najkrótszy liścik Wandy, pełen tęsknotyWanda's shortest little note, full of longingo bilhete mais curto de Wanda, cheio de saudadeWandas kürzester Zettel, voller SehnsuchtWanda's kortste briefje, vol verlangenle plus court billet de Wanda, plein de nostalgieוואַנדאַס קירצסטער צעטעלע, פֿול מיט בענקשאַפֿט
mrozy, znaczki dla syna na obczyźniefrosts, stamps for the son abroadgeadas, selos para o filho no estrangeiroFröste, Briefmarken für den Sohn in der Fremdevorst, postzegels voor de zoon in den vreemdegelées, timbres pour le fils à l'étrangerפֿרעסט, מאַרקעס פֿארן זון אין דער פֿרעמד
zniszczenia domu, fotografie, mebledamage to the house, photographs, furnituredanos na casa, fotografias, mobíliaSchäden am Haus, Fotografien, Möbelschade aan het huis, foto's, meubelsdégâts à la maison, photographies, meublesשאדנס צום הויז, פֿאטאגראַפֿיעס, מעבל
wyznanie matkia mother's confessiona confissão de uma mãedas Geständnis einer Mutterde bekentenis van een moederl'aveu d'une mèreאַ מאַמעס ווידוי
krawaty jedwabne, Argentyna, nadziejasilk ties, Argentina, hopegravatas de seda, Argentina, esperançaSeidenkrawatten, Argentinien, Hoffnungzijden dassen, Argentinië, hoopcravates en soie, Argentine, espoirזײַדענע קראַוואַטן, אַרגענטינע, האפֿענונג
jak Wanda szukała syna po wojniehow Wanda searched for her son after the warcomo Wanda procurou o filho depois da guerrawie Wanda nach dem Krieg ihren Sohn suchtehoe Wanda na de oorlog haar zoon zochtcomment Wanda chercha son fils après la guerreווי וואַנדאַ האט געזוכט איר זון נאך דער מלחמה
Józek konserwator, medale Majdanek robione w okupacjiJózek the conservator, the Majdanek medals made during the occupationJózek o conservador, as medalhas de Majdanek feitas durante a ocupaçãoJózek der Restaurator, die während der Besatzung angefertigten Majdanek-MedaillenJózek de conservator, de tijdens de bezetting gemaakte Majdanek-medaillesJózek le conservateur, les médailles de Majdanek faites sous l'occupationיוזעק דער קאנסערוואַטאר, די מײַדאַנעק־מעדאַלן געמאַכט בעת דער אקופּאַציע
„jak dowiedziałam się że żyjesz”«how I learned that you are alive»«como soube que estavas vivo»«wie ich erfuhr, dass du lebst»«hoe ik vernam dat je leeft»«comment j'ai appris que tu es vivant»«ווי איך האב זיך דערוווּסט אַז דו לעבסט»
aparat fotograficzny na imieninya camera for the name-dayuma máquina fotográfica para o dia onomásticoeine Kamera zum Namenstageen fototoestel voor de naamdagun appareil photo pour la fêteאַ פֿאטא־אַפּאַראַט אויפֿן נאמען־טאג
SPIS 45 LEKARSTW potrzebnych w PolsceA LIST OF 45 MEDICINES needed in PolandUMA LISTA DE 45 MEDICAMENTOS necessários na PolóniaEINE LISTE VON 45 MEDIKAMENTEN, die in Polen benötigt werdenEEN LIJST VAN 45 MEDICIJNEN nodig in PolenUNE LISTE DE 45 MÉDICAMENTS nécessaires en Pologneאַ רשימה פֿון 45 מעדיצינען וואס מע דאַרף אין פּוילן
pocztówki, śnieg w Warszawiepostcards, snow in Warsawpostais, neve em VarsóviaPostkarten, Schnee in Warschauansichtkaarten, sneeuw in Warschaucartes postales, neige à Varsovieפּאָסטקאַרטלעך, שניי אין וואַרשע
Boże Narodzenie 1947Christmas 1947Natal de 1947Weihnachten 1947Kerstmis 1947Noël 1947ניטל 1947
Danusia, Basia K. — PIERWSZE wymienienie DanusiDanusia, Basia K. — the FIRST mention of DanusiaDanusia, Basia K. — a PRIMEIRA menção a DanusiaDanusia, Basia K. — die ERSTE Erwähnung von DanusiaDanusia, Basia K. — de EERSTE vermelding van DanusiaDanusia, Basia K. — la PREMIÈRE mention de Danusiaדאַנוסיאַ, באַשאַ ק. — די ערשטע דערמאנונג פֿון דאַנוסיאַ
dopisek lutowya February postscriptum pós-escrito de fevereiroein Februar-Nachsatzeen naschrift in februariun post-scriptum de févrierאַ פֿעברואַר־נאכשריפֿט
10 kart, przeprowadzka apteki, ceny, Zelwerowicz10 cards, the pharmacy's relocation, prices, Zelwerowicz10 cartões, a mudança da farmácia, preços, Zelwerowicz10 Karten, der Umzug der Apotheke, Preise, Zelwerowicz10 kaarten, de verhuizing van de apotheek, prijzen, Zelwerowicz10 cartes, le déménagement de la pharmacie, les prix, Zelwerowicz10 קאַרטלעך, די איבערצי פֿון דער אַפּטייק, פּרײַזן, זעלוועראוויטש
dancing „Polonii” do rana, most Kierbedziadancing at the «Polonia» until morning, the Kierbedź bridgedança no «Polonia» até de manhã, a ponte KierbedźTanz im «Polonia» bis zum Morgen, die Kierbedź-Brückedansen in de «Polonia» tot de ochtend, de Kierbedź-brugdanser au «Polonia» jusqu'au matin, le pont Kierbedźטאַנצן אינעם «פּאלאניאַ» ביזן פֿרימארגן, די קיערבעדזש־בריק
ul. Twarda/Ciepła, dawna dzielnica żydowskaul. Twarda/Ciepła, the former Jewish quarterul. Twarda/Ciepła, o antigo bairro judeuul. Twarda/Ciepła, das ehemalige jüdische Viertelul. Twarda/Ciepła, de voormalige Joodse wijkrue Twarda/Ciepła, l'ancien quartier juiful. Twarda/Ciepła, דאס געוועזענע ייִדישע קוואַרטאַל
Wilczy Szaniec oczami WandyThe Wolf's Lair through Wanda's eyesA Toca do Lobo pelos olhos de WandaDie Wolfsschanze mit Wandas AugenDe Wolfsschans door Wanda's ogenLa Tanière du loup vue par Wandaדער וואלף־בונקער מיט וואַנדאַס אויגן
pierwsze bezpośrednie pytanie matkithe mother's first direct questiona primeira pergunta direta da mãedie erste direkte Frage der Mutterde eerste directe vraag van de moederla première question directe de la mèreדי ערשטע דירעקטע פֿראַגע פֿון דער מוטער
streptomycyna, torakoplastyka 8 żeber bez narkozystreptomycin, thoracoplasty of 8 ribs without anaesthesiaestreptomicina, toracoplastia de 8 costelas sem anestesiaStreptomycin, Thorakoplastik von 8 Rippen ohne Narkosestreptomycine, thoracoplastiek van 8 ribben zonder narcosestreptomycine, thoracoplastie de 8 côtes sans anesthésieסטרעפּטאמיצין, טאראַקאפּלאַסטיק פֿון 8 ריפּן אן נאַרקאז
odręczny szkic ulic Warszawy + wnętrze lokalua hand-drawn sketch of Warsaw's streets + the interior of the venueum esboço à mão das ruas de Varsóvia + o interior do localeine handgezeichnete Skizze der Warschauer Straßen + das Innere des Lokalseen met de hand getekende schets van de straten van Warschau + het interieur van de gelegenheidun croquis à la main des rues de Varsovie + l'intérieur de l'établissementאַ האַנט־געצייכנטער סקיצע פֿון וואַרשעס גאַסן + דער אינעווייניק פֿונעם לאקאַל
Damusia, kolega-rywalDamuś, a friend and rivalDamuś, um amigo-rivalDamuś, ein Freund und RivaleDamuś, een vriend-rivaalDamuś, un ami-rivalדאַמוש, אַ פֿרײַנד־קאנקורענט
literka i naszyjnik z Giżycka dla Damusia little letter and a necklace from Giżycko for Damuśuma letrinha e um colar de Giżycko para Damuśein Buchstäbchen und eine Halskette aus Giżycko für Damuśeen lettertje en een halsketting uit Giżycko voor Damuśune petite lettre et un collier de Giżycko pour Damuśאַ אותֿעלע און אַ האַלדזבאַנד פֿון גיזשיצקא פֿאַר דאַמוש
Wanda naocznym świadkiem, 22.VII.1949Wanda an eyewitness, 22.VII.1949Wanda testemunha ocular, 22.VII.1949Wanda als Augenzeugin, 22.VII.1949Wanda als ooggetuige, 22.VII.1949Wanda témoin oculaire, 22.VII.1949וואַנדאַ אַ אויגן־עדות, 22.VII.1949
unikat!a unique item!peça única!ein Unikat!een unicum!une pièce unique !אַ אוניקאַט!
Wanda zranionaWanda woundedWanda feridaWanda verletztWanda gekwetstWanda blesséeוואַנדאַ פֿאַרוווּנדעט
Damusia na zdjęciu, Brighton, „najpiękniejsza byłam...”Damusia in the photo, Brighton, «I was the most beautiful...»Damusia na fotografia, Brighton, «eu era a mais bonita...»Damusia auf dem Foto, Brighton, «ich war die Schönste...»Damusia op de foto, Brighton, «ik was de mooiste...»Damusia sur la photo, Brighton, «j'étais la plus belle...»דאַמוסיאַ אויפֿן בילד, ברײַטאן, «איך בין געווען די שענסטע...»
Wanda (ur. 13.III.1901 Łódź — akt zgonu USC + 1944.pl) pisze do „Pani Zosi" Kopczyńskiej z Chylic w przeddzień swoich 59 urodzin. Maszynopis pełnej strony — sprawy organizacyjne 7 P.Uł. AK „Jeleń", paczki dla rodzin poległych, pseudonimy żołnierzy, wymiary płyt pomnikowych, Mokotów dwukrotnie. Następnego dnia (13.III.1960, dokładnie w dzień 59. urodzin Wandy) Zofia odpowiada listem V/1075. Dwukierunkowa korespondencja Wanda-Zosia trwająca 5 lat (1956-1961).Wanda (b. 13.III.1901 Łódź — death certificate of the registry office + 1944.pl) writes to «Pani Zosia» Kopczyńska of Chylice on the eve of her 59th birthday. A full-page typescript — organizational matters of the 7 P.Uł. AK «Jeleń», parcels for the families of the fallen, soldiers’ pseudonyms, dimensions of memorial plaques, Mokotów twice. The next day (13.III.1960, exactly on the day of Wanda’s 59th birthday) Zofia replies with letter V/1075. A two-way Wanda-Zosia correspondence lasting 5 years (1956-1961).Wanda (n. 13.III.1901 Łódź — certidão de óbito do registo civil + 1944.pl) escreve a «Pani Zosia» Kopczyńska de Chylice na véspera do seu 59.º aniversário. Um datiloscrito de página inteira — assuntos organizacionais do 7 P.Uł. AK «Jeleń», encomendas para as famílias dos tombados, pseudónimos de soldados, dimensões das placas comemorativas, Mokotów duas vezes. No dia seguinte (13.III.1960, exatamente no dia do 59.º aniversário de Wanda) Zofia responde com a carta V/1075. Uma correspondência bidirecional Wanda-Zosia que durou 5 anos (1956-1961).Wanda (geb. 13.III.1901 Łódź — Sterbeurkunde des Standesamts + 1944.pl) schreibt an «Pani Zosia» Kopczyńska aus Chylice am Vorabend ihres 59. Geburtstags. Ein ganzseitiges Typoskript — organisatorische Angelegenheiten des 7 P.Uł. AK «Jeleń», Pakete für die Familien der Gefallenen, Pseudonyme der Soldaten, Maße der Gedenktafeln, Mokotów zweimal. Am nächsten Tag (13.III.1960, genau am Tag von Wandas 59. Geburtstag) antwortet Zofia mit dem Brief V/1075. Eine zweiseitige Wanda-Zosia-Korrespondenz, die 5 Jahre dauerte (1956-1961).Wanda (geb. 13.III.1901 Łódź — overlijdensakte van het bevolkingsregister + 1944.pl) schrijft aan «Pani Zosia» Kopczyńska uit Chylice aan de vooravond van haar 59e verjaardag. Een typoscript van een volle pagina — organisatorische zaken van het 7 P.Uł. AK «Jeleń», pakketten voor de families van de gevallenen, pseudoniemen van soldaten, afmetingen van gedenkplaten, Mokotów twee keer. De volgende dag (13.III.1960, precies op de dag van Wanda’s 59e verjaardag) antwoordt Zofia met brief V/1075. Een tweerichtingscorrespondentie Wanda-Zosia die 5 jaar duurde (1956-1961).Wanda (née le 13.III.1901 Łódź — acte de décès de l’état civil + 1944.pl) écrit à «Pani Zosia» Kopczyńska de Chylice à la veille de son 59e anniversaire. Un tapuscrit pleine page — affaires organisationnelles du 7 P.Uł. AK «Jeleń», colis pour les familles des tombés, pseudonymes des soldats, dimensions des plaques commémoratives, Mokotów deux fois. Le lendemain (13.III.1960, exactement le jour du 59e anniversaire de Wanda) Zofia répond par la lettre V/1075. Une correspondance bidirectionnelle Wanda-Zosia durant 5 ans (1956-1961).Wanda (געב. 13.III.1901 Łódź — טויט-תעודה פֿונעם רעגיסטראַציע-ביוראָ + 1944.pl) שרײַבט צו «Pani Zosia» Kopczyńska פֿון Chylice ערבֿ איר 59סטן געבוירן-טאָג. אַ פֿולער זײַט טיפּאָסקריפּט — אָרגאַניזאַציע-ענינים פֿונעם 7 P.Uł. AK «Jeleń», פּעקלעך פֿאַר די משפּחות פֿון די געפֿאַלענע, זעלנערס פּסעוודאָנימען, מאָסן פֿון דענקמאָל-טאַוולען, Mokotów צוויי מאָל. אויף מאָרגן (13.III.1960, פּונקט אינעם טאָג פֿון Wanda’ס 59סטן געבוירן-טאָג) ענטפֿערט Zofia מיטן בריוו V/1075. אַ צווייזײַטיקע Wanda-Zosia קאָרעספּאָנדענץ וואָס האָט געדויערט 5 יאָר (1956-1961).
Cztery dni przed Wielkanocą 1960 (17.IV). Wanda pisze do „obu Wam Drogich" — Krzysztofa i Danuty Kozłowskiej (po ślubie 23.II.1952 w Hammersmith). Wzmiankuje Marię w Pawiu i bliskich w Chylach. Jedna z OSTATNICH wspólnych Wielkanocy Wandy ze Stefanem przed jego śmiercią 17.X.1962. Stefan jeszcze żyje, jest w okresie remisji raka (V/648).Four days before Easter 1960 (17.IV). Wanda writes to «both of you dear ones» — Krzysztof and Danuta Kozłowska (after their marriage on 23.II.1952 in Hammersmith). She mentions Maria in Paweł and her loved ones in Chyly. One of the LAST Easters Wanda spent together with Stefan before his death on 17.X.1962. Stefan is still alive, in a period of cancer remission (V/648).Quatro dias antes da Páscoa de 1960 (17.IV). Wanda escreve aos «dois Queridos» — Krzysztof e Danuta Kozłowska (após o casamento a 23.II.1952 em Hammersmith). Menciona Maria em Paweł e os entes queridos em Chyly. Uma das ÚLTIMAS Páscoas que Wanda passou com Stefan antes da morte dele a 17.X.1962. Stefan ainda está vivo, num período de remissão do cancro (V/648).Vier Tage vor Ostern 1960 (17.IV). Wanda schreibt an «euch beide Liebe» — Krzysztof und Danuta Kozłowska (nach ihrer Hochzeit am 23.II.1952 in Hammersmith). Sie erwähnt Maria in Paweł und ihre Lieben in Chyly. Eines der LETZTEN Osterfeste, die Wanda gemeinsam mit Stefan verbrachte, vor seinem Tod am 17.X.1962. Stefan lebt noch, in einer Phase der Krebsremission (V/648).Vier dagen voor Pasen 1960 (17.IV). Wanda schrijft aan «jullie beiden, lieverds» — Krzysztof en Danuta Kozłowska (na hun huwelijk op 23.II.1952 in Hammersmith). Ze noemt Maria in Paweł en haar dierbaren in Chyly. Een van de LAATSTE Paasdagen die Wanda samen met Stefan doorbracht vóór zijn dood op 17.X.1962. Stefan leeft nog, in een periode van kankerremissie (V/648).Quatre jours avant Pâques 1960 (17.IV). Wanda écrit à «vous deux, mes chers» — Krzysztof et Danuta Kozłowska (après leur mariage le 23.II.1952 à Hammersmith). Elle évoque Maria à Paweł et ses proches à Chyly. L'une des DERNIÈRES Pâques que Wanda passa avec Stefan avant sa mort le 17.X.1962. Stefan est encore en vie, dans une période de rémission du cancer (V/648).פֿיר טעג פֿאַר פּאַסכע 1960 (17.IV). וואַנדאַ שרײַבט צו «אײַך ביידע טײַערע» — קשישטאף און דאַנוטאַ קאזלאווסקאַ (נאך זייער חתונה 23.II.1952 אין האַמערסמיט). זי דערמאנט מאַריאַ אין פּאַוועל און אירע נאענטע אין כילי. איינער פֿון די לעצטע פּאַסכעס וואס וואַנדאַ האט פֿאַרבראַכט מיט סטעפֿאַן פֿאַר זײַן טויט 17.X.1962. סטעפֿאַן לעבט נאך, אין אַ תּקופֿה פֿון קענסער־רעמיסיע (V/648).
13.III.1960 (dzień po liście Wandy) Zofia odpisuje z Chylic. Dwa miesiące później (13.V.1960) druga korespondencja — wzmianki o KRZYŻANOWSKICH (rodzina babki Wandy Stefanii z d. Krzyżanowskiej) i GRABOWSKICH (może Grabowski Gallery, gdzie sukces wystawowy Danuty XI/XII.1961?). Zofia jako stały łącznik między Warszawą i Krzysztofem w Londynie — siostra/kuzynka Wandy zaangażowana w sprawy weteranów AK Jeleń.13.III.1960 (the day after Wanda's letter) Zofia replies from Chylice. Two months later (13.V.1960) a second correspondence — mentions of the KRZYŻANOWSKIS (the family of Wanda's grandmother Stefania née Krzyżanowska) and the GRABOWSKIS (perhaps the Grabowski Gallery, where Danuta's exhibition success in XI/XII.1961?). Zofia as the constant liaison between Warsaw and Krzysztof in London — Wanda's sister/cousin engaged in the affairs of the «Jeleń» Home Army veterans.13.III.1960 (no dia seguinte à carta de Wanda) Zofia responde de Chylice. Dois meses depois (13.V.1960) uma segunda correspondência — menções aos KRZYŻANOWSKI (a família da avó de Wanda, Stefania, nascida Krzyżanowska) e aos GRABOWSKI (talvez a Grabowski Gallery, onde o sucesso da exposição de Danuta em XI/XII.1961?). Zofia como elo constante entre Varsóvia e Krzysztof em Londres — irmã/prima de Wanda envolvida nos assuntos dos veteranos do Exército Nacional «Jeleń».13.III.1960 (am Tag nach Wandas Brief) antwortet Zofia aus Chylice. Zwei Monate später (13.V.1960) eine zweite Korrespondenz — Erwähnungen der KRZYŻANOWSKIS (der Familie von Wandas Großmutter Stefania geb. Krzyżanowska) und der GRABOWSKIS (vielleicht die Grabowski Gallery, wo Danutas Ausstellungserfolg im XI/XII.1961?). Zofia als ständige Verbindung zwischen Warschau und Krzysztof in London — Wandas Schwester/Cousine, engagiert in den Angelegenheiten der «Jeleń»-Heimatarmee-Veteranen.13.III.1960 (de dag na Wanda's brief) antwoordt Zofia vanuit Chylice. Twee maanden later (13.V.1960) een tweede correspondentie — vermeldingen van de KRZYŻANOWSKI's (de familie van Wanda's grootmoeder Stefania, geboren Krzyżanowska) en de GRABOWSKI's (misschien de Grabowski Gallery, waar Danuta's tentoonstellingssucces in XI/XII.1961?). Zofia als constante schakel tussen Warschau en Krzysztof in Londen — Wanda's zus/nicht betrokken bij de aangelegenheden van de «Jeleń»-Thuislegerveteranen.13.III.1960 (le lendemain de la lettre de Wanda) Zofia répond de Chylice. Deux mois plus tard (13.V.1960) une seconde correspondance — mentions des KRZYŻANOWSKI (la famille de la grand-mère de Wanda, Stefania née Krzyżanowska) et des GRABOWSKI (peut-être la Grabowski Gallery, où le succès de l'exposition de Danuta en XI/XII.1961 ?). Zofia comme agent de liaison constant entre Varsovie et Krzysztof à Londres — sœur/cousine de Wanda engagée dans les affaires des vétérans de l'Armée de l'Intérieur «Jeleń».13.III.1960 (אַ טאג נאך וואַנדאַס בריוו) ענטפֿערט זאפֿיאַ פֿון כיליצע. צוויי חדשים שפּעטער (13.V.1960) אַ צווייטע קארעספּאנדענץ — דערמאנונגען פֿון די קזשיזשאַנאווסקיס (די משפּחה פֿון וואַנדאַס באבע סטעפֿאַניאַ געב' קזשיזשאַנאווסקאַ) און די גראַבאווסקיס (אפֿשר די Grabowski Gallery, וווּ דאַנוטאַס אויסשטעלונג־הצלחה אין XI/XII.1961?). זאפֿיאַ ווי דער שטענדיקער פֿאַרבינדער צווישן וואַרשע און קשישטאף אין לאנדאן — וואַנדאַס שוועסטער/קוזינע פֿאַרטאן אין די ענינים פֿון די «יעלען» היים־אַרמיי וועטעראַנען.