driehweeks bezoek van Moeder aan het platteland — dit alles vormt het landschap van een Pools Grensland-landhuis op het hoogtepunt van de Tweede Republiek. Vijf jaar vóór de Sovjetcollectivisatie, twaalf jaar vóór de oorlog.Ensuite — un rapport agricole : « Hier nous avons tenu une fête des moissons (…) Le seigle est maigre, mais l'avoine, les pois, le pois fourrager sont tout à fait bons (…) Les pommes de terre promettent d'être splendides. Le foin a été rentré presque sans pluie et en grande quantité grâce aux faibles niveaux du Stochód. » Images de la récolte du domaine en 1927 : de bons rendements malgré le seigle faible, des dégels printaniers favorablement bas, une visite de trois semaines de la Mère à la campagne — tout cela forme le paysage d'un manoir polonais des Confins à l'apogée de la Deuxième République. Cinq ans avant la collectivisation soviétique, douze ans avant la guerre.דערנאָך — אַ לאַנדווירטשאַפֿטלעכער באַריכט: 'נעכטן האָבן מיר געפֿײַערט אַ שניט-יום-טובֿ (…) דער זאַנגערשט איז דאַר, אָבער דער האָבער, אַרבעס, פֿעלד-אַרבעס זײַנען גאַנץ גוט (…) די קאַרטאָפֿל פֿאַרשפּרעכן צו זײַן פּרעכטיק. דאָס היי איז אײַנגעזאַמלט געוואָרן כּמעט אָן רעגן און אין גרויסער מאָס אַ דאַנק די נידעריקע ניוואָען פֿונעם Stochód.' בילדער פֿונעם גוט-שניט 1927: גוטע ערטראָגן טראָץ דעם שוואַכן זאַנגערשט, גינסטיק נידעריקע פֿרילינג-אָפּטוייונגען, אַ דרײַ-וואָכיקער וויזיט פֿון דער מוטער אויפֿן דאָרף — דאָס אַלץ פֿאָרמירט די לאַנדשאַפֿט פֿון אַ פּוילישן גרענעץ-לאַנד-הויף אינעם אַפּאָגיי פֿון דער צווייטער רעפּובליק. פֿינף יאָר פֿאַר דער סאָוועטישער קאָלעקטיוויזאַציע, צוועלף יאָר פֿאַר דער מלחמה.

Druga część — podpis Matki Marii: „Najdroższy Januszku, moje Tysiusiu (…) Dziękuję Ci dziecino moje, że Hali posada się podoba (…) z całem jestestwem kochającego serdca — Matka”. „Hali posada się podoba” — wzmianka o krewnej Halusze/Hali, której Janusz jako wiceminister załatwił pracę. Maria Głuchowska z Ziółkowskich dziękuje synowi za ten gest. W tle — codzienna rodzinna praktyka II RP: starszy brat pomaga młodszym, generał załatwia posady siostrom i kuzynkom, matka z dumą tę pomoc rejestruje. Podpis „Matka”, bez imienia, jest typowy dla epoki — w rodzinach ziemiańskich matka była centrum bez potrzeby nazwania.The second part — the signature of Mother Maria: 'Dearest little Janusz, my Tysiusiu (…) I thank You, my child, that Hala likes the position (…) with all my being, with a loving heart — Mother'. 'Hala likes the position' — a mention of a relative, Halusza/Hala, for whom Janusz, as deputy minister, arranged work. Maria Głuchowska née Ziółkowska thanks her son for the gesture. In the background — the everyday family practice of the Second Republic: the elder brother helps the younger, the general arranges positions for sisters and cousins, the mother proudly records that help. The signature 'Mother', without a name, is typical of the era — in landed families the mother was the centre without need of naming.A segunda parte — a assinatura da Mãe Maria: 'Queridíssimo Januszinho, meu Tysiusiu (…) Agradeço-Te, minha criança, que Hala goste do emprego (…) com todo o meu ser, com um coração amoroso — Mãe'. 'Hala goste do emprego' — menção a uma parente, Halusza/Hala, para quem Janusz, como vice-ministro, arranjou trabalho. Maria Głuchowska, nascida Ziółkowska, agradece ao filho pelo gesto. Ao fundo — a prática familiar cotidiana da Segunda República: o irmão mais velho ajuda os mais novos, o general arranja empregos para irmãs e primas, a mãe orgulhosamente registra essa ajuda. A assinatura 'Mãe', sem nome, é típica da época — nas famílias fundiárias a mãe era o centro sem necessidade de ser nomeada.Der zweite Teil — die Unterschrift der Mutter Maria: 'Liebster Januszek, mein Tysiusiu (…) Ich danke Dir, mein Kind, dass Hala die Stelle gefällt (…) mit ganzem Wesen, mit liebendem Herzen — Mutter'. 'Hala gefällt die Stelle' — eine Erwähnung einer Verwandten, Halusza/Hala, der Janusz als stellvertretender Minister eine Arbeit verschaffte. Maria Głuchowska geb. Ziółkowska dankt ihrem Sohn für die Geste. Im Hintergrund — die alltägliche Familienpraxis der Zweiten Republik: der ältere Bruder hilft den jüngeren, der General verschafft Schwestern und Cousinen Stellen, die Mutter verzeichnet stolz diese Hilfe. Die Unterschrift 'Mutter', ohne Namen, ist typisch für die Epoche — in Gutsbesitzerfamilien war die Mutter das Zentrum, ohne genannt werden zu müssen.Het tweede deel — de handtekening van Moeder Maria: 'Liefste Januszek, mijn Tysiusiu (…) Ik dank Je, mijn kind, dat Hala de betrekking bevalt (…) met heel mijn wezen, met een liefhebbend hart — Moeder'. 'Hala bevalt de betrekking' — een vermelding van een verwante, Halusza/Hala, voor wie Janusz als onderminister werk regelde. Maria Głuchowska, geboren Ziółkowska, dankt haar zoon voor het gebaar. Op de achtergrond — de alledaagse familiepraktijk van de Tweede Republiek: de oudere broer helpt de jongere, de generaal regelt betrekkingen voor zussen en nichten, de moeder boekt trots die hulp. De handtekening 'Moeder', zonder naam, is typisch voor de tijd — in landadelfamilies was de moeder het middelpunt zonder de noodzaak van een naam.La seconde partie — la signature de la Mère Maria : « Très cher petit Janusz, mon Tysiusiu (…) Je Te remercie, mon enfant, que le poste plaise à Hala (…) de tout mon être, d'un cœur aimant — Mère ». « le poste plaît à Hala » — une mention d'une parente, Halusza/Hala, à qui Janusz, comme vice-ministre, procura un travail. Maria Głuchowska, née Ziółkowska, remercie son fils pour le geste. En arrière-plan — la pratique familiale quotidienne de la Deuxième République : le frère aîné aide les cadets, le général procure des postes aux sœurs et cousines, la mère consigne fièrement cette aide. La signature « Mère », sans prénom, est typique de l'époque — dans les familles terriennes, la mère était le centre sans besoin d'être nommée.דער צווייטער טייל — די אונטערשריפֿט פֿון דער מוטער Maria: 'ליבסטער Januszek, מײַן Tysiusiu (…) איך דאַנק דיר, מײַן קינד, וואָס Hala געפֿעלט די שטעלע (…) מיטן גאַנצן וועזן, מיט אַ ליבנדיק האַרץ — מוטער'. 'Hala געפֿעלט די שטעלע' — אַ דערמאָנונג פֿון אַ קרובֿה, Halusza/Hala, פֿאַר וועמען יאַנוש, ווי שטעלפֿאַרטרעטער-מיניסטער, האָט אויסגעאַרבעט אַ אַרבעט. Maria Głuchowska, געבוירענע Ziółkowska, דאַנקט איר זון פֿאַרן זשעסט. אין הינטערגרונט — די טאָגטעגלעכע משפּחה-פּראַקטיק פֿון דער צווייטער רעפּובליק: דער עלטערער ברודער העלפֿט די ייִנגערע, דער גענעראַל אַרבעט אויס שטעלעס פֿאַר שוועסטער און קוזינעס, די מוטער פֿאַרצייכנט שטאָלץ די הילף. די אונטערשריפֿט 'מוטער', אָן אַ נאָמען, איז טיפּיש פֿאַר דער תּקופֿה — אין גוט-באַזיצער-משפּחות איז די מוטער געווען דער צענטער אָן אַ נייטיקייט פֿון אַ נאָמען.

Chronologia życia Lecha — fragment odkrytyChronology of Lech's life — a discovered fragmentCronologia da vida de Lech — um fragmento descobertoChronologie von Lechs Leben — ein entdecktes FragmentChronologie van Lechs leven — een ontdekt fragmentChronologie de la vie de Lech — un fragment découvertכראָנאָלאָגיע פֿון לעכס לעבן — אַ אַנטדעקטער פֿראַגמענט

List ARG/II/105 dodaje krytycznie brakujący etap do chronologii życia Lecha Głuchowskiego. Znamy: urodziny 2.VI.1902 w Rakowie; praktyka rolna lata 20.; oficer rezerwy kawalerii; 7 Pułk Ułanów Lubelskich w AK od 1940; rotmistrz, dowódca 1. szwadronu dywizjonu „Jeleń”; walka w Powstaniu Warszawskim; śmierć 15.IX.1944 na ul. Dolnej (potwierdzona w ARG/V/724). List Obszyr 1927 wypełnia lukę: Lech, 25-letni, dzierżawi majątek rolny na Wołyniu. To nie jest praktyka — to samodzielne zarządzanie. Oznacza, że dwuletnia praktyka rolna zakończyła się około 1925-1926, i Lech był do ok. 1929-1930 rolnikiem, zanim zdecydował się na wojsko. Ten fragment biografii — rolnicki, wołyński — był dotychczas niewidoczny w oficjalnych biogramach Lecha (Muzeum Powstania Warszawskiego, 1944.pl).The letter ARG/II/105 adds a critically missing stage to the chronology of Lech Głuchowski's life. We know: birth 2.VI.1902 in Raków; agricultural apprenticeship in the 1920s; reserve cavalry officer; 7th Lublin Uhlan Regiment in the Home Army from 1940; captain, commander of the 1st squadron of the 'Jeleń' Division; fighting in the Warsaw Uprising; death 15.IX.1944 on Dolna Street (confirmed in ARG/V/724). The Obszyr letter of 1927 fills a gap: Lech, aged 25, leases an agricultural estate in Volhynia. This is not an apprenticeship — it is independent management. It means that the two-year agricultural apprenticeship ended around 1925–1926, and Lech was a farmer until about 1929–1930 before deciding on the military. This part of the biography — agricultural, Volhynian — was hitherto invisible in Lech's official biographies (Warsaw Uprising Museum, 1944.pl).A carta ARG/II/105 acrescenta uma etapa criticamente ausente à cronologia da vida de Lech Głuchowski. Sabemos: nascimento 2.VI.1902 em Raków; estágio agrícola nos anos 1920; oficial da reserva de cavalaria; 7.º Regimento de Ulanos de Lublin na AK desde 1940; capitão, comandante do 1.º esquadrão da Divisão 'Jeleń'; combate no Levante de Varsóvia; morte 15.IX.1944 na rua Dolna (confirmada em ARG/V/724). A carta de Obszyr de 1927 preenche uma lacuna: Lech, aos 25 anos, arrenda uma propriedade agrícola na Volínia. Isso não é estágio — é gestão independente. Significa que o estágio agrícola de dois anos terminou por volta de 1925–1926, e Lech foi agricultor até cerca de 1929–1930 antes de optar pelo militar. Essa parte da biografia — agrícola, volíniana — era até agora invisível nas biografias oficiais de Lech (Museu do Levante de Varsóvia, 1944.pl).Der Brief ARG/II/105 fügt der Chronologie von Lech Głuchowskis Leben eine kritisch fehlende Etappe hinzu. Wir wissen: Geburt 2.VI.1902 in Raków; landwirtschaftliche Lehre in den 1920er Jahren; Reserveoffizier der Kavallerie; 7. Ulanenregiment Lublin in der Heimatarmee ab 1940; Rittmeister, Kommandeur der 1. Schwadron der Division 'Jeleń'; Kampf im Warschauer Aufstand; Tod 15.IX.1944 in der Dolna-Straße (bestätigt in ARG/V/724). Der Obszyr-Brief von 1927 füllt eine Lücke: Lech, 25 Jahre alt, pachtet ein landwirtschaftliches Gut in Wolhynien. Das ist keine Lehre — es ist selbständige Verwaltung. Es bedeutet, dass die zweijährige landwirtschaftliche Lehre um 1925–1926 endete, und Lech bis etwa 1929–1930 Landwirt war, bevor er sich für das Militär entschied. Dieser Teil der Biografie — landwirtschaftlich, wolhynisch — war bisher in Lechs offiziellen Biografien (Museum des Warschauer Aufstands, 1944.pl) unsichtbar.De brief ARG/II/105 voegt een kritisch ontbrekende fase toe aan de chronologie van Lech Głuchowski's leven. Wij weten: geboorte 2.VI.1902 in Raków; landbouwstage in de jaren 1920; reserveofficier van de cavalerie; 7e Regiment Ulanen van Lublin in de Armia Krajowa vanaf 1940; ritmeester, commandant van het 1e eskadron van de 'Jeleń'-divisie; strijd in de Opstand van Warschau; dood 15.IX.1944 op de Dolna-straat (bevestigd in ARG/V/724). De Obszyr-brief van 1927 vult een leemte: Lech, 25 jaar oud, pacht een landbouwlandgoed in Wolynië. Dit is geen stage — het is zelfstandig beheer. Het betekent dat de tweejarige landbouwstage rond 1925–1926 eindigde, en Lech tot ongeveer 1929–1930 boer was alvorens voor het leger te kiezen. Dit deel van de biografie — agrarisch, Wolyns — was tot nu toe onzichtbaar in Lechs officiële biografieën (Museum van de Opstand van Warschau, 1944.pl).La lettre ARG/II/105 ajoute une étape cruellement manquante à la chronologie de la vie de Lech Głuchowski. Nous savons : naissance le 2.VI.1902 à Raków ; apprentissage agricole dans les années 1920 ; officier de réserve de cavalerie ; 7e régiment de uhlans de Lublin dans l'Armée de l'Intérieur à partir de 1940 ; capitaine, commandant du 1er escadron de la Division « Jeleń » ; combat dans l'Insurrection de Varsovie ; mort le 15.IX.1944 rue Dolna (confirmée dans ARG/V/724). La lettre d'Obszyr de 1927 comble une lacune : Lech, âgé de 25 ans, loue un domaine agricole en Volhynie. Ce n'est pas un apprentissage — c'est une gestion indépendante. Cela signifie que l'apprentissage agricole de deux ans s'acheva vers 1925–1926, et Lech fut agriculteur jusque vers 1929–1930 avant d'opter pour l'armée. Cette partie de la biographie — agricole, volhynienne — était jusqu'ici invisible dans les biographies officielles de Lech (Musée de l'Insurrection de Varsovie, 1944.pl).דער בריוו ARG/II/105 לייגט צו אַ קריטיש-פֿעלנדיקע עטאַפּ צו דער כראָנאָלאָגיע פֿון לעך גלוכאָווסקיס לעבן. מיר ווייסן: געבוירן 2.VI.1902 אין Raków; לאַנדווירטשאַפֿטלעכע לערן-יאָרן אין די 1920ער; רעזערוו-אָפֿיציר פֿון דער קאַוואַלעריע; 7טער לובלינער אולאַן-רעגימענט אין דער היים-אַרמיי פֿון 1940; ריטמײַסטער, קאָמאַנדיר פֿונעם 1טן עסקאַדראָן פֿון דער 'יעלען'-דיוויזיע; קאַמף אינעם וואַרשעווער אויפֿשטאַנד; טויט 15.IX.1944 אויף דער Dolna-גאַס (באַשטעטיקט אין ARG/V/724). דער Obszyr-בריוו פֿון 1927 פֿילט אויס אַ לאַקונע: לעך, אין עלטער פֿון 25, פּעכטעוועט אַ לאַנדווירטשאַפֿטלעך גוט אין וואָלין. דאָס איז נישט קיין לערן-יאָר — עס איז זעלבסטשטענדיקע פֿאַרוואַלטונג. עס באַטײַט אַז דאָס צוויי-יאָריקע לאַנדווירטשאַפֿטלעכע לערן-יאָר האָט זיך געענדיקט אַרום 1925–1926, און לעך איז געווען אַ פּויער ביז אַרום 1929–1930 איידער ער האָט באַשלאָסן וועגן מיליטער. דער דאָזיקער טייל פֿון דער ביאָגראַפֿיע — לאַנדווירטשאַפֿטלעך, וואָלינער — איז ביז אַהער געווען אומזעיִק אין לעכס אָפֿיציעלע ביאָגראַפֿיעס (מוזיי פֿונעם וואַרשעווער אויפֿשטאַנד, 1944.pl).

Herb Korczak — potwierdzony 22.IV.2026Korczak arms — confirmed 22.IV.2026Brasão Korczak — confirmado em 22.IV.2026Korczak-Wappen — bestätigt 22.IV.2026Korczak-wapen — bevestigd 22.IV.2026Armoiries Korczak — confirmées le 22.IV.2026Korczak-וואַפּן — באַשטעטיקט 22.IV.2026

Matka Maria pochodziła z Ziółkowskich herbu Korczak. Przez kilka miesięcy badań (do marca 2026) herb ten identyfikowano błędnie jako Lubicz — na podstawie analogii z wpisem do Krzyża Niepodległości 1931. Rewizja nastąpiła 22 kwietnia 2026, gdy skanowanie katalogu ARG (PDF v3) ujawniło w zbiorach ARG/I/68 fragment herbarza Paprockiego/Turowskiego Herby rycerstwa polskiego (1858) — 15 stron poświęconych wyłącznie herbowi Korczak w odniesieniu do rodu Ziółkowskich. Herb Korczak — tarcza z kuszą i strzałą — jest herbem wybitnych rodów szlachty małopolskiej i mazowieckiej. Potwierdzenie pochodzi z ARG/I/67 (maszynopis Malewskiego): Marcin Ziółkowski h. Korczak — adiutant Ks. Józefa Poniatowskiego, kawaler Virtuti Militari za bitwę pod Raszyn 19.IV.1809, Podsędek Sądu Pokoju Okr. Radomskiego — jest pradziadkiem Marii z Ziółkowskich (matki gen. Janusza). To genealogiczne odkrycie nadaje całej kolekcji dodatkowy wymiar historyczny: ród Ziółkowskich nosicieli tradycji napoleońskiej (Raszyn 1809) + ród Głuchowskich h. Prus II, nosicieli tradycji legionowej (PON 1914, Siódemka Beliny) = dwa korzenie polskiego patriotyzmu zbrojnego w jednej rodzinie.Mother Maria came from the Ziółkowski family of the Korczak coat of arms. For several months of research (until March 2026) this coat of arms was incorrectly identified as Lubicz — on the basis of an analogy with the entry into the Cross of Independence 1931. The revision occurred on 22 April 2026, when scanning the ARG catalogue (PDF v3) revealed in the holdings ARG/I/68 a fragment of the armorial of Paprocki/Turowski Herby rycerstwa polskiego (1858) — 15 pages devoted exclusively to the Korczak coat of arms in reference to the Ziółkowski family. The Korczak coat of arms — a shield with a crossbow and an arrow — is the coat of arms of eminent families of the Lesser Polish and Mazovian nobility. Confirmation comes from ARG/I/67 (Malewski's typescript): Marcin Ziółkowski h. Korczak — adjutant to Prince Józef Poniatowski, knight of the Virtuti Militari for the battle of Raszyn 19.IV.1809, Sub-Judge of the Court of Peace of the Radom District — is the great-grandfather of Maria née Ziółkowska (mother of Gen. Janusz). This genealogical discovery gives the entire collection an additional historical dimension: the Ziółkowski family as bearers of the Napoleonic tradition (Raszyn 1809) + the Głuchowski family h. Prus II, bearers of the Legionary tradition (PON 1914, Belina's Seven) = two roots of Polish armed patriotism in one family.A mãe Maria provinha da família Ziółkowski do brasão Korczak. Durante vários meses de pesquisa (até março de 2026) este brasão foi identificado erroneamente como Lubicz — com base numa analogia com o registo na Cruz da Independência de 1931. A revisão ocorreu a 22 de abril de 2026, quando a digitalização do catálogo ARG (PDF v3) revelou no acervo ARG/I/68 um fragmento do armorial de Paprocki/Turowski Herby rycerstwa polskiego (1858) — 15 páginas dedicadas exclusivamente ao brasão Korczak em referência à família Ziółkowski. O brasão Korczak — um escudo com besta e flecha — é o brasão de eminentes famílias da nobreza da Pequena Polónia e da Mazóvia. A confirmação provém de ARG/I/67 (datiloscrito de Malewski): Marcin Ziółkowski h. Korczak — ajudante do Príncipe Józef Poniatowski, cavaleiro da Virtuti Militari pela batalha de Raszyn 19.IV.1809, Sub-Juiz do Tribunal de Paz do Distrito de Radom — é o bisavô de Maria nascida Ziółkowska (mãe do Gen. Janusz). Esta descoberta genealógica dá a toda a coleção uma dimensão histórica adicional: a família Ziółkowski portadora da tradição napoleónica (Raszyn 1809) + a família Głuchowski h. Prus II, portadora da tradição legionária (PON 1914, Os Sete de Belina) = duas raízes do patriotismo armado polaco numa única família.Mutter Maria stammte aus der Familie Ziółkowski des Wappens Korczak. Über mehrere Monate der Forschung (bis März 2026) wurde dieses Wappen fälschlich als Lubicz identifiziert — auf Grundlage einer Analogie zum Eintrag in das Unabhängigkeitskreuz 1931. Die Revision erfolgte am 22. April 2026, als das Scannen des ARG-Katalogs (PDF v3) in den Beständen ARG/I/68 ein Fragment des Wappenbuchs von Paprocki/Turowski Herby rycerstwa polskiego (1858) zutage förderte — 15 Seiten, die ausschließlich dem Wappen Korczak in Bezug auf die Familie Ziółkowski gewidmet sind. Das Wappen Korczak — ein Schild mit Armbrust und Pfeil — ist das Wappen bedeutender Familien des kleinpolnischen und masowischen Adels. Die Bestätigung stammt aus ARG/I/67 (Malewskis Typoskript): Marcin Ziółkowski h. Korczak — Adjutant des Fürsten Józef Poniatowski, Ritter des Virtuti Militari für die Schlacht bei Raszyn 19.IV.1809, Unterrichter des Friedensgerichts des Bezirks Radom — ist der Urgroßvater von Maria geb. Ziółkowska (Mutter von Gen. Janusz). Diese genealogische Entdeckung verleiht der gesamten Sammlung eine zusätzliche historische Dimension: die Familie Ziółkowski als Trägerin der napoleonischen Tradition (Raszyn 1809) + die Familie Głuchowski h. Prus II, Trägerin der Legionärstradition (PON 1914, Belinas Sieben) = zwei Wurzeln des polnischen bewaffneten Patriotismus in einer Familie.Moeder Maria stamde uit de familie Ziółkowski van het wapen Korczak. Gedurende enkele maanden van onderzoek (tot maart 2026) werd dit wapen onjuist geïdentificeerd als Lubicz — op basis van een analogie met de inschrijving in het Onafhankelijkheidskruis 1931. De herziening vond plaats op 22 april 2026, toen het scannen van de ARG-catalogus (PDF v3) in de collectie ARG/I/68 een fragment van het wapenboek van Paprocki/Turowski Herby rycerstwa polskiego (1858) onthulde — 15 pagina's uitsluitend gewijd aan het wapen Korczak met betrekking tot de familie Ziółkowski. Het wapen Korczak — een schild met kruisboog en pijl — is het wapen van vooraanstaande families van de Kleinpoolse en Mazovische adel. De bevestiging komt uit ARG/I/67 (typoscript van Malewski): Marcin Ziółkowski h. Korczak — adjudant van Vorst Józef Poniatowski, ridder van de Virtuti Militari voor de slag bij Raszyn 19.IV.1809, Onderrechter van de Vredesrechtbank van het District Radom — is de overgrootvader van Maria geboren Ziółkowska (moeder van Gen. Janusz). Deze genealogische ontdekking geeft de hele collectie een extra historische dimensie: de familie Ziółkowski als drager van de napoleontische traditie (Raszyn 1809) + de familie Głuchowski h. Prus II, drager van de legioentraditie (PON 1914, Belina's Zeven) = twee wortels van het Poolse gewapende patriottisme in één familie.La mère Maria était issue de la famille Ziółkowski des armoiries Korczak. Pendant plusieurs mois de recherches (jusqu'en mars 2026), ces armoiries furent identifiées à tort comme Lubicz — sur la base d'une analogie avec l'inscription à la Croix de l'Indépendance 1931. La révision eut lieu le 22 avril 2026, lorsque la numérisation du catalogue ARG (PDF v3) révéla dans les fonds ARG/I/68 un fragment de l'armorial de Paprocki/Turowski Herby rycerstwa polskiego (1858) — 15 pages consacrées exclusivement aux armoiries Korczak en référence à la famille Ziółkowski. Les armoiries Korczak — un écu portant une arbalète et une flèche — sont les armoiries d'éminentes familles de la noblesse de Petite-Pologne et de Mazovie. La confirmation provient de ARG/I/67 (tapuscrit de Malewski) : Marcin Ziółkowski h. Korczak — aide de camp du prince Józef Poniatowski, chevalier de la Virtuti Militari pour la bataille de Raszyn 19.IV.1809, Sous-Juge du Tribunal de Paix du District de Radom — est l'arrière-grand-père de Maria née Ziółkowska (mère du Gén. Janusz). Cette découverte généalogique confère à l'ensemble de la collection une dimension historique supplémentaire : la famille Ziółkowski porteuse de la tradition napoléonienne (Raszyn 1809) + la famille Głuchowski h. Prus II, porteuse de la tradition légionnaire (PON 1914, les Sept de Belina) = deux racines du patriotisme armé polonais dans une même famille.די מוטער Maria איז געשטאמט פֿון דער Ziółkowski משפּחה פֿונעם װאַפּן Korczak. במשך עטלעכע חדשים פֿאָרשונג (ביז מאַרץ 2026) האָט מען דעם װאַפּן דענטיפֿיצירט פֿאַלש װי Lubicz — אױפֿן יסוד פֿון אַן אַנאַלאָגיע מיטן אײַנשרײַב אינעם אומאָפּהענגיקײט־קרײץ 1931. די רעװיזיע איז פֿאָרגעקומען דעם 22טן אַפּריל 2026, װען דאָס סקאַנירן פֿונעם ARG קאַטאַלאָג (PDF v3) האָט אַנטפּלעקט אינעם בעסטאַנד ARG/I/68 אַ פֿראַגמענט פֿונעם װאַפּנבוך פֿון Paprocki/Turowski Herby rycerstwa polskiego (1858) — 15 זײַטן געװידמעט בלױז דעם װאַפּן Korczak אין באַצוג צו דער Ziółkowski משפּחה. דער װאַפּן Korczak — אַ שילד מיט אַ באַליסטע און אַ פֿײַל — איז דער װאַפּן פֿון חשובֿע משפּחות פֿונעם קלײן־פּױלישן און מאַזאָװישן אַדל. די באַשטעטיקונג קומט פֿון ARG/I/67 (Malewski'ס מאַשינשריפֿט): Marcin Ziółkowski h. Korczak — אַדיוטאַנט פֿונעם פֿירשט Józef Poniatowski, ריטער פֿון דער Virtuti Militari פֿאַר דער שלאַכט בײַ Raszyn 19.IV.1809, אונטער־ריכטער פֿונעם שלום־געריכט פֿונעם Radom דיסטריקט — איז דער עלטער־זײדע פֿון Maria געבױרענע Ziółkowska (מוטער פֿון גען. Janusz). די דאָזיקע גענעאַלאָגישע אַנטדעקונג גיט דער גאַנצער זאַמלונג אַ צוגאָב היסטאָרישן אָפּמעט: די Ziółkowski משפּחה װי טרעגער פֿון דער נאַפּאָלעאָנישער טראַדיציע (Raszyn 1809) + די Głuchowski משפּחה h. Prus II, טרעגער פֿון דער לעגיאָנער טראַדיציע (PON 1914, Belina'ס זיבן) = צװײ װאָרצלען פֿון פּױלישן באַװאָפֿנטן פּאַטריאָטיזם אין אײן משפּחה.