„Od Getta do Brazylii — historia jednego pierścienia”

ARG/V/159

Pierścień z Getta ŁódzkiegoA ring from the Łódź GhettoUm anel do Gueto de ŁódźEin Ring aus dem Łódźer GhettoEen ring uit het getto van ŁódźUne bague du Ghetto de Łódźאַ רינג פֿונעם לאָדזשער געטאָ

1984: Krzysztof z Rochester oferuje pierścień z dedykacją dla szefa Rewiru Marysin II. Monety i banknoty gettowe od wuja Włodzimierza.1984: Krzysztof from Rochester offers the ring with a dedication for the head of the Marysin II [precinct]. Ghetto coins and banknotes from uncle Włodzimierz.1984: Krzysztof de Rochester oferece o anel com dedicatória para o chefe do [bairro] Marysin II. Moedas e notas do gueto do tio Włodzimierz.1984: Krzysztof aus Rochester bietet den Ring mit einer Widmung für den Leiter des Marysin-II-[Reviers] an. Ghettomünzen und -banknoten von Onkel Włodzimierz.1984: Krzysztof uit Rochester biedt de ring aan met een opdracht voor het hoofd van het Marysin II-[district]. Gettomunten en -bankbiljetten van oom Włodzimierz.1984 : Krzysztof de Rochester offre la bague avec une dédicace pour le chef du [quartier] Marysin II. Monnaies et billets du ghetto de l'oncle Włodzimierz.1984: קשישטאָף פֿון Rochester באָט אָן דעם רינג מיט אַ ווידמונג פֿאַרן קאָפּ פֿונעם Marysin II-[ראַיאָן]. געטאָ-מטבעות און -באַנקנאָטן פֿון פֿעטער Włodzimierz.

ARG/VI/8

Włodzimierz Głuchowski ps. TomaszewskiWłodzimierz Głuchowski codename TomaszewskiWłodzimierz Głuchowski codinome TomaszewskiWłodzimierz Głuchowski Deckname TomaszewskiWłodzimierz Głuchowski codenaam TomaszewskiWłodzimierz Głuchowski nom de code TomaszewskiWłodzimierz Głuchowski קאָד-נאָמען Tomaszewski

Farmaceuta, Fort Sokolnicki w Powstaniu. Numizmatyk, przyjaciel dyrektora mennicy Toleckiego. Skąd miał przedmioty z Getta?A pharmacist, at Fort Sokolnicki in the Uprising. A numismatist, friend of the mint director Tolecki. Where did he get the objects from the Ghetto?Um farmacêutico, no Forte Sokolnicki no Levante. Um numismata, amigo do diretor da casa da moeda Tolecki. De onde tinha os objetos do Gueto?Ein Apotheker, im Fort Sokolnicki im Aufstand. Ein Numismatiker, Freund des Münzdirektors Tolecki. Woher hatte er die Gegenstände aus dem Ghetto?Een apotheker, bij Fort Sokolnicki in de Opstand. Een numismaticus, vriend van de muntdirecteur Tolecki. Waar had hij de voorwerpen uit het getto vandaan?Un pharmacien, au Fort Sokolnicki dans l'Insurrection. Un numismate, ami du directeur de la Monnaie Tolecki. D'où tenait-il les objets du Ghetto ?אַ אַפּטעקער, בײַ Fort Sokolnicki אינעם אויפֿשטאַנד. אַ נומיזמאַטיקער, אַ פֿרײַנד פֿונעם מטבע-דירעקטאָר Tolecki. פֿון וואַנען האָט ער געהאַט די אָביעקטן פֿונעם געטאָ?

ARG/V/234

Włodek i medaleWłodek and the medalsWłodek e as medalhasWłodek und die MedaillenWłodek en de medaillesWłodek et les médaillesWłodek און די מעדאַלן

Wielkanoc 1947 w Łodzi. Włodek podziwia medale Józka robione w okupacji. Numizmatyk, który zbierał świadectwa.Easter 1947 in Łódź. Włodek admires Józek's medals made under the occupation. A numismatist who collected testimonies.Páscoa de 1947 em Łódź. Włodek admira as medalhas do Józek feitas sob a ocupação. Um numismata que coletava testemunhos.Ostern 1947 in Łódź. Włodek bewundert Józeks unter der Besatzung angefertigte Medaillen. Ein Numismatiker, der Zeugnisse sammelte.Pasen 1947 in Łódź. Włodek bewondert Józeks onder de bezetting gemaakte medailles. Een numismaticus die getuigenissen verzamelde.Pâques 1947 à Łódź. Włodek admire les médailles de Józek faites sous l'occupation. Un numismate qui collectait des témoignages.פּסח 1947 אין לאָדזש. Włodek באַוווּנדערט Józekס מעדאַלן געמאַכט אונטער דער אָקופּאַציע. אַ נומיזמאַטיקער וואָס האָט געזאַמלט עדותן.

ARG/V/228

Wanda o zniszczeniuWanda on the destructionWanda sobre a destruiçãoWanda über die ZerstörungWanda over de verwoestingWanda sur la destructionוואַנדאַ וועגן דער חורבן

Dom z zerwanym dachem, stracone meble, 7 miesięcy więzienia. A wśród ruin — pierścień przetrwał.A house with a torn-off roof, lost furniture, 7 months of prison. And amid the ruins — the ring survived.Uma casa com o telhado arrancado, móveis perdidos, 7 meses de prisão. E entre as ruínas — o anel sobreviveu.Ein Haus mit abgerissenem Dach, verlorene Möbel, 7 Monate Gefängnis. Und inmitten der Ruinen — der Ring überlebte.Een huis met een afgerukt dak, verloren meubels, 7 maanden gevangenis. En te midden van de ruïnes — de ring overleefde.Une maison au toit arraché, des meubles perdus, 7 mois de prison. Et parmi les ruines — la bague a survécu.אַ הויז מיט אַ אָפּגעריסענעם דאַך, פֿאַרלוירענע מעבל, 7 חדשים תּפֿיסה. און צווישן די חורבֿות — דער רינג איז ניצול געוואָרן.

ARG/V/273

Apteka na NiepodległościThe pharmacy on NiepodległościA farmácia na NiepodległościDie Apotheke auf der NiepodległościDe apotheek op de NiepodległościLa pharmacie sur la Niepodległościדי אַפּטעק אויף Niepodległości

28 stycznia 1948: przeprowadzka. Szafa wciągana sznurami przez okno. Pierścień jedzie z nią.28 January 1948: the move. The wardrobe hauled up by ropes through the window. The ring travels with it.28 de janeiro de 1948: a mudança. O armário içado por cordas pela janela. O anel viaja com ele.28. Januar 1948: der Umzug. Der Schrank mit Seilen durchs Fenster hochgezogen. Der Ring reist mit ihm.28 januari 1948: de verhuizing. De kast met touwen omhooggehesen door het raam. De ring reist mee.28 janvier 1948 : le déménagement. L'armoire hissée par des cordes à travers la fenêtre. La bague voyage avec elle.28 יאַנואַר 1948: דער אַריבערפֿאָר. דער שאַפֿע אַרויפֿגעצויגן מיט שטריק דורכן פֿענצטער. דער רינג פֿאָרט מיט אים.

ARG/V/160 · ARG/VI/10

⭐ List Krzysztofa do Ambasady Izraela — 18.V.1958⭐ Krzysztof's letter to the Israeli Embassy — 18.V.1958⭐ Carta de Krzysztof à Embaixada de Israel — 18.V.1958⭐ Krzysztofs Brief an die israelische Botschaft — 18.V.1958⭐ Krzysztofs brief aan de Israëlische Ambassade — 18.V.1958⭐ Lettre de Krzysztof à l'Ambassade d'Israël — 18.V.1958⭐ קשישטאָפֿס בריוו צו דער ישראל-אַמבאַסאַדע — 18.V.1958

10 lat po przeprowadzce. Krzysztof pisze z 42 Emperors Gate, Londyn SW7: „I am contemplating sale of my complete set of paper currency and coins issued in Lodz ghetto during the german occupation of Poland." Próba oddania kolekcji w godne ręce — jedna z najwcześniejszych prywatnych prób udostępnienia ghettowych artefaktów żydowskiemu archiwum państwowemu (jeszcze przed założeniem Muzeum Holokaustu w Waszyngtonie 1980). Odkrycie 17.V.2026 z audytu REGISTRY.json.10 years after the move. Krzysztof writes from 42 Emperors Gate, London SW7: «I am contemplating sale of my complete set of paper currency and coins issued in Lodz ghetto during the german occupation of Poland.» An attempt to place the collection in worthy hands — one of the earliest private efforts to make ghetto artefacts available to a Jewish state archive (even before the founding of the Holocaust Museum in Washington, 1980). Discovered 17.V.2026 in the REGISTRY.json audit.10 anos após a mudança. Krzysztof escreve de 42 Emperors Gate, Londres SW7: «I am contemplating sale of my complete set of paper currency and coins issued in Lodz ghetto during the german occupation of Poland.» Uma tentativa de colocar a coleção em mãos dignas — um dos primeiros esforços privados para disponibilizar artefactos do gueto a um arquivo estatal judaico (ainda antes da fundação do Museu do Holocausto em Washington, 1980). Descoberto a 17.V.2026 na auditoria do REGISTRY.json.10 Jahre nach dem Umzug. Krzysztof schreibt aus 42 Emperors Gate, London SW7: «I am contemplating sale of my complete set of paper currency and coins issued in Lodz ghetto during the german occupation of Poland.» Ein Versuch, die Sammlung in würdige Hände zu legen — einer der frühesten privaten Versuche, Ghetto-Artefakte einem jüdischen Staatsarchiv zugänglich zu machen (noch vor der Gründung des Holocaust-Museums in Washington 1980). Entdeckt am 17.V.2026 beim Audit der REGISTRY.json.10 jaar na de verhuizing. Krzysztof schrijft vanuit 42 Emperors Gate, Londen SW7: «I am contemplating sale of my complete set of paper currency and coins issued in Lodz ghetto during the german occupation of Poland.» Een poging om de collectie in waardige handen te plaatsen — een van de vroegste particuliere pogingen om gettoartefacten beschikbaar te stellen aan een Joods staatsarchief (nog vóór de oprichting van het Holocaustmuseum in Washington, 1980). Ontdekt op 17.V.2026 bij de audit van REGISTRY.json.10 ans après le déménagement. Krzysztof écrit du 42 Emperors Gate, Londres SW7 : «I am contemplating sale of my complete set of paper currency and coins issued in Lodz ghetto during the german occupation of Poland.» Une tentative de confier la collection à des mains dignes — l'un des tout premiers efforts privés pour rendre des artefacts du ghetto accessibles à des archives d'État juives (avant même la fondation du Musée de l'Holocauste à Washington en 1980). Découvert le 17.V.2026 lors de l'audit du REGISTRY.json.10 יאר נאך דעם איבערצי. קשישטאף שרײַבט פֿון 42 Emperors Gate, לאנדאן SW7: «I am contemplating sale of my complete set of paper currency and coins issued in Lodz ghetto during the german occupation of Poland.» אַ פּרוּוו אַריבערצוגעבן די זאַמלונג אין ווערדיקע הענט — איינער פֿון די פֿריִיקסטע פּריוואַטע פּרוּוון מאַכן געטא־אַרטעפֿאַקטן צוטריטלעך פֿאַר אַ ייִדישן מלוכה־אַרכיוו (נאך פֿאַר דער גרינדונג פֿונעם חורבן־מוזיי אין וואשינגטאן 1980). אַנטדעקט 17.V.2026 בײַם אוידיט פֿון REGISTRY.json.

ARG/VI/11

Fizyczne artefakty getta — bilet 10 Pf, talon Hefe, notatkaPhysical ghetto artefacts — a 10 Pf ticket, a Hefe coupon, a noteArtefactos físicos do gueto — um bilhete de 10 Pf, um talão de Hefe, uma notaPhysische Ghetto-Artefakte — ein 10-Pf-Schein, ein Hefe-Coupon, eine NotizFysieke getto-artefacten — een 10 Pf-bon, een Hefe-coupon, een notitieArtefacts physiques du ghetto — un billet de 10 Pf, un coupon de Hefe, une noteפֿיזישע געטאָ-אַרטעפֿאַקטן — אַ 10 Pf-בילעט, אַ Hefe-קופּאָן, אַ נאָטיץ

Trzy obiekty z kolekcji Krzysztofa zachowane do dziś: (1) bilet 10 Pf z 17.IV.1942, „Postabteilung des Aeltesten der Juden in Litzmannstadt-Getto", numer 253782; (2) talon Nr 6240 na 200 g Hefe (drożdży) z Molkereierzeugnisse-Abt.; (3) ręcznopisemna notatka inwentaryzacyjna Krzysztofa. Materialny dowód „kompletnego zestawu" z listu V/160.Three objects from Krzysztof's collection preserved to this day: (1) a 10 Pf ticket of 17.IV.1942, «Postabteilung des Aeltesten der Juden in Litzmannstadt-Getto», number 253782; (2) a coupon No. 6240 for 200 g of Hefe (yeast) from the Molkereierzeugnisse-Abt.; (3) a handwritten inventory note of Krzysztof. Material proof of the «complete set» from letter V/160.Três objetos da coleção de Krzysztof conservados até hoje: (1) um bilhete de 10 Pf de 17.IV.1942, «Postabteilung des Aeltesten der Juden in Litzmannstadt-Getto», número 253782; (2) um talão N.º 6240 para 200 g de Hefe (levedura) do Molkereierzeugnisse-Abt.; (3) uma nota de inventário manuscrita de Krzysztof. Prova material do «conjunto completo» da carta V/160.Drei Objekte aus Krzysztofs Sammlung bis heute bewahrt: (1) ein 10-Pf-Schein vom 17.IV.1942, «Postabteilung des Aeltesten der Juden in Litzmannstadt-Getto», Nummer 253782; (2) ein Coupon Nr. 6240 für 200 g Hefe vom Molkereierzeugnisse-Abt.; (3) eine handschriftliche Inventarnotiz von Krzysztof. Materieller Beweis des «vollständigen Satzes» aus Brief V/160.Drie voorwerpen uit Krzysztofs collectie tot op heden bewaard: (1) een 10 Pf-bon van 17.IV.1942, «Postabteilung des Aeltesten der Juden in Litzmannstadt-Getto», nummer 253782; (2) een coupon Nr. 6240 voor 200 g Hefe (gist) van de Molkereierzeugnisse-Abt.; (3) een handgeschreven inventarisnotitie van Krzysztof. Materieel bewijs van de «complete set» uit brief V/160.Trois objets de la collection de Krzysztof conservés à ce jour : (1) un billet de 10 Pf du 17.IV.1942, «Postabteilung des Aeltesten der Juden in Litzmannstadt-Getto», numéro 253782 ; (2) un coupon N° 6240 pour 200 g de Hefe (levure) du Molkereierzeugnisse-Abt. ; (3) une note d'inventaire manuscrite de Krzysztof. Preuve matérielle de l'«ensemble complet» de la lettre V/160.דרײַ אָביעקטן פֿון קשישטאָפֿס זאַמלונג אָפּגעהיט ביז הײַנט: (1) אַ 10 Pf-בילעט פֿון 17.IV.1942, «Postabteilung des Aeltesten der Juden in Litzmannstadt-Getto», נומער 253782; (2) אַ קופּאָן נומ. 6240 פֿאַר 200 g Hefe (הייוון) פֿונעם Molkereierzeugnisse-Abt.; (3) אַ האַנטגעשריבענע אינווענטאַר-נאָטיץ פֿון קשישטאָף. מאַטעריעלער באַווײַז פֿונעם «פֿולשטענדיקן זאַץ» פֿון בריוו V/160.

ARG/VI/12

Odpowiedź Ambasady Izraela — 22.V.1958Reply of the Israeli Embassy — 22.V.1958Resposta da Embaixada de Israel — 22.V.1958Antwort der israelischen Botschaft — 22.V.1958Antwoord van de Israëlische Ambassade — 22.V.1958Réponse de l'Ambassade d'Israël — 22.V.1958ענטפֿער פֿון דער ישראל-אַמבאַסאַדע — 22.V.1958

Cztery dni później Avraham Kidron, attaché prasowy Ambasady Izraela w Londynie, odpisuje do „Mr. K. Głuchowski, 42, Emperors Gate, London, S.W.7": „I would suggest you write to: Yad Vashem, P.O.B. 84, Jerusalem." Kierunek wskazany — Yad Vashem (instytut założony 1953). Dalszy ślad listów do Yad Vashem nie zachowany w archiwum — kolekcja pozostała u rodziny. 68 lat po liście, w 2026 r., 3 fragmenty (VI/11) wciąż tu są.Four days later Avraham Kidron, press attaché of the Israeli Embassy in London, replies to «Mr. K. Głuchowski, 42, Emperors Gate, London, S.W.7»: «I would suggest you write to: Yad Vashem, P.O.B. 84, Jerusalem.» The direction indicated — Yad Vashem (the institute founded in 1953). The further trace of letters to Yad Vashem is not preserved in the archive — the collection remained with the family. 68 years after the letter, in 2026, 3 fragments (VI/11) are still here.Quatro dias depois Avraham Kidron, adido de imprensa da Embaixada de Israel em Londres, responde a «Mr. K. Głuchowski, 42, Emperors Gate, London, S.W.7»: «I would suggest you write to: Yad Vashem, P.O.B. 84, Jerusalem.» A direção indicada — Yad Vashem (o instituto fundado em 1953). O rasto ulterior de cartas a Yad Vashem não se conserva no arquivo — a coleção permaneceu com a família. 68 anos após a carta, em 2026, 3 fragmentos (VI/11) ainda aqui estão.Vier Tage später antwortet Avraham Kidron, Presseattaché der israelischen Botschaft in London, an «Mr. K. Głuchowski, 42, Emperors Gate, London, S.W.7»: «I would suggest you write to: Yad Vashem, P.O.B. 84, Jerusalem.» Die angegebene Richtung — Yad Vashem (das 1953 gegründete Institut). Die weitere Spur von Briefen an Yad Vashem ist im Archiv nicht erhalten — die Sammlung blieb bei der Familie. 68 Jahre nach dem Brief, im Jahr 2026, sind 3 Fragmente (VI/11) noch hier.Vier dagen later antwoordt Avraham Kidron, persattaché van de Israëlische Ambassade in Londen, aan «Mr. K. Głuchowski, 42, Emperors Gate, London, S.W.7»: «I would suggest you write to: Yad Vashem, P.O.B. 84, Jerusalem.» De aangegeven richting — Yad Vashem (het in 1953 gestichte instituut). Het verdere spoor van brieven aan Yad Vashem is niet in het archief bewaard — de collectie bleef bij de familie. 68 jaar na de brief, in 2026, zijn 3 fragmenten (VI/11) nog hier.Quatre jours plus tard Avraham Kidron, attaché de presse de l'Ambassade d'Israël à Londres, répond à «Mr. K. Głuchowski, 42, Emperors Gate, London, S.W.7» : «I would suggest you write to: Yad Vashem, P.O.B. 84, Jerusalem.» La direction indiquée — Yad Vashem (l'institut fondé en 1953). La trace ultérieure de lettres à Yad Vashem n'est pas conservée dans l'archive — la collection est restée dans la famille. 68 ans après la lettre, en 2026, 3 fragments (VI/11) sont encore ici.פֿיר טעג שפּעטער ענטפֿערט Avraham Kidron, פּרעסע-אַטאַשע פֿון דער ישראל-אַמבאַסאַדע אין לאָנדאָן, צו «Mr. K. Głuchowski, 42, Emperors Gate, London, S.W.7»: «I would suggest you write to: Yad Vashem, P.O.B. 84, Jerusalem.» די אָנגעוויזענע ריכטונג — Yad Vashem (דער אינסטיטוט געגרינדעט אין 1953). דער ווײַטערער שפּור פֿון בריוו צו Yad Vashem איז נישט אָפּגעהיט אינעם אַרכיוו — די זאַמלונג איז געבליבן בײַ דער משפּחה. 68 יאָר נאָכן בריוו, אין 2026, זײַנען 3 פֿראַגמענטן (VI/11) נאָך דאָ.