Ojciec i syn między obozamiFather and Son Between CampsPai e Filho entre CamposVater und Sohn zwischen den LagernVader en Zoon tussen de KampenPère et Fils entre les Campsפֿאָטער און זון צווישן לאַגערן

Korespondencja jeniecka Głuchowskich 1944–1945Głuchowski Family POW Correspondence 1944–1945Correspondência de Prisioneiros da Família Głuchowski 1944–1945Kriegsgefangenenkorrespondenz der Familie Głuchowski 1944–1945Krijgsgevangenencorrespondentie van de Familie Głuchowski 1944–1945Correspondance de Prisonniers de Guerre des Głuchowski 1944–1945מלחמה-געפֿאַנגענע קאָרעספּאָנדענץ פֿון דער משפּחה גלוכאָווסקי 1944–1945

AutorAuthorAutorAutorAuteurAuteurמחבר: Marek Skonieczny

Dwa obozyTwo CampsDois camposZwei LagerTwee kampenDeux campsצוויי לאַגערן

Jesienią 1944 roku, po upadku Powstania Warszawskiego, ojciec i syn trafili do osobnych obozów jenieckich. Ppor. Stanisław Stefan Głuchowski, numer jeniecki O.1245, znalazł się w Stalagu XI B (Fallingbostel). Jego siedemnastoletni syn Krzysztof, starszy ułan, numer 141009, trafił do Stalagu VI J (Krefeld-Fichtenhain, później przeniesiony do Bergen).In the autumn of 1944, after the fall of the Warsaw Uprising, father and son were sent to separate prisoner-of-war camps. Second Lieutenant Stanisław Stefan Głuchowski, POW number O.1245, ended up in Stalag XI B (Fallingbostel). His seventeen-year-old son Krzysztof, a senior lancer, number 141009, was sent to Stalag VI J (Krefeld-Fichtenhain, later transferred to Bergen).No outono de 1944, após a queda do Levante de Varsóvia, pai e filho foram enviados para campos de prisioneiros separados. O segundo-tenente Stanisław Stefan Głuchowski, prisioneiro número O.1245, foi parar no Stalag XI B (Fallingbostel). Seu filho de dezessete anos, Krzysztof, lanceiro sênior, número 141009, foi enviado para o Stalag VI J (Krefeld-Fichtenhain, posteriormente transferido para Bergen).Im Herbst 1944, nach dem Scheitern des Warschauer Aufstands, kamen Vater und Sohn in getrennte Kriegsgefangenenlager. Leutnant Stanisław Stefan Głuchowski, Gefangenennummer O.1245, landete im Stalag XI B (Fallingbostel). Sein siebzehnjähriger Sohn Krzysztof, Oberulan, Nummer 141009, kam ins Stalag VI J (Krefeld-Fichtenhain, später nach Bergen verlegt).In het najaar van 1944, na de val van de Opstand van Warschau, werden vader en zoon naar afzonderlijke krijgsgevangenenkampen gestuurd. Tweede luitenant Stanisław Stefan Głuchowski, krijgsgevangenennummer O.1245, belandde in Stalag XI B (Fallingbostel). Zijn zeventienjarige zoon Krzysztof, oudste ulaan, nummer 141009, kwam terecht in Stalag VI J (Krefeld-Fichtenhain, later overgebracht naar Bergen).À l'automne 1944, après la chute de l'Insurrection de Varsovie, le père et le fils furent envoyés dans des camps de prisonniers de guerre distincts. Le sous-lieutenant Stanisław Stefan Głuchowski, prisonnier numéro O.1245, se retrouva au Stalag XI B (Fallingbostel). Son fils de dix-sept ans, Krzysztof, uhlan de première classe, numéro 141009, fut envoyé au Stalag VI J (Krefeld-Fichtenhain, transféré plus tard à Bergen).אין האַרבסט 1944, נאָך דעם פֿאַל פֿון דעם וואַרשעווער אויפֿשטאַנד, זענען טאַטע און זון אַוועקגעשיקט געוואָרן אין באַזונדערע מלחמה-געפֿאַנגענע לאַגערן. לייטענאַנט Stanisław Stefan Głuchowski, געפֿאַנגענע נומער O.1245, איז אַרײַנגעפֿאַלן אין Stalag XI B (Fallingbostel). זײַן זיבעצן-יעריקער זון Krzysztof, עלטערער אולאַן, נומער 141009, איז אַוועקגעשיקט געוואָרן צו Stalag VI J (Krefeld-Fichtenhain, שפּעטער איבערגעפֿירט קיין Bergen).

„Kochany Tatuśku!”“Dear Daddy!”“Querido Papai!”„Lieber Papa!“„Lieve Papa!”« Cher Papa ! »„טײַערער טאַטעשי!“

W kolekcji zachowała się kartka jeniecka Krzysztofa do ojca: „Kochany Tatuśku! Jestem zdrowy, co Tatuś robi?” Napisana na formularzu Kriegsgefangenenpost, z cenzurowanym stemplem obozowym. Chłopiec ma szesnaście lat. Jest sam. Pisze na formularzach, które pozwalają na kilka linijek tekstu.A POW postcard from Krzysztof to his father survives in the collection: “Dear Daddy! I am well, what is Daddy doing?” Written on a Kriegsgefangenenpost form, with a censored camp stamp. The boy is sixteen years old. He is alone. He writes on forms that allow only a few lines of text.Um cartão postal de prisioneiro de Krzysztof para o pai sobreviveu na coleção: “Querido Papai! Estou bem, o que o Papai está fazendo?” Escrito num formulário Kriegsgefangenenpost, com carimbo de censura do campo. O menino tem dezesseis anos. Está sozinho. Escreve em formulários que permitem apenas algumas linhas de texto.In der Sammlung ist eine Kriegsgefangenenkarte von Krzysztof an seinen Vater erhalten: „Lieber Papa! Ich bin gesund, was macht Papa?“ Geschrieben auf einem Kriegsgefangenenpost-Formular, mit zensiertem Lagerstempel. Der Junge ist sechzehn Jahre alt. Er ist allein. Er schreibt auf Formularen, die nur wenige Zeilen Text zulassen.In de collectie is een krijgsgevangenenkaart van Krzysztof aan zijn vader bewaard gebleven: „Lieve Papa! Ik ben gezond, wat doet Papa?” Geschreven op een Kriegsgefangenenpost-formulier, met een gecensureerde kampstempel. De jongen is zestien jaar oud. Hij is alleen. Hij schrijft op formulieren die slechts een paar regels tekst toelaten.Une carte de prisonnier de guerre de Krzysztof à son père a été conservée dans la collection : « Cher Papa ! Je vais bien, que fait Papa ? » Écrite sur un formulaire Kriegsgefangenenpost, avec un cachet de camp censuré. Le garçon a seize ans. Il est seul. Il écrit sur des formulaires qui ne permettent que quelques lignes de texte.אין דער זאַמלונג איז געבליבן אַ מלחמה-געפֿאַנגענע קאַרטל פֿון Krzysztof צו זײַן טאַטן: „טײַערער טאַטעשי! איך בין געזונט, וואָס טוט דער טאַטע?“ געשריבן אויף אַ Kriegsgefangenenpost פֿאָרמולאַר, מיט אַ צענזורירטן לאַגער-שטעמפּל. דער ייִנגל איז זעכצן יאָר אַלט. ער איז אַליין. ער שרײַבט אויף פֿאָרמולאַרן וואָס דערלויבן בלויז עטלעכע שורות טעקסט.

Numery i formularzeNumbers and FormsNúmeros e formuláriosNummern und FormulareNummers en formulierenNuméros et formulairesנומערן און פֿאָרמולאַרן

Stefan znał numer jeniecki syna — co oznacza, że jakaś informacja musiała między nimi przepłynąć przez system Czerwonego Krzyża lub międzyobozową korespondencję. Formularze Kriegsgefangenenpost były standaryzowane: imię, numer, obóz, kilka linijek wiadomości. Każde słowo przechodziło przez cenzurę. Mimo to ojciec i syn próbowali utrzymać kontakt.Stefan knew his son's POW number — which means that some information must have flowed between them through the Red Cross system or inter-camp correspondence. The Kriegsgefangenenpost forms were standardized: name, number, camp, a few lines of message. Every word passed through censorship. Even so, father and son tried to stay in touch.Stefan sabia o número de prisioneiro do filho — o que significa que alguma informação deve ter circulado entre eles pelo sistema da Cruz Vermelha ou pela correspondência entre campos. Os formulários Kriegsgefangenenpost eram padronizados: nome, número, campo, algumas linhas de mensagem. Cada palavra passava pela censura. Mesmo assim, pai e filho tentaram manter contato.Stefan kannte die Gefangenennummer seines Sohnes — was bedeutet, dass eine Information zwischen ihnen über das System des Roten Kreuzes oder die Korrespondenz zwischen den Lagern geflossen sein muss. Die Kriegsgefangenenpost-Formulare waren standardisiert: Name, Nummer, Lager, ein paar Zeilen Nachricht. Jedes Wort ging durch die Zensur. Dennoch versuchten Vater und Sohn, in Kontakt zu bleiben.Stefan kende het krijgsgevangenennummer van zijn zoon — wat betekent dat er enige informatie tussen hen moet zijn gestroomd via het Rode Kruis of correspondentie tussen de kampen. De Kriegsgefangenenpost-formulieren waren gestandaardiseerd: naam, nummer, kamp, een paar regels bericht. Elk woord ging door de censuur. Toch probeerden vader en zoon contact te houden.Stefan connaissait le numéro de prisonnier de son fils — ce qui signifie qu'une information a dû circuler entre eux via le système de la Croix-Rouge ou la correspondance inter-camps. Les formulaires Kriegsgefangenenpost étaient standardisés : nom, numéro, camp, quelques lignes de message. Chaque mot passait par la censure. Malgré tout, le père et le fils tentaient de garder le contact.Stefan האָט געקענט די געפֿאַנגענע נומער פֿון זײַן זון — וואָס מיינט אַז עפּעס אַ אינפֿאָרמאַציע האָט געמוזט פֿליסן צווישן זיי דורך דעם רויטן קרייץ סיסטעם אָדער קאָרעספּאָנדענץ צווישן די לאַגערן. די Kriegsgefangenenpost פֿאָרמולאַרן זענען געווען סטאַנדאַרדיזירט: נאָמען, נומער, לאַגער, עטלעכע שורות בשורה. יעדעס וואָרט איז דורכגעגאַנגען די צענזור. פֿון דעסטוועגן האָבן טאַטע און זון געפּרוּווט בלײַבן אין קאָנטאַקט.

Listy do ZofiiLetters to ZofiaCartas para ZofiaBriefe an ZofiaBrieven aan ZofiaLettres à Zofiaבריוו צו Zofia

Oprócz korespondencji ojciec–syn, w kolekcji zachowały się listy do Zofii — prawdopodobnie siostry lub kuzynki, która działała jako punkt kontaktowy rodziny. Przez nią przechodziły informacje o życiu obu jeńców. Zofia była ogniwem łączącym rozbitą rodzinę.Besides the father–son correspondence, the collection also preserves letters to Zofia — probably a sister or cousin who served as the family's point of contact. Information about the lives of both prisoners passed through her. Zofia was the link binding the scattered family together.Além da correspondência entre pai e filho, a coleção também preserva cartas para Zofia — provavelmente uma irmã ou prima que servia como ponto de contato da família. Por ela passavam informações sobre a vida de ambos os prisioneiros. Zofia era o elo que unia a família dispersa.Neben der Korrespondenz zwischen Vater und Sohn sind in der Sammlung auch Briefe an Zofia erhalten — vermutlich eine Schwester oder Cousine, die als Kontaktstelle der Familie diente. Über sie liefen Informationen über das Leben beider Gefangener. Zofia war das Bindeglied der zerrissenen Familie.Naast de correspondentie tussen vader en zoon bewaart de collectie ook brieven aan Zofia — waarschijnlijk een zus of nicht die fungeerde als contactpunt van de familie. Via haar liep de informatie over het leven van beide gevangenen. Zofia was de schakel die de verstrooide familie verbond.Outre la correspondance entre le père et le fils, la collection conserve également des lettres à Zofia — probablement une sœur ou une cousine qui servait de point de contact à la famille. C'est par elle que passaient les informations sur la vie des deux prisonniers. Zofia était le lien qui unissait la famille dispersée.חוץ דער קאָרעספּאָנדענץ צווישן טאַטן און זון, איז אין דער זאַמלונג אויך געבליבן בריוו צו Zofia — מסתּמא אַ שוועסטער אָדער קוזינע וואָס האָט געדינט ווי דער קאָנטאַקט-פּונקט פֿון דער משפּחה. דורך איר זענען דורכגעגאַנגען ידיעות וועגן דעם לעבן פֿון ביידע געפֿאַנגענע. Zofia איז געווען די בינדונג וואָס האָט פֿאַרבונדן די צעוואָרפֿענע משפּחה.

Bergen i Bergen-BelsenBergen and Bergen-BelsenBergen e Bergen-BelsenBergen und Bergen-BelsenBergen en Bergen-BelsenBergen et Bergen-BelsenBergen און Bergen-Belsen

Stalag VI J został częściowo przeniesiony do Bergen — miejscowości oddalonej o kilka kilometrów od Bergen-Belsen. Bliskość obozu zagłady i obozu jenieckiego jest jednym z niezbadanych aspektów tej historii. Czy Krzysztof wiedział? Czy docierały informacje? Korespondencja jeniecka tego nie zdradza — cenzura była skuteczna.Stalag VI J was partly transferred to Bergen — a town a few kilometers from Bergen-Belsen. The proximity of the extermination camp and the POW camp is one of the unexplored aspects of this story. Did Krzysztof know? Did any information reach him? The POW correspondence does not reveal this — the censorship was effective.O Stalag VI J foi parcialmente transferido para Bergen — uma localidade a poucos quilômetros de Bergen-Belsen. A proximidade entre o campo de extermínio e o campo de prisioneiros é um dos aspectos inexplorados desta história. Krzysztof sabia? Alguma informação chegava? A correspondência de prisioneiros não revela isso — a censura era eficaz.Das Stalag VI J wurde teilweise nach Bergen verlegt — einen Ort wenige Kilometer von Bergen-Belsen entfernt. Die Nähe des Vernichtungslagers und des Kriegsgefangenenlagers ist einer der unerforschten Aspekte dieser Geschichte. Wusste Krzysztof davon? Drangen Informationen durch? Die Kriegsgefangenenkorrespondenz verrät es nicht — die Zensur war wirksam.Stalag VI J werd gedeeltelijk overgebracht naar Bergen — een plaats op enkele kilometers van Bergen-Belsen. De nabijheid van het vernietigingskamp en het krijgsgevangenenkamp is een van de onontgonnen aspecten van dit verhaal. Wist Krzysztof het? Bereikte enige informatie hem? De krijgsgevangenencorrespondentie onthult het niet — de censuur was doeltreffend.Le Stalag VI J fut partiellement transféré à Bergen — une localité à quelques kilomètres de Bergen-Belsen. La proximité du camp d'extermination et du camp de prisonniers est l'un des aspects inexplorés de cette histoire. Krzysztof savait-il ? Des informations lui parvenaient-elles ? La correspondance de prisonniers ne le révèle pas — la censure était efficace.Stalag VI J איז טיילווײַז איבערגעפֿירט געוואָרן קיין Bergen — אַ שטעטל עטלעכע קילאָמעטער פֿון Bergen-Belsen. די נאָענטקייט פֿון דעם פֿאַרניכטונג-לאַגער און דעם מלחמה-געפֿאַנגענע לאַגער איז איינער פֿון די נישט-אויסגעפֿאָרשטע אַספּעקטן פֿון דער דאָזיקער געשיכטע. צי האָט Krzysztof געוווּסט? צי זענען ידיעות אָנגעקומען? די מלחמה-געפֿאַנגענע קאָרעספּאָנדענץ אַנטפּלעקט עס נישט — די צענזור איז געווען ווירקזאַם.

WyzwolenieLiberationLibertaçãoBefreiungBevrijdingLibérationבאַפֿרײַונג

Wiosną 1945 roku oba obozy zostały wyzwolone przez aliantów. Stefan i Krzysztof odnaleźli się — ale nie wrócili do Polski. Wanda czekała w Warszawie. Rozpoczęła się nowa rozłąka, tym razem dobrowolna: syn i ojciec wybrali emigrację. Matka została.In the spring of 1945, both camps were liberated by the Allies. Stefan and Krzysztof found each other — but they did not return to Poland. Wanda was waiting in Warsaw. A new separation began, this time voluntary: son and father chose emigration. The mother stayed behind.Na primavera de 1945, ambos os campos foram libertados pelos Aliados. Stefan e Krzysztof se reencontraram — mas não voltaram para a Polônia. Wanda esperava em Varsóvia. Começou uma nova separação, desta vez voluntária: filho e pai escolheram a emigração. A mãe ficou.Im Frühjahr 1945 wurden beide Lager von den Alliierten befreit. Stefan und Krzysztof fanden zueinander — kehrten aber nicht nach Polen zurück. Wanda wartete in Warschau. Eine neue Trennung begann, diesmal freiwillig: Sohn und Vater wählten die Emigration. Die Mutter blieb zurück.In het voorjaar van 1945 werden beide kampen door de geallieerden bevrijd. Stefan en Krzysztof vonden elkaar terug — maar keerden niet terug naar Polen. Wanda wachtte in Warschau. Een nieuwe scheiding begon, deze keer vrijwillig: zoon en vader kozen voor emigratie. De moeder bleef achter.Au printemps 1945, les deux camps furent libérés par les Alliés. Stefan et Krzysztof se retrouvèrent — mais ne rentrèrent pas en Pologne. Wanda attendait à Varsovie. Une nouvelle séparation commença, cette fois volontaire : le fils et le père choisirent l'émigration. La mère resta.אין פֿרילינג 1945 זענען ביידע לאַגערן באַפֿרײַט געוואָרן דורך די אַליִיִרטע. Stefan און Krzysztof האָבן זיך געפֿונען — אָבער זיי זענען נישט צוריקגעקומען קיין פּוילן. Wanda האָט געוואַרט אין וואַרשע. אַ נײַע צעשיידונג האָט זיך אָנגעהויבן, דאָס מאָל פֿרײַוויליק: זון און טאַטע האָבן אויסגעקליבן עמיגראַציע. די מאַמע איז געבליבן.

ŹródłaSourcesFontesQuellenBronnenSourcesקוואַלן